خۆپیشاندانەکانی بەلەڕوس بەرەو کوێ؟

خۆپیشاندانەکانی بەلەڕوس بەرەو کوێ؟

زاهیر باهیر

20/08/2020

لە ڕۆژی 09/08 وە ، ڕۆژی ڕاگەیاندنی براوە و دۆڕاوی هەڵبژاردنەکەی ئەوێ خۆپیشاندان و ناڕەزایی لەسەر شەقامەکانی شارەکانی زیاتر لە 33 شاری، دەستیپێکرد دژ بە براوە،  ئەلێکسەندرا لوکاشینکا کە لە سەدا 80 دەنگەکانی گوایە بە ساختە بردۆتەوە ، بەرانبەرەکەشی سیڤێتلانە کە سەرۆکی حیزبی موعارەزەیە و ئیستا هەڵهاتووە بۆ وڵاتی لیتوانیا گوایە تەنها لە سەدا 10 بۆ 20دەنگەکانی هێناوە.

خۆپیشاندانەکان لەم ڕۆژانەی دواییدا کاراییتر بوون بەتایبەت دوای ئەوەی کە هەندێک لە کرێکارانی کارگەکان و میدیای دەوڵەتیی، هاوپشتیان لێکردون بە مانگرتن لەسەر کار.  گرانە لە ئێستادا پێشبینی چارەنوسی ئەم خۆپیشناندانانە بکەین بەڵام لەبەر ئەوەی کە لەوە دەکات ببێتە ململانێیەکی گەورە لە نێوانی وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژاوا و ئەمەریکا لە لایەك و ڕوسیا لە لایەکی دیکە، زیاتر ڕەنگە بەرەو جۆرێك لە صوڵح و ئاشتەواییەك و بەلێن بۆ داهاتوو کۆتایی بێت.

لوکاشینکا ئەوە بۆ 26 ساڵی تەواوە لەسەر تەختەو زۆر نزیکە لە ڕوسیاوە . بەلەڕوسی-ش وەکو زۆرێك لە وڵاتانی دیکە ئازادیی و ڕادەربڕینی تیادا قەدەخەیە.

لوکاشینکا لە ساڵی 2011 دا زۆرێك لە دەزگە و کەرتە دەوڵەتییەکانی بە بڕی 6.86 ملیار پاوەندی ئەو کاتە، فرۆشت.  Beltransgaz کە نێتوەرکی بۆری نەوتی بەلەروسیایە  فرۆشت بە کۆمپانیای گاسڕووم کە کۆمپانیای غاز و نەوتی سەر بە دەوڵەتی روسیایە، ڕوسیا زۆرێك لە سامانە پیشەسازییەکانی بەلەڕوسی کڕیوە.

هاوکاتیش لۆکاشینکا لە هێڕشکردنە سەر کرێکاران و دانیشتوانی ئاسایی درێغی نەکردوە، هێڕشەکانی بۆ سەر کرێ و موچە  و موچەی خانەنشینکراوان و بە بەڕێکردنی سیاسەتی دەستگرتنەوە [ تەقەشوف] .  وردە وردە جەماوەرێتی کە لە نزمبوونەوەدا بوو ئەوەندەی تریش نزمبووەوە کاتێك کە وتی ڤایرۆسی کۆرۆنا ڕاستیی نییە و ئامۆژگاری خەڵکی دەکرد کە ڤۆدگا بخۆنەوە و بچنە سۆنەوە ئیتر ڤایرۆسەکە کارایی نابێت و نکوڵی لە ماوەی  بەینی خەڵکی لە ڕێکردن و کارکردنا  دەکرد [ سۆشیال دستانس] .

لە جەمسەرەکەی ئەو سەریشەوە داخوازییەکانی سڤێتلانە-ش ئەمانە بوو : هەڵبژاردنی ئازادانە و ڕەوایانە، دیمۆکراتیی ، بەردانی هەموو بەندییە سیاسییەکان، دوورکەوتنەوە لە ڕوسیا و کەمکردنەوەی ماوەی سەرۆکایەتی وڵات تەنها بۆ 2 جار .  هاوکاتیش موعارەزەکانی دیکە ، وەکو : Babaryka و Tsepkalo کە ئەمان  لەتەك بازاڕی ئازاد-دان .  ئەم دوانە و حیزبەکانیان ڕاستڕەون،  هاوپشتی و کۆمەکیان لە لایەن ئەوروپا و ئەمەریکاوە پێدەکریت .

بەهەحاڵ بارودۆخی بەلەڕوس بە چڕبونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا زۆر خراپتر بوو گەرچی جارەسەری خەستەخانە بە بەلاشە لەوێ بەڵام شتەکانی دیکە هەمووی بە پارەیە. بۆ نموونە بۆ پشکننیی کۆرۆنا پارەیەکی زۆر بدەیت ،  لە کاتێکدا کە حکومەت لە لایەکەوە نکوڵی لە کۆرۆنا دەکرد و لە لایەکی دیکەشەوە بە پاساوی نەبوونی پارە لە خەزێنەدا زۆر کەمی سەرف دەکرد،  بە هۆی ئەمەوە خەڵکی لە زۆر بواردا خۆیان هەندێك دەسگەیان نانێوەندێتی کرد بۆیە بەشێك لە بزنسە بجوکەکان و کۆفی شؤپ و چێشتخانە بچوکەکان بە هاوکاری کرێکاران و هاووڵاتیان خواردنیان بۆ دکتۆر و کارمەندانی خەستەخانەکان دروستدەکرد،  تەکسییەکانیش بە بەلاش بۆیان دەبردن .  لە 15 مانگی حوزەیرانیشدا هاووڵاتیان هەستیان دەکر کە ئاوەکەیان چی دی پاك نییە بۆیە داوایان لە بەشی ئاو کردکە چارەسەری ئەو کێشەیە بکات، بەڵام ئەوان دەیانوت کە زۆر پاکە ، هەر ئەمەش خەڵکەکەی  هاندا بۆ کاری هەرەوەزیی و  بە هەرەوەزی ئاوەکەیان پاککردەوە.  لە زۆر بواری دیکەدا زۆر شت بە هەرەوەزی لە لایەن خەڵکییەوە دەکرا ، بەڵام بە هاتنی هەڵبژاردنەکە ئەو پرسانەی بردە دواوە و ئێستا خەڵکی داخوازیی سیاسییان هەیە

هەڵوێست لە خۆپیشاندان و مانگرتنی کرێکاران :

بێ گومان داخوازییەکانی خەڵکی ڕەوایە و هاووڵاتیان شایستەی ئەوەن کە لە دیکتاتۆرێکی 26 ساڵەیی ڕزگاریان بێت و ژیانێکی باشتر و شایستەتریان هەبێت .  هەر لەبەر ئەمەش چەپ و کۆمۆنیست و سۆشیالیست و ئەنارکیستەکان هاوپشتییان دەکەن هاوکاتیش دەزانن کە ڕەنگە حکومەتی ئایندەش لەبەرانبەر هاووڵاتیانا لەمەی ئێستا باشتر نابێت بۆیە ئەنارکیستەکان خاوەنی بەرنامە و پرۆژەی خۆیانن لە هاوشانی خۆپتیشاندەران و کرێکارە مانگرتووەکانا وە  بە هاوپشتی و هاوکاری لەخۆنەبڕاوانەیان بەشداری ناڕەزاییەکانی خەڵکی دەکەن .

ڕۆڵی تۆڕی سیخوڕیی بریتانیا لە کودەتاکەی 1953 ی ئێراندا:

ڕۆڵی تۆڕی سیخوڕیی بریتانیا لە کودەتاکەی 1953 ی ئێراندا:

زاهیر باهیر

19/08/2020

لەم ڕۆژانەدا ڕۆژنامەی گاردیان پاش 67 ساڵ لە کودەتاکەی ساڵی 1953 کە دکتۆر موصەدەقی تیادا لابرا و شا هێنرایەوە بۆ سەر تەخت نهێنی ڕۆڵی تۆڕی سیخوڕی بریتانی، MI6 و ئەمریکی CIA، ئاشکراکرد. حەمەڕەزا شا کە ساڵی 1951 هاتە سەر تەخت دکتۆر موصەدەق بووە سەرەك وەزیران چی تر لای بریتانیا و ئەمەریکا قەبوڵنەدەکرا بۆیە  هەر لە سەرەتاوە ئەوان لە هەوڵی لێخستنی موصەدق-دا و گەڕانەوی شادا،بوون.  من لێرەدا خاڵە سەرەکییەکانی ئەو هەوڵە دەخەمە پێشچاوی بردەرانی فەیسسبوك و لینکە ئینگلیزییەکەش لە خوارەوە دادەنێم بۆ زیاتر زانیاری بۆ ئەوانەی کە کە زمانی ئینگلیزی دەزانن.

