سەرکەوتنێکی مەزن پاش ساڵێك پرۆتێست و خۆپیشاندانی بەردەوام:

19/11/2021

دوێنێ ، هەینی بە کاتی هیندستان ، 18/11 ، سەرەکوەوزیرانی هیندستان ، ناریندرا مودی ، چۆکی تەواوی بۆ خەبات وتیكۆشانی کێڵگەوانەکان و کرێکارانی کشتیاری هیندسستان دادا، بە هەڵوەشاندنەوەی ئەو 3 یاسایەی کە دەربارەی کێڵگەکان و کێڵگەوانەکانی ئەوێ داینابوو بێ ئەوەی بگەڕێتەو بۆ دەنگ و مشاوەرەی پەڕلەمان .

دوێنێ لە هەڵوێستێکی سەیر و سەمەرەدا ئەو بڕیارە گەورەیەی دا زۆر سادە و ساکارانە ،بەڵام لە هەڵوێستێکی زۆر لاواز و دۆڕاوەوە قسەی دەربارەی هەڵوەشاندنەوەی ئەو یاسایانە کرد.  لە کۆپلەیەکی قسەکانیا وتی ”  بریارمان دا هەر 3 یاساکە هەڵوەشێنینەوە. لە کۆتایی ئەم مانگەدا لە پەڕلەماندا دەستدەکەین بە پرۆسەی هەڵوەشاندنەوەی هەر 3 یاساکە ………..داوا لە هەموو کێڵگەوانەکان دەکەم کە بەشێکن لەم پرۆتێستە … ئێستا کاتێتی کە بگەڕێنەوە بۆ ناو ماڵ و منداڵتان ، بۆ لای ئازیزانتان ، بۆ کێڵگەکانتان. لێگەڕین با دەستپێکردنێکی نوێ تۆمار بکەین و بەرەو پێشەوە بڕۆین”

وەڵامی نقابەی کێڵگەوانەکان ” ئێمە شوێنەکانمان بەجێنناهێڵین تاکو بە فەرمی نەیبیستین کە ئەو یاسایانە هەڵوەشاوەتەوە..”

ئەو پرۆتێستە یەك ساڵی ڕەبەقە دەستی پێکردووە دوای ئەوەی کە’ مودی’ ویستی کۆمپانیا تایبەتییەکان دەستبەسەر کێڵگەکانا بگرن و نرخی بەروبوومەکان دیاری بکەن و کێڵگەوان کرێکارەکان کەلا بخەن .  بەڵام تێکۆشانی یەك ساڵەی زیاتر لە نیو ملیۆن کێڵگەوانەکان و کرێکاران و بە سەدەها هەزاری تر لە ناوەوەی هندستان و دەروەی وەکو کۆمۆنێتی هیندیییەکان لە ئەمەریکا و بریتانیا و شوێنەکانی دیکە لە شانی چەپ و ئازادیخواز و سۆشیالیست ئەنارکیستەکانەوە هەر لە سەرەتای ئەمساڵدا حکومەتی هیندستانیان ناچار کرد کە یاساکان هەڵبسپێرێت و سڕیان بکات ، بەڵام نقابە و کێڵگەوانەکان بەوەش ڕازی نەبوون و لەژێر دروشمی ” نەبوونی کێڵگەوانەکان و کرێکاران ، یانی نەبوونی خواردن بە هەموو چەشنەکانیەوە” ، بریاری سڕکردنی یاساکانیان ڕەت کردەوە و وتیان کۆڵنەدان تا سەرکەوتنی تەواو. 

کرێکاران و کێڵگەوانەکانی هیندستان لە سەدا 60 ی هێزی کاری ئەوێ پێكدەهێنن. ئەوان دەیانزانی کە تێکۆشانەکانیان، پرۆتێست و خۆپیشاندانەکانیان سەخت و درێژخایەنە بۆیە کەمپەینێکی ئێکچار گەوەرەیان بۆ کرد و خۆیان لە هەموو بوارەکانا ڕێكخست بۆ نمونە زیاتر لە 1500 مەتبەخی کۆمۆنێتی هەبووە کە خواردنی 3 ژەمەی تەواوی بە هەموو ئەوانەی کە پرۆتێستیان کردووە و ئەوانەشی کە بە یارمەتی و  هانایانەو هاتوون ئامادە کردوە ، بە سەدەها ژنان ئاگەداری منداڵان بووە ، بە سەدەهای دیکە سەرقاڵی میدیا و بڵاوکردنەوەی هەواڵ و وەڵامدانەوەی هاوکاریکەران و هاوپشتیییانیان بوون.  ئەوان هەموو لایەنەکانی ژیانیان و گرفتەکانیان کە لە پێشیان بوو،  لەوێدا تا ڕادەیەك چارەسەرکردبوو بە ڕێكخستنی خۆیان ، هەر ئەوەش بوو کە سەرکەوتنی بێ وێنەی بەدەستهێنا و هاوکاتیش دەکرێت  و دەبێت هەموان وانە و ئەزموون لەوان وەرگرن بۆ خەبات و تێکۆشان دژە بەم سیستەمە و دەوڵەتەکانیان و کۆمپانیا زەبەلاحەکانیان کە قۆرخی دونیایان کردووە.   

