پۆلیس لە هێڕشێکیانا شکستێکی گەورەیان هێنا

17/05/2022

لە لەندەن ، بێ گومان لە زۆرێك لە شارەکانی دیکەی بریتانیاش، یەکێك لە کارەکانی پۆلیس هەراسانکردنی خەڵك و دروستکرنی گرفتە بۆیان.  لەو ئەرکانەی کە ماوەی چەند ساڵێکە دەیکەن بەسەرادانی محەتەی قیتارەکانە، بەسەر شۆپەکانا، بەسەر شوێنە قەرەباڵغەکانی دیکەدایە بۆ پشکنین و دۆزینەوە کەسانێك کە دۆکۆمێنبتی فەرمی مانەوەیانیان لەم وڵاتەدا پێ نییە.

ماوەیەكە لە هەراسانکردنی کرێکارانی گەیاندندان، Dilevery  Workers ، ڕۆژی شەمە 14/05 لە ڕۆژەهەڵاتی لەندەن، پاشنیوەڕۆ مەفەرزەیەکی پۆلیس بە ڤانێکەوە دەدەن بەسەر شۆپێکدا و لە دەرەوە یەكێک لەو کرێکارانە کە شت دەگەیەنێتە کڕیارەکە ڕادەوەستێنن و پاش چەند خولەکێك دەیگرن و دەیخەنە ناو ڤانەکەوە . بەڵام هەر لەوێدا خەڵك ئەڵەمبازیان دەبێت و هەوڵدەدەن کە کرێکارەکە لە گرتن و بردن ڕزگار بکەن.

  دوای دوو سێ خولەکێک چەند سەد کەسێك کۆ دەبنەوە. پۆلیس چاری نامێنێت و داوای هێزی زیاتر و بە پەلە دەکەن .  لەگەڵ هاتنی چەند سەیارە و ڤانی دیکەی پۆلیس-دا خەڵکی زیاتریش کۆ دەبنەوە و ئیتر پۆلیس چاری نامێنێت زۆر دڕندانە لە ژن و لە پیا و ، لە گەنج و پیر لە کەسانی خاوەنپێدوایستی و کەمئەندامیش دەدەن . 

ئەمانە هیچ کار ناکاتە سەر بڵاوەکردنی خەڵک و تا زیاتریشی خایاند خەڵکی زیاتر گردبوونەوە و بەرگرییان لەیەکدی کرد .  بەهۆی یەکگرنتی خەڵکەوە و بەرگریکردن لە خۆیان پۆلیس هیچی بۆ نەمایەوە تەنها لە هەوڵی خۆڕزگاربوون و کشانەوەدا بوون و ئەوانەی کە گیرا بوون ڕزگار کران.

ئەمەیە چالاکی راستەو خۆی خۆڕسکیی کە تاکە ڕیگایەکە بۆ بەدیهێنانی داخوازییەکان نەك گرتنەبەری ڕێگای پەڕلەمان و جەنگی ئەهلی و بزوتنەوەی چەکداریی.

هیندسستان  هەناردەی گەنمی وەستان

16/05/2022

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی نوێ هیندستان کە دووەم گەورەترین وڵاتی بەرهەمهێنانی گەنمە بڕیاری دا چی تر گەنم هەناردە نەکات.

هیندستان وای پێشبینی دەکرد کە کە لە ساڵی 2022/2023 دەتوانێت 10 ملیۆن تەن گەنم هەناردە بکات بەڵام ئەمساڵ لەبەر بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی کە کارایی خراپی خۆی داناوە لەسەر دروێنەی گەنم و بەرهەمەکەی بڕیاری داوە کە چی تر هەناردەی گەنم نەکات و لە نێو خودی وڵاتدا بەکاربهێنرێت.

هەر بە گوێرەی ئەو راپۆرتە هیندستان پێویستی بەوە هەیە ساڵانە 25 ملیۆن تەن گەنم بەرهەم بهێنیت کە ئەمەش زۆر مەحاڵە یەکەم بەهۆی بارودۆخی شەرەکەوە کە نازانرێت هەتا کەی بەردەوام دەبێت و هەم بەهۆی تێکچوونی جەو و  ژینگەوە.

هەناردەنەکردنی گەنم  لە لایەن هیندستانەوە ئەوەندەی تر نرخی گەنم بەرز دەکاتەوە ، لە ئێستادا نرخی گەنم بە ڕێژەی لە سەدا 40 لە چاو ساڵی پار و پێراردا بەرزبووەتەوە .  

تاکتیکی سێیەمی سەرەك کۆمار پووچەڵ بووەوە

15/05/2022

سەرەك کۆماری سری لانکە، گۆتە ڕاجەپاکسا، تا ئێستا سێ تاکتیکی بۆ دامرکاندنەوەی مانگرتوان و خۆپیشاندەران و ناڕەزاییکەران کە دژ بە حوکڕانییەکەین ، بەکارهێناوە.

تاکتیکی یەکەم : بەکارهێنانی تووندوو تیژی دژ بە خەڵکی کە لە سەر شەقامەکان بوون کە  داوای دەست لەکار کێشانەوەی هەموو کاربەدەستاینی حکومەتیان دەکرد، بەڵام شکستی هێنا. دوەم: سەرەک وەزیران کە برای گەورەی خۆی بوو ڕۆژی 2شەمەی پێشوو ناچارکرد بە دەست لەکار  کێشانەوە بەڵكو بارودۆخەکە ئەهۆن بێتەوە و هەموو گرفتەکانیش بکەوێتە ئەستۆی ئەو.  ئەم تاکتیکەش هەر بێ ئەنجام بوو .  سێیەم تاکتیکی: دانانی سەرەك وەزیرانی نوێی ، Ranil Wickremesinghe ، کە 5 جار سەرەك وەزیران بووە . دواجاری لە نێوانی ساڵی 2015 و ساڵی 2019 دەدا بووە.  ئەم کابرایە باوەڕی بە سیاسەتی ئابووری لیبراڵ هەیە و دۆست و خوشەویستی کاربەدستانی صندوقی دراویی نێودەوڵەتی و زۆرێك لە حکومەتەکانی وڵاتانی ڕۆژئاوایە.  بەڵام خەڵکی بەمەش ناڕازین لەبەر چەند هۆیەك : یەکەم : ئەزموونی پێشوی ئەم کابرایەیان لەبەر چاوە کە پارێزەری مانەوەی خێزانی ڕاجەپاکەسا بووە لە حوکمکردندا، دۆستی وڵاتانی غەرب و صندوقی دراوی نێودەوڵەتی بووە ، ئاڵاوە لە گەندەڵییەوە.  دووەم: ناڕەزاییکەران دەڵێن ئەگەر ئەو ، ڕانیڵ، ڕاستدەکات  با گۆتە [ سەرەك کۆمار] بنێرێتەوە ماڵەوە  هەروەها سەرەک وەزیرانی کۆن  بداتە دادگا بە هۆی ئەوەی کە پیاوەکانی ئەو توندووتیژییان بەرانبەر بە خۆپیشاندەران بەکارهێناوە.  کە لە کاتێکدا ئەم ئامادە نییە هیچێك لەمانە بکات چاوەروانی ئەوەی لێناکرێت کە خەڵکی سری لانکە قەبوڵی بکەن بۆیە خۆپیشاندان و ناڕەزاییەکان بەردەوامن و بەردەوام دەبن .

خيانت به انقلاب از درون



 

پنج شنبه 3 ژوئيه 2003

نستور ماخنو يكي از آن شخصيت هاي نمادين تاريخ انقلابي است كه براي توصيف سير زندگي او بايد از تكنيك روايي داستان هاي مصور استفاده كرد. پس فرانسوا هوبورژه (١) را به خاطر اين برگ از تاريخ سپاس گوييم، كه او حماسه اي تحسين برانگيز در باب جنبش عصياني آنارشيستي اوكراين در فاصله ١٩١٨ تا ١٩٢١ نوشته است، جنبشي كه بسيار ناشناخته بود و تا مدت ها تصوير قلب شده اي از آن ارائه مي شد. دهقانان اوكرايني به ويژه در جنوب كشور، با خودداري از پذيرش شرايط پيمان برست ـ ليتووسك (Brest-Litovsk منعقده در مارس ١٩١٨) كه طي آن مقامات جوان بلشويك اوكراين را به امپراتوري اتريش ـ آلمان واگذار كردند، در قالب يك ارتش پارتيزاني گرد هم آمدند و يك نفر را از ميان خودشان به فرماندهي ارتش برگزيدند.

