ئەرشیفەکانى هاوپۆل: كوردی – Kurdi

بەشی كوردی پێگەی ئەناركیستان

دکتۆرەکانی کۆریای باشوور لە مانگرتندان

29/02/2024

نزیکەی هەفتەیەکە کە سێ بەش لە چوار بەشی  دکتۆرەکانی کۆریای باشوور لە مانگرتندا .  ئەو پزیشکە ڕاهێنراوانە ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر بە پلانەکانی حکومەت بۆ وەرگرتنی خوێندکاری پزیشکی زیاتر لە زانکۆکان، بۆ زیادکردنی ژمارەی پزیشکان لە سیستەمەکەدا.

کۆریای باشوور یەکێکە لە کەمترین ڕێژەی پزیشک و نەخۆش لە نێوان وڵاتانی پێشکەوتوودا و لەگەڵ پیربوونی خێرای دانیشتووان.

  حکومەتی کۆریای باشوور هەڕەشەی ئەوە دەکات کە ڕێکاری یاسایی بەرامبەر بە هەزاران پزیشکی مانگرتوو دەگرنەبەر و مۆڵەتی پزیشکییان هەڵدەوەشێنێتەوە ئەگەر ڕۆژی پێنجشەممە نەگەڕێنەوە سەر کارەکانیان، واتە ئەمڕۆ نەگەڕێنەوە سەر کارەکانیان.

ژمارەی ئەو خوێندکارە پزیشکییانەی لە ساڵی داهاتوودا لە زانکۆ وەردەگیرێن ، لە سێ هەزارەوە بۆ پێنج هەزار بەرزدەبێتەوە.  پزیشکە مانگرتووەکان دەڵێن کە ڕاهێنانی پزیشکی زیاتر دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی کوالیتی چاودێری، چونکە بە مانای پێدانی مۆڵەتی پزیشکی بە پزیشکانی کەمتر لێهاتوو دێت.

بە کورتی دووهۆکار هایە بۆ مانگرتنیان یەکەم کەمی مووچەیان کە بۆ ماوەی کارکردنی درێژ ، کە جاری واهەی 40 سەعات کار دەکەن بێ خەوتن و هەفتانەش نزیکەی 100 سەعات کار دەکەن .  هۆکاری دووەم : حکومەت دەیەوێت ساڵانە لە 3000 بۆ 5000 قوتابی لە زانکۆی پزیشی وەربگیرێت .  دکتۆرە مانگرتووەکان دەڵێن وەرگرتنی ئەم ژمارە زۆرە کەمکردنەوەی کواڵەتی دکتۆرە تا ئەو ئاستە بەرزەی زانیارییان نابێت و بە پەلە پێیاندەگەیەنن تاکو خەستەخانەکانیان پێ پڕ بکەنەوە کە ئەمەش هەم موچە دەهێنێت خوارەوە و هەم مەترسی لەسەر ژیانی نەخۆشیش دروست دەکات.

