ئەرشیفەکانى هاوپۆل: كوردی – Kurdi
بەشی كوردی پێگەی ئەناركیستان
بۆچی دروستکردنی گروپه لۆکاڵییهکان زهرورییه؟ / 3
زاهیر باهیر
لهندهن 16/01/2012
تایبهتمهندییهکانی گروپه لۆکاڵییهکان و گرنگیان:
1- لهبهرئهوهی ههموو خواست و ئامانجهکانی گروپهکان خواستێکن لەبهرژهوهندی ههموو تاکهکانی گروپهکه و سهرجهمی کۆمهڵگهیه، ههر لەبهر ئهمه هیچ جۆره ئیمتیازاتێکی تاکه کهسی تیدا بهدی نایهت، ههموو کهسێک بهقهدهر ئهوی تر لهوهی بهدی هێنراوه بهسوود دهبێت بۆی ، ئیدی شوێنهواری جیاوازیهک یا نایهکسانییەک لهوێدا نابینیت ههر بهم شێوهیهش دروستبوونی کۆمهڵێک یا دهستهیهک که جیابێت لهوانی تر مهحاڵ دهبێت.
2- دروستکردنی گروپه لۆکاڵییهکان و ڕێکخستنیان و یهککهوتنی تاکهکانی ناو گروپهکان لەبهرامبهر بهرژهوهندییهکانیاندا هۆشمهندییهکی تهواوی تێدا دروست دهبێت ، ههر بهو پێیه ههموو کهسێک به ئاگایه لەبهرژهوهندییهکان و کار بۆ ئهوه دهکات ، ئهمهش ڕێگر دهبێت له بردنی ڕێڕهوی گروپهکه به لاڕێدا یا بهخراپ بهکارهێنانی بۆ مهبهستێکی تر، بهدهر له مهبهسته سهرهکییهکهی خۆی .
3- لهبهرئهوهی تهوای گروپهکان به خواستێکی ئازادانهی خهڵکهکه دروست بوون و شێوهیهکی دیمۆکراتیانه دهگرێنەبهر له بڕیارهکانیاندا که دهیدەن و کارهکانیان ههر ههموو به ههرهوهزی دهکەن و لەبهرژهوهندی ههموویان دهبێت . ههروهها ههموویان ڕێز له ڕای جیاوازی یهکتری دهگرن بۆیه به ئازادییهکی تهواوه ڕاو و بۆچونی خۆیان لهسهر تهواوی مهسهلهکان دهردهبڕن، ههر لێرهشهوه دهتوانن ههموو یهکێکیان موبادهرهی خۆی بکات ئیدی ههموو کهس دهتوانێت مێشکی خۆی بهکاربهێنێت و قسهی دهم و دڵی خۆی بکات که ئهمهش ڕێگرێکی تهواوه له دروستبوونی خهڵکانێک که بهڵێیان پێویست بێت، یا خۆیان ئههلی بهڵێ بن. ئهمهش یانی پارێزگاریکردن و بهردهوامبوونی دیمۆکراتیهتی ڕاستهوخۆ و چالاکی ههرهوهزییانه، یانی ڕێگهگرتن له دروستبوونی خهڵکانی بیرۆکرات و دیکتاتۆر و گروپی بیرۆکراتییانه و دیکتاتۆرییانه.
4- کارکردن له ناو گروپه لۆکاڵییهکاندا خهڵکێکی زۆری پێوه دهلکێتهوه و مهودایهکی فراوانتری لهبهردهمدایه بۆ کار و چالاکیکردن، چونکه ئهمان به پێچهوانهی حیزبییهکان که لەسەر بیر و باوهڕ و خاڵی تیئۆری یهکدهکهون، ئهمان لهسهر تهواوی بهرژهوهندی کۆمۆنێتیهکه که بهرژهوهندی ههموو تاکهکانێتی یهکدهگرن. ئهمهش دهبێته هۆی دروستکردنی خۆشهویستی و تهبایی و گیانی به تهنگهوه هاتن و دوورکهوتنهوه له ڕۆحیهتی سکتاریزم و دهستهگهری ، که ههمهموو ئهمانهش ڕێگەی گهیشتن به ئامانجی گروپهکان خۆشتر دهکات و خێرایی دهدات به بهدهستهێنانیان. ههرچی حیزبهکانیشه ههر لەسەرهتاوه لەسەر بناغەی قوچکەیی (هەرەمی – هیراشی) دروست دهکرێن و لەسەر گیانی خۆبهزلزانین و تاکڕهوایهتی و خۆبهڕاست زانین و وابهستهیی بۆ سهرکردهکان و دهستهگهری و زۆربهی کاتیش پیلانگێڕان دژی یهکتری و له دواقۆناغیشیدا گهر سهرکهوتن یا فاشیل بوون، بهشیان بێت، ههمیشه بهرژهوهندی حیزبهکه و کۆمهڵه خهڵکیکی سهرهوهی حیزبهکه دهخرێته پێش بهرژهوهندی ” نەتەوە ” و ” چینهوه ” .
5- لەبهر ئهوهی لهم شێوه کارکردنانهدا نه سهرکرده ههیه و نه بنکرده، نه ئیمیتیازی شهخسی بهدهست دههێنرێت نه بۆ تاکه گروپێکیش به تهنها. ئهمهش دهبێته ڕێگهگرتن لە سەرههڵدانی گهندهڵی و پارێزگاریکردن لەبهرژهوندی تاکه کهسێک یا چهند کهسێک.
6- لهبهرئهوهی چالاکییهکانی گروپهکان بۆ بهرژهوندی ههموو کۆمۆنێتیهکهیه به خلاف به بهرژهوهندی حیزبێک لێره و لهوێ ، یا تهیارێکی سیاسی ، یا بهشێک له بزنس ، که بۆ بهرژهوهندی کۆمهڵێکی زۆر کهم کار دهکهن، به دڵنیاییهوه چالاکی ئهم گروپانه ڕووبهڕووی بهژهوندی ئهوانهی سهرهوه دهوهستێتهوه. بهڵام لهبهرئهوهی که ئهم گروپانه دهربڕی خواست و پێداویستییهکانی کۆمۆنێتیهکهن سهرئهنجام ههموو ئهوانهی سهرهوه لەبهر هێز و توانای زۆربهی ئهم خهڵکانهدا له پاشهکشهدا دهبن، چارهیهکی تریان لهبهردمدا نامێنێتهوه جگه له تهسلیم بوون به ئهمری واقیع نهبێت.
7- به هۆی خهباتی سهرجهمی گروپه لۆکاڵێیهکانهوه ، ههموو شتێ دهکهوێتهوه دهستی کۆمۆنێتیهکه و لهلایهن ئهوهوه کۆنترۆڵ دهکرێت، خودی کۆمهنێتییهکه خاوهنی بڕیار دهبێت له ههموو شتێکدا بۆیه ئیتر دهوری ئیداره بیرۆکراتییهکان و دهسهڵات (دهوڵهت) نامێنێت. ئهمه به پێچهوانهی حیزبه سییاسییهکانهوهیه که مههامی سهرهکییان گهیشتنه به کورسی دهسهڵات لهو کاتهشدا ئهوان فهزڵی مانهوه له دهسهڵاتدا و پارێزگاریکردن لێی دیسانهوه دهبێته ئامانجی یهکهمی حیزب، بۆ بهجێگهیاندنی ئهمهش جارێک پهنا دهبهن بۆ بهکارهێنانی دیمۆکریتیهت و جارێ تر پهنا دهبهنەبهر دیکتاتۆریهت، دیاره ئهمهش بهپێی خواستی بارودۆخهکه دهبێت.
8- تاکهکانی گروپهکان، بهم جۆره کارکردنانه ، کهمتر ڕووبهڕووی گرتن و کوشتن و توندوتیژی لهلایهن دهسهڵاتهوه دهبنهوه به حوکمی ئهوهی که ئهوان داخوازییه کۆمهڵایهتییەکانیان، داخوازی ژیانن، نهک سیاسی و دهستبەسهراگرتنی دهسهڵات ، ئهمهش وا دهکات که خهباتهکەیان بهردهوام بێت و گروپهکانیش بهرنامهی شاراوهییان نهبێت که ئهمهش جۆری خهباتهکان ئاسانتر دهکات.
9- به ئهنجامدانی کارهکان به دهسته جهمعی و له ڕێگەی گروپه لۆکاڵیهکانهوهیه، یانی به جووڵهخستنی ههموو کۆمهڵگه، یانی کۆمهڵگه بهردهوام له ههوڵی چاککردنی ژیانیدایه، له ههنگاو نانی گهورهدایه بهرهو شۆڕشی ئایەنده. بهرپرسیارکرنی ههمووانه چ له ههوڵدان بۆ بهدیهێنانی داخوازییهکان و چ له دابهشکردن و خواردنی بهر و ڕهنجی بهدهست هێنراودا.
10- به دروستکردنی گروپه لۆکاڵییهکان یانی دروستکردنی بناغهیهک، بڵاوبوونهوهی هۆشیاریهک لهناو ههموواندا سهبارهت به بهرژهوهندییهکانیان. ئهمهش یانی ئامادهبوونیان بۆ کاتێک که بارودۆخێکی تر دێته پێشهوه ، که ههموو خهڵک دهڕژێته سهرشهقامهکان ، وهکو ئهوهی که دهیبینین ئهمڕۆ له ههنذێک وڵاتدا ههیه ، تاکو بزوتنهوه جهماوهریهکه نهکهوێته ژێر کاریگهری دهسهڵات و ئهحزابه ئۆپۆزۆسیونهکانهوه یا کۆنترۆڵ و ئیحتواکردنی لهلایهن ئهوانهوه. ههبوونی ئهم گروپه لۆکاڵییانه زهمانهت و دهستهبهری هاتنهدی سهرجهمی داخوازییهکانی ههموو خهڵکان دهکات که ڕژاونهته سهر شهقامهکان و ناهێڵێت ببنه پارویهکی چهور تاکو دهسهڵات و دهسهڵاتخوازان قووتیان بدهن.
11- گۆڕانکاری بنهڕهتی و بهردهوام تهنها له ڕێگەی خهڵکی خۆیانهوه دێت، ئهوهیش به دهستبهسهراگرتن و کۆنترۆڵکردنی ههموو داهاتهکانی کۆمهڵگهیه، گهڕانهوهی ههموو بڕیارهکان بۆ دهستی ئهوان. ئهوکاته خهڵکهکه خۆی بهدهستهجهمعی بڕیارهکان دهدات ئهویش لهسهر ئهساسی پێویستییهکانی که به ههقهت خهڵکی دهیهوێت و پێویستێتی، ئهوهی که ئارهزوویانه و زهروریه، که ئهمانهش ههر تهنها ئارهزوویهکی ڕووت نین، بهڵکو کارێکی پراکتیکهڵیشه و شیاوی جێبەجێکردنن، ئهمانهش شتێکی نوێ نین و تۆوهکهیان له شؤڕش و ڕاپهڕینهکانی خهڵکیدا، پێشتر بینراوه.
ههموو ئهم کارانهش تین و گهشهیهکی گهوره دهدهن به بزوتنهوهکه و بهرهو بزوتنههیهکی جهماوهری گهورهی دهبەن له خهباتکردنیا، ئهم بزوتنهوهیهش دهبێته دروستکهری پاوهرێکی تر، دهسهڵاتێکی تر ، که دهسهڵاتی جهماوهره له پاڵ پاوهری فاسیدی مهوجوددا، دهخولقێنێت، که پاوهری خهڵکه به بهبهردهوامی له کۆنترۆڵکردن و دهستبەسهراگرتنی ههموو شتێكدایه و کۆمهڵگهش له قۆناغی کۆتایی گۆڕانیدایه ، که لهم قۆناغهشدا دهسهڵات و ، دهوڵهت و بزنس، ههموویان وهکو ئیدارهیهکی یا لایهنێکی لاوهکی ناپێویست و نازهروری دهبینرێن و مانهوهشیان بهربهست و ڕێگر دهبێت لەبهردهوامی و پێشهوهچوونی کۆمهڵگهدا، تا وای لێدێت که به تهواوی پهراوێز دهخرێن و ههڵدهوشێنرێنهوه.
پەراوێز
* دهستبەسهراگرتن و داگیرکردن (بەواتای سەندنەوەی سامان و داهات و کارگە و خانووبەرە و کەرتەکانی پیشەسازی و کشتوکاڵ و گەشتوگوزار و خزمەتگوزاری و پەروەردەییەکان لە پارت و سەرمایەدار و حکومەت و گێڕانەوەی بۆ کۆمەڵگە و بەهرەمەندبوونی گشت ئەندامانی کۆمەڵگە لێیان ).