نستور ماخنو نه تنها نشان داد كه استراتژي پرداز بي همتايي است، بلكه با نيرويي كه از اعتقادات آنارشيستي خود مي گرفت توانست نظام تقسيم اراضي و قانون اساسي شوراها را به اجرا بگذارد. در اين قانون، شوراها از جايگاه مجامع آزاد فدرال برخوردار بودند. به همين دليل، پس از پيمان صلح ١١ نوامبر ،١٩١٨ او با نيروهاي ملي گراي سيمون پتليورا (Simon Petlioura) و سپس با روس هاي سفيد به فرماندهي آنتون دنيكين (Anton Denikine) كه تحت حمايت نيروهاي متفق فرانسوي ـ بريتانيايي قرار داشت به كارزار پرداخت؛ نيروهاي متفق درصدد بودند كه به هر قيمتي شده از گسترش جنبش انقلابي به سوي اروپاي شرقي جلوگيري كنند.

ارتش پارتيزاني ماخنو ضمن حفظ استدلال خود با ارتش سرخ در مقابل اين دشمن مشترك يك پيمان توافق به امضا رساند، اما بعدها به اين ارتش پارتيزاني خيانت شد و جنبش از هم فروپاشيد. از نظر تروتسكي، اين ارتش فقط “شورشي با عناوين پوششي بود كه تلاش مي كرد حكومتي بورژوازي را به نفع كولاك ها به قدرت برساند. ” [كولاك به كشاورزان ثروتمند پيش از انقلاب روسيه گفته مي شود]. اما در واقع، مدافعين حكومت تك حزبي نمي توانستند تحقق عملي شعارهاي استقلال و دموكراسي مستقيم را تحمل نمايند. ماخنو كه تحت تعقيب قرار گرفته بود مجبور شد در اوت ،١٩٢١ ميدان نبرد را ترك و به كشور روماني پناهنده شود؛ او سرانجام در سال ١٩٢٥ به پاريس رسيد، مدتي در شركت رنو مشغول به كار شد و سرانجام در حالي كه تقريبا از سوي همه به فراموشي سپرده شده بود در ژوئيه ١٩٣٤ در اثر بيماري سل در گذشت.

اگر او دو سال ديگر زنده مي بود مي توانست شاهد روزهاي انقلابي در ژوييه ١٩٣٦ باشد، روزهايي كه مردم اسپانيا در حالي كه مورد حمايت مبارزين آنارشيست، سوسياليست و ماركسيست قرار داشتند ، گروه گروه به خيابان ها آمدند و تلاش براي كودتا عليه دولت جمهوري را به شكست كشاندند، كودتايي كه با Pronunciamento (بيانيه) از سوي ژنرال فرانكو انجام گرفت، اين حركت مردم خيلي سريع منجر به سرنگوني نظم حاكم شد.

هانس اريش كامينسكي(٢) ( (Hans Erich Kaminsky به بررسي اين امر مي پردازد كه در شهرهاي كوچك و روستاهاي كاتولونيا انقلاب چه شكل و صورتي به خود گرفت: هدايت كميته هاي انقلابي غالبا به دست آنارشيست هاي سنديكاليست بود. فليكس كاراسكور (٣) (Felix Carras quer) نيز روايت دست اولي درباره تشكيل مجامع زراعي به وسيله كشاورزان آراگون برايمان نقل مي كند، كشاورزاني كه پيشگامان جامعه بي طبقه بودند. سدريك دوپن (٤)(Dupont (Cédricنيز به نوبه خود به ما يادآوري مي كند كه اين انقلاب اجتماعي فقط به صنايع و كشاورزي محدود نمي شد، بلكه عرصه هايي همچون حمل و نقل، خدمات، بيمارستان ها، آموزش، سينما و غيره را نيز در بر مي گرفت و دامنه آن تنها به كاتالونيا و آراگون محدود نبود.

اما از ماه هاي مه و ژوئن ،١٩٣٧ انقلاب اسپانيا به دست استاليني ها از قفا خنجر خورد. حزب كمونيست اسپانيا كه در ژوييه ١٩٣٦ اقليتي بسيار كوچك را تشكيل مي داد، با تكيه بر طبقه خرده بورژوازي در داخل كشور و اتحاد شوروي در خارج، رفته رفته بر قدرت و اهميت خود افزود. اين در حالي است كه علي رغم كمك هاي گسترده آلمان نازي و ايتاليا فاشيست به طرفداران فرانكو، نيروهاي فرانسوي – بريتانيايي از هر گونه مداخله خودداري كردند.

خوزه فرگو(José Fergo) در آخرين شماره از A Contretemps(٥)به مناسبت ترجمه كتاب Spain betyard به زبان اسپانيايي،(٦) هدف دوگانه استالين را به طرز قابل توجهي مورد تحليل قرار مي دهد: هدف او اين بود كه به هر وسيله ممكن از توسعه انقلاب اجتماعي جلوگيري كند و نوعي دموكراسي خلق را پي ريزي كند كه كاملا به او [استالين] وابسته باشد و نتيجه چنين مقاصدي را مي دانيم. . . گفتني است كه كتاب Spain betyard، توسط ماري هابرت ((Mary Habert رونالد رادسو (Roland Radson) و گرگوري سواستيانو Sevastianov) Gregory) نوشته شده و متكي به بررسي نظام مند آخرين بايگاني هايي است كه به جنگ داخلي اسپانيا اختصاص دارد و اكنون در مسكو در معرض دسترسي عموم است.

 

پي نوشت ها:

١. Makhno: lشukraine libertaire ١٩١٨ . ١٩٢١, Editions Libertaire et du Monde دو جلد، ٧٠ صفحه، هر جلد ١٠ يورو Libertaire Paris, ٢٠٠٢,

٢.Ceux de Barcelone, Allia,Paris , ٢٠٠٣ ١٩٠ صفحه، ١٨ يورو

٣. Les Collectivités,ďAragon:Espagne ٣٦-٣٩ . Ed.CNT-RR,paris,٢٠٠٣,٢٩٢ صفحه، ١٢ يورو

٤. Ils ont osé! Edition du Monde Libertaire Paris,٢٠٠٢. ٤٠٨ صفحه، ١٥ يورو

٥ . A Contretemp,n ١١, mars ٢٠٠٣, c/oF.٥٥ Gomez ٥٥. rue des Prairies, ٧٥٠٢٠ . Paris

٦. España Traicionada : Stalin y la guerra Civil, Planta, ٢٠٠٢, ٦٢٨ صفحه Spain Betrayed, Yale University Press, . ٢٠٠١

http://sipncntait.free.fr/article_502.html

ئایا دەکرێت ئەم سیستەمە لە ڕێگای ریفۆرمەوە چاكبکرێت؟

10/05/2022

پێش هاتنە سەر باسەکە دەبێت ئەوە بڵێێم بە هەزاران پەرتووك و توێژینەوە و وتار لەسەر ئەم بابەتە نوسرەاون و بە دەیەهاش بڕوانامەی دکتۆرای لەسەر وەرگیراوە.  لەبەر ئەوە ئەم نوسینە نەك ڕەنگە جێگای ڕەزامەندی گەلێك نەبێت، بە دڵنیایییشەوە مایەی قەناعەتکردن بە هیچ کەسێکیش نییە بەڵام دەکرێت پرسیار لای خوێنەر بورووژێنێت.

هەمیشە سێ جۆر تێڕوانینی جیاواز هەبووە بەرانبەر بە سیستەمی مەوجوود. تێڕوانینی یەکەم کە تێڕوانینێکی باو و سەردەمیانەیە نوێنەرایەتی ئەو کەس و لایەنانە دەکات کە  گۆڕانکاریی ڕەت دەکەنەوە و ڕادەستی سیستەمەکە بوون. تێروانینی دووەم دەزانن کە ئەم سیستەمە کەم و کوڕی هەیە و بەڵام تا ئێستا ئەمە باشترین سیستەمێکە لای ئەمان کە بەشەرییەت بە خۆیەوە دیوە. بە ڕای ئەمان  دەکرێت بە بەردەوامی لە نێو هەناوی خۆیدا ڕیفۆربکرێت و باشتر ببێت.  بۆ ئەمەش باوەڕيان بە هەڵبژاردن و گروپی فشاریی و جۆرە چالاکییە چاکسازییەکان هەیە ، کە دەتوانین ناوی لایەنی ڕیفۆرمیستیان لێبنێین.  لایەنی سێیەم کە کەمایەتییەکی زۆر کەمن و لە لایەن زۆرینەوە بەڵگە و پاساوەکانیان ڕەتدەکرێتەوە ، ئەمانەش ئەو کەس و لایەنانەن کە باوەڕیان بە گۆڕانکاریی سەرەکی/ بنەڕەتیی واتە هەڵتەکاندنی تەواوی سیستەمەکە و گۆڕینی بە سیستەمێك کە کۆمەڵی  ناچیانیەتی و ناپلەبەندییە.