لە ڕاستیدا ئەم زانیاریانە لە زمانی سەرۆکی ئەو کاتەی تۆڕی سیخوڕی MI6 کە لە ساڵی 1985 دا لە دیمانەیەکدا درکاندویەتی، زۆر راستیی وتوە بێ ئەوەی ڕێگا بدات کە بە کامیرا خۆی پیشاننبدرێت، بەڵام دیمانەکە بووە بەژێرەوەو لەبیرکراوە و فەرامۆشکراوە تاکو ئەم ڕۆژانە کە بەدواچونی ئەو کەیسە کراوە بە تێپەڕبوونی 67 ساڵ بەسەریدا.

  • ماوەیەکی زۆری ویستوە بۆ دەزگەی سیخوڕیی بریتانیا تاکو قەناعەت بە ئەمەریکا بکات لە کردنی کوەدەتاکەی ساڵی 1953. بەڵام هاوکات خۆیان کۆڵیان نەداوەو هەر لە سەرەتاوە هەوڵی دروستکردنی سیخوڕیان لە شوێنە هەستیارەکانا کردووە و بەرتیلیان بە پارەی کاش لە ناو قوتوو و پاکەتی پسکیتا وەکو خەڵات بۆ پەڕلەمانتارەکانی ئێران، ناردووە.
  • هەر ئاواش هەردو دەزگە سیخورییەکەی بریتانیا و ئەمەریکا توانیویانە پەیوەندی بە ئەشرەف خانی خوشکی گەورەی حەمەڕەزا شاوە بکەن تاکو قەناعەت بە حەمەڕەزا بکات بە گەڕانەوەی ئەو پاش لابردنی دکتۆر موصەدەق.
  • وردە وردە پلانەکە دانراوە بە داواکردن لە نۆرمەن دێربیشەر، Norman Darbyshire ، کە ئەو پلانەکە بگرێتە ئەستۆ ، کە ئەو کاتە ئەو سەرۆکی محەتەی ڕادیۆی وڵاتی فارس بووە لە قوبرس و بگەڕێتەوە بۆ لەندەن.  ئەم کابرایەش لە ساڵی 1993 دا مردووە.
  • هەتا ئەم دیمانەیە و بەڵگەکان کە بەرچاو کەوتون ، حکومەتی بریتانی بە حکومەتی حیزبی کرێکاران و پاریزەرانەوە، نکوڵی ئەوەیان کردووە کە بریتانیا لەو کودەتایەدا، ڕۆڵی ئەساسی هەبووبێت.
  • شا لە ساڵی 1951 دا ناچار بووە کە موصەدەق بەسەرەك وەزیران دانێت پاش ئەوەی کە دەنگێکی زۆری هێناوە و لە لایەن ئەنجومەنی پەڕلەمانی ئێرانەوە . ئەمیش یەکەم کار کە کردویەتی خۆماڵی کردنی کۆمپانیای نەوتی ئەنگلۆ- ئێرانیان بووە کە دواتر بە کۆمپانیای پیترۆڵی بریتانی ناسرا،  BP .
  • ساڵی 1951 بریکاری سەرەك وەزیرانی بریتانی ، Anthony Eden ، بێ ئەوەی ڕاوێژ بە کەسە دەسڕۆیشتووەکانی ناو حکومەت بکات ، یەکسەر سیخوڕی سەردەمی جەنگ و ئەکادیمای Robert Zaehner ، سەرپشك کرد و ناردی بۆ ئێران تاکو موصەدەق لادەن بە دانی بەرتیل بە بە ئەندامانی پەڕلەمان و کەسە شۆرەتدارەکانی ئێران ڕێگەی بۆ ئەمە خۆشکرد .  بۆ ئەمەش نۆرمان دێربەشەر دەڵێت ” لام وا یە زیاتر لە  ملیۆنێ و نیوێکمان، پاوەند،  لە ڕێگای ناردنی پارەوە لەناو قوتوو و پاکەتی  پسکیتەوە بۆ ئەم مەبەستە، ناردەوە بۆیان ” .  بەڵام  Robert Zaehner نەیتوانی هیچ بکات و فەشەلی هێنا لە کودەتاکەدا و گەڕایەوە بۆ بریتانیا، ئەو دەڵێت کودەتاکە 700 هەزار پاوەنی تیادا سەرفکراوە.
  • داربێشەر دەڵێت هەوڵەکانی چڕتر کردوە لەگەڵ پارەدا کەلوپەل و کاڵاشی بۆ دەناردن. دەڵێت توانی کە زانیاری زۆری لە ڕێگای کۆماندەیەکی ئێرانیەوە دەست کەوتووە ئەویش تەنها بە ناردنی چای لوبتن کە تەنها 2 پاوەندی ئەو کاتە نرخەکەی بووە . ئەو دەڵێت توانی برایانیش قەید بکات کە لە خێزانی سامانداری anglophile بووە، ڕاشیدییەکان، و لە ڕێگای ئەوانیشەوە خەڵکی دیکە.  دەڵێت ئەو کەسانە زۆر شادومان بوون بە وەرگرتنی پارەکە و واشی هەست کردووە کە موصەدەق مەترسییەکی گەورەیە لەسەریان .
  • سیخوڕی بریتانیا توانیویانە کە جەنڕاڵ فەیزوڵا زاهیدی دەستەمۆ بکەن بیگرنە خۆیان. جەنراڵ زاهیدی زۆر نزیك بووە لە حەمەڕەزا شاوە زانیویانە کە شا زۆر متمانەی پیدەکات.
  • نۆرمان دێربیشەر دەڵێت دوای ئەوەی کە کودەتاکەی ئۆکتۆبەری ساڵی 1952 سەری نەگرت و گرفتی تێکەوت و موصەدەقیش پەیوەندی دیپلۆماسیانەی لە تەك بریتانیادا بڕی و هەمویانی دەرکرد ، ئیتر ئەو پلانەکەی ڕادەستی دەزگەی سی ئایی ئەی کە لە بەیروت بوون، کردووە . لەگەڵ ئەوەشدا سی ئای ئەی زۆر بەلایانەوە گرنگ نەبووە و ئەمانیش نەیانتوانیوە هیچ بکەن بە بێ ئەمەریکا.
  • دێربیشەر بە دیمانەکەرەکە دەڵێت : لە سەرەتای 1953 دوای دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ ڕاشیدییەکانا توانمیان کە یەکەی سەربازی زۆر دروست بکەین ئەوەندە هەبوون کە بتوانین کارەکەمانی پی ئەنجام بدەین . بەڵام کە لەندەنمان ئاگەدار کردوە ئەوان وەڵامێکی ساردیان پێداینەوە و سەرۆکی ئەو کاتەی هەموو دەسگەی سیخوڕیش لە منداڵێکی 10 ساڵ، زیاتری لە کاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوین نەدەزانی .
  • هەر لەو ساڵەدا 1953 ، هەڵوێستی ئەمەریکا سەبارەت پلانەکە گۆڕاو ئامادەبوو ن کە هانی حەمەڕەزا شای گەنج و نائەزموون و قەلق بدەن و ئامادەبێت کە لە کودەتاکەدا بەشداری بکات و بە ڕاگەیاندنێك موصەدەق لادات و جەنڕاڵ زاهیدی بکات بە سەرەك وەزیران. بەم شێوەیە هەموو شت مەیسەر بکرێت.  ئیدی دێربشەر و سەرۆکی سی ئای ئەی، چوون بۆ پاریس بۆ بینینی ئەشرەف ، خوشکی گەورەی حەمەڕەزا شا ، تاکو قەناعەتی پێبکەن کە بگەڕێتەوە بۆ ئێران تاکو براکەی دڵنیابکاتەوە کە بریتانیا و ئەمەریکا زۆر جددین لە کردنی ئەم کودەتایەدا.  دێربیشەر دەڵێت : ئەشرەفمان دڵنیا کردەوە لەوەی کە ئەوان ئامادەی دانی هەموو سەرفیاتێکن و ئیتر سەفتە پارەیەکی زۆرمان نیشان دا ، بە بینیی  چاوی لە خۆشیدا ئەبریسسکایەوە ، دەستبەجی وتی ئەو دەچێت بۆ شاری ‘ نیس’ کە شارێکی فەرەنسایە ، بۆ هەفتەیەك، شتەکانی کۆدەکاتەوە ، دەگەڕیتەوە بۆ ئێران.
  • هەر لەو دیمانەدا دێربیشەر پێی لەوە نا کە ئەوان سەرۆکی پۆلیسی [ موحەمەد ئەفشارەتیس] موصەدەقیان ڕفاندووە بەڵام وتی مەبەستمان کوشتنی نەبووە .  ئەو لەلایەن گەنجێکی پاسەوانییەوە کاتێک کە شاردویانەتەوە  لە دوای ڕفاندنی، تەقەی لێکراوە کوژراوە، ئەوە هەرگیز لە پلانمانا نەبووە.
  • لە 19/08/53 دا ، 67 ساڵ لەمەوبەر پاش چەند هەڵەیەك پیلانەکەیان سەری گرت و دکتۆر موصەدەدقیان دەسگیر کرد و نایانە بەندیخانە بۆ 14 ساڵ تا ئەو کاتەی هەر لەوێ گیانی لەدەستدا. دێربیشەر دەڵێت بریتانیا ڕازی نەدەبوو بە هاوکاریکردنی موصەدەق هەر ویستیان کە لە کۆڵی بکەنەوە چونکە مەترسی خەتەری ڕوسیا هەبوو لە هەژموون و ڕۆلی خۆیان لەسەر ئێران .