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
بۆچی دروستکردنی گروپه لۆکاڵییهکان زهرورییه؟ / 1
زاهیر باهیر
لهندهن 16/01/2012
کۆمپانیاکانی پیشهسازی و بازرگانی مۆدیرن، کاپیتاڵیست و کاپیتاڵیزم، دهوڵهت و فهرمانڕهوایان که کۆمهڵگهکان بهڕێوهدهبهن ، تا بیناقاقهیان گهندهڵه و دهستیان له ههبوونی برسێتی و بهدەستهێنانی پاوهر و چهوساندنهوه و پڕوپاگهندهکردن و توندوتیژی و دانانی یاسا و ڕێسایهک که به بهرژهوهندی خۆیان بشکێتهوه، وێرانکاری و وێرانکردنی ههموو کهڵچهرهکان و نامۆیی و شهڕ و تێکدانی سروشتی سروشت و ههتا بهکارهێنانی توندوتیژی و دڕندهیهتیش بهرامبهر به ئاژهڵ و گیانلهبهرانیشدا، ههیه.
دهبینین کاپیتاڵیزم وهکو سیستهمهکه، لیبراڵیهت وهکو شێوهی دهوڵهت و فهرمانڕهواییهکهی، پارت و ڕێکخراوه وابهستهکانی و دهسگای ڕاگهیاندنییەکهی وهکو ئامرازێکی پڕوپاگهندهچی به گهیاندنی بۆ پای دهسهڵات، دێوجامهی ههڵبژاردن وهکو کڵێشهیهکی دیمۆکراتیانه، کۆمهڵگەکهی وهکو پێکهاتهیهکی مهدهنی، سهروهریهتی بازاڕهکهی وهکو بازاڕی ئازاد و زۆری تریش ، گهیشتۆته بنبهست و چی تر ڕێگەچارهیهکی پێ نییە نه بۆ ئهو قهیرانه که خودی سهرجهمی سیستهمهکه تێی کهوتووه نه بۆ کۆمهڵگهی بهشهریهتیش که بهڕێوهی دهبات.
گهرچی زیاتر له سهدهیهکه تهواوی پارته چهپ و ڕاستهکان و لیبراڵهکان سوشیال دیمۆکراتهکان له ژێر ناوی ئهم بهناو شۆڕش و ئهو کودهتاوه، له ڕێی ههڵبژاردنه بهدناوهکانهوه هیچیان نهک ههر نهیانتوانی له پایه و بناغهی سیستهمهکه، سهرمایهداری، بێننه خوارهوه و شتێکی زۆر کهم بۆ خهڵکانی کرێکار و زهحمهتکێش و بهشخوراوان بهدهستبهێنن ، بهڵکو له ڕاستیدا ئهوهندهی تر ئهم سیستهمهیان برده پێشهوه و بههێزیان کرد. ئهمان له خودی سیستهمهکه خۆی زیاتریان داوه له بزوتنهوهی کرێکاران و زهحمهتکێشان، بهدهستهمۆکردنیان، تاودانیان بۆ ” شۆڕش ” و کودهتا و بهکێشکردنیان بۆ گهمهی ههڵبژاردن و به نائومێدکردنیان.
ئهوهی که ههر له چهرخی ڕابوردووهوه بهڕێ دهکرێت و دێت و دهڕوات، تا ئێستاش ههر بهردهوامه . ههر لهو کاتهشهوه تا ئێستا یهک پرسیار له لای ههمووان تهرح دهبێت ئهویش ئهوهیه : بۆچی و چۆن ئهو ههوڵانه، ئهو بزوتنهوانه به تێکشکان کۆتاییان هات؟!! ، وهڵامهکهش لەگەڵ تازهبوونهوهی ههر بزوتنهوهیهکدا، یا لهگهڵ دروستکردنی ههر پارتێک، ڕێکخراوێکی نوێدا، ههموو وهخت یهک شت بووه: دهرسوهرگرتن له ڕابوردوو به ههموو باشی و پۆخڵاواتهکانییهوه، یاخود گهڕان بهدوای هۆکاره لاوهکییهکاندا، بووه ، وهکو، نهبوونی یارمهتی ناوخۆیی یا دهرهکی، لۆمەکردنی ئهم سهرکرده و ئهو بنکرده، یاخود سازنهبوونی زهمینهی لهبار و گهلێکی تر لهم بیانوانه ههمیشه دڵی شکاوی خۆمانمان پێداوهتهوه.
بهدرێژایی زیاد له چهرخێک ئێمه ههمان بهیت و بالۆره لێ دهدهینهوه و ههمان کاریش دووباره و دهباره دهکهینهوه ، ههمان ڕێگەی فاشلی دهستپێکردووی شوێن و وڵاتهکانی تر دهگرینهوه بهر، بەبێ ئهوهی بیر لهوه بکهینهوه که ئیتر له خهباتکردنماندا پێویستمان به ڕێگەیهکی تر ههیه بیگرینهبهر. به درێژایی سهدهیهکه ئهم ئهزموونی تێشکاو دهمانداتهدهست ئهو ئهزموونی تێشکاو ، بەبێ ئهوهی به خۆماندا بچینهوه ، بەبێ بیر لهوه بکهینهوه ، که نهک ئهمهی که ئهیکهین دیسانهوه ههر دهستداخکردنه، بهڵکو ناشمانگهیهنێته هیچ شوێنێک.
مێژووی ڕودانی ” شۆڕشهکان ” ڕاپهڕینهکان ، تهواوی بهیهکاندانهکان له جیهاندا ، یا پێماندهڵێن، هیچ به هیچ نهکراوه و سهرئهنجام بوونهتهوه به دژهشۆڕش و دژهڕاپهڕین یا ئهوهتا له ماوهیهکی زۆر کهمدا ، ئهو نیەته باشه، ئهو ڕوداوه مهزنه ههر هەموویان لهلایهن دهسهڵات و دهسهڵاتخوازانهوه، ئیحتیوا کراون. تهنها به تهنها له ههموو مێژووی چهرخی ڕابوردوودا ، له هیچ پێگهیهکی ئهم سهرزهمینهدا نموونەیهکی سەرکەوتوومان نییه، که تا ماوهیهکی درێژ بڕی کردبێت، بهڵام لهگهڵ ئهوهشدا ، ههر وهکو پێشتر باسم کرد وهڵامی ئێمهش ، دهرسی ئێمهش، دووبارهکرهنهوه و دهبارهکردنهوهی ههمان شت بووه، که پێشوهخت گهر کهسێک تۆزێک به قوڵی بیری لێ کردبێتهوه ، زانیویەتی که سهر ئهنجام ئهم شته تازهیهش له کۆنهکان باشتر نابێت.
ههڵبهته دیاره قسهی من لهسهر پارته سوشیالیست و کرێکاری و کۆمۆنیستهکانن که ههموویان خوازیاری بزوتنهوهی سوشیالیزم و شۆڕشی سۆشیالیستین. من لێرهدا قسهم لهسهر پارته چهپهکان و سۆشیال دیمۆکراتهکان و ڕاستڕهوهکان و لیبراڵهکان نییە چونکه له ههقهتدا ئهوان ئهوهی که ویستویانه کردوویانه و هێناویانهته دی ، که به سهرمایهدارکردنی ههموو شتێک بووه له دونیادا به بنهما ماتریاڵهکان و پهیوهندی بهرههمهێنان و پهیوهوندی نێوانی تاکهکانی ناو کۆمهڵگە و چینهکانیشهوه، پێیان لهسهر چڕبوونهوهی ئهم سیستهمه و خۆخزاندنه یهکهمین و سهرهتاییترین یهکه، یا شانهی کۆمهڵگهوه، که خێزانه و لهوێشهوه تا سهری سهرهوهی کۆمهڵگه به ههموو دامودهسگه کۆمهڵایهتی و خزمهتگوزاری و بهرههمهێنهرهکانییەوه، داگرتووه.
بهڕای من دهرککردنیش بهو سهرئهنجامه ، کارێکی زهحمهت نییە و نهبووه، چونکه ههرچی شتێک کرابێت گۆڕانکارییهکانی لەسەرهوه ئهنجام داوه. بێگومان گهر تۆ چارهی ههر کێشهیهک بکهیت به کێشه کۆمهڵایهتیهکانیشهوه دهبێت له ڕهگ و ڕیشهکهیهوه دهستیان بۆ بهریت ، به واتایهکی تر دهبێت گۆڕانکارییهکان له بنهوه، له ڕیشهوه بن ، نهک لەسەرهوه ، یا له لق و پۆپهکانییەوه.
به ڕای من ئهوهی تا ئێستا کراون گۆڕانکارییهکان بوون لەسەرهوه ، ههر بۆیهش خۆئامادهبوون بۆ ئهم گۆڕانکاریانهش به خۆڕێکخستن بوو بێت، به گردبوونهوه بوو بێت له ناو پارتێک ، گروپێک، یا قهوارهیهکی ڕێکخراوهیی، جا له ههر زروفیکدا بوو بێت یا له ههر دهرفهتێکدا بوو بێت ، شتێکی تری به ئهنجام نهگهیاندوه جگه له گۆڕانکاری نابناغهیی که لەسەرهوهی کۆمهڵگهکهوه دهستی پێکردوه. به مانایاکی تر، بنهمای کارکردنت ، داڕشتنی بناغهی ههر کارێکت، تهحدیدی سهرئهنجامی کارهکهت دهکات.
ههر بهو پێیهش دهتوانین زۆر به ئاسانی ههڵسهگاندنێک بکهین بۆ ڕاپهڕینهکانی خهڵک و ڕژانه سهرجادهیان له تونس . لیبیا، میسر ، سوریا، ئیمارات و ساڵ پاری کوردستانی خۆشمان . زۆر به ئاسانی ئهوه تێدهگهین که ئهو بزوتنهوانه بزوتنهوهیهکی سۆشیالیستی نهبوون و نیین، سهرئهنجام گهر باری ژیانی خهڵکی له بواری ئابوورییدا بهرەو خراپتر نهبات زۆر گرانه بگهیته ئهو ڕایهی که بڵێیت ، ژیانی خهڵکی ئاسانتر دهکات و خۆشگوزهرانی و یهکسانی و دادوهری کۆمهڵایهتییان بۆ دههێنێت. چونکه ئهو بناغهیهی که ئهو بزوتنهوانهی لهسهر دامهزراوه یا دروست دهکرێت، ( مهبهستم له بزوتنهوه سائیدهکهیه) داخوازییهکانیان له بهسهرمایهدارکردنی باشتری وڵاتهکه ، زیاتر تێنهپهڕیوه و تێناپهڕێت، چ له بوارهکانی بهروبووم و داهاتیدا ، له دابهشکردنی ئهم بهروبووم و داهاتهدا، له ڕۆشنبیری و پهروهردهیی دا، له دهسگهی ڕاگهیاندنیدا، چ له پێوهندی تاکهکانی ناو کۆمهڵگەکه و پهیوهندی بهرههمهێناندا.
ئهم بزوتنهوانه بۆ دروستکردنی حکومهتی مهدهنی و کۆمهڵگهی مهدهنی و سهروهربوونی یاسا و ڕێز لێگرتنی، نهمانی گهندهڵی و ههبوونی شهفافییهت لهسهرجهمی بڕیارهکانی دەسهڵاتدا، ههوڵ دهدات. گهر تهماشای ههموو ئهو دروشمانه، یا داخوازیانهی، که ناونووسم کردن لەسەرهوه، بکهین، دهبینین دروشم و داخوازی ناوکۆییه له ههموو ئهو وڵاتانهی که ناوم بردن . ئهمه جگه لهوهش ئهوهی که دهسگهی میدیای جیهانی و ههر ههموو ڕۆشنبیرانی لیبراڵ له ڕۆژههڵات و ڕۆژئاوادا ، پیادا ههڵدهدهن و پێی دهڵێن “بههاری عهرهبی” ، تا ئێستا که له دوو وڵاتدا ئهنجامێکی ههبووه ، دوو دهوڵهتی یا دوو دهسهڵاتی ” ئیسلامی مهدهنی ” بهرههم هێناوه و چی تر نا.
بهههرحاڵ من لێرهدا نامهوێت لهسهر ئهو بابهته بدوێم و به درێژی ههڵی سهنگێنم، بهڵکو تهنها وهکونموونەیهک بۆ بهستنهوهیان به بابهتهکهمهوه، هێنامنهوه، تاکو ببنه شاهیدێکی عهیان.
دیاره من پێش لهسهر ئهوه دادهگرم . که من به هیچ شێوهیهک ڕام وانییە که دهبێت دهستهوسان بین لەبهرامبهریاندا، ههڵبهته من لایهنه ئیجابیهکانی ئهو ڕاپهڕینانه و پێداویستی بهشداریکردنیشیان لهلایهن خهڵکانی وەکو منهوه به زهرور دهزانم، چونکه ئهوهندهی تێدا دهبینم که بزوتنهوهکه تۆزێک دهباته پێشهوه و دهتوانین لهوێشهوه ههر لەسەرهتاوه هۆکارهکانی فهشهلبوونمان بدۆزینهوه و میکانیزمی نوێ بۆ کاری دهستهویهخه و ئایندهمان دروست بکهین. ئهمه جگه لهوهی که من بهش بهحاڵی خۆم هاندهر و کۆمهککهر و بهشداریکهری ههر جوڵه و ڕاپهڕینێکم که خهڵکهکهی بههێز بکات و سهربهخۆیی خۆشی بپارێزێت، بڕوا بهخۆی پهیدا بکات ، باوهرێ به بوونی گۆڕان ههبێت، نامۆیی و پهراوێزکهوتن بخاته لاوه، دژی ههموو جۆرێک له زوڵم و زۆر و چهوساسندوه بێت ، دژی نادادوهرێتی کۆمهڵایهتی بێت …هتد له ههمان کاتیشدا ئهوه تێدهگهم که ئهمهی ڕوودهدات حوکمی مێژووه و ڕهنگه خهڵکانی ئهو وڵاتانهش و کوردستانیش، که تامهزرۆی بینینی حکومهت و کۆمهڵگهی مهدهنی و سهروهریی یاسان، بیانهوێت تاقیکردنهوهی خۆیانیان ههبێت لهو بوارانهدا، بهڵی ئا لهو بوارانانهدا که ئهمڕۆ سهدهها ههزارانی وهکو من لهم وڵاتانهدا خهبات بۆ گۆڕینی و لابردنی دهکات.