جەنگ و کاراییەکانی

28/02/2024

جەنگ  و کاراییەکانی

شاخ

28/02/2024

لە دوای دۆزینەوەی کشتوکاڵەوە گرنگترین بووارێک کە مرۆڤ تیایدا زۆرترین وزە و قوربانی تیادا خەرجکرد، پەین و چاککردنی زەوی و ئامێری کشتوکاڵی و زیادکردنی بەرهەم نەبوو.. بەڵکو جەنگ بوو.. ئەوەش تەنها و تەنها بەهۆی ئەوەی کە دۆزینەوە و چالاکی کشتوکاڵی پاوانگەرایی تایبەتی یان (موڵکیەتی تایبەتی) لێکەوتەوە.  لە پێنج هەزار ساڵی رابردوودا نزیکەی 15هەزار جەنگ روویداوە، کە نزیکەی 25 ملیۆن قوربانی لێکەوتۆتەوە، تۆ ئێستا یەکێکیت لەو یەك کەسەی کە لەناو 19 کەسدا رزگارت بووە و ماویت. تەنها لە سەدەی شازدەدا 106 و لە سەدەی حەڤدە و هەژدەدا بەدوای یەکدا 231 و 730 جەنگ رویداوە، سەدە دوای سەدە ئەوەی زیاتر لە هەرشتێک پەرەی پێدرواوە جەنگە، لە سەدەی بیستدا زیاتر لە 1183 جەنگ روویداوە.. کە هەموو ساڵێکی ئەو سەدەیە نزیکەی 12 جەنگی بەردەکەوێت.. لە حاڵی حازردا نزیکەی 43 جەنگی گەرمی چەکداری لەسەر زەوی هەیە. ئاوا حسابکراوە کە مرۆڤ لەو ماوەیەدا 213 ساڵ لە جەنگدا ژیاوە بەرامبەر بە تەنها 1 ساڵ لە ئاشتی سەیر لەوەدایە هەمووش پێیانوایە جەنگەکانیان رەوان! جەنگ و تفاقە مادی و مەعنەوییەکانی، زیاتر لە هەر شێک پەرەی پێدراوە، لە راستیدا باروت و خوێنی مرۆڤ گەورترین بابەتی سەرمایەگوزاری بووە نەک کشتوکاڵ و کانزا، هەزاران جار زیاتر لە ئاودێری کشتوکاڵی، خوێنی رژاوی مرۆڤ بابەتی بازاڕی سەرمایەداری بووە، هیچ ئامرازێك نییە هێندەی ئامرازەکانی کوشتن و جەنگ و کاولکاری بەرەوپێش چووبێت.  لەگەڵ هەموو ئەوانەدا هەن کە ئەم سیستمە مرۆڤخۆرە، بە لوتکەی پێشکەوتنەکانی مرۆڤایەتی دەزانن..

کاراییەکانی  

جەنگ و پاشکاراییەکانی: – ئاوارەکردن بێکارکردن برسیکردن شێواندنی باری دەروونیی نیشتەنێیانی ناوچە جەنگییەکان بەتاییبەت منداڵان پارچەپارچەکردنی ژیان و یاداوەریی و خەونەکانی مرۆڤی جەنگزەدە پچڕان و تێکدانی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان لە ڕووی ئابوورییەوە گوڕێنی جوتیارە ئازادەکان بە کرێکارانی کرێگرتەی شاریی و کرێجی بێبەرهەم تێکدانی دیمۆگرفیای ناوچەکان وێران کردنی گوند و شارەکان ژاراویکردنی زەوییەکان و سەرچاوە ئاوییەکان تێکدانی ژیانی ئاژەڵان، زیاتر ژنان و منداڵان و پیر و پەککەوتوانی دەبنە قوربانی، زیادکردنی مەیلی ڕایسستی و ڕەگەزپەرستی ، لێکەوتنەوەی کوژراو و بریندار و پەککەوتە و هەژاری و نەبوونی و گرانی ، هەروەها دابەشکردنی خەڵکی و لاوازکردنی بزوتنەوەی کرێکاران ، زیادکردنی ڕۆحییەتی قەومگەرایی زۆری دیکە لەمانە…  

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی نوێ لە بریتانیا ئەوانەی لە سەرەتای تەمەنی بیستەکاندان لە دەرەوەی کارکردندا دەمێننەوە

27/02/2024

بە گوێرەی ئەو ڕاپۆرتە ئەو نەوەیە بە هۆی کێشەی هەژاری دەروونییەوە کەمتر کاریان دەست دەکەوێت تاکو ئەوانەی کە لە چلەکانی تەمەنیاندان .

توێژینەوەکە ئاشکرایکردووە، ئەو کەسانەی تەمەنیان لە سەرەتای بیستەکاندایە و کێشەی تەندروستی دەروونییان هەیە، ڕەنگە دەستیان بە خوێندنێکی جێگیر نەگەیشتبێت و لە کۆتاییدا دەتوانن لە کارەکانیان دووربکەونەوە یان لە کارگەلێکی کەم مووچەدا بن.  بەگوێرەی داتا فەرمییەکان، 34%ی ئەو کەسانەی تەمەنیان لە تەمەنی 18 بۆ 24 ساڵدایە، نیشانەکانی تێکچوونی دەروونییان وەک خەمۆکی، دڵەڕاوکێ یان نەخۆشی دوو جەمسەری [ ئیزدیواجی] لە ساڵی 2021-22دا ڕاگەیاندووە. ئەمەش زیادبوونێکی بەرچاوە بە بەراورد بە ژمارەی ساڵی 2000 کە 24% بووە، کە ژنانی گەنج یەک هێندە و نیو زیاتر ئەگەری کاریگەری نەرێنییان لەسەرە.