من خۆم لە لایەن و کۆمەڵی سێیەمدا دەبینمەوە.  ڕەنگە نەتوانم جێگرەوەیەکی دروست بخەمە بەردەمی هەموو ئارگویمێنیتکەران چونکە کەسێك نییە کە بتوانێت گوزارشت لە کۆمەڵی ئایندە بکات جگە لە پێشبینی ئەوەی کە مرۆڤایەتی ناکرێت هەتا هەتایە لە سای ئەم سیستەمەدا ژیان بکات بە ڕیفۆرمیش ئیسڵاح ناکرێت.  بەڵام دەتوانم بە بەڵگەو بە ئامارەوە  گوزارشت لە باش و خراپی کۆمەڵ و سیستەمی سەردەم بکەم .

هاوکاتیش گرانە بۆ من کە قسە لەسەر بارودۆخی کۆمەڵایەتی وڵاتانی دیکەی ڕۆژئاوا و ئەمەریکا و کەنەدە بکەم، بەڵام بۆ قسە لەسەر بریتانیا گرفتێك لەوێدا نابینم.

بریتانیا کە خاوەنی یەکەم شۆڕشی پیشەسازی و دایکی سیستەمی پەڕلەمانی جیهانی و یەكێكە لە وڵاتە گەوەرکان کە کۆڵۆنایزی گەلێك و ڵات و نەتەوەی کردووە ، هەر ئاواش دووم یا سێیەم وڵاتی ئەوروپا و شەشەم وڵاتی دونیاییە لە دەوڵەمەندی  و پێشکەوتنی پیشەسازیییەوە،  دەکرێت نموونەی زیندوو و واقیعیمان بداتە دەست لە ژیانی کۆمەڵەکەی و ئاراستەو بەردەوامبوونییەوە. 

من لەم نوسینەدا هەوڵدەدەم زۆرێك لە لایەنەکان و دەزگە خزمەتگوزارییەکان و ژیانی خەڵکەکەی هەر زۆر بە کورتی  بە ئامار و بەڵگەوە بخەمە بەردەم ئەوانەی کە ئەم وتارە دەبینن تاکو، گەر بیانەوێت، ژیان لە سای سیستەمەکەدا وەکو خۆی ببینن.

یەکەم: ژیان بە گشتی لە بریتانیا: ژیان لێرە ڕۆژ بە ڕۆژ گران و گرانتر دەبێت .  گرانییەك کە بریتانیا لە دوای حەفتاکانەوە و هەندێك لە توێژەرەوانی بواری ئابوریی دەڵێن لە دوای جەنگی جیهانی دووهەمەوە، ئەم وڵاتە نەیدیوە بە خۆیەوە.  من لە زۆرێك لە پۆستە فەیسبووکییەکانما و لە نوسینەکانی دیکەمدا باسم کردووە. کەلێنی نێوانی سەرمایەداران، سامانداران لەگەڵ خەڵکەکەی تردا لە گەوەرەبوندایە، داهاتی خەڵکی لە داکشاندابووە زۆر لە پێش شەڕی ڕوسیا و ئۆکرانیاوە.  پێش شەڕەکە  بانقی ناوەندی بریتانیا ڕایگەیاند کە لە ساڵی 2023 دا داهاتی خەڵکی دەگەڕێتەوە ڕادەی داهاتی ساڵانی پێش 2010 وە، واتە پێش قەیرانە داراییەکە.  بی گومان لە ئێستادا دەتوانین بڵێین  بە هۆی ئەم جەنگەوە لە ساڵی 2023 دا ئەمە ڕوونادات.  هەندێك لە ئابووریناسەکان دەڵێن لە ساڵی 2030 دا داهات بە داهاتی پێشس سەردەمی قەیرانی دارایی 2008 ڕێکدەبێتەوە.

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی ئەم ڕۆژانە کە ڕاپرسی لەسەر کراوە لە بریتانیا 2 ملیۆن خەڵکی پێگەیشتوو [ڕوشد] ناتوانن کە هەموو ڕۆژێك خواردن بخۆن بە هۆی گرانییەوە، واتە هەر لە 7 کەسی ڕوشد یەك کەس . ئەم گرفتە لە مانگی جێنیوەری ئەمساڵەوە بە بڕی لە سەدا 57 زیادی کردووە .

وەزیرەکان بۆ حەلی ئەم بارودۆخە ناهەموارە چارەسەری سەیر سەیریان پێیە بۆ نموونە وەزیری هاتوچۆ پێشنیاری ئەوە دەکات کە پشکنینی ساڵانەی سەیارە ببێتە هەر دوو ساڵ جارێک گوایە ئەمە بۆ هەر سەیارەیەك 23 پاوەند دەگێڕیتەوە، بێ گویدانە پرسی سەلامەتی ڕێگاوبانی هەموان.  وەزیری پەروەردە، نەدیم زەهاوی، کە کوردە پێشنیاری ئەوەی کردووە کە ساڵێك زووتر منداڵ لە قوتابخانە وەرگیرێت و تەمەنی چوونە قوتابخانە نزمبکرێتەوە، گوایە ئەمە پارەی ساڵێكی دایەن و دایەنگا بۆ  دایکان و باوکان دەگێڕێتەوە.

لە ساڵی 2010 و تاکو ئێستا حکومەت بە بڕی لە سەدا 60 بودجەی شارەوانییەکانی کەمکردۆتەوە ئەمەش بووەتە هۆی داخستنی سێنتەری گەنجان، کتێبخانە گشتییەکان، کەمکردنەوەی پاسە لۆکاڵییەکان و گۆڕینی ڕێڕەویان، کارایی لەسەر ریسایکلین داناوە هەروەها لەسەر هونەر و کولتوریش.

کەلێنی نێوانی توێژاڵی دەستەبژێر [ ئێلیت] و کرێکاران  بە ڕادەیەکی ئێکجار زۆر فراوانتر بووە.  بە گوێرەی توێژینەوەیەك و ڕاپرسییەك کە ساڵێك زیاتر پێش لە ئێستا کراوە ژمارەی جێ بەجێەکەرانی هەندێك لە کۆمپانیاکان [ بەڕێوەبەرە گەورەکان] کە 350 کەسن بڕی موچەیان 53 جار ز یاترە لە کرێکارێکی ئاسایی. لەم ژمارەیە 43 بەڕێوەبەریان موچەیان 100 جار زیاترە لە کرێکارێکی ئاسایی.  موچەی ساڵانەیان لە 15.5 ملیۆن پاوەندەوە تا دێتە سەر 8 ملیۆن، ئەوەیان کە موچەی لەوانی دیکە زیاترە جێ بەجێکاری کۆمپانیای ئەسترا زینیکە-یە.   

دووەەم:  وزەو سووتەمەنی: غاز و کارەبا و بەنزین و گازۆیل بە گشتی لە هەموو ئەوروپا بەرزبوونەتەوە بەڵام لە بریتانیا بە ڕادەیەکە کە جێگای باوەڕ نیە.  لە سەرەتای مانگی نیسانەوە غاز بە ڕێژەی لە سەدا 54 چوەتە سەرەوە و لە مانگی ئۆکتۆبەریشدا دووبارە سەردەکەوێتەوە لەبەر ئەوەی کە بڕیارەکەی حکومەت لە سەر دانانی نرخی غاز بەسەر دەچێت  و ئەو کاتە کۆمپانیاکان لە بەرزکردنەوەیدا ئازاد دەبن.  ئەمە لە کاتێکدا کە بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی ئەم چەند ڕۆژە کۆمپانیای پیترۆلی بریتانی لە ماوەی  3 مانگی یەکەمی ئەمساڵدا  5 ملیار پاوەندی قازانج کردووە کە دووقاتی ساڵانی پێشووە بۆ هەمان ماوە، 3 مانگ.  هەر ئاواش کۆمپانیای ‘ شێڵیش’ ش بۆ هەمان ماوە 7.3 ملیار پاوەندی قازنج کردووە. نرخی بەنزین و گازۆیل لە ماوەی ئەم دوو مانگەدا 30 پێنس زیادی کردووە . 