https://www.theguardian.com/world/2020/aug/17/british-spys-account-sheds-light-on-role-in-1953-iranian-coup?CMP=share_btn_link

ئایا مستەفا کازمی جێگای ئومێدە؟

ئایا مستەفا کازمی جێگای ئومێدە؟

زاهیر باهیر

13/08/2020

هەڵسەنگاندنی ئێستای کەسایەتی کازمیی و هەڵپە و قسە و وتار و کردەوەکانی بێ ڕەچاوکردنی هاتنی هەڵبژاردنی نوێ و  پاشخانی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و پێگەی ئەو لە حکومەت و ئاڵانی لە بارودۆخێکەوە کە لە هەقەتدا یەکجار ئاڵۆز و زەحمەتە، کارێکە کە یەکلایەنانە حوکم بەسەر ئەودا دەدین .

حوکمکردنی عێڕاق لە سەردەمێکی ئاوادا کە کۆمەڵی عێڕاقی و ئیدارەکەیی و بوونی حیزب و ڕێکخراوێکی زۆر و دەستتێوەردانی لە لایەن ئێران وئەمەریکا و هەژموونی وڵاتانی دیکەش لە سەری، هەر ئاوا کارێکی ئاسان نیە .  لە کاتێکدا کازمی نە پێگەیەکی کۆمەڵایەتی، نە تائیفی، نە دینیی بەهێز، نە حیزبیی ئاوای نییە و هاوکاتیش خاوەنی هیزێکی چەکداریی گەورەش نییە.  نەبوونی ئەمانەش ئەوەندەی دیکە ئەرك و گەیشتنی پەیامەکانی کازمی یا بەدەستهێنانی ئامانجەکانی کازمی سەختتر دەکات.

گەر تەنها کارایی حکومەتی ئاخوندەکانی ئێران و دەستتێوەردانیان لەسەر عێراق بوایە، بۆ کازمی ئاسان بوو کە جۆرێك لە ڕێککەوتن لە سەر بناخەی پرۆتۆکۆڵی نێوانی دوو وڵاتی دراوسێ، دوو دەوڵەتی جیاواز یا خود هاوشێوە و هاوبەرژەوەند، جۆرێك لە ڕێکەوتن زامن بکات.  بەڵام گرفتەکە زۆر لەمە گەورەترە.  هەژموونی ئێران و داخوازییەکانی ئێران لەسەر حکومەتی عیراق لە ڕێگای ڕاستەوخۆ و پەیوەندی نێوانی سەرانی دوو حکومەتەوە یاخود دوو حیزبەوە نییە بەڵکو لە لایەن کۆمەڵێك حیزبەوەیە کە هەر یەکەیان بە جیا لەویتریان داخوازی و مەرجی خۆی لەسەر حکومەت هەیە.

ئا لەم بارو دۆخەدا کازمی ناتوانێت لەتەك صەدرییەکان، مالیکییەکان، خزعلییەکان، عامرییەکان،  کەتائیبی حیزبوڵا و … تد هەر هەموویان بگاتە سەرەنجامێك.  هۆکاری ئەمەش ئاشکرایە چونکە ئەو لایەنانەش نە لەناو خۆیانا ڕێکن و نە بەرژەوەندی میللەتیشیان دەوێت .

کەواتە پرسەکە پرسی هەڵبژاردنی کەسەکان نییە و سەرەنجامیشش بە گوێرەی نێتباشی و چالاکیی و پەیام و ویستەکانی ئەو کەسە نایەتەدی.  ڕەنگە کازمی لە زۆر ڕووەوە لە مالیکی و حەیدەری و عەبدولمەهدی باشتر بیت، بەڵام ئەم باشییەی ئەم تەنها دەچێتە قاڵبی حوکمڕانێکی خراپ کە چەند جیاوازییەکی لە تەك حوکمڕانێکی خراپتر، هەیە و دەبێت.  گەر بە ڕونتر قسە بکەم خەڵکی عێراق  بە کوردیشەوە لە نێوانی دوو هەڵبژاردەدان کە ئەویش خراپ یا خراپتر.

لەو کاتەوەی کە عێراق وەکو دەوڵەت دامەزراوە، باوەڕ ناکەم هەرگیز بە بارودۆخێکی ئاوا ئاڵۆز و شیواو و ” بێ خاوەن” دا، تێپەڕیبێت.  عێراقی سەردەمی صەدام حوسەین خراپ بوو، لە هەندێك ڕووەوە زۆریش خراپ بوو ، بەڵام بەم ڕادەیەی ئێستا نەبوو کە هەموو لایەك و هەموو دەوڵەتێك و هەموو دەسگەیەکی سیخوڕی ئا بەو ئازادییە تەراتێنی خۆیانی تیادابکەن.  لە سەردەمی صەدام-دا هێزێکی چەکدار جگە لە هێزی کوردی کە ئەویش بەو لاوازییە، لە ئارادا نەبوو، ئیدارەیەکی دیکتاتۆر ، سەرکوتکەر، بەڵام پارێزەری خاك و ” نیشتمان” بوو، ئاسایشی ناسیاسی هەبوو ، موچە و کار و یاخود بژێوی، ئاو کارەبا و غاز، تا ڕادەیەك هەبوو ، عیزەتی نەفس و دانەڕمانی کەسایەتیی تاکەکانی کۆمەڵ و خودی کۆمەڵ، هەبوو ، پەیوەندی کۆمەڵایەتیی، شتێك لە ویژدان مابوو… گەلێك شت مابوون ، ئەوەی کە نەبوو مافی سیاسیی و ئازادیی و  نەبوونی دەربڕینی ڕا و بۆچون و دروستکردنی ڕێکخراو و پارتی دژ بە بەعس و هەندێکی دیکە بوون ، کە نەبوون.