ئهی کهواته دهبێت چی بکهین تاکو گۆڕانکاری بنهڕهتی بکهین؟
بێگومان ئهمهی که من لێرهدا دهیڵێم و تهرحی دهکهم که بهرچاوخستنی میکانیزمی کارکرنمانه بۆ خهباتی ئێستا و ئایندهمان، ڕهنگه لای گهلێک شیاو یا کارێکی کردهیی ( عهمهلی ) نهبێت، به بیانووی جیا جیای وهکو : ئهوه بۆ ئهم کۆمهڵگەیهی ئێمه نابێت ، کۆمهڵگەی ئێمه هێشتا زۆری ماوه بۆ ئهوه و لهم ڕێگەیهوه ئهم سسیستهمه ههرهس ناهینێت ، یا ئهوانه کار و چالاکی کۆمهڵگەی مهدهنیین و زۆری تر لهم پاساوانه.
بهڵام لەگەڵ ههموو ئهوانهشدا دهبێت ئهوه بزانین که زهرورهی ژیان، دووبارهنهکردنهوهی مێژوو، بهههدهرنهدانی گیانی ههزارههای تر، پێمان دهڵێت گهر بمانهوێت گۆڕانکاری بنهڕهتی بکهین دهبێت له دروستکردنی گروپه لۆکاڵییهکانهوه دهست پێبکهین، دهبێت له بنی کۆمهڵگەوه ههنگاو ههڵبنێین. کردنی گۆڕانکارییه زهروورییهکان ئاسانتره له پاڵدانهوه و هیچ نهکردن و ڕۆیشتن لهگهڵ بارودۆخی مهوجوددا و دوایش باجی سهرئهنجامهکانی بدهیت.
گهرچی بۆ ماوهیهکی کهم و کورتیش بووه بهڵام ئهزموونهکانی چهرخی ڕابوردوو، نیشانی دهدات که گۆڕینی کۆمهڵگه مومکینه، گهرچی ئاسان نییه، بهڵام دههێنێت ههوڵی بۆ بدهین، ئهو گۆڕینهش ئهرکی سهرشانی ههموومانه، لهبهر خاتر و بۆ بهرژهوهندی خۆمانه، بهرپرسیاریمانه له ژینگه و نهوهکانی داهاتوومان و بۆ ئهوانه.
دهبێت ئهوهش بڵێم که ئهمه بهرنامهیهک نییه تاکو فهرز بکرێت بهسهر خهڵکدا، قاڵبێکیشم نییه تاکو خهڵکه بهشداربووهکهی پێ له قاڵب بدهم، بهڵام دڵنیام به ئهنجامدانی گهلێک شت لهلایهن خهڵکی ترەوه، وهرگرتن و فێربوون له تهجروبهی ئهوانهوه، بهکارهێنانی کۆمۆن سێنس ( Common Sense) ، ههموو ئهمانه یارمهتیدهرن و کۆمهککهرن له کێشانی کڵێشهیهک یا فۆرمـێک بۆ ڕێڕهوی ئایندهو ئیتیجاههکهی، که بهرهو کوێمان بهرێت.
بهڵام له ههموو شت گرنگتر لێرهدا ئهوهیه که باوهڕ بهوه بهێنین که سیستهمی مهوجود نه مهرغوبه لای زۆربهی زۆرمان و نه بێکهلێن و خاڵی لاوازیشه و نه بهردهوامبوونیشی مسۆگهر و حهتمییه. ئهم سیستهمه ئهوهنده لاوازه به پژمهی دهوڵهمهندێک، به تهسریحی کابرایهکی دهسهڵاتدار یا پاوهر فوڵ، به تهنها ههر ئهوه، کافییه بۆ ئاڵۆزبوونی بارودۆخی سهرجهمی دراوه سهرهکییهکانی جیهان. له شوێنێکی وهکو بریتانیادا که کاپیتاڵیزم چهند بههێزه و له لوتکهدایه، بۆ نموونە، مانگرتنی بهردهوامی یهکێک له کهرتی کرێکارانی وهکو هاتووچۆو ڕێگەوبان، فڕۆکەخانه، ئاگرکوژێنهرهوه، کۆکهرهوهی باجوخهراج، ههتا کرێکارانی کۆکهرهوه و فڕێدانی زبڵ که لەبهریتانیادا ژمارهیان زۆر کهمتره له کرێکارانی کهرتهکانی تر ، له پاڵ هاوکاری و سۆڵیدارێتی چهند بهشێکی تری کرێکاران، دهتوانن ئهوهی که دهیانهوێت بهسهر دهوڵهتدا فهرزی بکهن و حکومهتیش بگۆڕن. کهواته تهنها کهمهکێک لهو کهمایهتییهی که دهسهڵاتدارن لهگهڵ دهسگه ئیداریهکانیان ، ڕێکخراو و پاوهرفوڵ و بههێزن.
دهبێت ئاستی خهبات و چالاکیمان فراوان بکهینهوه تاکو ههم ههموو کێشه کۆمهڵایهتییهکان بگرێتهوه و ههم بهشی ههره زۆری کۆمهڵگهکهش، لهو خهباتهوه بگلێت. سهرجهمی توێژاڵ و بهشهکانی کۆمهڵگه به چهشنێک له چهشنهکان ، له بوارێک له بوارهکانی ژیاندا ، وجودییهتی یا مانهوهی ئهم سیستهمه و پارێزهرانی که دهسهڵاتدارانن، به هیچ شێوهیهک له بهرژهوهندییان نییه.
من ڕام وایه ئێمه پێویستمان بهوه ههیه که لیجان و گروپ له ههموو کونج و کهلهبهرێکی کۆمهڵگهکهماندا، له ناو کارگه و کۆمپانی و قوتابخانه و زانکۆکاندا، له کێڵگه و شوێنه کشتوکاڵییهکاندا، له ناو شوێنه خزمهتگوزارییهکاندا، له نهخۆشخانهکاندا، له بازاڕهکاندا له ههموو گهڕهکهکاندا، بۆ ههموو کێشهیهک بۆ ههموو داخوازی و پێداویستییهکانمان دروست بکهین.
له کوردستاندا کهلێن و بۆشایی زۆر ههیه له ژیانی خهڵکهکهماندا، داخوازییهکان و پێداویستییهکانی ژیان ئهوهنده زۆرن که به دهیهها گروپ بگره زیاتریشمان دهوێت له خهباتکردنماندا، تاکو بهدهستیان بهێنین . ئهو کۆمهڵگەیه بهتهواوی له گرێژهنه دهرچووه ، زۆر زیاتر له وڵاتانی ئهوروپا. لەسەرکردهکانی ئهو میللهته و بهرپرسیارهکانییەوه ههتا ئۆپۆزیشۆن و زۆربهی تاکهکانی ناو کۆمهڵگەکهش کار لەسەر زیاتر داڕمان و وێرانکردنی ئهو وڵاته دهکهن. ههر بۆیه لای من سهیر نییه که شتێک نییه لهو وڵاتهدا پێویست نهکات گروپێکی بۆ دروست نهکرێت. ئهمه: ههر له چاککردنی ڕێگەوبانهوه ، کهمپهین دژی سهیاره و هێنانی سهیارهی زیاتر و کردنی خهڵکی کوردستان به کڕیاری سهیارهی بێگانه ، واته ڕهوێنهرهوهی بهشیک لهو قهیرانهی که سیستهمی کاپیتاڵیزمی تێی کهوتووه، کهمپهین بۆ ههبوونی هۆکانی هاتووچۆی گشتی له چهشنی پاس و شهمهنهفهر و میترۆ و…هتد به نرخێکی زۆر ههرزان و هاتنی له وهختدا و زهمانهتی سهلامهتی نهفهرهکانی و دهوروبهرهکهشی ، کهمپهین بۆ باشکردنی پهروهرده و خوێندن، کهمپهین دژی قوتابخانه و زانکۆو کلینیک و خهستهخانهی ئههلی، گروپی کهمپهین بۆ چاککردنی تهندروستی چارهسهری خهڵکی ، بۆ ئاوی پاک، بۆ ژینگه، کهمپهین بۆ چاککردنی سهرجهمی خزمهتگوزارییهکان، دژی گرانی شتومهك و پێداویستییهکانی خهڵک، بۆ مهسهلهی خانوبهره و ئهو قهیرانه سهکهنییهی که ئێستا ههڕهشهمان لێدهکات ، کهمپهین دژی بهرزێتی و بهرزبوونهوهی کرێی خانوو، مهسهلهی بهتاڵه، کهمپهین بۆ ههبوونی ئهکسێس بۆ کهمئهندامان له ههموو دائیرهکان و شوێنه خزمهتگوزارییهکاندا ههتا له ناو شۆپه (دووکانه) گهورهکان و بازاڕهکاندا، کهمپهین دژی کردنهوهی سۆپهرمارکێتی گهوره که خهڵکێکی زۆر کهم کاری تێدا دهکات و کاڵ او شتهکانیشی ههموویان هاوردهن له وڵاتانی بێگانهوه، که تهنها هانی وابهستهییمان به بازاڕی بێگانهوه و پهراوێزکردنی کاڵاو بهروبوومی خۆمانه، دهدات، کهمپهین بۆ مهسهلهی ئافرهت و دژی بهکارهێنانی توندوتیژی بهرامبهریان، کهمپهین دژی دهستدرێژکردنه سهر ئافرهتان و منداڵان و کرێکارانی کۆچەر و پەنابەران، کهمپهین بۆ کردنهوهی یانه و شوێنی حهوانهوه و بهسهربردنی وهخت ، به خۆشێیهوه، بۆ خهڵکانی پیر و کهمئهندام، کهمپهین بۆ چاکبوونی کارهبا و ههبوونی ئاو بهبهردهوامی ، کهمپهین دژی ههڵکهندنی بیری ئیرتیوازی، بیری نهوت و دروستکردنی بهندی ئاو( سهد) که زۆربهیان زهروور نین، بۆ باشکردنی ههلومهرجی کارکردن له شوێنهکانی سهرکار به زیادکردنی کرێی کاریشهوه ، کهمپهین بۆ دروستکردنی گروپی هاوپشتی ئهم خۆپشاندان و سهپۆرتی ئهو مانگرتن و هاوکاری لەگەڵ ئهو کهمپهین ، دروستکردنی گروپی کهمپهین دژی دهستدرێژیکردن و لێدان و کوشتنی کرێکارانی بێگانه که بۆ نان پهیداکردن ئاوارهی وڵاتی ئێمه بوون ههر وهکو چۆن زۆر له ئێمه ئاوارهی وڵاتانی تر بووین، کهمپهین دژی ڕایسیزم و فاشییهت و فاشیزسم، کهمپهین بۆ ههبوونی زیاتری پارک، کهمپهین دژی دروستکردنی هۆتێلی ڕاقی و بهرز، که بهشی زۆری خهڵکه ئاساییهکهی کوردستان تهنهاو تهنها پیاههڵڕوانینیانه، دژی کردنهوهی لۆقهنته و چێشتخانهی گرانبهها، که دیسانهوه سهرجهمی خهڵکه ههژارهکان نهک ههر ههلی ئهوهیان بۆ ڕێک ناکهوێت که ژهمێک خواردنی تێدا بخۆن بهڵکو ژیان ئهو ههلهشیان پێڕهوا نابینێت که بۆنی خواردنهکانیشی بکهن.
بێگومان ئهم لیستهی سهرهوه کۆتایی بۆ نییه چونکه ههموو کهموکوڕیهکان و پێداویستییهکان ناگرێتهوه و دهتوانرێت درێژتر بکرێتهوه، بهڵام من ههر وهکو نموونەیهک لێرهدا ڕیزم کردوون .
