١١/٠٨/٢٠٢٣

ئەمڕۆ، هەینی، ١١/٠٨/٢٠٢٣ بۆ جارێکی دیکەش دکتۆرە تازەکان کە هەندێکیان لە ژێر چاودێری دکتۆرە شارەزاکاندا کار دەکەن لە مانگرتندان لە ئەمڕۆوە بۆ چوار ڕۆژ.

ئەمان داوای بەرزکردنەوەی موچەکەیان دەکەن بە ڕێژەی لە سەدا ٣٥ کە لە کاتێکدا وەزیری تەندروستی و حکومەت ڕازین کە بە ڕێژەی لەسەدا ٥ بۆ لەسەدا ٨ موچەیان بۆ زیاد بکەن. لەو کاتەوەی کە قەیرانی دارایی لە بریتانیا دەستی پێکردووە ئەمان بە گوێرەی بەرزبوونەوەی هەمووشت موچەکەیان بە ڕێژەی لە سەدا ٢٥ دابەزیوە.

جەمعییەی دکتۆرەکان هەڕەشەی مانگرتنی زیاتر و درێژخایەنتر دەکات کە لە مانگی ئایندەوە دەست پێدەکات ئەگەر حکومەت ڕازی نەبێت بچێت بەدەم داواکەیانەوە.

02/08/2023

ئیلۆن ماسک ‘ڕەتیدەکاتەوە ستارلینک دابگیرسێنێت’ بەهۆی هێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی کریمە

“ئەستێرە”ی مانگە دەستکردەکان کە لەلایەن کۆمپانیای سپەیس ئێکسی بەڕێز ماسکەوە بەڕێوەدەبرێن، بۆ هەماهەنگی هێرشەکانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و تۆپخانە و پەخشکردنی ڤیدیۆی ڕاستەوخۆ لە بەرەکانی شەڕ و کۆکردنەوەی زانیاری هەواڵگری بەکاردەهێنرێن.

بەڕێز ماسک، ملیاردێرە تەمەن 52 ساڵەکە و لەدایکبووی ئەفریقای باشوورە، پێشتر ڕایگەیاندبوو کە نایەوێت ستارلینک بەکاربهێنرێت بۆ ئەنجامدانی هێرشی هێرشبەری دوور مەودا. بەڵام بەپێی ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز، ژەنەڕاڵ ڤالێری زالوژنی، سەرۆکی هێزە چەکدارەکانی ئۆکرانیا، ئەوەندە نیگەران بووە لە ڕەتکردنەوەی بەرزکردنەوەی دەسەڵاتی ماسک لەگەڵ هاوتا ئەمریکییەکەی، ژەنەڕاڵ مارک میلی، سەرۆکی سەرۆک ئەرکانی هاوبەش.

ڕۆژنامەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، جەنەڕاڵێکی باڵای کیێڤ پێی ڕاگەیاندووە کە هێزەکانی لە چەندین بۆنەدا دەستڕاگەیشتنیان بە ستارلینک سنووردار بووە.

بەپێی ڕاپۆرتێکی ئەمریکی، ئۆکرانیای ناچارکردووە هێرشێکی پلان بۆ داڕێژراوی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی دەریایی لە دەریای ڕەشدا هەڵبگرێت، بە ڕەتکردنەوەی چوونە ناو تۆڕی مانگی دەستکردی ستارلینک.   سوپای ئۆکرانیا دوای بڕیارەکەی بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای سپەیس ئێکس نەیتوانی لە دوورەوە فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوان بارگاوی بە تەقەمەنی بخاتە ناو کەشتییەکی ڕووسی لە کریمەی داگیرکراو.

تێرمیناڵە مانگی دەستکردەکان کە لەلایەن ماسکەوە بەخشراون، بوونەتە شتێکی گرنگ بۆ پەیوەندییە سەربازییەکانی ئۆکرانیا.  میخایلۆ پۆدۆلیاک، ڕاوێژکاری سەرۆکایەتی ئۆکرانیا بە ڕۆژنامەی تەلەگرافی ڕاگەیاند: مەسەلەکە ئەوەیە کە لە قۆناغە گرنگەکانی شەڕدا، ئێمە زۆر پێویستمان بە سەربەخۆیی ڕەهای ئۆپەراسیۆنی و تەکنیکی هەیە.  ئاماژەی بەوەشکردووە، “واتە وابەستەیی بڕیاردان و جێبەجێکردنی دەبێت لەسەدا سەد بێت. مەترسییەکان بۆ سەربازەکانمان زۆر گەورەن کاتێک ڕەوتی ئۆپەراسیۆنە هێرشبەرییەکان پەیوەستە بە بارودۆخی دەرەکی یان لایەنی سێیەمەوە”.

