نوسینی : Niha Masih
و: Zaher Baher
19/08/2026
ئەمەی خوارەوە ڕاپۆرتێکی دوورو درێژە لە سەر خەباتی مەیدانیانەی ژنان لە هندستان لە لایەن ڕۆژنامەی گاردیانی بریتانی کراوە و دوێنێ ، 18/08/2026 بڵاوکراوەتەوە .
من تایتڵەکەیم گۆڕیوە و بەشێکی زۆریم کردووە بە کوردی . بە پێویستم زانی کە خوێنەری کورد بە تایبەت ژنانی کورد بیبینن و لێوەی وانە و ئەزموون وەرگرن کە زەروورە ژنان بێنە مەیدانی چالاکی مەیدانییەوە . ئەم ڕاپۆرتە / ڕیپۆرتتاچە لە ڕاستیدا دەبێت وزە و پەیامێکی گەورە و گرنگ بدات بە هەموومان بەتایبەت ژنان .
Zaher
ئەو وڵاتەی کە ژنان پێشەنگن و کاراییان لەسەر شێوە و فۆرمی حکومەتەکەی هەیە, کە چی کەمتر ناسراون و دەناسرێن
زۆر شت هەیە بۆ ئەو ژنە نائاساییانەی کە ژیانی ئاسایی دەژین، سەرەڕای ئەوەش هیندستانیان لە قاڵب داوە. ژنان ڕۆڵیان زۆر زیاتر لە ژیانی گشتی وڵاتەکەدا هەبووە و گۆڕیوە لەوەی کە بوونیان لە سیاسەتی فەرمیدا ئاماژەی پێدەکات.
لە کاتێکدا هیندستان لە کۆتایی هەفتەدا 79 ساڵەی لەدایکبوونی خۆی بەسەردەکردەوە، بەیادی خۆمم هێنایەوە و بیرم لە فرەیی بزووتنەوەکانی خەڵک دەکردەوە، گەورە و بچووک – هەروەها ئەو ژنانەی کە یارمەتیدەر بوون لە داڕشتنی ئەو بزوتنەوانەدا.
لە کاتی خەباتی هیندستاندا بۆ ئازادی لە ژێر دەسەڵاتی بەریتانیا، ژنان بایکۆتی کاڵای بەریتانیایان ڕێکخست، خوێی قاچاخیان دروست دەکرد و ڕێپێوانیان دەکرد بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پۆلیس، بەرپرسیاری و ڕۆڵەکانیان گرتە ئەستۆ ئەو ڕۆڵانەی کە بەزۆری پیاوان زاڵن بەسەریاندا.
لە بزووتنەوەی ‘چیپکۆ’ لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا، کە دەربڕینی ناڕەزایی بوو بەرامبەر بە بڕینی دارستانەکان ، ژنان جەستەیان دەخستە مەترسییەوە ، بە دەوری دارەکاندا خۆیان دەئاڵاند بۆ ئەوەی نەبڕدرێن، ئەمەش خەباتێکی لۆکاڵی کردە كێشەیەکی نیشتمانی بۆ ژینگە و گەشەپێدان.
لەم دواییانەدا داپیرەکان لە شاهین باغ چالاکی دانیشتنیان گرتە بەر بۆ دەربرینی ناڕەزایەتی بەرامبەر یاسای هاووڵاتیبوون، کە ڕەخنەگران بە جیاکارییەوە ئیدانەیان کردووە، پێیان وابوو بواری بەرەنگاری و ناڕەزایەتی دروستکردووە ، ئەمە لە کاتێکدا زۆرێک پێیان وابوو وجودیان نییە .