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
مانگرتن و خۆپیشاندان لە نێجیریا
مانگرتن و خۆپیشاندان لە نێجیریا
پاش ئەوەی کە نایجیریا لەم ماوە پێشووەدا بە شەپۆلێکی تەقینەوەدا لەلایەن تیرۆریستەکانەوە ، تێپەڕی و زیاتر لە ٥٠ کەس بوونە قوربانی و پتریش لە ١٠٠ کەسیش بریندار بوون، بە ئامانجی ئەوەی دووبەرەکی و گیانی دەستەگەری لە نێوانی موسڵمانەکان مەسیحییەکاندا بەهێز بکەن، دوای هەموو ئەمانە ئەمڕۆ، دووشەمە،12.01.2012 خەڵکی نایجیریا بە موسڵمان و مەسیحییەوە یەکیان گرتووە و لە مانگرتنی بەردەوامدان و لە دژی بەرز بوونەوەی نرخی سووتەمەنی و بەنزین، هەستاون بە دەربڕینی ناڕەزایەتی و خۆپیشاندان و داگیرکردنی شەقامەکان. شایانی باسە، نایجیریا گەورەترین دەوڵەمەندترین وڵاتی ئەفریکایە لە دەرهێنانی نەوتدا، کە ڕۆژانە ٢ ملیۆن بەرمیل نەوت دەردەهێنێت، کەچی لە 01.01.2012 وە نرخی لیترێک بەنزین بۆ یەک دۆلار سەرکەوتووە، ئەمە لە کاتێکدا کە داهاتی ڕۆژانەی لە 70% خەڵکەکەی لە ٢ دۆلار کەمترە.
پێشتر نرخی سووتەمەنی هەرزان بوو، لەبەرئەوەی میەی ئەو وڵاتە کۆمەکی هەرزانبوونی دەکرد، بەوەی کە ساڵانە 402 ملیارد پاوەندی بە کۆمپانییەکانی نەوت دەدا ، تاکو نرخی سووتەمەنی گران نەکرێت.
ئەم مانگرتن و خۆپیشاندانانە لەلایەن یەکێك لە سەندیکا سەرەکییەکانی نایجیریا هەڵخڕێنراوە و بڕیاریشیان داوە کەلە مانگرتنەکەدا بەردەوام بن، تا کاتێك کە حکومەت لەو بڕیارەی پەشیمان دەبێتەوە. بەم هەنگاوەش هاتووچۆ و کاری زۆربەی ڕێگاوبان و فڕۆکەخانە و هەندێك شوێنی خزمەتگوزارییان پەکخستووە و ئەم سستبوونە بەشێك لە دوکان و بازاڕەکانیشی گرتووەتەوە.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
ئازادیخوازی مردوو- زیندوو*
و. لە عەرەبییەوە بە بەراورد لەگەڵ دەقە فەرەنسییەکەی: سەلام عارف
لهگهڵ ئهوهشدا که ئازادیخوازهکان بهشدارییهکی ڕاستهوخۆیان له کرۆنشتاتدا نهکرد، بهڵام ڕێژیم له فلیقاندنهوهیاندا سوودێکی زۆری بینی، ئهوهی ڕێژیم گهرهکی بوو قووتاربوون بوو له ئایدیۆلۆژییهکهیان، چونکه ئهو لهو ئایدیۆلۆژییانە زهنهقی چووبوو، ئهوهشی باش بۆ دهرکهوتبوو که به دڕندهکارییهك نهبێت لەو ئایدیۆلۆژییانە قوتاری نابێت، به چهند حهوتهیهك بهر له کرۆنشتات پیرهمێرد –کرۆپۆتکین**- مرد.
له بهخاكسپاردنهکهیدا، لهژێر سێبهری ئاڵا ڕهشوسوورهکاندا، سهدههزار کهس بهشدار بوون، لهسهر زۆربهی زۆری ئهو ئاڵایانه به زمانێکی ئاگرین نووسرابوو: ”لهو جێێەی دهسهڵات ههیه، ئازادی نییە.” لهو کتێبهشدا که لهسهر ژیانی کۆچکردوو نووسرابوو تیایدا وترابوو، ئهو خۆپیشاندانه، گهورهترین خۆپیشاندان و دواخۆپیشاندانیش بوو دژی جهوروستهمی سهروهریی بهلشهفی.
دوای کرۆنشتات به سهدان ئازادیخواز گیران، فانی بارون وههشت له هاوڕێیانی له بهندیخانهی –تشیکا-téchka- له مۆسکۆ خنکێنران. ئا بهو جۆره بزووتنهوهی ئازادیخوازیی خهباتگێڕ لێدانی کوشندهی خۆی خوارد، بهڵام له دهرهوهی ڕووسیا، ئهو بهربهریهته تا ڕادهیهك بووه مایهی بووژانهوهی ئازادیخوازی، چونکه ئهو ئازادیخوازانه که لهگهڵ شۆڕشی ڕووسیدا ژیابوون، کارێکی زۆر و بهرفراوانیان له بواری ڕهخنهگرتن و پێداچوونهوهی مهزهبیدا ئەنجام دا. ئهو کاره بووه هۆی ژیانهوه و زیاتر بهواقعیکردنی ئازادیخوازی. سهرهتای 1920 کۆنگرهی ئازادیخوازی ئۆکرانیا، که به –النبات– ناوی دهرکردبوو، بهر له ههموو مهسهلهیهك دوو خهتی ڕاستوچهپی هێنا بهسهر –دیکتاتۆریهتی پرۆلیتاریایی–دا، ئهوهشی دیاری کرد که ئهو دکتاتۆریهته توێژێک له پرۆلیتاریا پراکتیزهی دهکات، پاشان دهکرێته دیکتاتۆریهت بهسهر جهماوهرهوه، ئهو توێژهش که مومارهسهی دهکات چڵکاوخۆرهکانی حزبن و زیاتر له فهرمانبهر و سهروهرهکان پێکهاتووه.
کرۆپۆتکین له پهیامێکدا بۆ کارگهرانی ڕۆژئاوا Message aux travailleur d’occident به حهسرهتێکی زۆرهوه ناڕهزایی خۆی دهردهبڕێت دژی پهرهسهندنی بیرۆکراتی ونووسیویهتی: ”به تێڕوانینی من ههوڵدانه بۆ دروستکردنی کۆمارێکی کۆمۆنیزم لهسهر بنهمای دهوڵهتچێتی و ناوهندێتییهکی بههێز لهژێر سێبهری یاسای ئاسنینی حزبدا، ئهوهش مایهپووچ دهرچوو و ڕووسیا فێری ئهوهی کردین که ناکرێت کۆمونیزم فهرز بکرێت.”
لە ڕۆژنامهی –لولیبیرتر-le libertaire- له ژماره 7-14ی کانوونی دووهمی 1921دا، ئازادیخوازه سهندیکالیستهکانی ڕووسیا، بانگهوازێکیان بڵاو کردهوه، تیادا ڕووی دهمیان کردبووه پرۆلیتاریای دنیا و نووسیبوویان: ”ئهی هاوڕێیان بۆرژوازییهکانتان لا ببهن، بهڵام ههمان ههڵهی ئێمه دووباره مهکهنهوه، ڕێگه مهدهن کۆمونیزمی دهوڵهتگهرایی له وڵاتهکانتاندا دابمهزێنرێت.”
له گهرمهی ئهو بووژانهوه و دهستپێکردنهوهیهدا، ئازادیخوازی ئهڵمانیاییش؛ ڕودۆڵف ڕۆکر Rudolf Roker، ههر لە 1920ەوه، لێکۆڵینهوهیهکی سیاسی نووسی به ناوی –مایهپووچبوونی کۆمونیزمی دهوڵهتگهرایی– و ئهو لێکۆڵینهوهی ساڵی1921 بڵاو کردهوه، تیایدا باس له داتهپینی شۆڕشی ڕووسی دهکات و نووسیویهتی: ئهوهی دیکتاتۆریهتی پرۆلیتاریا دهریدهبڕێت، دیکتاتۆرییهتی چین نییه، دیکتاتۆرییهتی حزبه و حزبیش خۆی کردۆته دهمڕاستی چین، کهچی له پشتیشهوه خهنجهرهاژنی دهکات. له سایهی دیکتاتۆرییهتی پرۆلیتاریادا چینێکی نوێ دروست بووه و ئهو چینهش چینی –حوکمی قۆمیسهرهکانه commissarocratie و لای جهماوهر چێژی داپڵۆسین ههمان چێژی جاری جارانه، حکوومهتێك که ئهو ههموو توانایهی ههبێت که بهپێی پرۆگرامێك دهست بگرێت بهسهر ههموو بوارهکانی ژیانی کۆمهڵایهتیدا، ئهنجامهکهی؛ ههر دروستکردنی پلهوپایهی فهرمانبهری دهبێت. ههر ئهوهش بوو، که قوڕی کرد بهسهر شۆڕشی ڕووسیدا و نەیهێشت نهشونما بکات و له ناوی برد.
بهلشهفییهکان، تهنها ههر ئامێری دهوڵهتیان قهرز نهکرد له کۆمهڵگهی کۆن، بهڵکو هێز و توانایهکی وهها بێشوماریان پێبهخشی که هیچ دهوڵهتێکی تر نهیبوو.
له حوزهیرانی 1922دا کۆمهڵێك له ئازادیخوازه دوورخراوهکان له ئهڵمانیا لهوانە: ئا. غوریلیک، ئا. کومۆف و ڤۆلین، له بهرلین، نامیلکهیهکیان دهرکرد، پهردهیان لهسهر داپڵۆسینی ئازادیخوازی و ئازادیخوازان له ڕووسیای سۆڤیهتی هەڵماڵی. دواتر، ساڵی1923، ڤۆلین، ئهو نامیلکهیهی وهرگێڕایه سهر زمانی فهرهنسایی و تیایدا بەپێی ڕیزبهندیی پیتهکان ناوی ههموو ئهو ئازادیخوازانهی نووسیبوو که کوژرابوون. ههروهها، ئەلکساندەر بێرکمان و ئێما گۆڵدمان–یش درێخیان نهکرد، ساڵهکانی 1921 و 1922 چهند نامیلکهیهکیان یهك به دوای یهکدا نووسی و بڵاویان کردنهوه دهربارهی ئهو مهرگهساتهی که ڕووسیا پیایدا تێدەپەڕی. ئهوانهش که مابوون له پاشماوهی ماخنۆڤیسییهکان و ڕزگاریان بووبوو و گهیشتبوونه ڕۆژئاوا، بۆ نموونه: بیار ئارشینوف و نەستور ماخنۆ، بیرهوهرییهکان و تاقیکردنهوهکانی خۆیان نووسییهوه.
دوای ئهوه، به ماوهیهکی زۆر (پێش یا دوای؟؟) سهردهمی جهنگی جیهانی دووهم، ماکسیموف و ڤۆلین کتێبێکی کلاسیکی ئازادیخوازییان له دوو بهرگدا نووسی دهربارهی شۆڕشی ڕووسی. به تێڕوانینی ماکسیموف، له دهقهکه ئینگلیزییهکهدا، وانهکانی ڕابوردوو مژدەبهخشی داهاتوویهکی باشتره و چینی باڵادهستی تازه له یهکێتیی سۆڤیهت ناتوانێت بژی ههتاههتایه، پێویستیشه نههێڵرێت بژی، سۆسیالیزمی ئازادیخواز جێگهی دهگرێتهوه، ههلومهرجه بابهتییهکان له خزمهتی ئهو ئاراستهیهدان، خۆ ئەگهر وهها نهبێت، ئهی ئهقڵ دهیبڕێت)…( که کرێکاران خوازیاری ئهوه بن سهرمایهداری جارێکی تر بگهڕێتهوه بۆ کارگه و دامهزراوهکان؟ نهخێر ئەگهر بێت و وا ڕوو بدات کرێکاران یاخی دهبن دژی دهوڵهت و بیرۆکراتیهت. ئهوهی کرێکاران دهیانهوێت ئهوهیه که لێژنهی کارگهکان جێگهی بهڕێوهبردنی سوڵتهگهراییانهی ئابووری بگرنهوه و دواتر ئهو لێژنانه ببنه فیدرالییهتێك لهسهر ئاستی نیشتمانی، ئهوهی ئهوان دهیانهوێت خۆبهڕێوهبردنی کرێکارییه، هێندهش که پهیوهندی به جووتیارانهوه ههیه، جووتیارانیش تێگهیشتوون که نابێت بگهڕێنهوه بۆ بهرههمهێنانی تاکی، لهوهش گهیشتوون یا تێدهگهن که تاکهچاره له بواری کشتوکاڵیدا کۆمهکگهرییه و دهشبێت له ههرهوهزییه کۆمهکییهکاندا کار بکهن لهگهڵ لێژنهکانی کارگهکان و سهندیکاکان. واته، دهبێت پرۆگرامی شۆڕشی ڕووسی فراوانتر و گهشهدارتر بکرێت لهسهر بنهمای ئازادیخوازی.