Farmers protest against the reforms in January
Women shout protest slogans at the Singhu camp.
Police try to stop local residents during a clash with farmers at the Singhu camp on 29 January.

کاتێك مرۆڤەکان وەکو چەکەکان، مامەڵەیان پێدەکرێت!!

زاهیر باهیر

18/11/2021

ئەوەی سەرەوە تایتڵی وتارێکی ئەم ڕۆژانەی ڕۆژنامەی گاردیان بوو.  ئەو تایتڵە نەك هەر بۆ کۆچبەرانی کورد لە باشوردا  یاخود کورد و عەرەبی سوریی تەنانەت بۆ کۆچبەرانی وڵاتانی لیبیا و مەغریب و ئەفغانستانیش هەر ڕاستە.  هۆکارەکەش ئەوەیە کە هەموو شتێك، هەموو پەیوەدنییەك،  هەموو مامەڵەیەك لەنێوانی یەکێتی ئەوروپا و دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتانەی سەرەوە کەوتۆتە مامەڵەی پارە و تێچون و کێبڕكێی دەنگهێنانی حیزبەکان بۆ وەرگرتنی دەسەڵات.

ئا لەم بارەدا، لە هەندێكیانا تا ڕادەیەك گونی وڵاتانی ئەوروپا بە گشتی و   ئەوروپای ڕۆژئاوا بە  تایبەتی ، لە لایەن حوکمڕانانی وڵاتەکانی خۆرهەڵاتی ناوین ، یا ئەفەریقا ، یاخود ئاسیای ناوەڕاستەوە گیراوە، بێ گوێدانە هۆکاری کۆچی خەڵكی یاخود ئاساسیش و سەلامەتی و پاراستنی ژیانیان و مامەڵە لەگەڵیانا وەکو مرۆڤ. 

بۆ سەلماندنی قسەکەم با هەر دوو سێ نمونەیەك بهێنمەوە.  هەر با دوور نەڕۆینن تەماشای ئاکەپەی حکومەتی تورکیا بکەین، بزانە چۆن ڕەجەب ئەردۆگان زۆر هۆشیارانە و زانایانە و لە کاتی خۆیدا پەنابەران بەکاردەهێنیت هەم بۆ پرسی دارایی و هاوکاری تورکیا هەم بۆ سەپاندنی داواو ویستەکانی لە یەکێتی ئەوروپا.  لای هەموان ئاشکرایە کە ئەردۆگان پارەیەکی مشەی نەك هەر وەکو بەرتیل بۆ گلدانەوەی لێشاوی پەنابەران کە دەیانویست بەرەو ئەوروپا هەڵبێن، وەرگرتووە، بەڵکو لەو پارەیەش دەخوات کە یەکێتی ئەوروپا وەکو میزانێیەك بۆ پەنابەرانی ئۆردوگاکانی نێو تورکیای، داناوە.

حکومەتی مەغریب ڕێگری لە خەڵکی پەنابەر و کۆچبەر بۆ ئیسپانیا دەکرد لە بەرانبەر یارمەتینەدایی ئیسپانیا بە بزوتنەوەی سەربەخۆی بیابانی ڕۆژئاوا. بەڵام لەو کاتەوەی کە ئیسپانیا ڕێگای بە سەرۆکی ئەو بزوتنەوەیە داوە کە بۆ چارەسەری کۆرۆنا بگاتە ئیسپانیا، ئیتر مەغریبیش لە تۆڵەی ئەوەدا ڕێگای داوە بە خەڵکی خۆیان یاخود دەرەوەی وڵاتی خۆیان کە بچن بۆ ئیسپانیا.  لە لیبیا یەکێتی ئەوروپا پارەدەدات بە حکومەت و کۆمپانیاکان کە پاسەوان و گاردەکانیان چاودێری کەناری دەریاکان دەکەن تاکو هەر کات هەر بەلەمێكی پەنابەر، گروپێك ویستی ڕزگاری بێت و بگاتە ئیتالییا، فەرەنسا ، ئیسپانیا ، ئەم گارد و پاسەوانانە بیانگرن و بیانگێڕنەوە بۆ ئۆردۆگاکانیان کە لێی هەڵاتوون .

لە ڕووداوەکانی ئەم دوایەشدا، هەڵاتنی کوردەکان و خەڵکانی دیکەیە و ڕوکردنیانە لە ئەوروپا لە ڕێگای بێلەڕوسەوە.  لەوێش حکومەتی بێلەڕوس وەکو چەکی فشاری سیاسی بەکاریاندەهێنێت و دەیەوێت کارئاساییان بۆ بکات بۆ گەیەشتنیان بە پۆڵۆنیا و لەوێشەوە بۆ وڵاتانی دیکەی ئەوروپا .