ئەمڕۆ ڕێگاکانی ژیانی گشتی بۆ ژنان چەند بووە هێندە زیادی کردووە، سۆشیال میدیا وایکردووە ئەو کەسانەی کە پەیوەندی سیاسییان نییە دەکرێت لەبە چاوی گشتدا بن. بەڵام مانای ئەوە نییە هەموو بەربەستەکان نەماون. سیاسەتی هەڵبژاردنەکان تا ڕادەیەکی زۆر سەختە شکاندنیان ، بە تایبەت بۆ ژنان. شیکارییەکی ساڵی 2025 ی کۆمەڵەی چاکسازییە دیموکراتییەکان دەریخستووە کە نزیکەی نیوەی سەرجەم ژنە پەرلەمانتار و یاسادانەرانی ویلایەتەکان لە خێزانە سیاسییەکانەوە هاتوون، لەکاتێکدا بۆ پیاوان 18%یە.
سەرۆکی کۆمەڵەی چەپی خوێندکارانی سەرتاسەری هیندستان، بورە فاستد بۆ ماوەی 23 ڕۆژ لە مانگرتنی خواردندا بوو، داوای لێپرسینەوە و لێپێچینەوەی کرد لەسەر دزەپێکردنی کاغەزی تاقیکردنەوەکان و دەست لەکارکێشانەوەی وەزیری پەروەردە لە کاتی ناڕەزایەتییەکانی بزوتنەوەی سیسرکدا. ئێستا، ئەو گەشتێکی وڵات دەکات وەک بەشێک لە هەڵمەتێکی گەیاندنی Gen Z Rising سەبارەت بە چاکسازییەکانی پەروەردە.
بورەی 29 ساڵ دەڵێت “من خوێندکاری دکتۆرام لە زانکۆی جەواهیرلال نەهرۆ لە بواری شانۆ و خوێندنی نمایشدا. تێگەیشتنی سیاسی خێزانەکەم زۆر جیاوازە لە تێگەیشتنی من. سەرەنجام پەیوەست بووم بە سیاسەتەوە چونکە ئەوە تاکە ڕێگە بوو کە دەمتوانی مانای ئەو سەردەمە بزانم کە تێیدا دەژیام – بۆ ئەوەی دەستەپاچە و بە تەواوی بێدەسەڵات نەبم لەو بڕیارانەی کە بۆ من دەدرێن، کە پێویستە لەلایەن خۆمەوە بدرێن. بۆ ئەوەی قسەیەکم هەبێت لەوەی کە دەیکەم، چۆن دەیکەم و چی لە دەوروبەرمدا دەکرێت. ئەوەی تەحەمول دەکرێت کامەیە ، چی باشە، نادادپەروەری چییە – هەموو ئەم پێناسانە لە ڕێگەی سیاسەتەوە بۆ من مانای هەبوون، یەکەم شت کە فێری کردم ئەوەیە کە سیاسەت تەنها دروشم و ناڕەزایەتی نییە، سیاسەت هەر ئەو زمانەیە کە لە مێشکی خۆتاندا دایدەڕێژن، ئەو پەیوەندیانەی لەگەڵ هاوڕێکانتان، خێزان و هاوتەمەنەکانتان هەتە.
ئازادی وەک خوێندکار واتە توانای خوێندن لە زانکۆیەکدا کە مۆدێلی پەروەردە نەکراوە بە دەرفەتێک بۆ قازانج. لە کوێدا پەروەردە شتێکە کە یارمەتی کۆمەڵگەکان دەدات لە دۆگماتیزم و کۆنەپەرستی و ئۆرتۆدۆکسییەوە بەرەو پێشەوە بچن”.
مۆدێل و ئەکتەر و شانۆکارێکی خەڵکی شاری مومبای بوو، ڕەهیا ئاهیری 27 ساڵ، بڕیارەکەی لە ماوەی چەند چرکەیەکدا دا کە بە شێوەیەکی جەستەیی ڕێگری لە ڤانێکی پۆلیس بکات کە خۆپیشاندەرانی دەستبەسەرکراوی تێدابوو – چالاکییەك کە بەر هەڵمەتێکی ڕێکخراو و ڕق لێبوونەوە کەوت. – من لە تەمەنی چوار ساڵ و نیوەوە دەستم بە شانۆ کردووە، فێری هاوسۆزی و تێگەیشتن لە ئازارەکانی کەسانی دیکە بووم، تەنانەت ئەو کەسانەی نایانناسم، هەمیشە بەو باوەڕە پەروەردە بووم کە ئەگەر شتێکی هەڵە ببینیت دەبێت دەستتێوەردان بکەیت و هەنگاو بنێیت.