ڤۆلین گومانی لهوهدا نههێشتبووهوه که ههرچ ههوڵ و کۆششێك ئیلهام له نموونهی شۆڕشی ڕووسییهوه وهربگرێت، تهنها ڕووهو ”سهرمایهداریی دهوڵهتی ههنگاو دهنێت، که ئهویش لهسهر بههرهکێشی و بهکۆیلهکردنی جهماوهر ڕاوهستاوه” و قێزەونترین سهرمایهداریشه، هیچ پهیوهندیهکیشی نییه به بردنی کۆمهڵگهی مرۆڤایهتییهوه بهرهو و کۆمهڵگهی سۆسیالیزم” ههموو لاسایکردنهوهیهکی ئهو نموونهیه تهنها دهبێته هۆی نهشونماکردنی ”دکتاتۆریهتی حزب که به پێویست دهبێته مایهی داپڵۆسینی ههموو ئازادیهکی –ڕادهربڕین، ڕۆژنامهگهری، ڕێکخستن و جموجۆڵی ههموو تهوژمه شۆڕشگێڕهکان جگه له حیزبهکهی خۆیان” ههروا دهبێته هۆی ”ستهمکاری کۆمهڵایهتی” و ”ههناسهی خودی شۆڕش” دهخنکێنت. ڤۆلین پشتگیری ئهو بیرکردنهوهیه دهکات کهوا، ستالین، له مانگ نهکهوتۆته خوارهوه و ستالین و ستالینزم ئهنجامێکی مهنتیقی ئهو سیستمه دهسهڵاتگهراییه که له نێوان ساڵی 1918 و 1922دا دامهزێنرا. ئهوهشه وانهی تاقیکردنهوه بریقهدارهکهی بهلشهفیزم؛ وانهیهکه ڕاستی بیروبۆچوونی ئازادیخوازهکان دهسەلمێنێت که له داهاتوودا لهبهر ڕۆشنایی ڕووداوه مێژووییهکاندا ههموو ڕهنجکێشان و خهباتگێڕان به باشی لهو وانهیه تێدهگهن.
* سهرچاوه –التحرریة من العقیدة الی الممارسة– ن. دانییال غرین ل132 تا ل135
** پیتەر ئەلکسێفیچ کرۆپۆتکین، Kropotkin شۆڕشگێڕ و ئازادیخوازی ڕووسی -1842-1921. بۆ یهکهمجار ساڵی 1872 چوو بۆ سویسرا. کاتێك گهڕایهوه بۆ ڕووسیا گرتیان، ههڵهات و چووه ناوچهی –الجورا–ی سویسری و له جنێڤ لهگهڵ ههندێك کهسی تر ڕێکخراوهیهکی نهێنییان دروست کرد و ڕۆژنامهی –الثائر–یان دهرکرد، تیایدا هزرهکانی ئازادیخوازی پێشکەش دەکران، دوایی له سویسرا دهریانکرد و چووه ناوچهی –الساڤوا– Savoieی فهرهنسی و نیشتهجێبوو، له شاری –لیۆن-Lyonی فهرهنسی بهندکرا. دوای بهربوونی خۆی گهیانده ئینگلتهرا و لهوێ جێگیربوو و تا ساڵی 1917 گهڕایهوه بۆ ڕووسیا. نووسراوهکانی زیاتر باسی مهسهله ئابوورییهکانە؛ ئازادیخوازی داهاتوو -L’anarchie future و بنهما زانستییهکانی ئازادیخوازیles baes scintifiques de l’anarchie- ههروهها دهربارهی –کێڵگهکا، –کارگهکان و پیشهکارییهکان – Champs -Usines –et ateliers ههروهها دهربارهی ڕهوشت و یارمهتیکاریش نووسیویهتی. کرۆپۆتکین کاریگهری زۆر بووه لهسهر ئازادیخوازان، به تایبهتی له ئیسپانیا و یهکێتیی سۆڤیهت، یادهوهرییهکانی خۆی دهرکردووه به ناوی –دهربارهی ژیانێك-Autour d’une vie – و–ع–جورج سعد.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
Hevpeyvînî grupî(Graswurzelrevolution) letek sekoy enarkîstanî kurdistan / 5
beşi Pêncem
Be boçûnî ême emane hoyekanî nakammanewey bzûtnewey goranixwazî xellkî û kewtne jêr karayî ramyare deselatixwazekanin:
Yekem: wek pêştir basman kird, komellgey kurdistan, taîstaş le jêr karayî paşmawey cengekandaye û rollî serekî û yeklaygerewey mîlîşya û parte ramyarîyekan le serdemekanî cengzedeyîda, waykirduwe, ke bzûtnewey cemawerî kemtir bitwanêt rîzî xoy le parte ramyarîyekan begşitî û layene parlemantarîyekan cyabkatewe û rîzî serbexoy xoy bparêzît. Her leber ewe herdem zemîney xoşbawerrîy û paşkogerî bo hêze ramyarîyekan têda behêz mawetewe.
Duwem: ew beşey ke lejêr karayî soşyalîzmî deselatixwazanedaye, be heman şêwey layengranî opozsyonî rîformixwazî parlemanî, çawyan brrîwete hêzî derewey xoyan û çawerwanî goranî serewixwarn, wate nakokîyek le araste û şêwe karkirdî opozsyonî parlemanî û çepda nîye.
Sêyem: leber ew hoyaney pêştir, cemawer neytwanîwe be şêwaze kara û şorrşigêrrekanî xebatî rojane aşnabêt, emeş buwete hoy rêgrî le geştin be huşyarî serbexobûn (otonombûn) û awirrdanewe le xebatî abûrîy û mangirtnî giştî û hellxirrandinî komellge.
Çwarem: nebûnî huşyarîy çînayetî lemerr cyawazî berjewendî cemawer beramber hêze ramyarîyekan û deselatdaran, waykirduwe, ke xebatî abûrîy û komellayetî le astêkî zor lawazda bêt û emeş dîsanewe hokarî drustnebûn û peynebirdne be pêdawîstî rêkixrawe serbexo şorrşigêrre cemawerîy û pîşeyyekan. Her emeşe ke away kirduwe, mîrî û parte ramyarîyekan be çep û rastewe, bitwanin be asanî le drustkirdnî rêkixrawe zerd û paşkokanda lasayî rjêmî pêşû bkenewe û sûd le zemîne amade û becêmawekanî ew sûnete werbigrin.
Pêncem: katêk ke cemawerî narrazî bew meydane karayyaney xebat, wate meydanî abûrîy û komelayetî aşna nebêt û pêşîney nebêt û lay nebûbête sûnet, ewa tenya bwarêk ke narezayetîyekan têyda çeq debestin, bwarî ramyarîye û lewêşda parte opozsyonekanî naw parleman û derewey parman, xawenî kadîr û qsegeranî karamen û wek dîtman be kemtirîn mawe, twanîyan û detwanin, bzûtnewekan û narrezayetîyekan, belarrêda bern.
Cyawazî ême letek çep û rêkixrawe mîrîy û namîrîyekanî benaw cemawerî, lêreda derdekewêt, ke ême le brî xoşbawerrî be beşdarî parlemanî û çeqeçeqî destebjêrane û çawbrrîne desellat, wek amrazî gorankarî serewixwar le komellge û berêweberayetîda, pê leser xebatî abûrîy, rêkxistinî serbexo û xokrid, rêkxistinî nahîraşî (zincîre ya torrî asoyî) û piştbestû be bnema fîdratvekan, leberçawgirtnî rêkixrawe cemawerîye serbexokan zyatir le rêkxistinêkî dawakarîy, bellku leberçawgirtinyan wek fêrgey perwerdekirdnî mrovî komellgey azad û amrazî berrîweberayetî û cêbekirdnî karubarekanî komellgey enarkî (soşyalîstî azad). Herweha rêkxistin û pêkhênanî encumen û komune û herewezîye gerrekîy û gundîy û lokalêyekan û grêdaneweyan le fêdrasyon û konfêdrasyonekanda le pêş û paşî rûdawekanda, bepêçewaney akisyongerekan û sîtwatisyonçîyekan, ke tenya le hewllî qostenewe û zallbûn beser bzawutnewekandan, ême mangirtin û xopîşandanî ktupirr û desbeserdagirtnî nawendekanî kar û xwêndin û fermange û dezgekan le barudoxî guncaw û hellçûne giştîyekanda û rêkxistneweyan leser şêwazî kobûnewey giştî û berrêweberî herewezî û birryardanî azad, be şêwaz û ellternatîvî guncaw debînîn.
Cyawazîyekanî “lîstî goran” û bzûtnewe narrezayetîyekanî 2006 bem lawe, betaybet xopîşandanekanî fêbrîwerî û dwatirda :
Yekem: dawakarî seranî em lîste (lîstî gorran), wek kone endamanî parte deselatdarekan, sereta rîformî naw serkirdayetî partekanyan bû û paşan be naçarî û behoy derperandinyan, kewtne daxwazî rîformî naw rîzekanî partekanyan û dwatir le jêr karayî bzûtenewey xellkîda û bo kemrrengkirdnewey bzûtneweke, daxwazî nehêştinî gendellîyan berizkirdewe, ke emeş le dawakirdnî beşe tallanî zyatir, hîçî dîke nebû.
Dûhem: serkirdekanî em bzûtneweye ya beşêkî zoryan xoyan le yekêtî nîştamanîyewe hatûn, emanîş ta ew katey ke le ewan cyabûnetewe le gendelî û hebûnî nadadperwerî komellayetî û kuştukuştarda berpirsyarbûn û bigre xoşyan gendellbûn û hen.
Sêyem: em lîste ya layene parlemanîye, pêge û hêzî her le şarî slêmanî û şaroçke û dêhatekanî dewruberîdaye, kemêkîş le kerkûkda hen, le şarekanî weku hewlêr û dhok û şaroçkekanî dîkeda ke le jêr desellatî partîdan ya her nîn ya zor zor lawazn. Dyare emeş hoy serekî xoy heye, ke here serekyekeyan desellatî partîye, ke desellatêkî drrinde û xêllekîye rêgre le hebûnî hemû dengêk û rengêkî cyawaz, hawkat seranî ew lîstey ke benêwî ew bzûtnewe drustibûn, nawçegern.
Çwarem: em lîste serapay keysekey leser gendellî drust kirduwe û bo berrêweberayetî komellgey kurdî hîç elternatîvêkî cyaway nîye. Weku êweş dezanin, gendellî keys nîye û be gorrînî demuçawekan û destawdestkirdin be desellat, gendellî bnebirr nakrêt. Gendellî xesllet û taybetmendîyeke ke betewawî be şêwazî desellat (şêwey berrêweberayetî) û pêkhatey komellge ke leser bnaxey xawendarîyetî taybetî û şêwazî krêgirteyî berhemhênaneweye grêdrawetewe, ke her hemû emaneş le xizmetî sûd û qazanc û kellekekirdnî pare û sermayedarîdan.
Bedillnyayyewe dellêyn ke em opozsyone parlemanîyey ke benawî bzûtnewe narrazîyekewe qse dekat û xoy nîşandedat, karayî leser barudoxe ramyaryeke debêt, bellam eme watay ewe nîye, ke karayî serekî le ser komellgeke û bar û jyanî takî naw komellgekewe debêt.
Pêncem: le rûy abûrî û planî rêkxistinî jêrxanî abûrîyewe, le beramber plan û prosêsî partîykirdnî kerte giştîyekan, tenya daway beşî zyatir deken û hîç plan û ellternatîvêkyan dij bew rewte nîye, eweş leberewey ke ewanîş wek parte deselatdarekan pallpiştî prosêsî taybetkirdnewey kerte giştîyekanin, ke hênanedî xallî serekî pyadekirdnî plane abûrîyekanî nîolîbralîzme le nawçekeda. Be aşkra le rageyandinî ew lîsteda û lêdwanekanî serdemî dengdanekanda derdekewêt, ke lomey kem beşî kompanîyekeyan “kompanyay wşe”ye, leçaw çepawll û beşetalanî kompanîyekanî “nokan – hî yekêtî” û “korrek – hî partî” û zorêkî dîke.
Şeşem: le rûy ramyarîyewe, hîç larîyekanyan le wabesteyî herêmî kurdistan û ‘îraq çi wek wllat û çi wek berêweberayetî bo emerîka û brîtanya û hawpeymanyan nîye û bellku zyatrîş pê leser xatercemî dagîrgeran dadegirnewe, hîç rexne û gleyyekyan le plane abûrîy û serbazîy û ramyarîy nîolîbralekan le nawçekeda nîye.
Hewtem: le rûy sîstemî berêweberayetî û kargêrrîyewe, zyatir pê leser sîstemî parlemanî û dêmokratî nwênerayetî û mîrayetî teknokratekan dadegrin û teknokratixwazîyan, dekrêt be tenya cyawazîyan letek parte desellatdarekan dabnirêt.
Heştem: le rûy perwerde û fêrkirdnewe, le baştirîn barda eweyan dewêt, ke emrroke le ewrupa heye û ewey ke kewtuwete ber narrezayetî xwêndakaran û komellge. Ewan nek xwazyarî sîstemî azadîxuzaney perwerde û xwêndin nîn, bellku herdem destxoşî û xoşbînî xoyan bo pareyîkirdnî xwêndin derdebrrin.
Nohem: le bwarî bîmey dermanî û xizmetguzarî giştî û bujanewey kertî kuştukallîyyewe, hîç larîyekanyan le planekanî nîolîbirlekan le ‘îraqda nîye û zor ştî dîkeş..