ئیتر بەم شێوەیە پەنابەری سەرلێشێواو و نەگبەت بووەتە چەکێکی سیاسی، دارایی ، فشارێکی کۆمەڵایەتی لە لایەن هەندێك حکومەتەوە لەسەر حکومەتانی وڵاتانی ئەوروپا، واتە زیاتر لەوەی وەکو مرۆڤی لێقەوماو و سەرگەردان بناسرێن، کەچی بە صەفەقەیەکی باش، یا بازرگانییەکی باش مامەڵەیان پێدەکرێت و لەسەر بڕی پارەی ڕێکەوتنی ئەم مامەڵەیە داهاتوی ئەم پەنابەرە کڵۆڵانە، دیاریدەکرێت.

لەم ڕەوەوە من شتێکم لەسەر ئەم پەنابەرر و کۆچبەرانە نەوتووە، چونکە من بە مافی خۆمی نازانم کە بڵێم وەرن یاخود مەیەن ، نازانم ئەو زروفەی کە ئەوانی پاڵپێوە ناوە بە تایبەتی ، چییە.  ئەوە بڕیاری خۆیانە بەڵام ئەوەندە دەزانم کە هەر هەبوونی پارە و ماڵ و سەیارەی باش هەموو شتێك نییە، و مرۆڤ بەختەوەر ناکات. ژیانی پڕ لە ئاسایش و سەلامەتی و بوونی ئازادیی و پەیوەندی مرۆڤانە و ڕێزگرتن لە کەسایەتی مرۆڤەکان و نەبوونی غەدر و کەڵەگایی و باندیی سیاسی و دارایی و مسۆگەرکردنی داهاتوی منداڵانت و زۆری دیکە لەم مافە سەرەتاییانە ، نەك هەر زەروورن بەڵکو دەبێت خەبات و تێکۆشان بۆ بەدەستهێنانیان بکرێت.  کەواتە نیشتمان هەر ئەوە نییە کە لێی لە دایكبویت، بەڵکو ئەوانەی سەرەوەیە و زۆری تریش، دەنا تاکە پێڵاوێکی دڕاو ناهێنێت ، ئاڵاکەت کلێنکسێك کە قونی پێ پادەکەیتەوە ناهێنیت ، نەك هەر شایانی ڕشتنی خۆێنت و بەرگریلێکردنی نییە ، بەڵکو شایانی ئەوەش نییە کە تاکە تنۆکێك عارەقیشی لە پێناودا بۆ بڕێژیت .

هاوکاتیش ئەوەش دەزانم وەکو زۆرێک لە ئێمە بە گەیشتنیشیان بەم وڵاتانە و مانەوەیان و زامنکردنی ژیانیشیان ئیدی لە هەر ڕێگایەکەوە بێت هەر بەختەوەەریان ناکات و ئاسوودە نابن.  هۆکاری ئەمەش زۆرە گەر چی گەلێکیان ناوکۆییە ، بەڵام هەندێکیان ، لە شوێنێکەوە کەم تا زۆر بۆ شوێنێکی دیکە دەگۆڕێت.

بێ تاقەتی و غوربەت و هەست بە تەنهایی، بە  هاوەڵێتی  هەتا هەتایی دەمێنێتەوە، فاکتەری سەرەکیش، دابڕانە.  دابڕانە لە خودی خۆت، دابڕانە لە سروشتی خۆت و خودی سروشت، دابڕانە لە پەیوەندی  و بەهای مرۆیانە ، دابڕانە لە مافی بوونی ئۆتۆنۆمی تاك.

ئەمە خاڵی ناوکۆیی نێوان پەنابەران و کۆچبەران و هاووڵاتیانی وڵاتەکانن. بەڵام ئێمەی کورد پاشخانێکی دیکەشمان هەیە ، ئەویش مێژوی لانی کەم نزیکمان نیشانی دەدات، کە ئیمە هەمیشە وەکو قوربانییەك، وەکو زەلیلێك، نەگبەتێك تەماشامان کراوە و حسابمان بۆ کراوە.  لەم ڕەوکردنەشدا هەر ئاوا دەبینرێین. ئێمە تەنها یەکجار قوربانی نەبوین، جێگای بەزەیی و خێر و سەدەقە نەبوین ، بەڵکو مایەی چاولێکردن و ستایشش و نمونەیەکی باش و مرۆڤانە بوین ، کە تەواوی ئەوروپا و ئەمەریکا و وڵاتە گەورەکانی دیکە لەپاڵ ڕۆژهەڵاتی ناوین –د تا ڕادەیەك پاراست لە تەشەنەکردنی فکر و ئەنجامدانی کاری تیرۆریستی ، ئەویش جەنگی کۆبانی بوو، کە بەهۆی کوڕ و کچە گەنجەکان و هاوکاری و یارمەتی مرۆڤدۆستان و ئازادیخوازنی دونیاوە ئەو مێژووەیان دروستکرد .  ئەوە تاکە ڕوداو بوو کە ئێمە وەکو قوربانی نەناسراین ، جێگای بەزەیی نەبوین ، زەلیل و کەنەفت نەبوین ، بەڵکو ملبەرز ، مرۆڤدۆست ، نموونەیی بوین .