لە ئێستادا ئەوانەی کە لە سەردەمی صەدام حوسەین، هەبوون، هیچیان نەماون، بەڵکو سەربارێکی گەورەشی هاتۆتە سەر کە ئەوەندەی دیکە عێراقی خراپ کردووە.  وەڵامی پرسیارەکەی سەرەوەم : ئایا کازمی وێڕای باشی و نێتباشی خۆی، دەتوانێت بەشێکی زۆر لەو کەموکوڕییانەش بنەبڕ بکات، چەند ڕیفۆرمێکی سەرەکی بکات؟ بەڕای من زۆر زۆر زەحمەتە. پرسیارێکی تر: ئایا دەبێت دەنگی بۆ بدەین؟ من وەکو خۆم باوەڕم بە هیچ جۆرە گۆڕانکارییەکی بناخەیی لەسەر دەستی کەسانی کارێزما و حیزبەکان و کوردەتای سەربازیی و کودەتای حیزبی و سیستەمی هەڵبژاردن نییە.  هاوکاتیش ناتوانم ئامۆژگاری دانیشتوانی عێراق بە کورد و عەرەب و تورکمانەوە بە دەنگدان یا نەدانی دەنگ بکەم.  بەڵام ڕاستییەك هەیە کە گەلی عێراق ئەزموونێکی دوورو درێژی حیزبایەتی و حوکمڕانی هەیە، هەر ئاواش ئەزموونی هاتنی کەسان و لایەنی جیاواز لە ساڵی 2005 وە. ئەمانەش تا ڕادەیەك ئەوەی سەلماندووە کە گۆڕانکارییەکان لە ڕێگای دەستا و دەستکردنی دەسەڵاتەوە نایەنە دی.  ڕەنگە باشترین ڕێگا بۆیان بڕوا کردنە سەر خۆیان و سەندنەوەی هەموو متمانەیەك لە سیاسییەکان و حیزبەکان دەسەڵاتخوازان و وڵاتانی دەرودراوسێ و ئەمریکا و دەوڵەتانی ڕؤژئاوایە.  گەر بکرێت خۆیان هەوڵی خۆڕێکخستنی خۆیان بدەن و هەموو کاروبارەکانی خۆیان دەستەجەمعیانە، بە هاوڕا و هاریکاری یەکدی بەڕیوەبەرن.  ئەمە تاکە بژاردەیە و تاکە حەلە.

Zaherbaher.com

 

Anarchists in Lebanon

For people wanting to keep up with the uprising that is happening in Lebanon, there is an anarchist group on the ground – Kafeh (Struggle) posting videos and updates. This is a recent statement from the group, that they released just before the shocking explosion, caused by decades of corruption, that has rocked the entire region and forced the government to resign.

“Whether Christians, Sunnis, Shiites, Alawites or Druze, the working class Lebanese all face a new wave of taxes and a faltering economy. The daily reality of no food in the cupboards and no water in the taps left them with only one choice. They took to the streets to protest for a decent existence, only to find themselves dealing with horrific police brutality.

In the middle of this there is a relatively new group taking to the streets, organising and sharing the politics of Anarchism, they are named Kefah! or Struggle. They formed in December last year as a collective of Anarchist comrades (including Anarchist Communists, Mutualists, Anarcho Vegans and Syndicalists) and quickly became an active part of the alliance of opposition to the government and subsequently the current wave of demonstrations.

Our short term aim is to overthrow the current corrupted oligarchy taking over Lebanon and our long term goal is to achieve anarchism in Lebanon and the region, either by building independent communes, or by transforming all the society into an anarchist one” .

Here is their statement of intent in English with the Arabic below.

KAFEH! or Struggle! is an Anarchist Movement whose goal is to achieve a decentralised society without authority, and who upholds the values of liberty, social justice, egalitarianism, and secularism.

The word “KAFEH!” is an Arabic briefing of the term: ”Effective Free Anarchist Cadres “.

The Premise of the movement is Anarchy or Libertarian Anti-Authoritarianism.

“KAFEH!” Movement rejects the authoritarian patriarchal dominant system in Lebanon which is a centralised establishment that incites sectarianism, and greedy capitalism in order to support allocating quotas , exploitation , and splitting power, resources and public wealth.

“KAFEH!” seeks to change the current status quo of the system into an extended decentralisation consisting of small local communities (communes), each choosing its own self ruling system, respecting liberty , social justice, egalitarianism, and secularism.

“KAFEH!” aims to minimise the state’s duties to the collection of taxes from each & every community in order to provide social services and infrastructure equally distributed amongst all communities.

“KAFEH!” supports the principle of absolute individual freedom in life choices, beliefs, opinion, expression , ideas , and other principles based on the declaration of human rights.

“KAFEH!” insists on the necessity to change the current system by all its forms.

“KAFEH!” considers that any form of change can’t be true if it doesn’t include the protection of fauna and flora expressed by a pact amongst all communities.

“KAFEH!” declares itself the protector of the weak and of the oppressed, as well as of victims of injustice practiced by the current authoritarian patriarchal dominant system.

• كافح! حركة أناركية هدفها الوصول إلى مجتمع لا مركزي
لا سلطوي، مدافع عن قيم التحرّر والعدالة الاجتماعية والمساواة والعلمانية الإجتماعية.
• كلمة كافح! هي مختصر للعبارة التالية: “كوادر أناركية فاعلة حرّة”.
• المنطلق الأساسي للمجموعة هو الأناركية أو اللاسلطوية التحررية.
• ترفض حركة كافح! النظام السلطوي الأبوي في لبنان والعالم, والمنظومة الحاكمة القائمة، وهي منظومة سلطة مركزية ورجعية متناقضة فيما بينها تقوم على التحريض السياسي والطائفي والمناطقي, بهدف تأبيد التحاصص والاستغلال وتقاسم الثروة والمرافق العامة.
• تسعى حركة كافح! الى استبدال نظام الدولة المركزية القائم بمجتمع لا سلطوي قائم على اللامركزية الموسعة، مكون من مجتمعات صغيرة تختار شكل الإدارة الذي تريده لذاتها، تربط فيما بينها إدارة لا سلطوية. كما وتلتزم كافح! بالعمل الحثيث من أجل ترسيخ قيم التحرر والعدالة الاجتماعية
والمساواة والعلمانية.
• ترى حركة كافح! بديلاً عن الدولة المركزية, نظاماً إدارياً غير سياسي يقتصر دوره على جباية الضرائب من مختلف المجتمعات من أجل تأمين التقديمات الاجتماعية للجميع, وتوفير المستلزمات والخدمات والبنى التحتية المشتركة, فتتوزّع بالتساوي بين المجتمعات المختلفة.
• تتبنى حركة كافح! مبدأ حرية الفرد المطلقة في الخيارات الحياتية وفي التعبير والعقيدة وكافة مبادئ الإعلان العالمي لحقوق الإنسان, مثل الحق في العمل, والطبابة, والسكن اللائق, وكل ما يحفظ الكرامة الإنسانية.
• تصرّ حركة كافح! على ضرورة إلغاء السلطة بأسرها بكل قيمها ودعائمها ومبررات وجودها.
• تعتبر حركة كافح! أن أي مشروع تغييري ليس جذرياً بما فيه الكفاية إذا لم يتضمن الحفاظ على الكائنات الحية من حيوان ونبات, وذلك عبر عقد بيئي توقّع عليه وتلتزم به جميع المجتمعات.
• تلتزم حركة كافح! مناصرة ضحايا التهميش والقمع والاضطهاد، بالدفاع عن قضايا جميع الذين تضعهم قيم النظام السلطوي الأبوي في أدنى درجات التهميش

You can contact Kafeh with messages of support etc via their Facebook page: https://www.facebook.com/kafeh.lebanon/

نامەیەكی پرۆدۆن  بۆ هەندێك کرێکار لە پاریس و ڕویۆن*

نامەیەكی پرۆدۆن  بۆ هەندێك کرێکار لە پاریس و ڕویۆن*

و: زاهیر باهیر

هاووڵاتیان،  برادەران:

ئەم کارە لە ئێوەوە ئیلهامی وەرگرتووە و هەر بۆ ئێوەشە.