لە ڕاپۆرتەکەدا کە داوای ڕێوشوێنی حکومەت دەکات، هەروەها دەرکەوتووە کە 79%ی ئەو کەسانەی تەمەنیان لە تەمەنی 18 بۆ 24 ساڵدایە و بەهۆی نەخۆشییەوە بێکارن، تەنها بڕوانامەیان لە ئاستی GCSE [ واتە پۆلی 3ی ناوەندی جاران ]  یان کەمتر هەیە. ئەمەش بەراورد دەکرێت بە 34%ی هەموو کەسانی ئەو گروپە تەمەنییە. هاوکات لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە، لە وەرزی پاییزی ساڵی 2023دا 12%ی ئەو منداڵانەی تەمەنیان لە تەمەنی 11 بۆ 16 ساڵدایە کە تەندروستی دەروونییان خراپە، زیاتر لە 15 ڕۆژ لە خوێندن بێبەشبوون، بە بەراورد لەگەڵ یەکێکیان لە هەر 50 هاوپۆلێکی تەندروستتر.

لە ساڵی 2022،دا 40%ی ئەو کەسانەی تەمەنیان لە 18 بۆ 24 ساڵدا کێشەی تەندروستی دەروونییان هەبووە و لە کاردا بوون، لە کارێکی کەم مووچەدا بوون، بە بەراورد لەگەڵ 35%ی هاوتەمەنەکانیان کە تەندروستترن.  یەک لەسەر سێی ئەو گەنجانەی کە کێشەی تەندروستی دەروونییان هەیە و هیچ بڕوانامەیەکیان نییە، لە کارەکانیان دوورکەوتوونەتەوە، بە بەراورد بە 17%ی دەرچووان کە هەمان نەخۆشییان هەیە. 

ڕاپۆرتێکی دیکە کە توێژینەوەیەکە لەسەر هەژاری و نەبوونی متمانەی حاسڵکردنی خۆراکە.  داتاکان دەریدەخەن لە مانگی ڕابردوودا 15%ی ماڵەکانی بەریتانیا برسی بوون، لە کاتێکدا ملیۆنان کەس ژەمێکی خواردن دەبوێرن و ناتوانن بە بەردەوامی بازاریی بکەن، دامەزراوەی خۆراک هۆشداری دەدات کە ئەمە دەبێتە هۆکاری فراوانبوونی نایەکسانی تەندروستی.

بەپێی زانیارییە نوێیەکانی نائاسایشی ، واتە متمانە نەکردن بەبەردەوامی دەستەبەرکردنی خۆراک، ملیۆنان کەس – لەنێویاندا یەک لە هەر پێنج خێزانێک کە منداڵیان هەیە – لە چەند هەفتەی ڕابردوودا برسی بوون یان ژەمەکانیان بواردووە، چونکە بە بەردەوامی توانای کڕینی خواردنیان نەبووە. بەپێی شوێنپێهەڵگری دامەزراوەی خۆراک، 15%ی ماڵەکانی بەریتانیا – کە یەکسانە بە نزیکەی 8 ملیۆن کەسی گەورەساڵ و 3 ملیۆن منداڵ – لە مانگی یەکدا تووشی نەتوانایی کڕینی خۆراک بوون، چونکە بەرزبوونەوەی نرخی خۆراک بەردەوام بووە بۆ  گیرفانی خێزانە کەم داهاتەکان.