ڕاستە بەشێكی گرانبوونی ئەمانە و سەراپای پێداویستییەکان هاتنە دەرەوەی بریتانیایە لە یەکێتی ئەوروپا و بوونی شەڕەکە و بەردەوامبوونێتی. بەڵام لە ڕاستیدا ئەوانەش نەبوایە ژیان ساڵانە سەختتر دەبێت .  هەڵئاوسانی پارە لە مانگی ئازاردا لەسەدا 7  بوو کە زیاترە لە 30 ساڵ لەمەوبەر و وا پێشبینی دەکرێت کە لە مانگی ئۆکتۆبەردا سەرکەوێت بۆ لەسەدا 10.  هەموو ئەمان لانی کەم داهاتی ساڵانەی خێزانێکی ئاسایی بە بڕی 1500 پاوەند دابەزاندووە.

ڕاستییەك هەیە کە ڕێژەی بێ کاریی زۆر نزمە بەڵام ئەوە بە هۆی ئەوەوەیە کە خەڵکێکی زۆر ناچارن کارێك بکەن کە کرێیان لە خوار لایەنی کەمی کرێوەیە، نزیکەی ملیۆنێك کەسیش وێڕای کارکردنیان بەڵام موچەیان ئەوەندە نزمە بە یارمەتی سێنەتەرەکانی خواردن بەخشینەوە دەژین.  ئەمە جگە لەوەی کە زیاتر لە یەك ملیۆن و نیو لەوانەی کە کار دەکەن لەسەر سیستەمی زیڕۆ کۆنتراکت-ن واتە بێ گرێبەستیی و هیج جۆرە مافێکیان لە پارەی نەخۆشی و نەخۆشی منداڵیان و  هۆڵیدەیی و خانەنشینیەوە نییە ، هەموو چرکەیەکیش خاوەنکار بۆی هەیە دەری بکات و ئەمڕۆ کاری پێدەکات و بەیانی نایەوێت.  هاوکاتیش خەڵکێکی زۆر خۆیان تۆمار کردووە کە کار بۆ خۆیان دەکەن تاکو لە فشار و هەراسانکردنی دەزگەی سۆشیال ڕزگاریان بێت و هیچ نەبێت  یەك دوو دانەیەك لەو بیمانەی کە وەری دەگرن بەردەوام بێت.

سێیەم : بەشی تەندروستیی: لە ماوەی ئەم 30 ساڵەی دواییدا هەموو کارئاساییەك بۆ کردنەوەی خەستەخانە و عیادەی تایبەت کراوە تا ڕادەی فەرامۆشکردنی هەندێك بەشیان.  هەندێك لە بەشەکانی خەستەخانەکانیش وەکو بەشی چارەسەری کتوپڕی و بەشی منداڵبوون کە کاتی خۆی لە هەموو خەستەخانەیەکدا هەبوون ئەوە چەند ساڵێکە کە هەر بە سێ خەستەخانە یەکێك لەو بەشانەی تێدایە . بەشی ئیسعاف و فریاکەوتن کەرتی دەوڵەوتی و کەرتی تایبەتی بە هاوبەشی بەڕێوەی دەبەن.  کەرتی تایبەتی لەمەدا پارەیەکی خەیاڵی بەدەست دەهێنێت.  لە سەر و 6 ملیۆن کەس لە ئینگلەنددا ، لە لیستی چاوەڕوانی خەستەخانەدان بۆ وەرگرتنی چارەسەر.  خەستەخانەکان نزیکەی 5 هەزار دکتۆر و 40 هەزار نێرسی دیکەیان پێویستە.  زۆر جار نەخۆش لە بەشی ئیمێرجنسی 24 کاژێر و هەندێك جاریش 48 کاژێر چاوەروان دەکات تاکو بگوێزرێتەوە بۆ قاوشەکان ، هەندێکیش کە داوای ئیسعاف دەکەن چەند سەعاتێك چاوەڕانی دەکەن تا ئیسعاف دەگات.

لە بواری دانسازیشدا ورەدە وردە لە سای حکومەتی موحافیزین و حکومەتی لەیبەردا زۆرێك لە عیادەکان کرانە کەرتی تایبەتی. لە ساڵی پارەوە زیاتر لە 2000 دکتۆری ددان کەرتی دەوڵەتییان بەجێهێلاوە ، ژمارەیان 23،733 دکتۆر بووە لە کۆتایی ساڵی 2020 و دابەزیوە بۆ 21،544 . لە ئێستادا وا خەمڵێنراوە کە 4 ملیۆن کەس لە بریتانیا بێ دکتۆری ددانن.  لە هەندێك ناوچەدا بۆ 100،000 کەس تەنها 32 دکتۆری ددان هەیە.

چوارەم: پرسی خانووبەرە و بێ جێگا و ڕێگایی:  کێشەی خانووبەرە و بێ جێگایی  و بێ ڕێگایی لە ساڵی 1979 وە کە مارگرێت تاچتەر هاتە سەر حوکم ئەم گرفتە لە گەورەبوون و فراوانبوودایە . هۆکاری سەرەکی بۆ ئەمە دروستنەکردنی ژمارەی خانوی تەواو بوو لە لایەن حکومەتی موحافیزینەوە، هاوکاتیش تاچتەر یەكێك لەو ڕیفۆرمانەی کە کردی سیاسەتی Right to Buy  بوو واتە مافی کڕین.  بۆ پیادەکردنی ئەم سیاسەتە ئەو کەسانەی کە لە خانوەکانی شارەوانی و خانوەکانی جەمعییەکانی خانووبەرەدا دەژییان، مافی کڕینی خانوەکەیان پێدارا بە داشکاندنی 15 هەزار پاوەندی ئەو کاتە .  لە ساڵی 2015 دا ئەم برە پارەیە واتە خەڵاتە بەرزبووەوە بۆ 50 هەزار پاوەند. بێ گومان ئەم سیاسەتە نەك هەر وای کرد کە  ژمارەی ئەو خانوانە کەمببێتەوە و سەرەی دەستکەوتنیان بچێتە سەرەوە و بەڵکو ئەمە دانیشتوانی خانووەکان بوونە خاوەن خانوو و بەستنیەوە بە خاوەنکارەوە کە لە کاتی مانگرتندا جاران یەک جار بیریان لێکردبێتەوە ئێستا دەبێت جەند جارێك بیر لە مانگرتن بکەنەوە چونکە بە مانگرتنیان یانی بێ پارەییان ، ئەمەش یانی نەدانی سلفەی عەقارەکەیان بە نەدانیشی لە لایەن بانقەوە دەست بەسەر خانووەکەدا دەگیرا.  هاوکاتیش بانقی پێ دەوڵەومەندتر کرد بە هێنانی سلفەوەرگری زیاتر بۆ کڕینی خانووەکانیان.

بێ گومان هۆکاری دیکەش هەن بۆ ئەمە هەر وەکو کەمکردنەوەی بیمەی خانوو کە لە لە کاتێکدا دانیشتوان کاریان بکردایە، هاتنی خەڵکی زۆر بۆ ئەم وڵاتە و کڕینی خانوویەکی زۆر لە لایەن نەك هەر دەوڵەمەندەکانی ناوخۆ بەڵکو دەوڵەمەندەکانی شوێنەکانی تریشەوە وەکو دەوڵەمەندانی وڵاتانی کەنداو.  ئەمانە هەموی کارایی خۆی لەسەر زیادکردنی کەسانی بێ خانوو و ئەوانەی کە لەسەر شەقامەکان شەو و ڕۆژ بەسەر دەبەن دانا.  بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی نوێ ڕێژەی ئەوانەی کە لە سەر شەقامەکان دەژین لە ساڵی 2010 وە تا ئەمساڵ بە ڕێژەی لە سەدا 38 زیادی کردووە.