01/08/2023

دوێنێ دووشەمە، 31/07،  بە دەیەها هەزار کەس بە زۆری ژنان لە سۆفیای پایتەخت و شارەکانی دیکەی بولغاریا چوونە سەر شەقام دژ بە ژنکوشتن و بەکارهێنانی توندوتیژی دژیان .

ئامارە فەرمییەکانی پۆلیس لەوێ نیشانی دەدات کە لە 3 مانگی یەکەمی ئەمساڵدا 18 ژن کوژراون بە زۆریش ناسراو بوون لەلایەن بکوژەکانیانەوە .

بولگاریا ڕیکۆردێکی باشی نییە لە پارێزگاریکردنی ژنان و پاراستنی سەلامەتییان ، هەڵوێستی دیبلۆماسیانەی دەرەوەشیان هەر بەوە شێوەیە .  بولگاری تا ئێستا ڕەتیکردۆتەوە ڕێککەوتننامەی ئەستەنبوڵ پەسەند بکات، کە دەقێکی سەرەکی نێودەوڵەتییە و ئامانجی پاراستنی ژنانە لە توندوتیژیی.

 لە مانگی حوزەیرانی ئەمساڵدا، یەکێتی ئەوروپا پشتڕاستکردنەوەی ئەو  ڕێککەوتنەی کرد و لە هەنگاوی یەکەمدا هەندێک پابەندنەبوون بەو بڕیارەوە ڕەتیان کردەوە  پەسەندی بکەن.  بولگاریا کە لە ساڵی 2007ەوە ئەندامی یەکێتی ئەوروپایە  بەڵام ئەو ڕێکەوتنەی یەکێتی ئەوروپای پەسەند نەکردووە، ناڕەزایەتی ئەوان بەرامبەر بە بەکارهێنانی وشەی “جێندەرە” لە ڕێککەوتننامەکەی  ئەستەنبوڵدا .

30/07/2023

خۆ پیشاندان و پرۆتێستەکان دژ بە سەرەوکوەزیرانی ئیسرائیل بەردەوەمە و لە ئێستادا شێوەیەکی دیکەی وەرگرتووە کە ئەویش یاخیبوونە لە بڕیارەکانی نەتەنیاهو و هاوحوکمڕانانی.

“هیچ بژاردەیەکی تر نییە جگە لە ڕەتکردنەوەی خزمەتگوزاری. تا ئێستا خۆپیشاندانەکان شکستیان هێناوە: حکومەت بەبێ گوێدانە ئەوە، ئەوەی ویستی کردی .  دەبێت ڕێوشوێنی توندتر بگرینەبەر”، یایر گۆڵان، جەنەڕاڵێکی ئیحتیات و   جێگری پێشووی وەزیری ئابووری پارتی مێرێتزی چەپ وای وت.   ئاماژەی بەوەشکردووە، “خەڵک دەزانن چۆن ئەولەویەتەکان دابنێن.  چی ڕوودەدات ئەگەر هەڕەشەیەکی دەرەکی بێتە پێشەوە، پێشبینیکردنی ئەوە قورسە،  بەڵام لە ئێستادا ئەولەویەتی یەکەم ئەوەیە کە ئیسرائیل وەک دەوڵەتێکی دیموکراسی بمێنێتەوە و شەڕی ئەم حکومەتە بکات”.

ئیسرائیل نزیکەی 465 هەزار ئیحتیاتی هەیە کە ئەم هێزە بە هیزی خەڵك ناوزەدکراوە لە سەردەمی دروستبوونی دەوڵەتی ئیسرائیلەوە لە لایەن دەیڤد بێن گیورونەوە دروست کراوە.  ئیحتیاتەکان ساڵانە هەتا لە سەردەمی ” ئاشتیشدا” لانی کەم دوو مانگ بانگ دەکرێنەوە بۆ خزمەتکردن لە سووپادا.  فەلەستینییەکان لەم ” خزمەتە” بەخشراون .