نزیکەی دوو لەسەر سێ (60%)ی ئەو ماڵانەی کە لە خۆراکدا نائەمنن، ڕایانگەیاندووە کە کەمتر میوەیان کڕیوە و 44% سەوزەیان کەمتر کڕیوە، چونکە لەگەڵ قەیرانی بەردەوامی تێچووی ژیاندا دەجەنگن.  لەبەرامبەردا تەنها 11%ی ئەو ماڵانەی کە خۆراکیان هەیە کەمتر میوەیان کڕیوە و 6%ی کەمتر سەوزەیان کڕیوە.

ئاستی نائاسایشیی خۆراک، واتە نەبونی متمانە بەداهات لە کڕینی خۆراکدا – بە پشتبەستن بە ڕاپرسییەکی ئاسایی دامەزراوەی خۆراک کە زیاتر لە 6 هەزار کەسی تێدا ئەنجامیداوە – کەمێک دابەزیوە لە 17.5% لە مانگی یەکی ساڵی 2023 بەڵام وەک ئەوەی لە هەفتەکانی یەکەمی پشێوی پەتای کۆرۆنا کە لە ساڵی 2020 دا بەرز بووەتەوە.

ڕاپۆرتیکی دیکە لایەنی تەندروستی بریتانییەکان دەربارەی  چارەسەری شێرپەنجە  هەڵدەسەنگێنێت  . توێژینەوەکان ئاشکرایان کردووە، تووشبووانی شێرپەنجە لە بەریتانیا تا حەوت هەفتە زیاتر چاوەڕێ دەکەن بۆ دەستپێکردنی چارەسەری تیشکی یان چارەسەری کیمیایی لە چاو کەسانی وڵاتانی بەراوردکراو. دۆزینەوە ئەو راستیانە بەڵگەیەکن سەبارەت بەوەی  کە بەریتانیا تا چەند لە دوای نەتەوەکانی دیکەیە، چونکە پسپۆڕان هۆشداری دەدەن لەوەی کە چانسی مانەوەی خەڵک کاریگەری چاوەڕوانییەکی زۆر بۆ چارەسەرکردن لەسەرە. لە یەکەم توێژینەوەی لەم جۆرەدا، پسپۆڕانی زانکۆی کۆلێژی لەندەن داتای زیاتر لە 780 هەزار نەخۆشی شێرپەنجەیان شیکردەوە کە لە نێوان ساڵانی 2012 بۆ 2017 لە چوار وڵاتی بەراوردکاریدا دەستنیشانکرابوون، ئەوانیش ئوسترالیا، کەنەدا، نەرویج و بەریتانیا. هەشت جۆری شێرپەنجەی لەخۆگرتبوو: شێرپەنجەی سورێنچک، گەدە، قۆڵۆن، کۆم، جگەر، پەنکریاس، سییەکان و هێلکەدان.

بۆ دەیەم جار پزیشکانی کە لەژێر چاودێری پزیشکە ئەزمووندار و پسپۆرەکاندا کار دەکەن لە  ئینگلتەرە لە مانگرتندان

26/02/2024

ئەم پزیشکانە بۆ جاری دەیەم 5 ڕۆژی دیکە ماندەگرن سەبارەت بە زیادکردنی مووچەکەیان کە داوای لە سەدا 35 ی زیادە دەکەن کە بەشی زۆری قەرەبووکردنەوەی ساڵانی پێشترە واتە هەر لە ساڵی 2010 وە مووچەکەیان سەرنەکەوتووە یاخود بە ڕێژەی زۆر زۆر کەم کە زۆر لە خوار ڕێژەی هەڵاوسانی پارەوەبووە .مانگرتنەکەیان لە سەعات 7ی سەرلەبەیانی شەمە 24ی مانگەوە دەستی پێکردووە تا نیوەشەوی چوارشەمە ، 28 ی مانگ.

هیوادارم بریتانیاش ئەمە بکات

زاهیر باهیر

24/02/2024

لەم ڕۆژانەدا پەڕلەمانی ئەڵمانیا بڕیاری بەیاساییکردنی کانەبییان دا.  بە گوێرەی یاسای نوێ بۆ هەر تاکە کەسێکی ئەڵمانی کە تەمەنی 18 ساڵ و سەروترەوەیە دەتوانێت 3 بڕی کانەبی لە ماڵەوە بروێنیت یاخود دەتوانت 50 گرام کانەبی هەبێت لە ماڵەوە و لە دەرەوەش 25 گرامی پێبێت . 