Eger em lîste û hawpeymanekanî zor dillsozane be bellên û pagendekanyan rawestin, herçende taîsta her pêçewanekeman dîtuwe, deşêt gorrankarî rwalletî rubdat, gendellî yasayî bkat, le hendêk şwênda xellkî karame le paye û plekanda da bnêt, destidrêjî partekan le dewllet, wate tedexulkirdinyan, kurt bkatewe, corêk le azadî lîbrallyane hebêt û drust bkat. Wate lewperrî barda renge nzîk bêtewe lewey ke lem komellge “svîlyaney” ewrupada, debînrêt. Bellam krokî pirseke bnaxeyyekanî weku nadadperwerî komellayetî û dabeşbûnî komellge beser dara û nedarî zor dyar û hejarî û dewllemendî le radebeder, hebûnî bîrokrasî û berterîdan be beşêk ke le serewey komellgewen, kirdnewey lewe zyatrî dergey kurdistan bo bexêrhatinkirdnî bazarrî azad û wêrankirdnî jînge û gelêkî dîke, weku witman eme krokî komellge û fermanrewayanî ayinde debêt, lekatî serkewtinî lîstî nawbrada.
Sebaret bew gorrankaryaney ke le beşekanî dîkey xorhellatî nawerrastda rûyandawe; gerçî ême hawpiştîman lê kirdûn û peyamî destxoşîman bo xellkî ew wllatane narduwe û berdewam denêrîn, bellam ême pêmanwaye ke tenha serxanî komellgeke gorrawe û degorrît, ewaneşî ke deselat degirnedest, le fermanrrewayanî ya rjêmekanî pêşûtir baştir nabin, betaybet le dahatûda xizmetî manewey em sîsteme, ke sîstemî sermayedarîye, baştir deken.
Ême lem bareyewe detwanîn zor bidwêyn be hejmarîş qse bkeyn, bellam ne pirsyarekey êwe eweye û ne lêreşda karêkî wa bwarî têruteselî debêt.
Perawêz:
* deqî îngilîzî hevpeyvîneke bo bllawkrawey ( zine ) amade krawe û hawkat le mangnamey enarko- pasîfîstekanî allman( German anarcho-pacifist action group )
( – Graswurzelrevolution http://wwiw.graswurzel.net)da ke be zmanî allmanî derdeçêt, herwa le bllawkrawey (Imminent Rebellion, an anarchist journal from here in Aotearoa/New Zealand http://wwiw.rebelpress.org.niz/publicationis/imminent-rebellion-11), le pêge înternêtîyekanî (http://libcom.org) û (http://anarkismo.net) û (http://wwiw.ainfos.ca) û pertûkî (Von Jakarta bis Johannesburg) bllaw dekrêtewe, leser xwast û rezamendî xatû brîgît êmeş le sekoy enarkîstanî kurdistanda deqe kurdîyekey bllawî dekeynewe.
** xatû brîgît lebarey geştekeyewe bo kurdistan dellêt “leber dû ho hezm dekrid biçme kurdistan, yekem xebatî kurdî zor sernicî radekêşam û demuyist rastewxo lebareyewe zanyarîm hebêt û rêgey rastexo bo hawpiştîm boy bdozmewe. Em gringîye le zor lawe hatuwe. Min hemîşe xebatî xorhellatî nawerast û xoraway asya belamewe gring buwe û hewllim dawe kurdî fêr bbim û hawkat le barey felestînewe zanyarî bedest bhênim û bem core bo maweyekî zor le xeyallî eweda bûm û demuyist brrom. Herweha leberewey le destey hawpiştî koçeranda beşdarm û le nzîkewe çawm be xellkî kurd dekewêt û lem rêyewe demzanî ke herêmî kurdistan le rûy ramyarî koçberîyewe rexney zorî lesere.
Hoy duwem eweye, ke min zor peygîrane gringî be parastinî jînge û mafî ajellan dedem, katêk ke ew helem bo rexsa le nzîkewe agadarî sruştî ‘îraq bim, zor peygîr bûm leser ewey zanyarî zyatir wergrim lemer xebatî jîngeparêzî le astî nacîhanî kîşwerîy bakûrîy. Herweha demewêt bllêm berrastî ezmûnêkî berçaw roşinger bû bo min, bbînim ke rêkixrawe namîrîyekan (NGOs) le nawerra çon kar deken- detwanrêt butrêt wek ezmûnêk mamelley letekda dekem, leberewey ke min le zor ruwewe rexnem le yarmetî pîşesazî(NGO) heye.
Herweha hîwadarbûm ke le maweda ke le kurdistanî ‘îraqda beserî debem, baştir bitwanim le xerabkarîyekanî ceng le ‘îraqda û paşkarayyekanî ke le baskirdin nayên, têbgem û ustralya wllatêk ke têyda gewrebûm û yarmetîyekî gewrey be dewllete yekgirtuwekanî emerîka le cengda kirduwe, leberewe erkî serşanme bew radey ke detwanim le barey zyan û wêrangerî ew wllate be hoy beşdarî wlatekemewe beserî hatuwe, bo kesanî dîke bgêrrmewe.
*** em hevpeyvîne le seretay mangî eprrîllda encam drawe û barudoxî nawçeke û wllatî surye goranî beserda hatuwe.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
Hevpeyvînî grupî(Graswurzelrevolution) letek sekoy enarkîstanî kurdistan / 5
beşi Pêncem
Be boçûnî ême emane hoyekanî nakammanewey bzûtnewey goranixwazî xellkî û kewtne jêr karayî ramyare deselatixwazekanin:
Yekem: wek pêştir basman kird, komellgey kurdistan, taîstaş le jêr karayî paşmawey cengekandaye û rollî serekî û yeklaygerewey mîlîşya û parte ramyarîyekan le serdemekanî cengzedeyîda, waykirduwe, ke bzûtnewey cemawerî kemtir bitwanêt rîzî xoy le parte ramyarîyekan begşitî û layene parlemantarîyekan cyabkatewe û rîzî serbexoy xoy bparêzît. Her leber ewe herdem zemîney xoşbawerrîy û paşkogerî bo hêze ramyarîyekan têda behêz mawetewe.
Duwem: ew beşey ke lejêr karayî soşyalîzmî deselatixwazanedaye, be heman şêwey layengranî opozsyonî rîformixwazî parlemanî, çawyan brrîwete hêzî derewey xoyan û çawerwanî goranî serewixwarn, wate nakokîyek le araste û şêwe karkirdî opozsyonî parlemanî û çepda nîye.
Sêyem: leber ew hoyaney pêştir, cemawer neytwanîwe be şêwaze kara û şorrşigêrrekanî xebatî rojane aşnabêt, emeş buwete hoy rêgrî le geştin be huşyarî serbexobûn (otonombûn) û awirrdanewe le xebatî abûrîy û mangirtnî giştî û hellxirrandinî komellge.
Çwarem: nebûnî huşyarîy çînayetî lemerr cyawazî berjewendî cemawer beramber hêze ramyarîyekan û deselatdaran, waykirduwe, ke xebatî abûrîy û komellayetî le astêkî zor lawazda bêt û emeş dîsanewe hokarî drustnebûn û peynebirdne be pêdawîstî rêkixrawe serbexo şorrşigêrre cemawerîy û pîşeyyekan. Her emeşe ke away kirduwe, mîrî û parte ramyarîyekan be çep û rastewe, bitwanin be asanî le drustkirdnî rêkixrawe zerd û paşkokanda lasayî rjêmî pêşû bkenewe û sûd le zemîne amade û becêmawekanî ew sûnete werbigrin.
Pêncem: katêk ke cemawerî narrazî bew meydane karayyaney xebat, wate meydanî abûrîy û komelayetî aşna nebêt û pêşîney nebêt û lay nebûbête sûnet, ewa tenya bwarêk ke narezayetîyekan têyda çeq debestin, bwarî ramyarîye û lewêşda parte opozsyonekanî naw parleman û derewey parman, xawenî kadîr û qsegeranî karamen û wek dîtman be kemtirîn mawe, twanîyan û detwanin, bzûtnewekan û narrezayetîyekan, belarrêda bern.
Cyawazî ême letek çep û rêkixrawe mîrîy û namîrîyekanî benaw cemawerî, lêreda derdekewêt, ke ême le brî xoşbawerrî be beşdarî parlemanî û çeqeçeqî destebjêrane û çawbrrîne desellat, wek amrazî gorankarî serewixwar le komellge û berêweberayetîda, pê leser xebatî abûrîy, rêkxistinî serbexo û xokrid, rêkxistinî nahîraşî (zincîre ya torrî asoyî) û piştbestû be bnema fîdratvekan, leberçawgirtnî rêkixrawe cemawerîye serbexokan zyatir le rêkxistinêkî dawakarîy, bellku leberçawgirtinyan wek fêrgey perwerdekirdnî mrovî komellgey azad û amrazî berrîweberayetî û cêbekirdnî karubarekanî komellgey enarkî (soşyalîstî azad). Herweha rêkxistin û pêkhênanî encumen û komune û herewezîye gerrekîy û gundîy û lokalêyekan û grêdaneweyan le fêdrasyon û konfêdrasyonekanda le pêş û paşî rûdawekanda, bepêçewaney akisyongerekan û sîtwatisyonçîyekan, ke tenya le hewllî qostenewe û zallbûn beser bzawutnewekandan, ême mangirtin û xopîşandanî ktupirr û desbeserdagirtnî nawendekanî kar û xwêndin û fermange û dezgekan le barudoxî guncaw û hellçûne giştîyekanda û rêkxistneweyan leser şêwazî kobûnewey giştî û berrêweberî herewezî û birryardanî azad, be şêwaz û ellternatîvî guncaw debînîn.
Cyawazîyekanî “lîstî goran” û bzûtnewe narrezayetîyekanî 2006 bem lawe, betaybet xopîşandanekanî fêbrîwerî û dwatirda :
Yekem: dawakarî seranî em lîste (lîstî gorran), wek kone endamanî parte deselatdarekan, sereta rîformî naw serkirdayetî partekanyan bû û paşan be naçarî û behoy derperandinyan, kewtne daxwazî rîformî naw rîzekanî partekanyan û dwatir le jêr karayî bzûtenewey xellkîda û bo kemrrengkirdnewey bzûtneweke, daxwazî nehêştinî gendellîyan berizkirdewe, ke emeş le dawakirdnî beşe tallanî zyatir, hîçî dîke nebû.
Dûhem: serkirdekanî em bzûtneweye ya beşêkî zoryan xoyan le yekêtî nîştamanîyewe hatûn, emanîş ta ew katey ke le ewan cyabûnetewe le gendelî û hebûnî nadadperwerî komellayetî û kuştukuştarda berpirsyarbûn û bigre xoşyan gendellbûn û hen.
Sêyem: em lîste ya layene parlemanîye, pêge û hêzî her le şarî slêmanî û şaroçke û dêhatekanî dewruberîdaye, kemêkîş le kerkûkda hen, le şarekanî weku hewlêr û dhok û şaroçkekanî dîkeda ke le jêr desellatî partîdan ya her nîn ya zor zor lawazn. Dyare emeş hoy serekî xoy heye, ke here serekyekeyan desellatî partîye, ke desellatêkî drrinde û xêllekîye rêgre le hebûnî hemû dengêk û rengêkî cyawaz, hawkat seranî ew lîstey ke benêwî ew bzûtnewe drustibûn, nawçegern.
Çwarem: em lîste serapay keysekey leser gendellî drust kirduwe û bo berrêweberayetî komellgey kurdî hîç elternatîvêkî cyaway nîye. Weku êweş dezanin, gendellî keys nîye û be gorrînî demuçawekan û destawdestkirdin be desellat, gendellî bnebirr nakrêt. Gendellî xesllet û taybetmendîyeke ke betewawî be şêwazî desellat (şêwey berrêweberayetî) û pêkhatey komellge ke leser bnaxey xawendarîyetî taybetî û şêwazî krêgirteyî berhemhênaneweye grêdrawetewe, ke her hemû emaneş le xizmetî sûd û qazanc û kellekekirdnî pare û sermayedarîdan.
Bedillnyayyewe dellêyn ke em opozsyone parlemanîyey ke benawî bzûtnewe narrazîyekewe qse dekat û xoy nîşandedat, karayî leser barudoxe ramyaryeke debêt, bellam eme watay ewe nîye, ke karayî serekî le ser komellgeke û bar û jyanî takî naw komellgekewe debêt.
Pêncem: le rûy abûrî û planî rêkxistinî jêrxanî abûrîyewe, le beramber plan û prosêsî partîykirdnî kerte giştîyekan, tenya daway beşî zyatir deken û hîç plan û ellternatîvêkyan dij bew rewte nîye, eweş leberewey ke ewanîş wek parte deselatdarekan pallpiştî prosêsî taybetkirdnewey kerte giştîyekanin, ke hênanedî xallî serekî pyadekirdnî plane abûrîyekanî nîolîbralîzme le nawçekeda. Be aşkra le rageyandinî ew lîsteda û lêdwanekanî serdemî dengdanekanda derdekewêt, ke lomey kem beşî kompanîyekeyan “kompanyay wşe”ye, leçaw çepawll û beşetalanî kompanîyekanî “nokan – hî yekêtî” û “korrek – hî partî” û zorêkî dîke.