پێنجەم: منداڵان لە سای حوکمی لیبراڵدا: لەم کۆمەڵە بەناو مەدەنییەدا منداڵان و ژنانی تەنهاباڵ [ واتە هەر خۆی لە تەك منداڵەکانیدا دەژی]  و کەمئەندامان و خانەنشینان گەورەترین باج دەدەن.  لێرە بە گوێرەی ڕاپۆرتی فەرمی نزیکەی 3 ملیۆن منداڵ لە هەژاریدا دەژین ، بە هاتنی ئەمساڵیش 350 هەزار منداڵی دیکە لەو لیستەدا ناونوسکران . خراپی ژیان و گێرمە و کێشەکانی، ژیانی خێزانی هەڵوەشاندۆتەوە  و ئیدمانبوونی زۆرێك بە مادە هۆشبەرەکان و خراپ مامەڵکردنی منداڵان تا ڕادەی لاقەی جنسی کە بەشێکی لە لایەن خودی خێزانەکە و دەور و بەرە نزیکەکەیانەوەیە، هەموو ئەمانە وای کردووە کە زۆرێك لەم منداڵانە کە ژیانێکی زۆر خراپیان هەیە یاخود مامەڵەی خراپیان لەگەڵدا دەکرێت ببرێنە بەشی خزمەتگوزاری سۆشیال یاخود شوێنی بە ئاگابوون لە منداڵان .  بەڵام هەندێك لەم منداڵانە لە  تەمەنی مێردمنداڵییاندا ڕووبەڕوی گرفتی گەورەی وەکو مادە هۆشبەرەکان و شەڕ و چەقۆ وەشاندن دەبنەوە ئیتر دەنێرێنە شوێنێك کە پێی دەڵین Custody [ بەشی ئاگالێبوون – ڕیعایە] هەم بۆ گەورەکردن و هەم بۆ پەروەردەکردنیشیان بۆ ڕزگارکردنیان لەو گرفتانەی کە هەیانە.

بە گوێرەی راپۆرتی دیوانی محاسەبەی نیشتمانی [The National Audit Office ] کە لە ساڵی 2021 دەریکرد دەڵێت نیوەی لەسەدا 53 ئەو منداڵانەی کە لە بەشی کەستەدی-ن لە گروپە ئیتنیکییەکانن . پێشبینی ئەوە دەکرێت کە ژمارەی ئەوانەی کە لە کەستەدین لە ساڵی 2024 دووقات ببێتەوە.

هەفتە نییە لە شارێک لە شارەکانی بریتانیا چەندەها کەس  بە چەقۆ یاخود گولە نەکوژرێن لە ژن و گەنج و تا دەکاتە پیرە پیاو و پیرێژن ، بەشێك لەمانە مێردمنداڵانن کە بە هۆیەك لە هۆکارەکان ئاڵاون لە مادە هۆشبەرەکانەوە و لە لایەن گەوەرەکانی دەڵاڵ و قاچاخچی ئەو مادانە، ئەو منداڵانە بەکاردهێنرێن. بە گوێرەی ئامارێکی نوێ تاوانکردن بە ڕێژەی لە سەدا 14 سەرکەوتووە. کوشتنی ژنان لە لایەن مێرد و برادەر و کەسانی ناسیاویانەو ڕووداوێکە کە هەفتانە لانی کەم دوو ژن دەبنە قوربانیی.

شەشەم: دیمۆکراتیی و ئازادیی:   کە باس لە دیمۆکراتی دەکرێێت وادەزانرێت هەر هەموو دەزگەکان لە هەموو بوارەکاندا بە هەڵبژاردنە بەڵام لە ڕاستیدا ئەو هەڵبژاردنە تەنها بۆ ئەندام پەرلەمان و ئەندامانی شارەوانییە کە نە نوێنەرایەتی گەل دەکەن و نە نوێنەرایەتی کۆمۆنێتییەکە بەڵکو نوێنەرایەتی دەنگدەران دەکەن .  ئەوەی کە گرنگە بە هیچ شێوەیەك دەنگی لەسەر نادرێت کە ئەویش ئەو سیاسەتە سەرەکیانەیە کە حکومەت دەیکێشێت بۆ نموونە لە دروستکردنی شەڕ و داگیرکردنی وڵاتانی دیکە ، بڕین و کەمکردنەوەی بیمەکان ، فرۆشتنی خانوەکانی شارەوانی ، دانانی یاساو ڕیساکان ، کەمکردنەوە و زیادکردنی باج و دانانی ڕاوێژکارەکانیان . لە لایەکی تریشەوە دانانی دادوەر و سەرۆکی پۆلیس  و دەزگە سیخوڕییەکان و سەرۆكی بانق و  بەڕیوەبەرە گەورەکانی کۆمپانیاکان و دەزگەکانی دیکە بە دەنگدان نییە.

سەبارەت بە ئازادیی-ش لەم وڵاتەدا هیچ جۆرە ئازادییەك نییە کە کاراییەکی کەم لەسەر سییاسەتی دەوڵەت دابنێت تەنانەت ئەو گروپە فشاریانەش کە دروستدەبن بە هەموو شێوەیەک لەژێر چاودێری پۆلیس و دەزگەی سیخوریدان. پۆلیس لەم وڵاتەدا دەسەڵاتی رەهای هەیە ، ئازادیی نییە لە خۆپیشاندان و پرۆتێست و مانگرتندا.  کەسە چالاکە نقابییەکان یا چەپەکان و سۆشیالیست و ئەنارکستەکان لەژێر جاودێری سەر و مڕی پۆلیسدان لە کات داواکردنی ئیش دا یاخود گواستنەوە بۆ ئیشێکی تر شوێنی کاری تازە بەهۆی پۆلیسەوە کونییەی کەسەکەی لە لایە و بەو شێوەیەش ئەو کەسە لە وەرگرتنی کارەکە مەحروم دەبێت .

هەر لە سەرەتای حەفتاکانی سەدەی پێشووەوە بۆ نزیکەی 40 ساڵ زیاتر دەزگە سیخوڕییەکان و پۆلیس چاودێری 1150 گرپی چەپەکان کردووە و چوونەتە ناویانەوە.  لەم ماوەیەدا 131 پۆلیس تێکەڵاوی گروپەکانی ژینگە و چەپەکان و ئەنارکیستەکان بوون بۆ سیخوڕیکردن بەسەریانەوە.  ئەمەش لە سەرەتای ئەم چەرخەوە دەرکەوت و ئێستا پاش داوا قەیدکردنی ئەو کچە گەنجانەی کە پێیان هەڵەخەڵەتان و منداڵیان لێدروستکردن و دواتر خۆیان ون کرد ، لە سەریان لە پارەکەوە  لیپرسینەوە و لەگەڵ پۆلیس و بەرپرسانیان بۆ ئەم مەسەلەیە دەکرێت. هێشتا ئەو لێکۆڵینەوەیە بەردەوامە و دووبارە بۆ بەشێکی دیکەیان لە ڕۆژی سێ شەمەوە، 09/05/ وە لێکۆڵینەوە دەستی پێکردۆتەوە.

من پێشتر بە دەیەها بەڵگە و ئامارەوە بە وتار و پۆستی فەیسبوکی ئەمەم خستۆتە بەردەم خوێنەر.

حەوتەم: گەندەڵی و  ڕسوایی [ فەزیحە]: ئەو گەندەڵییەی کە لەم وڵاتەدا هەیە وێرای هەبوونی  میدیا و سۆشیال میدیایەکی چالاك و لایەن و دەزگەی وەچ دۆگ و هۆشیاریی خەڵکەکە لەم وڵاتەدا هەیە، رەنگە ئەم گەندەڵییە هەر لەو وڵاتانەدا هەبێت کە کاتی خۆی کۆڵۆنی بریتانیای عوزما بوون وەکو عێراق و پاکستان و هیندستان و نایجیریا و …  بەڵام تەنها جیاوازییەکە لێرە و لەوێ بە یاساییکردنی دزی و گەندەڵییە بەناوی کردنی لۆبیی-یەوە.  من لەسە رئەمە لە ساڵی 20111 دا وتارێکی دوور و درێژم نوسی بەڵام لەو کاتەوە گەندەڵییەکان زیاتری کردووە نەك کەمتر وەکو کڕینی خەڵاتی مەلیکە کە حیزبەکان بە تایبەتی حیزبی موحافزین کەسەکان هەڵدەبژرێت، کڕینی پلەی نۆبڵ و Sir خاتوون / خانم  و پایە ی حکومەیی، وەرگرنتی کۆنتراکت و قۆنتەرات ، بە تایبەت لەو کاتەوەی کە پەتای کۆرۆنا سەری هەڵداوە بە دەیەها ئابڕوچوون و گەندەدڵی لە حکومەت دەرکەوتووە.