مشتومڕی بەیاساییکردنی کانەبی و جۆری مادە هۆشبەرەکانی دیکە جگە لە کۆکاین لە ناو پەڕلەمانەکانی وڵاتانی ئەوروپییدا بۆ ماوەیەکی زۆرە کە بەردەوامی هەیە. لە بریتانیاش ئەمە مەسەلەیەکە بە سەدەها وتاری لە لایەن سەرکردەکانی پۆلیس و پارێزەر و خەڵکانی چەپ و سۆشیالیت و خودی پزیشك و پسپۆڕانی کە بە چارەسەرییەوە سەرقاڵن نوسراوە ، کە هەموویان لەگەڵ بەیاسایی کردنیدان.

یاساخکردنی کانەبی ، حەشیش ئەوانی دیکە بازاڕێکی گەورەی بۆ قاچاخچییەکان دروستکردووە ، مەیدانێکی کوشتارگەلی گەورەشی بۆ گەنجان و منداڵانی بریتانی درووست کردووە کە هەر ڕؤژ ناڕۆژێك گەنجێك دەدرێتە بەر چەقۆ و زۆر کاتیش چەقۆلێدراو دەمرێت .  هاوکاتیش بازاڕی بوون و وجودو فشاری گەورە و پشکنینی خەڵکانی بێ گومان و هەراسانکردنی گەنجانی ڕەشپێست و ئاسێوییەکانی لەلایەن پۆلیسەوە دروست کردووە.

لە ئەڵمانیا ماوەیەکی زۆر جەدەلی لەسە دەکرێت چونکە 7 ملیۆن ئەڵمانی دەیکێشن .  یاساکە منداڵانێک کە تەمەنیان نەگەیشتۆتە 18 ساڵ ئەم  یاسایە نایانگرێتەوە .  یاساکەش لە 01/04 وە جێبەجێدەکرێت و دوای 3 مانگیش دەکرێتە مۆڵەت وەرگرتن بەڵام بۆ مەرامی فۆرشتن نا.  ئەڵمایان سێیەم ولاتە دوای لۆکسەمبەرگ و ماڵتا لە بەیاساییکردنی کانەبیدا.

ئەگەر لە بریتانیاش ئەوە بکەن لە ماوەیەکی تۆزێك درێژدا نەك هەر گیانی سەدەها گەنج دەپارێزریت بەڵکو پارەیەکی خەیاڵیش بۆ بەشی تەندروستیش دەگێڕێتەوە و هەر ئاواش بۆ ئەرك و میزانییەی پۆلیسیش .  لە لایەکی دیکەشەوە ئەو بازاڕە ڕەشە تەسك دەبێتەوە بۆ قاچاخچییەکان کە جۆرەها مادەی نەشیا و نامۆ تێکەڵی بڕە سافییەکەی کانەبی ، حەشیش دەکەن تاکو کێشی زیاتر بکەن ،پارەی زیاتریان دەست بکەوێت و هاوکاتیش بەکارهێنەرەکانی کانەبی و حەشیش رووبەڕووی  نەخۆشی کوشندە دەکاتەوە و هەر بە گەنجێتی لە کەڵک دەکەون.  

تێڕامانی من لەم هەواڵە

جوتیار

23/02/2024

ێڕامانی من لەم هەواڵە ئەوەیە، لەو قەیرانە سەراپاگیرەدا چۆن ماسیە گەورەکان ماسیە لەخۆ بچوکترەکان لوش دەدەن!

جا تۆی بێ کار تۆی کرێکار گەر بەتاك بتەوێت ڕووبەڕووی ئەم دۆخە ببیتەوە نەک ووردە ماسی سەرەمێکوتەش نیت،

تێڕامێنە لەتەک چ دۆخێکدا بەرەو ڕوویت! کاتێک دەوڵەت دەوڵەت لوش دەدات!

هیچ بەڕەیەک نیە تا ڕاکێشانی قاچتی پێ پێوانە بکەیت!