دە مانگ لەمەوبەر پرسیارتان لێکردم کە ڕام  سەبارەت بە مانیفێستی هەڵبژاردنەکەی کە لە لایەن شەست کرێکاری سییەن -ەوە،  Seine ، بڵاوکرایەوە، چییە.  بەتایبەتی ویستتان بزانن ئایا پێویستە ئەگەر دوای هەڵبژاردنەکەی 1863 کە دەنگتان نەهێنا، لەسەر هەمان هێڵ دەکرێت بەردەوام بن، یاخود ئەگەر بە هۆکاری بارودۆخەکە، مۆڵەتتان پێدرا و ئێوەش هاوکاریتان کردو کارایتان لەسەر کاندیدکردنی هاوڕێیەك هەبوو، ئایا  شایانی هاوکاریمانە.

ناکرێت گومانێك هەبێت  سەبارەت بە بۆچوونەکانم  لەسەر ئەو فکرەی کە لە مانیفێستەکەتانا هاتبوو، هەر بە گەیشتنی، بە ڕاشکاوانە بۆچوونی خۆمم لەسەری، دەربڕی.  بەدڵنیاییەوە من خۆشحاڵ بووم  بە هەستانەوەی سۆشیالیزم: کێ لە فەرەنسا مافی دڵشادبوونی زیاتری لە من بەم هەواڵە  هەیە؟  من هاوڕا بووم لەتەك ئێوە و شەست کەسەکەی دیکە کە  چینی کرێکاران نوێنەرایەتی ناکرێت کە ئەوەش  مافێكە و  دەبێت  بیبێت، کەواتە چۆن دەبێت بە جۆرێكی دیکە هەست بکەم؟ ئەگەر ئەوە شیاوی کردن بێت، ئایا ناکرێت  ئەمڕۆ نوێنەری  چینی کرێکاران، هەبێت، هەر وەکو چۆن لە ساڵیی 1848 دا بوو، کە دڵنیابوونەوەی فەرمی بوو لە سۆشیالیزم لە دیدی سیاسی و ئابوورییەوە؟

لە نێوانی ئەمە و بەشداربوون لە هەڵبژاردنەکانا کە پابەندە بە هۆشمەندی دیمۆکراسیی و مەبادیئەکانی و ئایندەیەوە، هاووڵاتیان: بۆشاییەك هەیە کە من لە ئێوەم نەشاردۆتەوە.  دەتوانم سڵەمینەوەکانی خۆمی بۆ زیاد بکەم کە لە لایەن ئێوەوە بەخێرهاتنی لێدەکرێت کە لە کاتێکیشدا لە ڕێگای ئەزموونەوە پشتڕاستکراونەتەوە.

کەواتە دیمۆکراسی فەرەنسی خەریکی چییە و چی دەکات، کە سەردەمێك پاك و مایەی شانازی بوو،  بە گوێرەی قسەی  چەند تەماحبازێك پێشبینی ئەوە دەکرا کە لە ڕێگای بەکارهێنانی سوێندی درۆوە دەتوانرێت لە سەرکەوتنێکەوە بەرەو سەرکەوتنێكی دیکە بروات؟ ئێمە چ سەرکەوتن و دەسکەوتێکمان بەدەستهێنا؟ لە ڕێگای چ ئایدیایەکی نوێ و  بەهێزەوە سیاسەتەکانمان ئاشکرابوون و کەوتنە ڕوو؟ لە هەژدە مانگی ڕابوردووەوە  چ سەرکەوتنێك لە لایەن ئەوانەی کە بینرا بە وزەوە بەرگرییان لێکردوین، یاخود چ پاداشتێکی زمانشیرینیان دراوەتەوە؟ ئایا ئێمە شاهیدی بەزین و شکستییان نەبوین؟  هەڵنەخەڵەتاین بە پەڕلەمانتارەکانیان، نەمانبینین کە نزیکەی هەموو پرسیارەکانیان لە لایەن وتەبێژەکانی حکومەتەوە بێ وەڵام مانەوە؟  هەروەها کاتێك کە لەبەر تاوانەکانیان  کە بە بێ هەبوونی مۆڵەت کۆمەڵەیان [ جەمعییە] پێکهێناوە یاخود کۆبوونەتەوە، بۆ دادگا بران، لەوێشدا دەبوایە خۆیان لەبەردەم وڵات و ئەوانەشی کە لە دەسەڵاتا بوون، بەیانبکردایە،  سەرسام نەبوون بەو شەرعییەتەی شانازیان پێوەدەکرد کە وەرگێڕەکانیشیان هەر وابوون؟  ئەمە چ جۆرە پیلانێکی قێزەوەندانەیە ! چ بەرگرییەکی قیزەوەندانەیە!  من ئەمە بۆ ئێوە بەجێدەهێڵم کە حوکمی لەسەر بدەن. …..دوای کردنی چەند دیبەیتێك بە دەنگی بەرز ئایا دەتوانین نکوڵی ئەوە بکەین کە لە دڵ و دەروونی  نوێنەرەکانمانا هیچ ئایدیایەك، مەیلێك، یاخود سیاسەتێك لە سیاسەتەکانیان هەبووبێت،  جگە لە ئایدیا و مەیل و سیاسەتەکانی حکومەت؟

هەروەها، سوپاس بۆ ئەوان، ئێستا بابەتی دیمۆکراسیی لاوە، هەروەك چۆن جاران لیبرالیزمی کۆن بوو، دوو قوتابخانە هەبوون کە لە هەوڵی لێکدان و نزیکبوونەوەدا بوون کە دەبێ زۆر لەخۆمان بکەین بۆ هاوتاکردنیان: هەموو خەڵك لە خۆ دورخستنەوەن لە هەردوو لایان. وتەیەك هەیە کە دەڵی، راستیی، ماف و  سەربەستیی، نە لە سەر ئەملان، نە لە سەر ئەوی تر.

کەواتە  ئەمە بابەتێکە و ئاشکراکردنی بۆ دونیا  لەڕێگای هێنانەوەی بەڵگەی  ڕاسستیەوە کە ئایدیاکە و دروستیی خودی ئایدیاکان بۆ خەڵکانی مۆدیرن، زەروورییە  بۆ بە شەرعیکردنی تەماح و ئارەزوویەکی ڕیفۆرمکارانە  و هەروەها مافیان لە باڵادەستیی و سەروەرییشدا. ئایا مافی گشتی دەنگدان ڕاستییە یاخود حیکایەتێکی خەیاڵییە؟  دووبارە جارێکی تر ئەمە مەسەلەیەکە سنوری بۆ کێشراوە، هەروەها ئەوەش ئاشکرایە کە وێڕای  پرسی کار  زۆر کەمیان  بە جددی وەریدەگرن.

ئەمە گرفتی ڕوونکردنەوەی دیمۆکرسییە بۆ چینی کرێکاران، کاتێك کە پارتی دەچێتە ژیانی سیاسییەوە کە چی ڕوودەدات، هاوکاتیش هۆشمەندی کافی نە بۆ خۆی و نە بۆ ئایدیاکانی نییە و  دەنگیان  داوە بەو ناوانەی کە نوێنەرایەتیان ناکەن. کاتێك  کە چینی باڵادەست ئاڕاستەی خۆی لە بزوتنەوەکەدا لە دەستدەدات، ئەوە کاری ئەوانەی خوارەوەیە کە لە دەستی وەرگرێت، کە ئەوەش نەکرا ئەوە دەگەیەنێت کە خەڵکێك کە توانای نوژەنبوونەوەی خۆی لە ڕیگای مێتودی بەیەکدواداهاتنی مانەوەیەوە نەبێت،  ئیتر خۆی دووچاری مردن دەکات.  ئایا دەتوانم بوێریی ئەوەم هەبێت کە بڵیم ئەوە گرفتی ڕەشە خەڵکەکەی فەرەنسایە کە تێبگەن  ئەگەر لە ساڵی 1869 بچوایە بە مێشکیانا، ئایا دووبارەی برانەوەی  جەنگێك بۆ  بەرژەوەندی بەڕیوەبەرەکانیان، دەکرا؟   هەر وەکو  لە ساڵی 1863-1864 کرا، ئایا ڕزگاریی، ئازادیی بۆ نیو چەرخ دوائەخرا؟