سەیرە زۆر سەیرە ئێمە بەهەندێك کولتور، روداو ڕاهاتوین، باکمان پێی نییە ، ڕاکردن ، کۆچکردن [ دیارە ئەمە سەرزەنشتی کۆچبەران و پەنابەران نییە] بەمانە ڕاهاتوین ، گەرچی کۆچکردن جۆرێکە لە یاخیبوون کە خەڵکی هەڵیدەبژێرێت ، بەڵام گەر تەماشا بکەین ئەوەی کە ئەمڕۆ بەسەر ئەو کۆچبەرە کوردانە لە سەر سنوری بێلەڕوس و پۆڵۆنیا دێت کە ئەو پەڕی نامرۆڤانە مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت ، ئەمە جگە لە چەشتنی سەرما و برسێتی و تینوێتی و ڕوتوڕەجاڵی و لە دەستدانی خۆیان یاخود منداڵیان و سوکایەتی قاچاخچی لە پێشترا و دواتریش و ئەو ژیانە مەمرە و مەژییەی کە دەیبەنەسەر بە گەیشتتینیان بۆ ئەوروپا تاکو وەڵامێکی ئەرێیینیان دەستدەکەوێت .  ئەمانە ئەوەمان دەداتە دەست کە ئێمە گیانی بەرگریکردنمان  نییە یاخود زۆر کەمە ، هێزی ڕاوەستانمان لەسەر پێی خۆمان نییە ، دەنا دەیەکێکی ئەوەی کە لەو سەر سنورانە دەچێژین و پێماندەکرێت، بە بەگژاچونەوەی دەسەڵات و خەبات لە پێناوی ئەوانەی کە ئێمە وادەزانین کە گەیشتینە ئەوروپا دەمانبێت ، بکەین بە دڵنیاییەوە بێ لە دەستدانی ئەو هەموو پارەیە کە دەیدەینە قاچاخچی و مەسرەفی ڕێگا، دەتوانین گۆڕانکاری گەورە بکەین .  بەڵام ئێمە مرۆڤانی تێشکاوین، زەلیلین، ڕەوکەرین، هەڵهاتوین .

ئەمەی سەرەوە ئەوە ناگەیەنێت کە دەبێت کۆچبەران ئەوە بکەن بە تایبەت کەمن خۆم لە کوردستانا نیم بە ڕەواشی نازانم داوای ئەوەیان لێبکەم .  بەڵکو ئەمە تەنها فکرەیەکە لای من کە قابیل بە بیرکردنەوەیە، نە شتێکی دیکە.

Zaherbaher.com   

Migrants in limbo at Poland-Belarus border as Polish legalise pushbacks |  Euronews
Poland-Belarus: How social media posts fuelled the migrant crisis - BBC News
E.U. Blames Belarus for Migrant Crisis at Poland Border - The New York Times

کرێکارانی ئامادەکاری یاریگای کاسی جیهانی و چەوساندنەوەیان

16/11/2021

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی نوێی ڕێکخراوی عەفوی نێودەوڵەتیی لە سەر بارودۆخی کرێکارانی کۆچبەر بۆ قەتەر بۆ کارکردن لەو پرۆژەیەدا، بارودۆخەکەیان هەر ئێکجار خراپە و بە هەزاران لەو کرێکارانە لە دەیەیەکدا گیانیان لە دەستداوە .

وێڕای دەرکردنی دوو یاسا لە لایەن حوکمڕانانی قەتەرەوە سەبارەت بە کاری ئەو کرێکارە بێیانانە لە ساڵی 2020 دا کە ئەویش بەجێهێڵانی قەتەر بە ئارەزوی خۆیان  و گۆڕینی کارەکانیان بێ مۆڵەتی خاوەنکار و کۆمپانیاکان ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئەم دوو یاسایە لەلایەن خاوەنکارەوە بەدەگمەن ڕەچاو کراون . 

خاوەنکار هاتووە ، بۆ نموونە ، موچەی کرێکارەکەی راگرتووە ، ئەو بیمانەی کە بە گوێرەی گرێبەستەکەی هەیبووە نەیداوە پێیان ،  بێ گومان ئەمانە کرێکارەکەی بەستۆتەوە بە کارەکەوە و نەیانتوانیوە دەستبەرداری کارەکەیان ببەن چ بە گۆڕینی یاخود بە ڕۆیشتنەوەیان بۆ وڵاتانی خۆیان.  لە لایەکی تریشەوە دەرکردنی ئەو دوو یاسایە سیستەمی کەفالەتی ئێکجار سەختترکردووە ، چونکە ئەو کرێکارانە کە لە لایەن نوسینگەوە کە کۆمپانیان هێنراون بۆ قەتەر،  ئەوە هیچ پارەیەکی زۆریان داوە بەڵام هاوکاتیش کەفالەتنامەیەکی زۆر خراپ و سەختیشیان لێدەوێن تاکو ڕانەکەن لە ئیش ، کار باش بکەن ، زەرەر لە خاوەنکار و کۆمپانیاکە نەدەن و زۆری تر .