Şeşem: le rûy ramyarîyewe, hîç larîyekanyan le wabesteyî herêmî kurdistan û ‘îraq çi wek wllat û çi wek berêweberayetî bo emerîka û brîtanya û hawpeymanyan nîye û bellku zyatrîş pê leser xatercemî dagîrgeran dadegirnewe, hîç rexne û gleyyekyan le plane abûrîy û serbazîy û ramyarîy nîolîbralekan le nawçekeda nîye.
Hewtem: le rûy sîstemî berêweberayetî û kargêrrîyewe, zyatir pê leser sîstemî parlemanî û dêmokratî nwênerayetî û mîrayetî teknokratekan dadegrin û teknokratixwazîyan, dekrêt be tenya cyawazîyan letek parte desellatdarekan dabnirêt.
Heştem: le rûy perwerde û fêrkirdnewe, le baştirîn barda eweyan dewêt, ke emrroke le ewrupa heye û ewey ke kewtuwete ber narrezayetî xwêndakaran û komellge. Ewan nek xwazyarî sîstemî azadîxuzaney perwerde û xwêndin nîn, bellku herdem destxoşî û xoşbînî xoyan bo pareyîkirdnî xwêndin derdebrrin.
Nohem: le bwarî bîmey dermanî û xizmetguzarî giştî û bujanewey kertî kuştukallîyyewe, hîç larîyekanyan le planekanî nîolîbirlekan le ‘îraqda nîye û zor ştî dîkeş..
Eger em lîste û hawpeymanekanî zor dillsozane be bellên û pagendekanyan rawestin, herçende taîsta her pêçewanekeman dîtuwe, deşêt gorrankarî rwalletî rubdat, gendellî yasayî bkat, le hendêk şwênda xellkî karame le paye û plekanda da bnêt, destidrêjî partekan le dewllet, wate tedexulkirdinyan, kurt bkatewe, corêk le azadî lîbrallyane hebêt û drust bkat. Wate lewperrî barda renge nzîk bêtewe lewey ke lem komellge “svîlyaney” ewrupada, debînrêt. Bellam krokî pirseke bnaxeyyekanî weku nadadperwerî komellayetî û dabeşbûnî komellge beser dara û nedarî zor dyar û hejarî û dewllemendî le radebeder, hebûnî bîrokrasî û berterîdan be beşêk ke le serewey komellgewen, kirdnewey lewe zyatrî dergey kurdistan bo bexêrhatinkirdnî bazarrî azad û wêrankirdnî jînge û gelêkî dîke, weku witman eme krokî komellge û fermanrewayanî ayinde debêt, lekatî serkewtinî lîstî nawbrada.
Sebaret bew gorrankaryaney ke le beşekanî dîkey xorhellatî nawerrastda rûyandawe; gerçî ême hawpiştîman lê kirdûn û peyamî destxoşîman bo xellkî ew wllatane narduwe û berdewam denêrîn, bellam ême pêmanwaye ke tenha serxanî komellgeke gorrawe û degorrît, ewaneşî ke deselat degirnedest, le fermanrrewayanî ya rjêmekanî pêşûtir baştir nabin, betaybet le dahatûda xizmetî manewey em sîsteme, ke sîstemî sermayedarîye, baştir deken.
Ême lem bareyewe detwanîn zor bidwêyn be hejmarîş qse bkeyn, bellam ne pirsyarekey êwe eweye û ne lêreşda karêkî wa bwarî têruteselî debêt.
Perawêz:
* deqî îngilîzî hevpeyvîneke bo bllawkrawey ( zine ) amade krawe û hawkat le mangnamey enarko- pasîfîstekanî allman( German anarcho-pacifist action group )
( – Graswurzelrevolution http://wwiw.graswurzel.net)da ke be zmanî allmanî derdeçêt, herwa le bllawkrawey (Imminent Rebellion, an anarchist journal from here in Aotearoa/New Zealand http://wwiw.rebelpress.org.niz/publicationis/imminent-rebellion-11), le pêge înternêtîyekanî (http://libcom.org) û (http://anarkismo.net) û (http://wwiw.ainfos.ca) û pertûkî (Von Jakarta bis Johannesburg) bllaw dekrêtewe, leser xwast û rezamendî xatû brîgît êmeş le sekoy enarkîstanî kurdistanda deqe kurdîyekey bllawî dekeynewe.
** xatû brîgît lebarey geştekeyewe bo kurdistan dellêt “leber dû ho hezm dekrid biçme kurdistan, yekem xebatî kurdî zor sernicî radekêşam û demuyist rastewxo lebareyewe zanyarîm hebêt û rêgey rastexo bo hawpiştîm boy bdozmewe. Em gringîye le zor lawe hatuwe. Min hemîşe xebatî xorhellatî nawerast û xoraway asya belamewe gring buwe û hewllim dawe kurdî fêr bbim û hawkat le barey felestînewe zanyarî bedest bhênim û bem core bo maweyekî zor le xeyallî eweda bûm û demuyist brrom. Herweha leberewey le destey hawpiştî koçeranda beşdarm û le nzîkewe çawm be xellkî kurd dekewêt û lem rêyewe demzanî ke herêmî kurdistan le rûy ramyarî koçberîyewe rexney zorî lesere.
Hoy duwem eweye, ke min zor peygîrane gringî be parastinî jînge û mafî ajellan dedem, katêk ke ew helem bo rexsa le nzîkewe agadarî sruştî ‘îraq bim, zor peygîr bûm leser ewey zanyarî zyatir wergrim lemer xebatî jîngeparêzî le astî nacîhanî kîşwerîy bakûrîy. Herweha demewêt bllêm berrastî ezmûnêkî berçaw roşinger bû bo min, bbînim ke rêkixrawe namîrîyekan (NGOs) le nawerra çon kar deken- detwanrêt butrêt wek ezmûnêk mamelley letekda dekem, leberewey ke min le zor ruwewe rexnem le yarmetî pîşesazî(NGO) heye.
Herweha hîwadarbûm ke le maweda ke le kurdistanî ‘îraqda beserî debem, baştir bitwanim le xerabkarîyekanî ceng le ‘îraqda û paşkarayyekanî ke le baskirdin nayên, têbgem û ustralya wllatêk ke têyda gewrebûm û yarmetîyekî gewrey be dewllete yekgirtuwekanî emerîka le cengda kirduwe, leberewe erkî serşanme bew radey ke detwanim le barey zyan û wêrangerî ew wllate be hoy beşdarî wlatekemewe beserî hatuwe, bo kesanî dîke bgêrrmewe.
*** em hevpeyvîne le seretay mangî eprrîllda encam drawe û barudoxî nawçeke û wllatî surye goranî beserda hatuwe.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
هەڤپەیڤینی گروپی(Graswurzelrevolution) لەتەك سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستان / 5
بەشی پێنجەم
بە بۆچوونی ئێمە ئەمانە هۆیەکانی ناکاممانەوەی بزووتنەوەی گۆرانخوازی خەڵکی و کەوتنە ژێر کارایی ڕامیارە دەسەلاتخوازەکانن:
یهكهم: وەك پێشتر باسمان کرد، کۆمەڵگەی کوردستان، تائیستاش لە ژێر کارایی پاشماوەی جەنگەکاندایە و ڕۆڵی سەرەکی و یەکلایگەرەوەی میلیشیا و پارتە ڕامیارییەکان لە سەردەمەکانی جەنگزەدەییدا، وایکردووە، کە بزووتنەوەی جەماوەری کەمتر بتوانێت ڕیزی خۆی لە پارتە ڕامیارییەکان بەگشتی و لایەنە پارلەمانتارییەکان جیابکاتەوە و ڕیزی سەربەخۆی خۆی بپارێزیت. هەر لەبەر ئەوە هەردەم زەمینەی خۆشباوەڕیی و پاشکۆگەری بۆ هێزە ڕامیارییەکان تێدا بەهێز ماوەتەوە.
دووەم: ئەو بەشەی کە لەژێر کارایی سۆشیالیزمی دەسەلاتخوازانەدایە، بە هەمان شێوەی لایەنگرانی ئۆپۆزسیۆنی ڕیفۆرمخوازی پارلەمانی، چاویان بڕیوەتە هێزی دەرەوەی خۆیان و چاوەروانی گۆرانی سەرەوخوارن، واتە ناکۆکییەك لە ئاراستە و شێوە کارکردی ئۆپۆزسیۆنی پارلەمانی و چەپدا نییە.
سێیەم: لەبەر ئەو هۆیانەی پێشتر، جەماوەر نەیتوانیوە بە شێوازە کارا و شۆڕشگێڕەکانی خەباتی ڕۆژانە ئاشنابێت، ئەمەش بووەتە هۆی ڕێگری لە گەشتن بە هوشیاری سەربەخۆبوون (ئۆتۆنۆمبوون) و ئاوڕدانەوە لە خەباتی ئابووریی و مانگرتنی گشتی و هەڵخڕاندنی کۆمەڵگە.
چوارەم: نەبوونی هوشیاریی چینایەتی لەمەڕ جیاوازی بەرژەوەندی جەماوەر بەرامبەر هێزە ڕامیارییەکان و دەسەلاتداران، وایکردووە، کە خەباتی ئابووریی و کۆمەڵایەتی لە ئاستێکی زۆر لاوازدا بێت و ئەمەش دیسانەوە هۆکاری دروستنەبوون و پەینەبردنە بە پێداویستی ڕێکخراوە سەربەخۆ شۆڕشگێڕە جەماوەریی و پیشەییەکان. هەر ئەمەشە کە ئاوای کردووە، میری و پارتە ڕامیارییەکان بە چەپ و ڕاستەوە، بتوانن بە ئاسانی لە دروستکردنی ڕێکخراوە زەرد و پاشکۆکاندا لاسایی ڕژێمی پێشوو بکەنەوە و سوود لە زەمینە ئامادە و بەجێماوەکانی ئەو سوونەتە وەربگرن.
پێنجەم: کاتێك کە جەماوەری ناڕازی بەو مەیدانە کاراییانەی خەبات، واتە مەیدانی ئابووریی و کۆمەلایەتی ئاشنا نەبێت و پێشینەی نەبێت و لای نەبووبێتە سوونەت، ئەوا تەنیا بوارێك کە نارەزایەتییەکان تێیدا چەق دەبەستن، بواری ڕامیارییە و لەوێشدا پارتە ئۆپۆزسیۆنەکانی ناو پارلەمان و دەرەوەی پارمان، خاوەنی کادیر و قسەگەرانی کارامەن و وەك دیتمان بە کەمترین ماوە، توانییان و دەتوانن، بزووتنەوەکان و ناڕەزایەتییەکان، بەلاڕێدا بەرن.
جیاوازی ئێمە لەتەك چەپ و ڕێکخراوە میریی و نامیرییەکانی بەناو جەماوەری، لێرەدا دەردەکەوێت، کە ئێمە لە بری خۆشباوەڕی بە بەشداری پارلەمانی و چەقەچەقی دەستەبژێرانە و چاوبڕینە دەسەڵات، وەك ئامرازی گۆرانکاری سەرەوخوار لە کۆمەڵگە و بەرێوەبەرایەتیدا، پێ لەسەر خەباتی ئابووریی، ڕێکخستنی سەربەخۆ و خۆکرد، ڕێکخستنی ناهیراشی (زنجیرە یا تۆڕی ئاسۆیی) و پشتبەستوو بە بنەما فیدراتڤەکان، لەبەرچاوگرتنی ڕێکخراوە جەماوەرییە سەربەخۆکان زیاتر لە ڕێکخستنێکی داواکاریی، بەڵکو لەبەرچاوگرتنیان وەك فێرگەی پەروەردەکردنی مرۆڤی کۆمەڵگەی ئازاد و ئامرازی بەڕیوەبەرایەتی و جێبەکردنی کاروبارەکانی کۆمەڵگەی ئەنارکی (سۆشیالیستی ئازاد). هەروەها ڕێکخستن و پێکهێنانی ئەنجومەن و کۆمونە و هەرەوەزییە گەڕەکیی و گوندیی و لۆکالێیەکان و گرێدانەوەیان لە فێدراسیۆن و کۆنفێدراسیۆنەکاندا لە پێش و پاشی ڕووداوەکاندا، بەپێچەوانەی ئاکسیۆنگەرەکان و سیتواتسیۆنچییەکان، کە تەنیا لە هەوڵی قۆستەنەوە و زاڵبوون بەسەر بزاووتنەوەکاندان، ئێمە مانگرتن و خۆپیشاندانی کتوپڕ و دەسبەسەرداگرتنی ناوەندەکانی کار و خوێندن و فەرمانگە و دەزگەکان لە بارودۆخی گونجاو و هەڵچوونە گشتییەکاندا و ڕێکخستنەوەیان لەسەر شێوازی کۆبوونەوەی گشتی و بەڕێوەبەری هەرەوەزی و بڕیاردانی ئازاد، بە شێواز و ئەڵتەرناتیڤی گونجاو دەبینین.