لەم مانگەدا زیاتر لە 10 هەزار ئیحتیات  نامەیەکی گشتییان واژۆ کرد و دەڵێن داوای ئازادکردنیان لە خزمەت دەکەن ئەگەر هاوپەیمانییەکە یەکەم توخمە سەرەکییەکەی یاساکە بخاتە پێشەوە – کە ڕۆژی دووشەممە لە کنێست بە ئەنجامی 64 بۆ سفر  پەسەندکرا دوای هەموو ئەندامێکی حکومەت دەنگی پێدا و ئۆپۆزسیۆن وەک ناڕەزایەتییەک بایکۆتی دەنگدانی کرد.

چەند سەد ئیحتیاتێکی دیکە پێشتر فەرماندەکانیان ئاگادار کردووەتەوە کە چیتر نایانەوێت بانگهێشت بکرێن بۆ خزمەتکردن.

 هاوکاتیش هەندێك لە فڕۆکەوانەکان ڕایانگەیاندووە کە بۆیکۆتی کارەکەیان دەکەن تاکو حکومەت لە بڕیارەکەی پەشیمان دەبێتەوە .

29/07/2023

ئەمڕۆ، شەمە، 29/07، بۆ سێیەم جار لە ماوەی 9 ڕۆژدا زیاتر لە 20 هەزار کرێکار و کارمەندی قیتارەکانی سەرزەوەی لە بریتانیا دەستی پێکرد .  مانگرتنەکەیان سەبارەت بە مووچە و هەلومەرجی سەر کار و دەرنەکردنی کرێکارانە کە ئەوە بۆ ماوەی یەك ساڵە بەردەوامە .

سکرتێری نقابەکەیان مایك لئنچ دەڵێت ”  زیاتر لە ساڵێکە ناو بەناو مانمان گرتووە. ڕەنگە ئەم کەمپەینە  بۆ  دوو ساڵ بڕبکات و کێشەکان هەمان شتن .  ئەوان هێرش دەکەنە سەر کارەکانمان،  ئەوان زیادەڕۆیی لە کارەکانیان دەکەن. ئەوان خزمەتگوزارییەکان دادەخەن. ئێمە چوار ساڵە موچەمان بەرز نەبووەتەوە.  ئیدارە  دەیەوێت هەلومەرجەکانی سەر کارمان بگۆڕن و گرێبەستی نوێی دامەزراندن دەربکەن.  لە ئێستادا ڕێککەوتنێک لە چاوەڕوانیدا نییە بەڵام ئێمە ئامادەین بۆ دانوستان لەگەڵ کۆمپانیاکان و لەگەڵ حکومەت – بەڵام ئەوە پەیوەستە بە ئەوانەوە کە بانگهێشتمان بکەنەوە بۆ سەر مێزەکە بۆ ئەوەی بتوانین هەندێک چارەسەر بۆ ناکۆکییەکان بدۆزینەوە.”

28/07/2023

گروپی  جەست ستۆپ ئۆیل لە بریتانیا  Just Stop Oil دوای ڕەخنەی پۆلیس لەسەر تێچووی پۆلیسی سەبارەت بە خۆپیشاندانەکانییان وەڵامەکەیان  ‘ئێمە بە هێمنی نامرین’، .

پۆلیس دەڵێت هەڵمەتێکی 13 هەفتەیی لەلایەن گروپی  جەست ستۆپ ئۆیلەوە زیاتر لە 7.7 ملیۆن پاوەندی تێچووە، لەکاتێکدا ئەفسەرێکی باڵای پۆلیس  چالاکییەکانی ئەم گروپەی بە تاوان زیاتر لە ناڕەزایەتی دەربڕیوە.

. بەڵام گروپی چالاکیی کەشوهەوای دژە سووتەمەنی بەردینی بەرپەرچی داوەتەوە وتیان ”  لێدوانەکانی پۆلیس  ئاماژەیەکی ڕوونن کە ئێستا ناڕەزایەتی شەرعی وەک تاوانێک مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت”

ئەم گروپە لە ماوەی ئەم 13 هەفتەیەدا 515 ناڕەزایەتییان ئەنجام داوە و لە  کەناڵی LBC بڵاویکردەوە، لەنێویاندا 13 هەفتە ڕێپێوانی بەردەوامی خاو لە زۆرێک لە ڕێگا سەرەکییەکانی لەندەن، هەروەها وەرزشی گەورەی باڵایان لەگەڵ ڕووداوە کولتوورییەکاندا پەكخستووە.

تا ئێستا زیاتر لە 270 کەس  لەم گروپە دەستگیرکراون و هێشتا ش هیچ  نیشانەیەکی خاوبوونەوە نیشان نادات، لەگەڵ کارە بەرزەکانی ئەم دواییە کە چالاکوانەکانی تێدا بەشداربوون کۆڵیان نەداوە.