هەشتەم : پرسی ژینگە: باوەڕ ناکەم کەس بتوانێت بەرگریی لە سەلامەتی ژینگە کە سەلامەتیی هەموو گیانلەبەر و زیندەوەرێكە بە مرۆڤیشەوە لە سای ئەم سیستەمە و دەوڵەتەکانییەوە لە هیچ  شوێنیکی ئەم دونیایەدا بکات و ژینگەش پارێزراو بێت .  ڕووداوە سروشتیەکانی وەکو سەرکەوتنی پلەی گەرمیی تا ڕادەی ئاگرکەوتنەوە و وشککردنی هەموو شتێك وەکو چۆن پارەکە لە کوردستاندا ڕویدا ، لافاو و تۆفان ڕوداوێکن کە بە بەردەوامی ڕوودەدەن و ساڵ لە دوای ساڵ زیاتر و بە دەوامتر ڕوودەدەن.  باوەڕ ناکەم کەسێك هەبێت نکوڵی لەمە بکات .  ئەم بارودۆخەش مرۆڤ کردە نەك خوا کرد، سەرەنجامی سیستەمی چیانیەتی و باڵادەستی و سەروەریی و بزنسە و دەوڵەت ناتوانێت لغاوی بزنس و تەماحی کەڵەکەی زیاتری سەرمایە بکات و ژمارەی سامانداران مەحف بکاتەوە لەبری زیاترکردنیان. .

ئەنجامگیریی

من لێرەدا لەو کەسانە پرسیار دەکەم کە لەم وڵاتە و وەکو ئەم وڵاتەدا دەژین کە ئەگەر ئەم هەموو گیروگرفتەی هەبێت و ساڵ بە ساڵیش خراپتر دەبیت ئایا دەکرێت  ئومێدی ئایندەی باشتری لیبکەیت؟ دوای ئەوەش لەو کاتەوەی کە من لەم وڵاتەدا دەژیم فرمانداریی هەر سێ حیزبە سەرەکییەکە : پارتی موحافیزین ، پارتی کرێکاران [لەیبەر] پارتی لیبراڵ دیمۆکرات هەر هەموویانمان بینی لەگەڵ پارتی سەوزی ئەڵمانی کە جیراڵد شرۆدە-ی سەرۆکی پارتی سەوزی ئەوێ  بووە چانسلەر، ئێستا سەرۆکی پرۆژەی Nord Stream  ئەندامێکی چالاکی بۆردی Gazprom یشە.   ڕاستە ‘پارتی کرێکاران’  لێرە [ بریتانیا] کە هاتە سەر حوکم چەند ڕیفۆرمێکی کردووە وەکو زیادکردنی بیمەی منداڵان و دانانی جۆرێکی دیکە لە بیمە بۆ هاوکاری زیاتری ئەوانەی پێویستیان پێیەتی و بەرزکردنەوەی بڕێکی کەم لە داهاتی خانەنشینان بەڵام هاوکاتیش سسیتەمی کاری هاوبەشی کەرتی دەوڵەت و کەرتی تایبەتی دانا، فرۆشتنی خانووەکای شارەوانی زیاتر کرد ، بەپشتی دەوڵەتی ئێرە ئەمەریکا شەڕی ئەفغانستان کرد و عێراقی داگیرکرد، مەنحەی قوتابییانی زانکۆی بڕی و کردی بە قەرز جگە لە تۆێژاڵێکی زۆر کەم کە دەکرێت بە بەلاش زانکۆ تەواو بکەن.  قەرزی قوتابییانی زانکۆ کە ساڵانە لە 9 هەزار پاوەندەوە دەسیتپیدەکات پارەیەکی ئێکجار زۆرە کە بڕێکیان تا کۆتایی ژیانیان ڕەنگە نەتوانن ئەو پارەیە بدەنەوە.

با واز لە هەموو ئەو ئامار و ئاماژانە کە من لەم وتارەدا  پەنام بۆ بردوون بهێنین و بیانخەینە سەبەتەی خۆڵەوە و پشتی پێنەبەستین ، بەڵام حەقیقەتێك هەیە ، واقیعێك  هەیە و تەرجومەی ژیانیحاڵی کۆمەڵ دەکات کە ساڵ بە ساڵ بارودۆخی بژێوی و سیاسی و کۆمەڵایەتمییان خراپتر دەبێت.  من نامەوێت لیستی ئەوانە بکەم چونکە هەموومان ئەوە لە ژیانا دەبینین. بەڵام دەکرێت پرسیارێکی دیکە بکەین هەر لەو واقیعەوە، گەر ژیانی خەڵکی باشتر بووبێت بە تێپەڕینی 12 ساڵی ڕەبەق کە 3 هەڵبژاردنی گشتی بەڕێکرد و پاش فشارێکی زۆری  گروپە فشارییەکانیش  ئەی بۆچی لە هەلبژارادنی ئەندامانی شارەونییەکانی ڕۆژی 5 ی ئەم مانگە [ ئایار] دەنگدەر سزای حیزبی حاکمیان دا نزیکەی 400   کورسییان لەدەست چوو؟ بڵیی خەڵکی بە هەڵە ئەمەیان کردبێت؟ یاخود بێ عەقڵ بووبێتن و هەستیان بە باشبوونی ژیانیان نەکردبێت پاش تێپەربوونی ئەم هەموو ساڵە؟ بۆچی خەڵك بە بەردەوامی لەسەر شەقامەکانن سەبارەت بە پرسی ژینگە ، ئازادیی ، کوژرانی ژنان ، قورسبوونی ژیان ، چاكسازی لە خەستەخانە و قوتابخانەکان، خانوو بەرە و بێ جێگا و ڕێگایی..؟

حوکمڕانانی بریتانی نەك هەر لە باشکردنی ژیانی هاووڵاتیانیانا شکستیان هێنا بەڵکو لە سیاسەتی دەرەوەیان و باشکردنی ژیانی هاووڵاتیانی وڵاتەکانی دیکەش لە ڕێگای گۆڕیینی رژێمەکانیانەوە شکستێکی ئێکجار گەورەیان هێنا : نموونەی زیندوو عێراق ، سوریا ، لیبیا ، ئەفغانستان .  ساڵانە لە ئەفغانستان 4.5 ملیار پاوەندیان سەرف کردووە بەڵام لە کۆتاییدا تالیبانیان هێنایەوە سەر حوکم.

بێ گومان دەبێت ئەوەش بزانرێت ئەوانەی کە دێنە سەرحکوم جێ بەجێکەری فرمانەکان و پیدوایتستییەکانی بزنسن بۆ سەرمایەی زیاتر بە کردنی  داخوازییەکانی  بزنس بە یاسا بۆ هەژارکردنی هاووڵاتیان و کەلەبچەکردنی “یاسا شکێنان” .

لایەنگری لە دەوڵەت و سیستەم بە دانی لەسەدا 80 موچە بۆ ئەو  کرێکارانەی کە کاریان لە سەردەمی کۆرۆنادا، دەکەنە دەسکەگوڵی دەوڵەت و باشی دەوڵەتمان پێدەفرۆشنەوە. لە ڕاستیدا ئەوە سەراپای دەوڵەتەکانی ئەوروپا هەمویان هەمان سیاسەتیان بەکار‌هێنا.  مەسەلەکەش لە مرۆڤدۆستی و دڵسۆزی و وەلایان بۆ کرێکاران نەبوو بەڵکو لەبەر خاتری خۆیان و پاراستنی دەوڵەت و سیستەمی کاریکرێگرتە بوو.  دەتوانیت چاوەڕوانی چی بکەیت کە 28 ملیۆن کرێکار لە بریتانیادا بکەیتە بەتاڵە و فڕێیان بدەیتە سەر جادە ، جگە لە پرۆتێست و ڕاپەڕین و دەستبەسەراگرتنی هەموو سوپەرمارکێت و کارگەکان و دەزگە دەوڵەتی و کەرتە تایبەتییەکان؟ 28 ملیۆن کرێکار لانی کەم 40 ملیۆن کەس بە موچە و کرێی ئەوان دەژین. ئەمە جگە لەوەی گەر موچە نەبێت خەڵك چۆن قەرزی بانق و سلفەی عەقار و کرێی خانوو قیستی کۆمپانیای تەئمین و پارەی غازو کارەبا و  سوتەمەنی بداتەوە ، ئایا بزنس لە دەوڵەت خۆش دەبێت لە حاڵەتی ئاوادا؟ بێ گومان نا.

بۆ ئەمە دەوڵەت 5.2 ملیار پاوەندی سەرف کرد کە لەمە 3.5 ملیاری چوونە لای کەسان و کۆمپانیا  و بزنسی ساختە کە هەندێکیان هەر وجوودیان نەبوو.  حکومەت لەم بڕە پارەیە 2 ملیار پاوەندی ئەو قەرزەی سڕییەوە چونکە خۆشیان نەیاندەزانی چۆن سەرفیان کردووە . ئەوەشی کەماوەتەوە لە غەر غەرەدایە.  ئەمە هاوکارییەکەی دەوڵەت بوو .    