ئازادی بۆ من ئەوەیە کە دەنگم هەبێت، بە متمانەوە بیخەمە ئەودیو و شەرم نەکەم. بۆ وێنەیەک بە جلی مەلەوانییەوە گاڵتەم پێکرا. بەڵام ئەی ئەو مامانەی کە لە کەناری ڕوباری غانج جلێکی [ وەك شەڕواڵێکی کورت وایە- زاهیر ] کورت لەبەردەکەن؟ جلەکانم کارەکتەری من نین. جلەکانم ناتوانن ئەو خاڵە یان ئەو ڕاستییە داپۆشن بۆ بوونی منە لەوێ، ئەو ڕۆژەش یارمەتی 20 خوێندکارم دا کە بە سەلامەتی بگەڕێنەوە ماڵەوە. کەواتە، جلەکانم تەنها جلەکانی خۆمن.
بەڕاستی کینە وای لێکردم خۆم دووەم پێشبینی بکەم. دوو ڕۆژی یەکەم [دوای ناڕەزایەتییەکەی مومبای] زۆر قورس بوو، چونکە هێشتا هەوڵم دەدا سەرم بەوەوە سەرقاڵ بکەم کە ڕوویداوە. ئەوان نەیانتوانی هەڵە لە قسەکانی مندا بدۆزنەوە، بۆیە دەستیان کرد بە پرسیارکردن لە کارەکتەری من. لە ڕێگەی ئینستاگرامەکەمەوە ڕۆیشتن و بۆیان دەرکەوت کە من مۆدێلم. باسی ئەوەیان کرد کە من چی لەبەر دەکەم. گوتیان پێم بۆ بەردەم کامیرا ئەو کارە دەکات. کاتێک ڕقەکە ئەستورتر بوو و دەستی کرد بە هەژان و ڕژان. پرسیارم کرد من ئەوە بووم، کە شتێکم کردبێت بۆ ئەوەی کەسێک توڕە بکەم؟ ئایا شتێکی هەڵەم کردووە؟’ پاشان تێگەیشتم ئەمە واقیعەکەم ناگۆڕێت. ئەوە ناگۆڕێت کە من وەک مرۆڤێک کێم. پێویست ناکات خۆم بۆ کەس بسەلمێنم”.
‘پۆلیس سەردانی گوندی باوباپیرانمیان کردووە و داوای زانیارییان لەسەر من کردووە’: دانیش عەلی، تەمەن 24 ساڵ
دانش لە نێو ئەو چالاکوانە خوێندکارانە بوو کە لە جەنتەر مەنتەر مانیان لە خواردن گرتبوو. ئەندامی سەندیکای خوێندکارانی زانکۆی جەواهیرلال نەهرۆیە، بەهۆی تێکدانی سیستەمی کامیرای ناسینەوەی دەموچاو لە کتێبخانەی کەمپەکەدا بۆ ماوەی ساڵێک سزای هەڵپەساردنی خوێندنی دەدرێت. ئازادی لای ئەو بە قووڵی کەسایەتییە و ڕەگ و ڕیشەی لە ناسنامەی خۆیدا هەیە وەک ژنێکی موسڵمان. – من خەڵکی شارۆچکەیەکی زۆر بچووکی شاری مادیا پرادێشم، تەنانەت کەس لە خێزانەکەم سەردانی شارەکەی نەکردبوو، بۆیە چوونە دلهی بۆ خوێندنی باڵا نزیک بوو وەک ئەوەی بچمە دەرەوەی وڵات بۆ خوێندن.
لە دوای ناڕەزایەتیەکەوە پۆلیس سەردانی گوندی باوباپیرانمیان کردووە و داوای زانیاری لەسەر من دەکەن، تەلەفۆنیان بۆ باوکم کردووە، داوایان لێکردووە پێم بڵێت سەرنجم لەسەر خوێندنەکەم بێت.