ژنێکی کارگەر کە ویستویەتی کارەکەی بگۆڕێت خاوەنکار داوای 1200 پاوەندی بریتانی لێکردووە کە 5 جار موچەی مانگانەکەیەتی ، ئەو کاتە قەبوڵی گۆڕینی کارەکەی بۆ واژۆ دەکات، ئەمە لە کاتێکدا کە یاسای نوێ ڕێگەی پێدەدات کە کارەکەی ئازادانە بگۆڕێت، بەڵام وەکو لە چەند شوێنێکی دیکەدا وتومە دەسەڵات ئەوەیە کە تۆ لەو سات و کاتەدا رووبەڕوی دەبیتەوە نەك دەوڵەت :  خاوەنکار، سەربازی سەیتەرەی  پشکنین ، پۆلیسی سەر شەقام ، مامۆستیا ناو پۆل، سەرۆکی کارگە….. تد .

لە ساڵی 2010 وە کە قەتەر مۆڵەتی یاری کاسی جیهانی لەوێ پێدرا، 2 ملیوێن کرێکاری بێیانە لەوێ کاردەکات.

بی گومان وەزیری کاری قەتەر و فرماندارانی ئەوێ راپۆرتەکەی ڕێکخراوی عەفوی نێودەوڵەتی ڕەتدەکەنەوە.

Construction of Qatar’s Lusail Stadium has involved some of the country’s migrant workforce of 2 million

زەوتکردنی ئازادیی و سزادان

15/11/2021

بە گوێرەی میدیا ئەوروپا بۆ جارێکی دیکەش رووبەڕوی پەتای کۆرۆنا بە خەستی دەبێتەوە گەر هەندێك پێوەر و ئامادەکاریی نەکرێت.  ئەوە هۆڵەندە لە هەفتەی پشووەوە جارێکی دیکە لۆکداونی کردەوە، هاوکاتیش لە شارێکی سەروی وڵاتەکەوە پرۆتێستێکی گەورە بووە دژ بە لۆکداون و 15 کەس دەستبەسەر کراون .

 لە نیوە شەوی دوێنێ شەوەوە نەمسا بڕیاری دا کە ئەو کەسانەی کە ڤاکسینیان لە خۆیان نەداوە و لە سەرو تەمەنی 12 ساڵییەوەن،  کە ژەمارەیان 2 ملیۆن کەسە ، دەبێت لە ماڵدا بمێننەوە مەگەر بە هۆی چوونە سەر کار و کڕینی پیداویستی خواردن و خواردنەوە بتوانن بچنە دەرەوە .   بۆ ئەمەش حکومەت بڕیاری داوە کە سەیتەرەی پۆلیس لەسەر شەقامەکان دابنێن لە خەڵك بپرسن ،گەر کەسێك لەوانەی کە ڤاکسینیان لە خۆیان نەداوە یەکسەر سزا بدرێن ، جا بزانە دەبێت چەند هەزار پۆلیس لەسەر شەقامەکان بن بۆ سزاندانی خەڵکی .

هاوکاتیش خۆپیشاندن لە ڤییەنا دژ بەمە کراوە.  لە لایەن خۆپیشاندەرانەوە ئەمە بە غەدر و سیاسەتی هەڵاواردن  و دابەشکردنی هاووڵاتیان و جیاکردنەوە و بەیەکادانیان، دەزانن بەرانبەریا و لێسەندنەوەی ئازادییەکانیانە. لە دروشم و باگەشەکانیان ” جەستەی خۆمان ، ئازادیمان بڕیاردەدات”  کچێکی گەنج دەڵێت ” من  شەڕ بۆ ئازادیی دەکەم”

ئەوەی ئاشکرایە حکومەت و سیاسییەکان و زاناکان لە ئەوروپادا فەشەلیان هێنا  هەر لە سەرەتاوە لە ڕوبەڕووبوونەوەی کۆرۆنادا ، کە وەکو پێویست ئامادەکارییان بۆ نەکرد و لە ئێستاشا لەوە ناکات بتوانن بەوەی کە  زۆر کەم زانیارییان لەسەر ڤایرۆسەکە هەیە و زۆری ئەو ئامۆژگاری و ڕێنمایانەی کە دەیانکرد نەیتوانی لە ماوەی 19 مانگدا بنەبڕی ڤایرۆسەکە بکەن بۆیە لە هەر وڵاتێکدا بە هۆکارێکی تایبەتی دەیانەوێت گرفتەکە بکەنە کۆڵی هاووڵایتیانیان و ئەوان لۆمە بکەن لە بڵاوبوونەوەی کۆرۆنادا.  بۆ نموونە لە بریتانیا داوا دەکەن لە زستان خەڵکی هەوایی ناو مەتبەخ و ژورەکان بکەنەوە لەگەڵ هەموو ڕؤژێک  زیاتر لە سەعاتێك پەنجەرەی ژوەرەکان بکەنەوە، گوایە ئەمە خۆپاراستنێکی باشە لە کۆرۆنا.  لە نەمسا سزای ئەوانە دەدەن کە خۆیان نەکوتاوە ، ئەگەر چی پێشتریش مەنعی چونە چێشتخانە و سینەما و باڕیان لێکراوە.  لە ئەڵمانیا بڕیارە ئەوانەی کە لە نەمساوە دەگەنە ئەوێ دەبێت بۆ ماوەی 10 ڕۆژ خۆیان کەرەنتینە بکەن.