کاپیتالیزم و میکانیزمەکەی ماشینێکی بێئامانە نەک بەشەر بەرد و داریش دەهاڕێت!

لەدەمی ئەم حوتەدا تۆ لە بنێشت دەچیت!

یەک چارە هەیە هەموو وەردە ماسیەکان بەیەکگرتوو بوونیان دەتوان گەرووی ئەم حوتە بگرن و نەتوانێت دەم بەیەکدا بدات و هەناسە بدات تا دەخنکێت!

هیچ ڕێگەیەکی دیکە نیە!

https://www.facebook.com/share/p/6TKkqsw5ekxTJRSD

بەهۆی قەیرانی داراییەوە، میسر شاری گەشتیاریی “رەئس حیکمە” لە کەناراوەکانی باشووری وڵاتەکەی بە 35 ملیار دۆلار بە ئیمارات دەفرۆشێت، شارەکە 170 کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و بەنزیکەیی هێندەی 20%ـی ڕووبەری شاری ئەبوزەبی دەبێت

کرێکاران و کارمەندانی کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی لوفتانزە لە مانگرتندان

20/02/2024

کرێکاران و کارمەندانی کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی لوفتانزە ئەمڕۆ ، سێ شەمە ، هەتا بەیانی چوارشەمە کاتژمێری 7.10 سەر لە بەیانی لە مانگرتندان .

مانگرتنەکەیان هەموو فۆڕکەخانە سەرەکییەکانی لە : دوزلدۆرف، کۆڵن، بەرلین ، شتۆتگارد ، هەمبەرگ ، میوشن ، فرانکفۆرت گرتۆتەوە .  کۆمپانیاکە دەڵێت دەتوانن تەنها لە سەدا دەی گەشتەکان بەڕیوە بەرن و هەموو ئەوانی دیکە هەڵوەشاوەتەوە.

کارمەندان و کرێکارانی لوفتانزا داوی زیادکردنی موچەکەیان بە ڕێژەی لە سەدا 12.5 دەکەن . سبەینێ ، جوارشەمە ، جارێکی دیکە وتووێژ لە نێوانی ئیدارەی کۆمپانیاکە و نوێنەری کرێکاران و کارمەندەکاندا لە ڕێگای نقابەوە دەستپێدەکاتەوە.

لە ئێستادا بارودۆخی ئابووری ئەڵمانیا زۆر خراپە بە هۆی بوونی مانگرتنی هەندێکی دیکەی بەشە کرێکارییەکانەوە ، دەوڵەت دەڵێت مانگرتنەکان زیانێکی گەورەی لە داهاتی دەوڵەت داوە بڕێکی باشی دراوی لە میزانییەی دەوڵەت دەهێنێتە خوارەوە.

گەورەترین کۆمپانیا نەوتییەکانی جیهان لە دوای داگیرکردنی ئۆکرانیا 281 ملیار دۆلار قازانجیان کردووە

19/02/2024

پێنج گەورەترین کۆمپانیای نەوتی جیهان کە لە لیستی کۆمپانیاکاندان، لە دوای داگیرکردنی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیاوە زیاتر لە چارەکێکی تریلیۆن دۆلار قازانجیان بەدەستهێناوە و بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی بەرچاوی نرخی وزە و پارەی ماڵان.

بەپێی هەواڵێکی گڵۆباڵ ویتنێس، “کۆمپانیا گەورە سەرەکییەکان” – بی پی، شێڵ، شیڤرۆن، ئێکسۆن مۆبیل و تۆتال ئینێرجیز – 281 ملیار دۆلار (223 ملیار پاوەند)یان بەدەستهێناوە لە دوای دەستپێکردنی شەڕەکە لە شوباتی 2022.

 جووتە کۆمپانیای بی پی و شێڵ کە بنکەکەی لە بەریتانیایە، لە سەرەتای دەستپێکردنی ململانێکانەوە بە کۆی گشتی 94.2 ملیار دۆلار قازانجیان کردووە کە دەکاتە 75 ملیار پاوەند.