وەک چالاکوانێکی خوێندکاری ئازادی واتە بتوانین بە ئاشکرا ڕەخنە لە حکومەت بگرین و بڵێین ئێمە سیاسەتەکانیمان بەدڵ نییە. دەڵێن ئازادی بریتییە لە جەختکردنەوە لەسەر تاکایەتی خۆت [ واتە بە تەنگەوە هاتنی هەر خۆت – زاهیر] و گرنگی نەدان بە کۆمەڵگە چی دەڵێت، دایک و باوکت چی بڵێن یان دەوڵەت چیت لێدەکات!!!. بەڵام ئازادیی بە واتای هاووڵاتییەکی یەکسان بوون لەم وڵاتەدا دێت . موسڵمانانی ئەم وڵاتە وایان لێدەکرێت هەست بکەن کە ئەوان لاوەکین و هیچ مافێکیان نییە تاکو ناسنامەی ئایینی یان کولتووری خۆیان دەرببڕن. من هاووڵاتییەکی یەکسانم و نامەوێت کەس بە پێچەوانەوە پێم بڵێت”.
‘ئەوەی پێشتر کاردەکات، کارایی دادەنێت … لەگەڵ گەنجان کارناکات’: ڕاتنا سینگ، تەمەن 31 ساڵ
ئەو پیشەکەی لە بواری یاسا و ڕۆژنامەگەریدا گۆڕی بۆ ئەوەی پەیوەندی بە پارتی جاناتا سیسرکەوە بکات، کە ئێستا وەک سەرۆکی یاسایی لەوێ کاردەکات. ئەو هەستی بە ڕاکێشانی ناڕەزایەتییەکان کرد، بینی کارەکانی لە داواکاری خوێندکاران بۆ لێپرسینەوە ڕەنگدانەوەی هەبوو. سەرەتا دوودڵ بوو لەوەی ببێتە کەسی دەرکەوتوی ڕووخساری گشتی، بەلام کاتێک پێویستیان بە دەنگی مێینە بوو، وەک وتەبێژ، هەنگاوی نا.
ئاماژەی بەوەشکردووە، کاتێک لە قوتابخانەی یاسا بووم، زۆربەی هاوپۆلەکانم دەچوونە ژوورەکانی یاسا بۆ مەشقکردن بەڵام من هاوینەکانم بە وانەوتنەوە بە منداڵان لە ڕێکخراوە ناحکومییەکان بەسەر دەبرد، پەروەردە شتێک بووە کە زۆر هەستیار بووم بەرامبەری، و پێموایە پێویستە هەموو منداڵێک دەستی پێی بگات. خەڵکێکی زۆر ڕەخنەیان لێدەگرتین و [ بە ئێمەیان دەگوت] نەوەیەکی بێ تەحەمول. ئێمە بێ تەحەمولین چونکە دەمانەوێت گۆڕانکاری ببینین. ناتوانین ناڕەزایەتی دەرببڕین و باش بین کاتێک کە وەڵامەکانمان/ داخوازییەکانمان لە حکومەت وەرناگرین. هەروەها ئێمە بە سیاسەتی دابەشکردن و حوکمکردن لەسەر بنەمای ئایین تەواو بووین. پارتە سیاسییەکان پێویستە لەوە تێبگەن کە ئەوەی پێشتر بۆ بیرکردنەوەیەکی دیاریکراوی خەڵک کاردەکات – لەگەڵ گەنجان ئەوە کارناکات.
ئەوەندە ناڕەزایەتی هەیە کە لە ناوچە جیاوازەکانی وڵات دەستی پێکردووە، چی تر ترسی قسەکردن نەماوە. دەبینین سەرکردەیەکی زۆر لە دەڤەرەکانی خۆیانەوە دێن، دەستپێشخەریی خۆیان دەست پێدەکەن. پێموایە ئەوە هیوایەک بە هەموومان دەبەخشێت کە بەردەوام بین”.
Anarkistan ئەنارشیستان 
پێویستە لە ژوورەوە بیت تا سەرنج بنێریت.