لای حکومەتی نەمسسا گوایە بەرزبوونەوەی ڕێژەی تووشبوو بە ڤایرۆسەکە ئەوەیە کە خەڵکێکی زۆر خۆیان نەکوتاوە تەنها لە سەدا 65 ی خەڵکەکەی خۆیان کوتاوە ، کە نزمترین ڕێژەیە لە ئەوروپا .  ئەی خۆ لە ئەڵمانیا لە سەدا 67.5 ی خەڵکەکەی خۆیا کوتاوە ، لە هۆڵەندە لە سەرو لە سەدا 84 ی خەڵکەکەی کوتراوە ، لە بریتانیا یەکەم ولاتی ئەوروپی بوو کە ڤاکسینی بەکارهێنا و لە ئێستاشدا نزیکەی 13 ملیۆن تەنانەت ڤاکسینی سێهەمیشیان لە خۆیان داوە و کەچی هێشتا ژمارەی تووشبووان و مردوان لە سەردان.  ئێ باشە ئەمە یانی چی ؟ ئەگەر ئەوە نەگەیەنێت کە کوتان کاراییەکی ئاوای نییە و نابێت !!!   

پرۆتێست دژ بە دامەزراوەی ” موئەسەسە” ی بریتانی

05/11/2021

دوێنێ ئێوارە ، هەینی ، 05/11/21 ، بە دەیەها هەزار کەس لە مەسیرەی یەك ملیۆن دەمامكدا لە مەرکەزی لەندەن ، لە بەردەم مەیدانی پەڕلەماندا ، گەورەترین ناڕەزایی و خۆپیشاندانیان دەربڕی دژ بە بە دامەزراوەی بریتانی .

خۆپیشاندەران دەمامکی چەشنی دەمامکەکەی گای فۆکس-یان پۆشیبوو ، لە بەیاکادانی نێوانی پۆلیس  و خۆپیشاندەراندا 8 پۆلیس برینداربوون و 12 کەسیش لە خۆپیشاندەران دەستبەسەر کران .

دوێنیی شەو بە درێژایی هەموو شەوەکە پۆلیسێکی ئێکجار زۆر لەسەر شەقامەکان و شوێنە سەرەکی و هەستیارەکانی لەندەن بوون .

ئەمرؤش ، شەمە ، خۆپیشاندانێکی ئێکجار گەورە لە لەندەن لە کاتژمێری 1 ی پاش نیوەڕۆوە دەستپێدەکات کە بە دەیەها گروپ و ڕێکخراو بەشداری دەکەن ، هەر یەکە بە مەبەستی جیاواز دژ بە دەوڵەت و جیهازی سەرکوتکەری پۆلیس و یاساکانی کە ئازادییان بنەبڕکردووە .

Fireworks are let off as people take part in the Million Mask March 2021 in Parliament Square, London
Piers Corbyn performing a fire-eating actPolice confront protesters in the Million Mask March in Parliament Square

کەڵەگاکەی ناوچەکە و بەشێکی ئەفەریقاش :

05/11/2021

ئەردۆگان هەر بە دەستتێوەردانی باشووری کوردستان  و یۆنان و قوبرس و ئازەربایجان و فەلەستین و  سوریا و ڕؤژئاوای کوردستان و عێراق و لیبیاوە نەوەستا و ئەوەتا پەلیشی بۆ ئەسیوپیا کێشاوە.

ئەسیوپیا کە ماوەیەکی زۆرە لە جەنگێکی ناوخۆیدایە لەگەڵ تیگرییەکانا و سەرەتا توانی شارە سەرەکییەکەیان داگیربکات بە هاوکاری سوپای ئەریتریا و گەڵێك لە دانیشتوانی ڕەوپێببکات و ئەوانەشی کە مانەوە پیاوەکانیان بەشێکیان قەتڵ و عام کران و کچان و ژنانی گەنجیشیان لاقەی جنسی کران .

دواتر تگرییەکان توانییان سوپای ئەسیوپیا دەربکەن و لەو کاتەوەش شەڕە ناوخۆکە بەردەوامە و تا ئێستا زیاتر لە 30 هەزار سەربازی ئەسیوپیا کوژراوە و زۆرێكیش لە دانیشتوانی ناوچەی تگرییەکان دەربەدەرکراون و نزیکەی 5 ملیۆن کەسیش بێ جێگا و ڕێگا ماونەتەوە و لەبەر ڕەحمەتی دابەشکردنی خواردن و خواردنەوەدان لە لایەن ڕێکخراو و مەڵبەندە خێرکەرەکانەوە .