برادەرانم گومان لەوەدا نییە، دەربڕینی ئەو ناڕەزاییە  کە لە ڕێگای بە بە بەتاڵی خستنی  وەرەقەی هەڵبژاردنەوە بۆ ناو صندوقەکان، ئەنجامدرا، زۆر بە کەمی تێگەیشتنی لێکرا و هەژارانەش مەبەستەکەی دەركپێکرا ….. بەڵام ئەمە بەرچاوکەوتنێکی ڕەهایە لە ناهاوجوتێتی یاخود لە ناڕێکێتیی لە نێوانی سیستەمێکی بەسەرچوو و ئارەزوومەندترین هیواو تەماحمانا، ئەم فیتۆ کۆمەڵایەتیەی ڕەتکردنەوە کە  لە لایەن ئێمەوە دژ بە کاندیدە قێزەوەنەکان، کرا، ئەمە شتێکی کەمتر نییە لە بانگەشەکردنی نەزمێکی نوێ لەشتەکان یاخود بە ئاگاهاتنەوەمان و دەرککردنمان بەوە کە ئێمە پارتی ماف و ئازادیین و کارێکی ڕێزدار و جددیە لە چوونە ناو ژیانی سیاسیانەمانەوە.  لەمەش زیاتر بوێریی  وتنی ئەوەم هەیە کە بڵێم دونیای کۆن ئیشارەتی ئەوەی داوە و  لە ڕمانی حەتیمیدایە.

…………………………………..

*بەداخەوە کە ئەم نامەیە هیچ بەروارێکی لەسەر نییە و نازانین پرۆدۆن کەی نوسیوێتی .  وەرگێڕ

 

ئیسرائیل و خۆپشاندان

ئیسرائیل و خۆپشاندان

25/07/2020

شەقامەکانی ئۆرشەلیم لە مانگی ئایارەوە لە خۆپیشەندەران بەتاڵ نەبوون.  بە بەردەوامی لەسە پرسی جیا جیا خەڵکی ڕژاونەتە سەر شەقامەکان.  لە سەرەتادا سەبارەت بە دادگاییکردنی سەرەكوەزیران ، نێتەناهوو ، لەسەر گەندەڵی کە بە سەدەها هەزار دۆلار بەرتیلی لە شیوەی خەڵاتی جیا جیادا لە برادەرە ملیاردەرەکانی وەرگرتووە هەروەها دەستوەردان لە یاسای  میدیای ئیسرائیل دا سەبارەت بە بڵاوکردنەوەی هەواڵ کە خزمەت بە خودی خۆی و پلانەکانی بکات.

ئەم خۆپیشاندانانە وردە وردە لە زیادبونابوو دوای هاتنی نەخۆشی کۆرنا کە حکومەتی ئیسرائیلی گرنگی و بایاخی لە لە پارێزگاریکردنی ژیانی هاووڵاتییانیدا، پێنەدا.  لە وڵاتێکی 9 ملیۆن کەسیدا ، لە وڵاتیکدا کە گەورەترین هێزی سەربازی لە ڕؤژهەڵاتی ناویندا هەیە ، لە وڵاتێکدا کە دەزگەی سیخوڕی ئەوەندە بەهێزە کە ئەمەریکا و بریتانیا لەییانەوە فێر دەبن و هاوکاریان دەکرێت ، زیاتر 58 هەزار کەس تووشبووە و442 کەسیش گیانیان لەدەستداوە .  نەهامەتییەکانی کۆرۆناش بێکاری بە ڕێژەی لە سەدا 20 سەرخستووە.

لە هەفتەی پێشووەوە کە شەپۆلی دووهەمی کۆرۆنا گەڕاوەتەوە بۆ ئیسرائیل ، حکومەت بڕیاری دا کە چێشتخانەو بارەکان و یانەکانی شەوان دابخات و هاوکاتیش ڕۆژی 4 شەمە پەڕلەمان دەسڕۆییەکی [ صەلاحیات] زیاتری دا بە حکومەت لە بەکارهێنای یاسای ئیمێرجنسیدا.

بەم هۆکارانە بە هەزارەها خەڵک هاتنە سەر شەقامەکان هەر لەبەر ئەمەش پۆلیس چەکی فشاری ئاوپرژێنی دژە بە خۆپیشاندەران بەکارهێناو و هاوکاتیش 55  کەسی لێگرتوون.

 

ژنکوشتن لە تورکیا

ژنکوشتن لە تورکیا

23/07/20

ئەو وێنەیەی سەرەوە، وێنەی Pınar Gültekin کە کچێکی گەنجی 27 ساڵە  لە لایەن دۆستە ژندارەکەیەوە کوژراوە بە شێوەیەکی یەکجار دڕندانە. هەندێك لە فێمەنیستەکان لە ڕۆژی 19ی ئەم مانگەدا پرۆتێستێکیان ئەنجامدا بۆ یادەکردنەوەی Pınar و دژایەتتیکردنی ژنکوشتن .

بە گوێرەی راپۆرتێکی 2009 لە سەدا 42 ژنانێك کە تەمەنیان لە نێوانی 15 ساڵ بۆ 60 ساڵە بە دەستی توندوتیژی جەسەدی یاخود سێکسشیۆڵی، ناڵاندویانە.

لە ساڵی 2019 دا 474 ژن، کە هەفتانە دەکاتە زیاتر لە 9 ژن،  بە زۆری لە لایەن مێرد و کەسوکاریانەوە کوژراون . زیاتر لە ئەم ژمارەیە بۆ ئەمساڵ 2020 پێشبینی هەڵکشانی دەکرێت بە هۆی بارودۆخی کۆرۆناوە کە بووەتە هۆی کەرەنتینەکردنی خەڵکی لە ماڵەوە.  جگە لە توندوتیژی لاقەی جنسی کە بووەتە دیاردەیەکی ئاسایی لە تورکیا بەهۆی لێنەپرسینەوەی پیاوانەوە، ئەگەریش ڕووبەڕووی بەرپرسیاریی بووەوە ئەوە گەر ئامادەیی مارەکردنی قوربانییەکەی هەبێت ، ئەوە سزاکەی لەسەر هەڵدەگیرێت.

لە وڵاتێکدا کە سەرەك کۆمارەکەی ، ئەردۆگان، و ئاکەپە بڵێن ئەوەی کە ئافرەت دەیکات بێ ڕەوشتییە و شووڵهەڵکێشانە و یاری پێکردنیانە لە لایەن کۆمۆنێتی فێمەنیست و هاوڕەگەز خوازانەوە ، کە ئەمەش زۆر هەڵەیە، یاخود   خودی ئەردۆگان ، بڵێت  ”  ژنان یەکسان نین بە پیاوان و ئەوانەشیان کە منداڵیان نییە، نوقسانن”   هەروەها کۆنە سەرەكوەزیران، بینالی یاڵدریم بە لایەنگرانی خۆیانی وتوە ” ئەو ئافرەتانەی کە پۆشاکی کورت لەبەردەکەن لە بری ئەوەی هێڕشی جەسەدییان بکەنە سەر، ئەوە لەسەر شەقامەکان بە دەمی هەراسانیان بکەن”   جا کە سەرەکكۆمار و سەرەكوەزیران ئەمە بۆچون و ڕایان بێت لە میدیای فەرمی و نافەرمییەوە ئتر چی تر چاوەڕاون دەکەیت ، جگە لە کوشتنی زیاتری ئافرەتان؟!!!

کاتێک کە پیاوان بە کاری توندوتیژی هەڵدەستن و دەدرێنە داگا ، گەر پۆشاکی جوان لەبەر بکەن، بە ڕەسمیانی ئیسلامیانە بچنە پێشەوە سزاکانیان لەسەر کەمتر دەبێت.

لەگەڵ هەموو ئەو توندوتیژییەشدا هێشتا ڕێژەی جیابوونەوە، ڕۆژ بە ڕؤژ لە زیادبوندایە.