هەر لەو ڕاگەیاندنەدا پۆلیس دەڵیت ” هەموو ڕؤژێك ئێمە زیاتر لە 150 ئەفسەرمان هەیە کە بە شێوەیەکی ئاسایی پۆلیسی کۆمۆنێتییە ناوخۆییەکان لە لەندەن ناوچەکانی دەوروبەریدا دەکەن”.  پۆلیس ئاماژەشی بەوە کردوە و دەڵێت ” یەکێک لەو تەحەددایانەی لەگەڵ گروپی جەست ستۆپ ئۆیلدا هەمانە ئەوەیە کە پێمان ناڵێن لە کوێ ناڕەزایەتی دەردەبڕن، پێمان ناڵێن کەی ئەم کارە ئەنجام دەدەن، بەشداری ناکەن لەگەڵماندا………. کردەوەکانی  ئەم گروپە بەڕاستی ناوازەن لەڕووی ناڕەزایەتییەوە”  هاوکایش ڕاگەیاندنەکەی پۆلیس ڕەخنە دەگرێت لە گروپەکە و چالاکییەکانیان و دەڵێت  “لە هەر کۆمەڵگایەکی دیموکراسیدا، مافی ناڕەزایەتی دەربڕین بەڕاستی و بە قورسی پارێزراوە… بەڵام ئەمە ناڕەزایەتی نییە، ئەمە تاوانە و جیاوازی هەیە.”

 لەوەڵامی پۆلیسیشدا لیدوانی گروپ دەڵێت ” ‘ئێمە بە هێمنی نامرین'”

27/07/2023

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی ئەمڕۆ دەرکەوت کە کۆمپانیای گازی بریتانی لە 6 مانگی یەکەمی ئەمساڵدا 969 ملیۆن پاوەندی قازانج کردووە ئەمە لە کاتێکدا کە گلەیی ئەوەی دەکرد بە دانانی سنورێك بۆ دانی پارەی غاز ئەوان زەرەردەکەن .

ئەم قازانجە بە ڕێژەی لە سەدا 300 لەچاو هەمان کاتی ساڵی پاردا ، 2022 ، سەر کەوتوە .  قازانجی ئەم کۆمپانیایە پارەکە لە  هەمان 6 مانگدا تەنها 98 ملیۆن پاوەند بووە .

هاوکاتیش کۆمپانیای PDF کە خاوەنەکەی دەوڵەتی فەرەنسایە  بۆ هەمان 6 مانگ 2.3 ملیار یورۆ واتە 2 ملیار پاوەندی قازانج کردووە هەر لە بریتانیادا .

کۆمپانیای سکۆتش پاوەر کە خاوەنەکەی Spain’s Iberdrola  بۆ هەمان 6 مانگ 576 ملیۆن پاوەندی قازانج کردوە کە ساڵی پار، 2022 ، بۆ هەمان 6 مانگە 68 ملیۆن پاوەندی زەرەر کردووە.

25/07/2023

ئەمڕۆ ، 3شەمە ، 25/07 ، نێرسەکان و کارمەندانی ئەو بەشەی کە کار لە ئێم ئار ئای و ستی سکان و ئەوانەی کە تیشك بەکاردەهێنن بۆ چارەسەری شێرپەنجە و گرتنی ئەشیعەکان لە کاتژمێری 8 سەر لەببەیانییەوە بۆ ماوەی 48 سەعات هەتا سەعت 8ی سەرلەبەیانی ڕؤژی 5 شەمە لە ئینگلتەرە لە  مانگرتندا دەبن .

مانگرتنیان سەبارەت بە زیادکردنی موچەیەیانە کە لە ئیستادا حکومەت تەنها لە سەدا 5ی بۆ زیادکردون کە ئەم بڕەش هەر زۆر کەمە .   هەروەها داوی دانانی نێرس و کارگەری زیاتر لەو بەشانەدا دەکەن  کە لە ئێستادا زیاتر لە 100 هەزار جێی کار کە پڕ نەکراوەتەوە بە دکتۆر و نێرس و کارمەند و ستافەکانی دیکە هەیە ئەمە لە کاتێکدا کە لیستی بینینی دکتۆرە پسپۆڕەکان و مەوعیدی خەستەخانە بۆ نەخۆشییەکان 7 ملیۆن و 200 هەزارە .