کۆمپانیای گڵۆباڵ ویتنێس مەزەندە دەکات کە ئەمە بەسە بۆ دابینکردنی هەموو پارەی کارەبای ماڵەکانی بەریتانیا بۆ ماوەی 17 مانگی لەسەریەک. کۆمپانیای شێڵ لە چارەکی دووەمی ساڵی 2022ەوە 58.9ملیار دۆلار (47 ملیار پاوەند) قازانجی بەدەستهێناوە.

کۆمپانیای بی پی کە ساڵی ڕابردووش هەنگاوی ناوە بۆ کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکانی کەشوهەوا، لە سەرەتای شەڕەکەوە 35 ملیار دۆلار (28 ملیار پاوەند) قازانجی بەدەستهێناوە. کۆمپانیا گەورەکانی ئەوروپا و ئەمریکا – شیڤرۆن، ئێکسۆن مۆبیل و تۆتال ئینێرجیز – بە کۆی گشتی قازانجیان زیاتر لە 187 ملیار دۆلار بووە (148 ملیار پاوەند). لێکۆڵەری باڵای سووتەمەنی بەردینی گڵۆباڵ ویتنێس، پاتریک گەیلی دەڵێت: “داگیرکردنی ڕووسیا بۆ ئۆکرانیا بۆ ملیۆنان کەس وێرانکەر بووە،  کە لە ژێر سێبەری شەڕدا دەژین، تاوەکو ئەو ماڵانەی لە سەرانسەری ئەوروپادا هەوڵی  گەرمکردنی ماڵەکانیانن.”  “ئەم شیکارییە دەریدەخات کە، بەبێ گوێدانە ئەوەی لە هێڵی پێشەوە چی ڕوودەدات، واتە کە خەڵك چۆن دەژی، کۆمپانیا گەورەکانی سووتەمەنی بەردینی براوەی سەرەکی شەڕی ئۆکرانیان.”

کێڵگەوانانی  هیندستان جارێکی تر ناڕەزایەتی دەردەبڕن

14/02/2024

دوای دوو ساڵ لە کۆتایی هێنان بە ناڕەزایەتییە بەرفراوانەکەیان کێڵگەوانانی  هیندستان، گەڕانەوە بۆ سەر شەقامەکان و داوای گەرەنتی نرخی بەرهەمەکانیان دەکەن.  هەزاران کێڵگەوان  بەرەو دلهی ڕێپێوان دەکەن لە کاتێکدا دەسەڵاتداران پایتەختی هیندستانیان کردووە بە قەڵایەک و بە تەلی بەرگریی و بلۆکی کۆنکرێتی بەربەستیان دروستکردووە  بۆ ئەوەی هەوڵی ڕاگرتنی خۆپیشاندەران بدەن.

. کێڵگەوانەکان لە ساڵی 2020 دەستیان بە ناڕەزایەتییەکی ساڵێک کرد دژی هەنگاوی حکومەت بۆ هێنانەکایەی چاکسازییە کشتوکاڵییە مشتومڕاوییەکان. هەزاران کەس لە سنوورەکانی پایتەخت کەمپیان کرد و دەیان کەس بەهۆی گەرما و سەرما و Covid… ژیانێکی زۆر ناڕەحەتیان بردەسەر و نەخۆش کەوتن . ئەم بزووتنەوەیە بووە یەکێک لە گەورەترین ئاستەنگەکان بۆ حکومەتەکەی نارێندرا مودی سەرۆک وەزیران.

کێڵگەوانەکان  مانگرتنەکەیان هەڵوەشاندەوە دوای ئەوەی حکومەت یاسا پێشنیارکراوەکانی کشتوکاڵی لە ساڵی 2021 هەڵوەشاندەوە و ڕێککەوتن لەسەر تاوتوێکردنی داواکارییەکانی دیکەیان، لەوانە گەرەنتیکردنی نرخی بەرهەم و کشانەوەی دۆسیەی تاوانکاری دژی خۆپیشاندەران.  ئێستا هاتوونەتەوە سەر شەقام و دەڵێن دەیانەوێت ئەو بەڵێنانەی ئەوکاتە بە بیر حکومەت بخەنەوە.