نامەیەکی مارکس بۆ پرۆدۆن کاتێک کەلە پاریسە ، داوای لێدەکات کە بەشداری لە دەستەی [عوسبەی] شیوعیدا بکات*  

نامەیەکی مارکس بۆ پرۆدۆن کاتێک کەلە پاریسە ، داوای لێدەکات کە بەشداری لە دەستەی [عوسبەی] شیوعیدا بکات*

و: زاهیر باهیر

برۆکسل

05/05/1846

خۆشەویست پرۆدۆن:

لەو کاتەوەی کە پاریس-م بەجێهێشتوە لەبیری ئەوەدام کە نامەت بۆ بنوسم بەڵام بارودۆخەکە، کە بەدەر بوون لە کۆنترۆڵم، بەربەستبوون لە نوسینیا.  زیادەسەرقاڵی و بێزاریم و هاوکاتیش  گواستنەوەم بۆ خانویەکی دیکە، ئەمانە هۆکارەکانی بێدەنگیم بوون، تکایە باوەڕم پێبکە.

وێڕای هەموو ئەوانەش ئێستا بە هاوکاری  دووان لە برادەرەکانم ، فردریك ئەنجلس  و فلیپ جیگۆت ، Philippe Gigot ، (کە هەردوکیان لە برۆکسلن) ، کۆمیتەیەکم  لە بەردەوامبوونی نامەگۆڕینەوەدا لەتەك کۆمۆنیستە ئەڵمانییەکان و سۆشیالیستەکانا ڕێکخستوە نەك هەر تەنها بۆ مەبەستی لێدوان لە پرسە زانستییەکان، هەر ئاواش بۆ پێداچوونەوەی نووسینە فرە خوێنەرەکان و پڕوپاگەندەی  سۆشیالیستیی، وەکو ئامرازێێك بۆ کەڵکوەرگرتنی لە ئاڵمانیا.  ئامانجی سەرەکی نامە گۆڕینەوەکانمان هەرچۆن بێت بۆ پەیوەستبوونەوەی سۆشیالیستە ئاڵمانەکانە لەگەڵ سۆشیالیستە فەرەنسی و ئینگلیزەکانا بۆ ئاگەدارکردنەوەی بێیانەکان لە بزوتنەوەکانی  سۆشیالیستیی لە ئەڵمانیا و هەروەها بەئاگاهێنانەوەی  ئەڵمانەکانیش لە ئەڵمانیا سەبارەت بە گەشەکردنی سۆشیالیزم لە فەرەنسا و ئینگلتەرەدا.  ئا لەم ڕێگایەوە جیاوازییەکان دەتوانرێت ڕۆشناییان بخرێتە سەر، لەم بارەشدا کەسەکان دەتوانن ئاڵوگۆر لەبارەی ئایدیاکان و ڕەخنەی بێ لایەنانەیان دەستگیربێت.  ئەمە هەنگاوێکە کە بزوتنەوەی سۆشیالیستیی دەبێت لە دەربڕینە ئەدەبییەکانیا بینێت تاکو لە سنوردارێتی نەتەوەیی ڕزگاری ببێت.  هەروەها لە چالاکی و کاری ئێستادا بە دڵنیاییەوە زۆر بە سوودە بۆ هەموو کەسێك کە بە ئاگابێت لەم پرسانە کە لە دەرەوەن ئەوەندەی کە بە ئاگان لە پرسەکانی  نێو وڵاتانی خۆیان.

نامەکانمان هەر بە تەنها بۆ کۆمۆنیستەکان لە ئەڵمانیا، نییە، بەڵکو بۆ سۆشیالیستە ئاڵمانەکانیشە لە  پاریس و لەندەنیش.  لە ئێستاشدا پەیوەندیمان لەتەك ئینگلیزەکانا  دروستبووە.  سەبارەت بە فەرەنساش ئێمە هەموومان باوەڕمان وایە لە خۆت  باشتر کەسێکی دیکە نادۆزینەوە.  خۆتیش ئەوە دەزانیت ئینگلیز و ئەڵمانەکان ڕێز و تەقدیری تۆ زیاتر لە پیاوانی وڵاتەکەی خۆت دەگرن.

ئا لێرەدا تۆ مەبەستەکە دەبینیت، کە ئافراندنی گۆڕینەوەی نامەکانە  بەڕێكوپێکی و زامنکردنی ڕێگاکانی دووکەوتنی بزوتنەوەی سۆشیالیستییە لە وڵاتانی جیا جیادا تاکو بەرەنجامێکی دەوڵەمەند و هەمە چەشنەی ئاوای هەبێت کە هیچ تاكێك ناتوانێت بە تەنها بەخۆی، بەدەستیبهێنێت.

گەر تۆ پێشنیارەکانمان پەسەندبکەیت، پارەی پوولی نامەکانی  کە پێت دەگات و هەروەها ئەوانەشی کە دەینێریت، لای ئێمەوە دەدرێت، چونکە ئەو پارەیەی کە کۆکراوەتەوە لە ئەڵمانیا حسابی دانی  پارەی ئاڵوگۆڕکردنی نامەکانیشن لە هەردوو لاوە.

لە ناردنی نامەکانتا تۆ ئەم ئەدرێسە لۆکاڵییە بەکاردەهێنیت: M. Philippe Gigot, 8 rue Bodenbrock. . هەر هەمان ئەدرێسیشە بۆ ناردنی ئەو نامانەی کە لە برۆکسل-وە دەنێررێت.

پێویستم بەوە نییە ئاماژە بەوە بکەم کە هەموو نامە ئاڵوگۆڕکراوەکان لە لایەنی تۆوە، دەبێت تەواو زۆر نهێنیانە بن، چونکە پێویستە زۆر بە ئاگا بین لە کەشفنەکردنی برادەرکانمان لە ئەڵمانیا.

تکایە بە زویی وەڵامبدەرەوە،  هەروەها متمانەی دڵسۆزی برادەرایەتیمان قەبوڵ بکە.

دڵسۆزی خۆت

کارڵ مارکس

……………………………………………..

*بەداخەوە ئەوەی کە لە ئەدەبیاتی مارکسیی و ئەنارکییستیدا دەردەکەوێت تەنها ئەم نامەیە و وەڵامەکەی پرۆدۆنە بۆ مارکس، نەك هەر لە زمانی ئینگلیزیی بەڵکو لە زمانی ئیتالیی و فەرەنسیشدا. کاتێکی زۆرم بۆ دۆزینەوەی نامەکانی دیکەی نێوانیان، تەرخان کرد بەڵام لەم دوانەی کە لەبەردەستدایە چ نامەیەکی دیکەیانم بەرچاو نەکەوت.  تەنانەت دوو هاوڕێم ئەرشێف و ئەدەبیاتی ئەم دوو ئاراستە سیاسییەی لە ئەدەبیانی ئیتالی و فەرەنسی-دا پشکنی، ئەوانیش هیچی دیکەیان لەم دوو نامەیە زیاتر نەبینی.

جێگای سەرسوڕمانە، چونکە نامەکانی هەردوکیان ئاماژە بەوە دەکەن کە نامەی دیکە لە نێوانی هەردوکیاندا ئاڵوگۆڕ کراون.  دوای ئەوەش ناکرێت لە ماوەی 19 ساڵدا ( 1846 تاکو 1865 )  کە پرۆدۆن مردووە نامەی دیکە لە نێوانیانا نەبووبێت.

هۆکاری دەرنەکەوتنی نامەکانی دواتریان زۆر ناڕوونە. رەنگە بگەڕێتەوە بۆ چەند  هۆکارێك کە لەوانە ڕەنگە بە هۆکارێك ئەو نامانە لە ئەرشێف دەرهێنرابێتن و لەناوبرابن ، یاخود ڕەنگە هەر لە سەرەتادا ئەرشێف نەکرابن ، ڕەنگیشە هۆکاری دیکە هەبێت کە بۆ من لە ئێستادا، ئاشکرا نییە.

دیارنەمانی نامەکانی دیکەی نێوانی مارکس و پرۆدۆن هەرچی هۆکارێکی هەبێت جێگای داخە و شاردنەوەی شاکارێکی هزریی گرنگی ئەم دوو مەزنە پیاوەن کە هەر یەکەیان سەبارەت بە هزر و ڕێڕەوی خۆیان، ڕۆڵی گەورە و شوێنی دیاریکراوی خۆیان هەبووە و هەیە.  وەرگێڕ.