لە مانگی ئاب-دا سەرۆکی ئەسیوپیا ، ئەبی ئەحمەد چوە بۆ تورکیا و لەوێ لەگەڵ ئەردۆگانا ڕێکەوتون لە کڕینی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی [ درۆن] Turkey’s TB2s کە لە لایەن Baykar Makin  دروست دەکرێت  لە کۆمپانیاایەك کە  زاواکەی ئەردۆگانە مێردی کچە گەنجەکەی سەرۆکێتی کە ناوی Selçuk Bayraktar .  گوایە ئەم جۆرە فڕۆکەیە باشترین فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانن لە جیهاندا .  ئەوانەن  کە تورکیا لە کوردستان وعێراق و سوریادا بەکاریاندەهێنێت ، ئەم جۆری  فڕۆکەیە  زۆر باشترە لەوانەی  کە چین دروستیاندەکات .  تەنانەت زۆریش باشترن لە زۆرێك  لەوانەی ئەمەریکا کە بە پارەیەکی باش دەیانفرۆشێت بە وڵاتانی دیکە.

کڕینی ئەم هەموو درۆنانە لە لایەن دەوڵەتی ئەسیوپیاوە پارەیەکی ئێکجار زۆری تێدەچێت کە لە کاتێکدا بە ملیۆنەها خەڵکی ئەوێ برسی و بێ خانوو بەرەن ، کە دەکرا ئەم پارەیە و ئەوانی دیکەش کە لەم جەنگەدا سەرفدەکرێت لە پڕکردنەوەی ئەو کەموکڕیانەدا سەرفبکرانایە.  بەڵام ئیتر پیاوێك  [ ئەبی ئەحمەد] کە خەڵاتی نۆبڵ لە بواری ئاشتیدا لەسەر دەستی لیژنەی ” ئاشتیخوازان” وەربگرێت دیارە ئاشتی و بەرقەراربوونی ئاشتی ئاوا دەکات ، هەتا خەڵاتی نۆبڵەکەی پێ حەڵاڵ بێت .  

Residents sift through rubble from a destroyed building at the scene of an airstrike in Mekelle, in Tigray, on 28 October.
Poland to buy Turkish Bayraktar TB2 drones

هەر بۆ زانیاریت:

04/11/2021

هەر بۆ زانیاریت:

  • سامانی 450 کۆمپانیای گەورەی داراییی کە لە 45 وڵاتدا هەن 130 تریلۆن دۆلارە کە دەکاتە جار و نیوێکی کۆی داهاتی وڵاتانی دونیا.
  • لە بریتانیادا بڕیارە لە ساڵی 2030 دا بۆ ئەوەی تارگێتی کەمکردنەوەی کاربۆن بپێکن هەموو سەیارەی ئەم وڵاتە بکرێنە کارەبایی ، واتە هیچ جۆرە سەیارەیەك نابێت ببێت کە بە گازۆیل و بەنزین کاردەکات ، ئەمەش یانی لە دەستدانی 45 ملیار پاوەند لە بودجەی ساڵانەی بەریتانیا کە وەکو باج لە بەنزین و گازۆیلی دەستدەکەوێت .  باشە ئەم کەلێنە گەوەرەیە کە نزیکەی سێیەکی بودجەی سیستەمی تەندروستی بریتانیایە چۆن پڕدەکرێتەوە؟!!!  لە لایەکی دیکەشەوە ئەی کۆمپایاکانی نەوت و بەزنین چە دەکەن و چی دەڵێن ؟!!! 
  • لە کاتێكدا سەرۆكی دەوڵەتان و کۆمپایاکان و گەوەرە بزنسمانەکان لە لوتکەی کۆنفرانسی بەرگریی لە ژیگەدان و چەلەحانێ دەربارەی کەمکردنەوەی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن دەکەن ، کەچی خۆیان بە هیچ شێوەیەك ئەوە بەڕێناکەن.  نموونە :  بۆریس جۆنسۆن، سەرەكوەزیرانی بریتانیا لە گلاسگۆوە بە تەیارەی تایبەتی هاتەوە بۆ لەندەن ، Ursula von der Leyen سەرۆکی یەکێتی ئەوروپا بۆ 31 میل ، فڕۆکەی تایبەتی بەکارهێناوە . هەروەها سەرۆکی کۆمپانیای ئەمازۆنیش هەر هەمان کاری کردووە. 
  • دەزگەی میدیای بی بی سی بریتانی کە گوایە دژ بە پیسکردنی ژینگەیە 300 هەزار پاوندی لە کۆمپانیای نەوتی سعودییە، ئارامکۆ، بۆ ڕێکلامەیان وەرگرتووە ، بەڵام ئەو ڕێکلامەیە لە بریتانیاد نەکراوە دیارە لەبەر چاوی ناحەز بووە ، بۆیە زیاتر لە وڵاتانی دیکە و بە زمانە جیا جیاکان کراوە.
  • لە ڕێککەوتنەکەی پاریسی 2015 وە 60 لە بانقە گەورەکان 3.8 تریلۆن دۆلاریان داو بە کۆمپانیاکانی fossil fuel .  لە سەدا 40ی دانەوەی دووەم ئۆکسید لە لە لایەن محەتە خەڵوزییەکانی ئاسیاوەیە،  توێژەرەوکان سەرچاوەی کارەساتەکە دەگێڕنەوە بۆ بانقەکان و کەسە سەرمایەگوزارییەکان لە ئەوروپا و لە ئەمەریکا.