Zaherbaher.com

هیچ هێز و دەوڵەتێك نییە بتوانێت لەبەردەم هێزی جەماوەردا خۆی بگرێت

10/05/2022

ڕەنج و قوربانییەکانیی خۆپیشاندەران و ناڕەزاییکەرانی سری لانکە چوە قۆناغیکی دیکەوە .  پاش بەردەوامبوونی خۆپیشاندان و ناڕەزایی و فروانبوونی، ڕۆژی هەینی ڕابوردوو حکومەت ناچار بوە کە حاڵەتی ئیمێرجنسی ڕاگەیەنێت ، بەڵام ئەمە نەك هەر دادی حکومەت و دەوڵەتی نەدا بەڵکو بەنزینێك بوو کرا بە سەر ئاگردا بۆیە دوێنێی دووشەمە ، 09/05 نارەزایییەکان و مانگرتنی گشتی توانی هەنگاوێکی دیکە داخوازییەکانیان بەرنە پێشەوە.

دوێنێ پاش هێڕشی پۆلیس و هێزە بەکرێگیراوەکانی دیکە 5 کەس لە خۆپیشانداران گیانیان لەدەست دا و 200 پۆلیسیش بریندار بوو.  دواجار خۆپیشاندەران هێڕشیان کردە سەر ماڵ و ئۆفیسی سەرەک وەزیران ، میهاندە ڕاجەپاکەسە کە پێشتر واتە لە نێوانی 2005 بۆ 2015 سەرەك کۆمار بووە،  و ئاگریان تێبەردا.  بە پەلە هێزێ پۆلیس و هێزی ڕزگارکەر توانییان سەرەک وەزیران و خێزانەکەی ڕزگار بکەن لە سوتان.  هاوکتیش خۆپیشاندەران دایان بەسەر زیاتر لە 12 کۆشك و خانوی زۆر ناوازەی وەلاکەرانی سەرۆك وەزیران و سەرۆک کۆمار و ئاگریان تێبەردان.

میدیا دەڵێت کە سەرۆكی دەوڵەت کە برای سەرەك وەزیرانە ڕۆژی هەینی داوای لە براکەی کردووە کە دەست لەکار بکێشێتەو بۆ ئەوەی کە بارودۆخەکە هێور ببێتەوە و ئەویش بتوانێت لەسەر کورسییەکەی بمێنێتەوە، بەڵام ئەم تاکتیکە سەری نەگرت و بارودۆخەکە ئاڵۆزتر بووە کە بەرەو ئەوە دەڕوات کە سەرەک کۆمار خۆشی دەست لە کار بکێشێتەوە یاخود بە هەزاران کەسی نێو ناڕەزایی و خۆپیشاندانەکان ، بکوژن.

حکم زندان دوباره زندان سهیل عربی ***** سهيل عربي يحكم عليه بالسجن مرة أخرى ***** دووبارە سەپاندنەوەی سزای بەندکردن لە سەر سوهەیل عەرەبی ***** Soheil Arabi sentenced to prison again ***** Nouvelle condamnation pour Soheil Arabi ***** Soheil Arabi erneut zu einer Gefängnisstrafe verurteilt

حکم زندان دوباره زندان سهیل عربی

سهیل عربی یک فعال سیاسی آنارشیست است. او از ۷ نوامبر ۲۰۱۳ تا ۱۶ نوامبر ۲۰۲۱ زندانی سیاسی بود. دستگاه قضائی حکومت کنونی با استفاده از اتهاماتی همچون «توهین به مقدسات دینی، فعالیت تبلیغی علیه نظام و توهین به رهبری» وی را زندانی کرد . سهیل در طی سال‌های طولانی حبس نیز زیر فشار بود. نه فقط یک روز از مرخصی محروم ماند، بلکه برای «تنبیه» فزون‌تر او را از زندان تهران بزرگ به زندان رجایی‌شهر کرج بردند. این هم برای زندان‌بانان کافی نبود، بنابراین به سهیل زندان انفرادی را نیز تحمیل کردند. برای مثال او روز ۲۰ اکتبر ۲۰۲۰ به خانواده‌اش اطلاع داد که به مدت ۳۳ روز در زندان انفرادی بوده است.

هر چند سهیل دوران محکومیت خود را سپری کرده بود، اما بدون پیگیری وکیل نمی‌خواستند آزادش کنند. سرانجام او را آزاد کردند و گفتند که باید به مدت دو سال هزار کیلومتر دورتر از محل زندگی‌اش به تبعید برود. این چنین بود که او را به برازجان فرستادند.

سهیل عربی پرونده دیگری با اتهاماتی بس واهی با عناوینی چون «نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی به وسیله سامانه های مخابراتی» دارد. دادگاه تجدید نظر استان تهران روز ۱۶ دسامبر ۲۰۲۱ محکومیت‌های او را برای این پرونده تأیید کرد که عبارتند از: ۲ سال حبس تعزیری، پرداخت ۵ میلیون تومان جزای نقدی، لزوم کسب مجوز از مقام قضایی به منظور خروج از کشور به مدت ۲ سال و ۲ سال حضور فصلی در دفتر نظارت و پیگیری ضابطین.

روز ۷ آوریل ۲۰۲۲ برای سهیل عربی احضاریه‌ای فرستاده‌اند و از او خواسته‌اند که برای اجرای دو سال حبس ناعادلانه و بی‌دلیل خود را به مقامات قضائی معرفی کند. حکم زندان دوباره زندان سهیل و بقیه مجازات‌ها علیه او باید فوراً متوقف و لغو شوند. تعرض به حقوق ابتدائی سهیل عربی و همه فعالان سیاسی و اجتماعی بس است!

زیاتر بخوێنەرەوە “حکم زندان دوباره زندان سهیل عربی ***** سهيل عربي يحكم عليه بالسجن مرة أخرى ***** دووبارە سەپاندنەوەی سزای بەندکردن لە سەر سوهەیل عەرەبی ***** Soheil Arabi sentenced to prison again ***** Nouvelle condamnation pour Soheil Arabi ***** Soheil Arabi erneut zu einer Gefängnisstrafe verurteilt”

شارستانی و گرفتی قەڵەوی و کێش زیادبوون

08/05/2022

شارستانی چەندێک خۆشی و سەفای بۆ خەڵکی هێنابێت لەوە زیاتر نەهامەتی بۆیان هێناوە.  هەر بە هۆی شارستانیەوە کە بە بەرهەمهێنانی سەرمایەداری دەزانین سەدەها نەخۆشی سەری تێکردوین کە کاتی خۆی چەند جۆرێك لەم نەخۆشیانە یا هەر نەبوون یاخود بە دەگمەن بوون.

میدیای بریتانی بە هەندێكیان دەڵێت نەخۆشی دەوڵەمەندبوون و دەوڵەمەندەکان،  بەڵام لە ڕاستیدا زیاتر نەخۆشی هەژارەکانە کە بەشێکی زۆری بە هۆی کەمدەستی و هەژارییەوە هەم ڕووبەڕویان دەبێتەوە و هەم توانا و پارەی چارەسەریانیان نییە .

لەو نەخۆشیانە نەخۆشی قەڵەوی و کێش زیادبوونە . بە گوێرەی راپۆرتێکی نوێی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی  ساڵانە لە ئەوروپادا 1.2 ملیۆن کەس بە هۆی کێش سەرکەوتن و قەڵەوییانەوە دەمرن.

ئەو ڕاپۆرتە دەلێت هەر بە هۆکاری ئەم دەرەدوە هەر لە ئەوروپادا ساڵانە 200 هەزار کەس توشی نەخۆشی شێرپەنجە دەبن و دەمرن.

ڕاپۆرتەکە زۆر وردەکاری تێدایە لەوانە :

+ لە سەدا 59ی دانیشتوان کە تەمەنیان پێگەیشتوە واتە ڕوشدن و لە سەدا 8ی منداڵانێک کە تەمەنیان لەژێر 5 ساڵەوەیە کێشیان زیادە

+ ئەوروپا لە سەری سەری ئەم لیستەوەیە لە جیهاندا،  تەنها لە دوای ئەمەریکاوەیە.

+ قەڵەوی و کێش زیادیی دەبێتە هۆی نەخۆشی ئێسقانەکانی هەیکەلی عەزمی و نەخۆشی شەکرەی جۆری دوو و نەخۆشی دڵ و لانی کەم 13 جۆری شێرپەنجە بە قەڵەوی و کێشی زیادییەوە بەندن.