 

Why anarchism isn’t a popular idea

Why anarchism isn’t a popular idea

By: Zaher Baher

June 2020

I am sure that many people have written about this subject before. However, this is one of the major questions where the more we write about it, the more clarification and explanation is needed

To start, we need to ask a couple of questions: What kind of system do we live under? What does the system actually want

We live under the most powerful and brutal system that recent history has seen, and it is a global system too. It does not miss any opportunity to strengthen and renew itself, anytime and anywhere. Neither the   systems of feudalism and slavery had this strength, or a global reach, so they both remained local systems

The capitalist system does not just create different laws and tools to maintain its survival, it manages to contain and control anything that has ever been built or made. Its tools are used to serve the system in one way or another, and if it can’t co-opt an idea or movement, it can defuse and distort it easily through its mainstream media and social media

Capitalism has developed all kinds of bodies, such as the parliamentary system, media, markets, political parties, spy networks, military, police, banks and other financial institutions, many hierarchical institutions, non-governmental organizations (NGOs), charities, businesses, nationalism, religion, media and sports.  In addition, the state encourages useless demonstrations and protests to continue, although with much restriction:  watching, photographing and monitoring the participants. In doing so, the state can at least benefit in a couple of ways: it knows that it is a good way for people to take out their anger and frustrations with no result. Through these demonstrations and protests, the state can discover the identities of these activists, leading them to be watched, monitored and put on a blacklist

The capitalist system is not just an economic system, it is an entire system that includes all of these bodies I mentioned above. All of them serve the system in different ways, while also operating to reject any serious and effective ideas or activities which might undermine capitalism

All of these institutions have been built on a hierarchical system. The job of these institutions is not just to allow the people at the top to make all the decisions, but to make the individuals at the bottom voiceless, and completely dependent on those at the top. The purpose of these institutions is to make people forget their individual minds, their ideas and interests, their creativity, and finally their agency to change society

In short, the system uses its media to persuade people to do more shopping and to consume unnecessary goods through bombarding people with adverts, while also putting them in debt. It tries to convince people that this is the best and only type of life, and that exploitation, poverty, homelessness and unemployment have always existed throughout history

This is the system we live under. It forces us to do whatever it wants and imposes on us whatever conditions suit itself

Anarchism does not just totally reject all of these conditions and restrictions, it rejects the system itself that created all of these. Anarchism is the only real enemy of the system, and it struggles and fights it in different ways. The state, the politicians, and the liberal and neo-liberal economists all know this reality

While the theories and strategies of anarchism, are very well known by the state, the majority of the general population does not recognise or understand what anarchism actually is. Those who are familiar with the idea find it strange and unworkable. They do not believe that society can be organised by the people themselves, nor do they believe that a classless and non-hierarchical society can be achieved

People have difficulty understanding that it’s possible for them to run an entire society and make their own decisions for themselves. But this is not just possible, it has happened throughout history. People don’t think that without managers and directors, they themselves could do all the work in every department:- from the NHS, to education, transport, construction work, agriculture, shops and supermarkets, municipalities, and other services in the society

We are the people who create the capital and the capitalists in the first place, not the opposite. If you put all of the world’s billionaires in a house for a year, along with all of their money, they couldn’t make a penny

The politicians and media always remind us that it’s the rich who maintain society, creating work that brings prosperity to all of us, so we must be grateful to them. In fact, these bodies are hiding the truth from us that work and the workforce came first, and money and capitals came second. In other words, it is the work and the workforce that creates the wealth that maintains the state and capitalists.  The history of human beings has shown that people have lived without the state and capitalism

There is another factor as to why anarchism is not popular. We are not as active as we need to be. We are divided between ourselves, instead of having solidarity and support for one another, we criticise each other and write about each other. Although, we call ourselves the real fighters against the system, many of us have probably adapted a capitalist mentality, or are under great influences of it. We do not communicate often, even with our comrades. We are individualist, cutting ourselves off from our communities.  We do not share our communities’ problems and we do not participate when they are fighting for their demands. We believe in mass or social revolution, yet we marginalise ourselves by staying in a corner, either doing nothing or very little, but still calling ourselves active anarchists

Zaherbaher.com

 

 

 

 

 

 

کورتەیەك لە ژیان و کارەکانی پرۆدۆن

کورتەیەك لە ژیان و کارەکانی پرۆدۆن

و: زاهیر باهیر

بەشی نۆیەم :

هەر ئاواش پرۆدۆن دیکتاتۆرییەتی ڕەتکردۆتەوە، لە 1860کانا وتویەتی ” من هەمیشە هەرچی بم  … کۆمارییەك، هەتا دیمۆکراتییەك، هەروەها لە مامەڵەدا سۆشیالیستێك، دەبم ” .

 Henri de Lubac لەچەمکە ڕەخنەییەکانی پرۆدۆنا، ئەرگویمێنتی ئەوە دەکات سەبارەت بە دیمۆکراسی و دەڵێت ” نابێت ڕێگە بدەین ئەمانە بمانخەڵەتێنن، سوکایەتیکردنەکانی بە دیمۆکراتی ئەوانە نین کە دژە شۆڕش بن. ئەو ، وەکو خۆی دەلێت،  ڕەخنەکانی ئاراستەی ، ‘ دیمۆکراسی ساختە ‘ کردووە … ڕەخنەکانی هێڕشیان کردۆتە سەر دیمۆکراتی ساختەی لیبراڵیانە کە ‘ ئابووریی و کۆمەڵایەتیی’ نەبووە… هەروەها ‘ دیمۆکراسی جەیکوبییەکان’ یش.  پرۆدۆن ” نەیویستووە دیمۆکراتی تێکبشکێنێت، بەڵکو تەواوکردنی کارەکانی 1789ی ویستووە و ”  لە کاتێكدا ” ئەو جەدەلی دژایەتی ‘ دیمۆکراسی کۆنی ‘ کردووە وەکو دیمۆکراتییەکەی ڕۆبسپیر و مەرات،  Robespierre و  Marat” ئەو بە بەردەوامیی بەراوردی  نێوانی  کردوون بە واتای ئەو ‘ دیمۆکراتی لاو’  ‘ دیمۆکراتی کۆمەڵایەتی بووە’.

بە گوێری مێژوونوسی ئەنارکیزم George Woodcock هەندێك هەڵوێستی پرۆدۆن کە هەیبووە ” ناوازە بووە لەگەڵ ناساندنی ئەنارکیزمدا”  جۆرج ودکۆك لێرەدا ئاماژەی بە پێشنیارەکەی  پرۆدۆن کردووە، کە هەر هاووڵاتییەك دەکرێت ساڵێك یاخود دووان خزمەتی میلیشیانە بکات. پێشنیارەکەش  لە پڕۆگرامی شۆڕشگێڕیدا دەرکەوتووە کە لە مانیفێستێکی هەڵبژاردنا کە لە لایەن پرۆدۆنەوە دەرکراوە لەو کاتەی کە داوای لێکرا کە پۆستێك لە حکومەتە کاتییەکەدا، وەرگرێت.  تێکستەکە ئاوا دەخوێنرێتەوە:

(خزمەتی میلیتەری لە لایەن هەموو هاووڵاتیانەوە پێشنیارێك بوو وەکو جێگرەوەیەك [ ئەڵتەرنەتیڤ] کە ناونوسبکرێن بۆ میلیتەریی و مەشقکردن  بۆ ” شوێنگرتنەوە”  لەلایەن  ئەوانەی کە خۆیان لە خزمەتکردن دەپارێزن) .  لە هەمان دۆکۆمێنتدا  کە پرۆدۆن پێناسەی ” فۆرمی حکومەتی” کردووە، ئەو پێشنیاری ” ناوەندگەرایی کە هاوشێوە و لە بەرانبەری ناوەندگەرایی دەوڵەتە، کردووە، بەڵام لەوێدا کە هیچ کەس ملکەچی ناکات، هیچ کەس وابەستەی نابێت هەروەها هەموو کەسێك سەربەست و خاوەنی سەروەرییە”

درێژەی هەیە