ئەمڕۆ بۆ دووم ڕۆژ پرۆتێستەکە بەردەوامە و پۆلیسی هیندستان بە درۆن لە ئاسمانەوە  گازی فرمێسکڕێژ و تۆپی ئاوی لە زەمینەوە بەکارهێناوە بۆ ئەوەی کێڵگەوانەکان  بوەستێنن کە داخوازی ئاساییان هەیە لە ڕێپێوان بۆ شاری دلهی پایتەخت.

زۆربەیان لە ویلایەتی پەنجابەوە، هاتوون و هێشتا 200 کیلۆمەتر لە دلهییەوە  دوورن – هەزاران هێزی ئەمنی و پۆلیس  جێگیرکراون بۆ ئەوەی ڕێگاکەیان بگرن. ئەوان  دەڵێن، حکومەت دوای ناڕەزایەتییەکان دوو ساڵ لەمەوبەر قسەکەی شکاندوە ونەیبرۆدتە سەر .

گرتە ڤیدیۆییەکانی ئەم بەیانییە  دەریدەخەن کە هەزاران پۆلیسی ئاژاوەگێڕ و  هێزی نیمچە سەربازیی بەدرێژایی سنوورەکانی دلهی جێگیرکراون بۆ ئەوەی خۆپیشاندەران دوور بخەنەوە. کێڵگەوانەکان دەڵێن فیشەکی پلاستیکی و لاستیکی  دژیان بەکارهێنراوە. هاوکاتیش ڕەخنەیان لە میدیاکان گرتووە و دەڵێن تێڕوانینێک دروست دەکەن کە کێڵگەوانەکان  “تیرۆریست”ن یان هاوتەریبن لەگەڵ پارتە ئۆپۆزسیۆنەکان.

ڕەنگە باوەڕ نەکەیت

12/02/2024

بە گوێرەی ڕ اپۆرتێک کە ئەمڕۆ لە ڕۆژنامەی گاردیان –دا بڵاوکراوەتەوە،  دەڵێت لە 5 ستافی بەشی تەندروستی ئینگللتەرە یەکێکیان بریتانی نییە و بێیانەیە ئەمانە لە 214 وڵاتەوە هاتوون و لێرە کار دەکەن .  ئەو وڵاتانەی کە بە زۆری لێوەی هاتوون :  هیندستان، فلیپین ، پورتوگال،  نایجیریا، گانا، تۆنگا-ن. 

+ لە 1,282,623 کە لە ئینگلتەرە خزمەتی کردووە قەومییەتیان زانراوە لە سەد 20.4 یان، بریتانی نین . ئەم ڕێژەیە لە سێبتەمبەری ساڵی 2016 دا لە سەدا 13 بووە .  لە سێبتەمبەری 2009 دا لە سەدا 11.9 بووە.

+ هەر لە 10 نێرس 3 دانەیان بریتانی نیین  کە لە سەدا 30 ی کۆی ژمارەکە پێكدەهێنن ، دکتۆرەکان لە سەدا 36.3 یان بریتانی نین .

+ ئەوانەی کە لە هیندستانەوە دێن لە سەدا 10.1  بە دوای هیندییەکاندا فلیپینییەکانن کە لە سەدا 7.7 کۆی ژمارەکەن.  دوای ئەمانیش نایجیرییەکانن کە لە سەدا 2.5 پێكدەهێنن و ئیرلەندییەکان دێن کە لە سەدا 1.1 ن .

+ لە نێوان ئەمانەدا هیندییەکان  باوترین ڕەگەزنامەی غەیرە بەریتانی بوون لەنێو پزیشکەکاندا، کە لە 8%ی سەرجەم پزیشکانی پێکهێناوە، لە دوای ئەویش پاکستانی (3.7%)، میسری (2.9%) و نەیجیریا لە سەدا 2 وە .

 +  هەروەها ڕێژەی ئەو مامانانەی کە خەڵکی بەریتانیا نین لەم دواییانەدا بازدانی بەخۆیەوە بینیوە، لە 7.1% لە ساڵی 2020 بۆ 9% لە ساڵی 2023 دا.