+ لە هەندێك وڵاتی ئەم کیشۆرەدا [ ئەوروپا] لەوە دەکات ئەم نەخۆشییە لە مەترسی جگەرە کێشان لەسەر تەندروستی تێپەڕێنێت.

+ لە ئەوروپاشسدا بریتانیا لەدوای ئیسرائیل و ماڵتا و تورکیاوە دێت ، واتە چوارەمە لە قەڵەویی دانیشتوانەکەیدا.

+ پیاوان زیاتر ڕووبەروی قەڵەوی و کێش زیادیی دەبنەوە لە ئەوروپا، گەر چی لە ئەوروپادا ڕێژەی قەڵەوی پیاوان لە سەدا 22  و هی ژنان لە سەدا24.

+ هۆکاری ئەم قەڵەوبوونەش ڕژێمی خواردن و جووڵەنەکردن و کەمکردنی ڕاهینان و پێشەوچوونی دیجیتەڵە واتە لە زۆر وەخت و بۆ زۆر شت پیویست ناکات لە ماڵ دەرچیت دەتوانیت لە ئۆن لاین ئۆردەری بکەیت: خواردن ، کاڵاکان ، دانی پارەی قائیمەکانی غازو ئاو و کارەبا و دانەوەی قەرز و زۆری تر .

ئەو جەنگەی کە بە یەك تەلەفون دەکرێت بووەستێرێت ، وا مانگی سێیەمیشی تەواو دەکات: 

زاهیر باهیر

08/05/2022

جەنگێکە بەردەوامە کە تەنها بە تەنها لە قازنجی ئەمریکا و بریتایا و سەرمایەدارنی جیهانە لە زەرەروو زیانی خەڵکی ئۆکرانیا و سەراپایای گەلانە.

جەنگێکە کە بە تەلفونێیکی کەمتر لە 30 چرکە تەنها و تەنها بە 6 وشە لەگەڵ زێلێنسکیدا دەوەستینرێت : ” بڕۆ وتووێژ بکە تۆ ئازادیت”. بەڵام ئەوە ڕوونادات چونکە لە قازانجی سیستەمەکەیە ، لە قازانجی دەوڵەت و دەوڵەت مەدارانی بریتانیا و ئەمریکا و سەرمایەداران و کۆمپانیا گەورەکانی دونیایە. ئەمان دەیانەوێت ئەو جەنگە درێژە بکێشێت ، ئەمان ئەوەندەی بیر لە هاوکاری حکومەتی ئۆکرانیا و ناردنی پارە و چەك و تەقەرمەنی نوێ بۆ ئەوێ دەکەنەوە، گەر چواریەکی ئەوە بیریان لە ئاشتی و ئاگربەستی نێوان ئۆکرانیا و روسیا بکرادیەتەوە ، ئەگەر چواریەکی ئەو هەوڵ و کۆششە دیبلۆماسییانەی کە سەرفی دەکەن بۆ هاندانی زێلینسکی لە بەردەوامیدان بە جەنگ و وەستان لە وتووێژ و هاندانی دەوڵەتەکانی دیکە بۆ هاوکاری دارایی و عەسکەری حکومەتی ئۆکراینا، ئێستا دەمێك بوو ئەو شەڕە وەستا بوو.

خێرە کە ئەمەریکا 33 ملیار دۆلاری دیکە کە 20.4 ملیار لەمە نرخی  نوێترین چەك و تەقەمەنی عەسکەرییە بۆ ئۆکرانیا دەنێرێت؟ خێرە کە سەرەك وەزیرانی بریتانیا 1.3 ملیار پاوەند تەرخان دەکات بۆ هاوکاری سەربازیی ئۆکرانیاو ناردنی چەکی نوێ دژ بە ڕوسیا؟  ئایا ئەمە بۆ مەبەستی مرۆڤایەتییە؟ ئایا ئەمە بۆ لێدان و مەحفکردنەوەی فاشییەتە ؟ ئەی ئەگەر ئەمەندە بە بە زەیی و دڵسۆزن ئەو هەموو ملیۆن کەسە  لە هاووڵایانی خۆیان لەو پەڕی ناخۆشی و برسێتی دا ژیان دەبەنە سەر بەڵام ئەم مرۆڤ و مرۆڤ دۆستانە بۆ هاوکاریان نابن ؟ کرێکارانێک خەبات دەکەن، مان دەگرن بۆ پێنسێ ، سێنتێ زیاتر بە هەزار شەرەشەق ئەگەر بۆیان زیاد بکرێت . بۆجی ئەمەیان بەلاوە نامرۆڤانەیە ؟ بۆچی مەنعی دروستکردنی نقابەیان لێدەکرێت ؟

ئەو کەسەی کە باوەڕ بە چەمکی مرۆڤدۆستی و مرۆڤایەتی ئەمەریکا و بریتانیا بکات ، یا لە نەخوێندنەوەی مێژووەوەیە ، یا لە گێلییەوەیە یاخود لە بەرژەوەندی کەسایەتی یاخود چیانیەتییەوەیە.

ئایندە و برسێتی

07/05/2022

دوای ڕوودانی جەنگەکە بۆ زۆربەمان دەرکەوت کە ئۆکرانیا و ڕوسیا چ سەنگێکی سیاسی و ئابوورییان هەیە. ئۆکرانیان یەکەم نێرەری دانەوێڵەیە دوای دانەوێڵە پەینی کیمیاوی یاخود مەوادی بەپیتکەری زەوی.

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی نوێ ئۆکراینا ساڵانە 33 ملیۆن تەن لە گەنم بەرهەم دەهێنێت و لەمەش 20  ملیۆن تەنی هەناردەی دەرەوەی خۆی دەکات، بەڵام لە ئێستادا بە هۆی جەنگەکەوە مەترسی ئەوە هەیە کە دروێنەی گەنم بە ڕێژەی لە سەدا 35 دابەزێت لە چاو ساڵانی پێشتردا.  بێ  گومان جەنگەکە لە سێ لاوە کارایی خۆی دادەنێت لە سەر ناردنە دەرەوەی گەنم .  یەکەم: بە هۆی کەمی بەرهەمهێنانەوە .  دووەم:  مەترسی درێژە کێشانی جەنگەکە بۆ ئەمەش دەوڵەتی ئۆکرانیا ڕێگرە لە ناردنە دەرەوەی گەنم و دەیانەوێت هەموی ئەمبار بکەن بۆ کاتی پێویستی خۆیان .  سێیەم: لە سەدا 90 گەنمی هەناردە لە ڕێگای بەندەرەوە دەڕوات کە لەسەر دەریای ڕەشە ، بەڵام لە ئێستادا دەریای ڕەش بە سنوری ئۆکرانیا لە لایەن ڕوسیاوە دەورەی گیراوە و ڕێگا نادات هیچی ئۆکرانیا بگاتە دەرەەوەی خۆیان.  بەم هۆیەشەوە نرخی گەنم لە مانگی ئازاردا لە جیهاندا بە بری لە سەدا 20 سەرکەوت. ئۆکرانیا لە هەناردەکردنی پەینی کیمیاوی و مەوادەکانی بەپیتکردنی زەویش لەگەڵ روسیادا ڕۆڵی سەرەکی هەیە بەڵام بە هۆی جەنگ و گەمارۆدانی بەندەرەوەکانی سەر دەریای ڕەش لە لایەن روسیاوە ، هەرناردە ناکرێن ئەمەش بە ڕۆڵی خۆی دەوری هەیە لە زیادنەکردنی بەروبوومی دانەوێڵەدا .

بێ گومان سەرکەوتنی ئەم نرخە هۆکاری دیکەشی هەیە لەوانە گوڕن لە ژینگە و کەشوهەوا کە پارساڵ  زۆر گەرم بوو ڕۆڵی خۆی هەبوو لەسەر بەرهەمهێنانی گەنم لە ڕوسیا و هیندستان و ئەمەریکاش. هەروەها ئۆسترالیا و کەنەدەش کە بەرهەم‌هێنەرێکی باشن ئەوانیش بە هۆی گەرمای ساڵی پارەوە ئەوەندەیان بەرهەم نەهێنا ، گەرمی ساڵی پار وڵاتانی خواروی ئاسیاشی گرتەوە ئەوانیش ئەوەندە دەغڵو داننیا بەرهەم نەهێنا ئەمە جگە لەو شوێنانەی کە شەڕی لێ هەیە وەکو سوریا و یەمەن و ..

بەم هۆیانەی سەرەوە ئابووریناسەکان وا پێشبینی دەکەن کە ساڵی ئایندە برسێتی لە زۆر شوێندا بڵاودەبێتەوە.