ئیتر ئەمانە نوێنەرەکانمانن بۆ پاککردنەوەی ژینگە و ئاسوودەکردنی سروشت و مرۆڤ ، جا خۆت بیریان لێبکەرەوە و پرسیار لە خۆت بکە.

ڕووبەڕووبوونەوەی توندوتیژی بەشێکی گرنگە لە چوونەسەرەوەی ژمارەی خەڵکانێك کە بێ خانو و بەرەن:

02/11/2021

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی نوێ بەکارهێنانی توندووتیژی بەرانبەر کەسانێك لە ئیننگلەند کە خانووبەرەیان نییە و لەسەر شەقامەکان و هۆستڵەکان و پەناگاکانا دەژین لەبری ئەوەی لە داکشاندا بێت کەچی لە زیادبووندایە.

ئەو ڕاپۆرتە دەڵێت لە ساڵی ئەمساڵدا 34830 بە کەسانی بێ خانووبەرە حسابیان بۆ کراوە، لەمانە 5590 یان، بە هۆکاری توندوتیژی نێو خێزانیان کە بەرانبەریان بەکارهاتوە.  ئەم ژمارەی لە ساڵی 2018 وە لەسەردایە و لە ساڵی 2019 دەدا بە بڕی سێیەکی ژمارەی پێشتر چووەتە سەرەوە.

توێژینەوەکە کە لە لایەن جەمعیەی یارمەتی ژنانەوە کراوە باس لەوە دەکات کە توندوتیژی لەسەردەمی کۆرۆنادا زیادیکردووە و ژنانی ناچارکردووە کە لەگەڵ توندوتیژی و مامەڵەی نەشیاودا هەڵبکەن و لە نێو خێزانیاندا بمێننەوە.  دەڵێن 409 ملیۆن پاوەند زەروورە تاکو خزمەتگوزاری پسپۆڕیی بە مامەڵەی نەشیاو و توندوتیژی لە ئینگلەندا، بەڕێبچێت.

دەوڵەت ڕۆڵی هەیە لەم بوارەدا بەهۆکاری دروستنەکردنی خانو و نەدانەوەی بە کرێیەکی گونجاو ، بڕینی بیمەکان یاخود کەمکردنەوەیان ، هەروەها تەرخاننەکردنی هیچ پارەیەك لە بودجەی ساڵی داهاتودا بۆ ئەم گرفتە، هۆکاری دیکەن

 

An escalation of female abuse

کۆنفرانسی لوتکە سەبارەت بە ژینگە ئەمڕۆ شکستیهێنا

01/11/2021

گەرچی هەرە زۆری نوێنەران ولاتان و دەستوپێوەندەکانیان بۆ بەشداریکردن لە کۆنفرانسەکەدا  هەر دوێنی گەیشتنە شاری گلاسگۆ تاکو ئەمرڕۆ ئامادەبن لە یەکەم ڕۆژی  کۆنفرانسەکەدا، بەڵام کۆنفرانس شکستیهێنا و نەیانتوانی ئەمڕۆ کە یەکەم ڕۆژ بوو بیکەنەوە و دەستی پێبکەن.

 هۆکاری ئەمەش بە هۆی سەرەگرتنێکی دوورودرێژی نوێنەرەکانەوە بوو بۆ پشکنین و هۆکاری ئاسایش زیاتر لە 10 هەزارد کەس بۆ ماوەی 3 سەعات لەبەر باراندا ڕاوەستاون و لە سەرەدا بوون .  دواتر پێیان وترا کە بڕۆن تێستی کۆرۆنا بکەن و سەعات 7 بچنەوە بەڵکو بتوانن بچنە ژوورەوە .  کاتێك  زۆربەیان سەعات 5 چونەتەوە بەڵام هەر نەیانتوانی کە بچنە هۆڵی کۆنفرانسەکەوە، ئەمەش وای لێکرد کە ئەمڕۆ نەتوانن چەلەحانێی خۆیان بکەن لەسەر ژینگە کە خۆیان وێرانیان کردووە . بێ گومان خۆپیشاندەران و ناڕەزایکەرانی بەرگری لە ژینگە و ژیان، هۆکارێکی تر بوون لە فەشەلهێنانی کۆنفرانسەکە کە ڕیگا وەکو پێوییست بۆ نوێنەرانی کۆنفرانس ئاوەڵا نەبوو.

Focus on the future
Attendees queue to pass security and enter the Scottish Event Campus (SEC) in Glasgow on November 1, 2021 on the second day of the COP26 UN Climate Change Conference. - More than 120 world leaders meet in Glasgow in a