جیاوازییەکانی “لیستی گۆران” و بزووتنەوە ناڕەزایەتییەکانی 2006 بەم لاوە، بەتایبەت خۆپیشاندانەکانی فێبریوەری و دواتردا :
یەکەم: داواکاری سەرانی ئەم لیستە (لیستی گۆڕان)، وەك کۆنە ئەندامانی پارتە دەسەلاتدارەکان، سەرەتا ڕیفۆرمی ناو سەرکردایەتی پارتەکانیان بوو و پاشان بە ناچاری و بەهۆی دەرپەراندنیان، کەوتنە داخوازی ڕیفۆرمی ناو ڕیزەکانی پارتەکانیان و دواتر لە ژێر کارایی بزووتەنەوەی خەڵکیدا و بۆ کەمڕەنگکردنەوەی بزووتنەوەکە، داخوازی نەهێشتنی گەندەڵییان بەرزکردەوە، کە ئەمەش لە داواکردنی بەشە تاڵانی زیاتر، هیچی دیکە نەبوو.
دووهەم: سهركردهكانی ئهم بزووتنەوەیه یا بهشێكی زۆریان خۆیان له یهكێتی نیشتامانییهوە هاتوون، ئهمانیش تا ئهو كاتهی كه له ئەوان جیابوونهتهوه له گهندهلی و ههبوونی نادادپەروەری کۆمەڵایەتی و کوشتوکوشتاردا بهرپرسیاربوون و بگره خۆشیان گهندهڵبوون و هەن.
سێیەم: ئهم لیستە یا لایەنە پارلەمانییە، پێگه و هێزی ههر له شاری سلێمانی و شارۆچكه و دێهاتهكانی دەوروبەریدایە، كهمێكیش له كهركووكدا ههن، له شارهكانی وهكو ههولێر و دهۆك و شارۆچكهكانی دیکەدا كه له ژێر دهسهڵاتی پارتیدان یا ههر نین یا زۆر زۆر لاوازن. دیاره ئهمهش هۆی سهرهكی خۆی ههیه، كه ههره سهرهكیهكهیان دهسهڵاتی پارتییه، كه دهسهڵاتێكی دڕنده و خێڵهكییه ڕێگره له ههبوونی ههموو دهنگێك و ڕهنگێكی جیاواز، هاوکات سەرانی ئەو لیستەی کە بەنێوی ئەو بزووتنەوە دروستبوون، ناوچەگەرن.
چوارەم: ئهم لیستە سەراپای كهیسهكهی لهسهر گهندهڵی دروست کردووە و بۆ بهڕێوهبەرایەتی کۆمەڵگەی كوردی هیچ ئەلتەرناتیڤێکی جیاوای نییه. وهكو ئێوهش دهزانن، گهندهڵی كهیس نییه و به گۆڕینی دهموچاوهكان و دهستاودهستكردن به دهسهڵات، گهندهڵی بنهبڕ ناكرێت. گهندهڵی خهسڵهت و تایبهتمهندییهكه كه بهتهواوی به شێوازی دهسهڵات (شێوەی بەڕێوەبەرایەتی) و پێکهاتەی کۆمەڵگە كه لهسهر بناخهی خاوەندارییەتی تایبهتی و شێوازی کرێگرتەیی بهرههمهێنانهوهیه گرێدراوهتهوه، كه ههر ههموو ئهمانهش له خزمهتی سوود و قازانج و كهڵهكهكردنی پاره و سهرمایهداریدان.
بهدڵنیاییهوه دهڵێین كه ئهم ئۆپۆزسیۆنە پارلەمانییەی کە بەناوی بزووتنەوە ناڕازییەکەوە قسە دەکات و خۆی نیشاندەدات، كارایی لهسهر بارودۆخه ڕامیاریهكه دهبێت، بهڵام ئهمه واتای ئهوه نییه، كه كارایی سهرهكی له سهر کۆمەڵگەكه و بار و ژیانی تاكی ناو کۆمەڵگەكهوه دهبێت.
پێنجەم: لە ڕووی ئابووری و پلانی ڕێکخستنی ژێرخانی ئابوورییەوە، لە بەرامبەر پلان و پرۆسێسی پارتییکردنی کەرتە گشتییەکان، تەنیا داوای بەشی زیاتر دەکەن و هیچ پلان و ئەڵتەرناتیڤێکیان دژ بەو ڕەوتە نییە، ئەوەش لەبەرئەوەی کە ئەوانیش وەك پارتە دەسەلاتدارەکان پاڵپشتی پرۆسێسی تایبەتکردنەوەی کەرتە گشتییەکانن، کە هێنانەدی خاڵی سەرەکی پیادەکردنی پلانە ئابوورییەکانی نیئۆلیبرالیزمە لە ناوچەکەدا. بە ئاشکرا لە راگەیاندنی ئەو لیستەدا و لێدوانەکانی سەردەمی دەنگدانەکاندا دەردەکەوێت، کە لۆمەی کەم بەشی کۆمپانییەکەیان “کۆمپانیای وشە”یە، لەچاو چەپاوڵ و بەشەتالانی کۆمپانییەکانی “نۆکان – هی یەکێتی” و “کۆڕەك – هی پارتی” و زۆرێکی دیکە.
شەشەم: لە ڕووی ڕامیارییەوە، هیچ لارییەکانیان لە وابەستەیی هەرێمی کوردستان و عیراق چ وەك وڵات و چ وەك بەرێوەبەرایەتی بۆ ئەمەریکا و بریتانیا و هاوپەیمانیان نییە و بەڵکو زیاتریش پێ لەسەر خاتەرجەمی داگیرگەران دادەگرنەوە، هیچ ڕەخنە و گلەییەکیان لە پلانە ئابووریی و سەربازیی و ڕامیاریی نیئۆلیبرالەکان لە ناوچەکەدا نییە.
حەوتەم: لە ڕووی سیستەمی بەرێوەبەرایەتی و کارگێڕییەوە، زیاتر پێ لەسەر سیستەمی پارلەمانی و دێمۆکراتی نوێنەرایەتی و میرایەتی تەکنۆکراتەکان دادەگرن و تەکنۆکراتخوازییان، دەکرێت بە تەنیا جیاوازییان لەتەك پارتە دەسەڵاتدارەکان دابنرێت.
هەشتەم: لە ڕووی پەروەردە و فێرکردنەوە، لە باشترین باردا ئەوەیان دەوێت، کە ئەمڕۆکە لە ئەوروپا هەیە و ئەوەی کە کەوتووەتە بەر ناڕەزایەتی خوێنداکاران و کۆمەڵگە. ئەوان نەك خوازیاری سیستەمی ئازادیخوزانەی پەروەردە و خوێندن نین، بەڵکو هەردەم دەستخۆشی و خۆشبینی خۆیان بۆ پارەییکردنی خوێندن دەردەبڕن.
نۆهەم: لە بواری بیمەی دەرمانی و خزمەتگوزاری گشتی و بوژانەوەی کەرتی کوشتوکاڵیییەوە، هیچ لارییەکانیان لە پلانەکانی نیئۆلیبرلەکان لە عیراقدا نییە و زۆر شتی دیکەش..
ئەگەر ئەم لیستە و هاوپەیمانەکانی زۆر دڵسۆزانە بە بەڵێن و پاگەندەکانیان ڕاوەستن، هەرچەندە تائیستا هەر پێچەوانەکەمان دیتووە، دهشێت گۆڕانكاری ڕواڵەتی ڕوبدات، گهندهڵی یاسایی بكات، له ههندێك شوێندا خهڵكی كارامه له پایه و پلهكاندا دا بنێت، دهستدرێژی پارتهكان له دهوڵهت، واته تهدهخولكردنیان، كورت بكاتهوه، جۆرێك له ئازادی لیبراڵیانه ههبێت و دروست بكات. واته لهوپهڕی باردا ڕهنگه نزیك بێتهوه لهوهی كه لهم کۆمەڵگە “سڤیلیانەی” ئهوروپادا، دهبینرێت. بهڵام كرۆكی پرسەکە بناخەییەكانی وهكو نادادپەروەری كۆمهڵایهتی و دابهشبوونی کۆمەڵگە بهسەر دارا و نەداری زۆر دیار و ههژاری و دهوڵهمهندی لە رادەبەدەر، ههبوونی بیرۆكراسی و بەرتەریدان بە بهشێك كه له سهرهوهی کۆمەڵگەوەن، كردنهوهی لەوە زیاتری دەرگەی کوردستان بۆ بهخێرهاتنکردنی بازاڕی ئازاد و وێرانكردنی ژینگه و گهلێكی دیکە، وهكو وتمان ئەمە كرۆكی کۆمەڵگە و فەرمانرەوایانی ئاینده دهبێت، لهكاتی سهركهوتنی لیستی ناوبرادا.
سهبارهت بهو گۆڕانكاریانهی كه له بهشهكانی دیکەی خۆرهەڵاتی ناوهڕاستدا ڕوویانداوە؛ گهرچی ئێمه هاوپشتیمان لێ کردوون و پەیامی دهستخۆشیمان بۆ خهڵكی ئهو وڵاتانه ناردووە و بەردەوام دەنێرین، بهڵام ئێمه پێمانوایه كه تهنها سهرخانی کۆمەڵگەكه گۆڕاوه و دهگۆڕیت، ئهوانەشی كه دەسەلات دهگرنهدهست، له فەرمانڕەوایانی یا ڕژێمهكانی پێشووتر باشتر نابن، بهتایبهت له داهاتوودا خزمهتی مانهوهی ئهم سیستهمه، کە سیستهمی سەرمایەدارییە، باشتر دهكهن.
ئێمه لهم بارهیهوه دهتوانین زۆر بدوێین به هەژماریش قسه بكهین، بهڵام نه پرسیارهكهی ئێوه ئهوهیه و نه لێرهشدا کارێکی وا بواری تێروتەسەلی دەبێت.
* دەقی ئینگلیزی هەڤپەیڤینەکە بۆ بڵاوکراوەی ( zine ) ئامادە کراوە و هاوکات لە مانگنامەی ئەنارکۆ- پاسیفیستەکانی ئاڵمان( German anarcho-pacifist action group )
( – Graswurzelrevolution http://www.graswurzel.net)دا کە بە زمانی ئاڵمانی دەردەچێت، هەروا لە بڵاوکراوەی (Imminent Rebellion, an anarchist journal from here in Aotearoa/New Zealand http://www.rebelpress.org.nz/publications/imminent-rebellion-11)، لە پێگە ئینتەرنێتییەکانی (http://libcom.org) و (http://anarkismo.net) و (http://www.ainfos.ca) و پەرتووکی (Von Jakarta bis Johannesburg) بڵاو دەکرێتەوە، لەسەر خواست و ڕەزامەندی خاتوو بریگیت ئێمەش لە سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستاندا دەقە کوردییەکەی بڵاوی دەکەینەوە.
** خاتوو بریگیت لەبارەی گەشتەکەیەوە بۆ کوردستان دەڵێت “لەبەر دوو هۆ حەزم دەکرد بچمە کوردستان، یەکەم خەباتی کوردی زۆر سەرنجی رادەکێشام و دەمویست راستەوخۆ لەبارەیەوە زانیاریم هەبێت و ڕێگەی راستەخۆ بۆ هاوپشتیم بۆی بدۆزمەوە. ئەم گرنگییە لە زۆر لاوە هاتووە. من هەمیشە خەباتی خۆرهەڵاتی ناوەراست و خۆراوای ئاسیا بەلامەوە گرنگ بووە و هەوڵم داوە کوردی فێر ببم و هاوکات لە بارەی فەلەستینەوە زانیاری بەدەست بهێنم و بەم جۆرە بۆ ماوەیەکی زۆر لە خەیاڵی ئەوەدا بووم و دەمویست بڕۆم. هەروەها لەبەرئەوەی لە دەستەی هاوپشتی کۆچەراندا بەشدارم و لە نزیکەوە چاوم بە خەڵکی کورد دەکەوێت و لەم ڕێیەوە دەمزانی کە هەرێمی کوردستان لە ڕووی ڕامیاری کۆچبەرییەوە ڕەخنەی زۆری لەسەرە.
هۆی دووەم ئەوەیە، کە من زۆر پەیگیرانە گرنگی بە پاراستنی ژینگە و مافی ئاژەڵان دەدەم، کاتێك کە ئەو هەلەم بۆ ڕەخسا لە نزیکەوە ئاگاداری سروشتی عیراق بم، زۆر پەیگیر بووم لەسەر ئەوەی زانیاری زیاتر وەرگرم لەمەر خەباتی ژینگەپارێزی لە ئاستی ناجیهانی کیشوەریی باکووریی. هەروەها دەمەوێت بڵێم بەڕاستی ئەزموونێکی بەرچاو ڕۆشنگەر بوو بۆ من، ببینم کە ڕێکخراوە نامیرییەکان (NGOs) لە ناوەڕا چۆن کار دەکەن- دەتوانرێت بوترێت وەك ئەزموونێك مامەڵەی لەتەکدا دەکەم، لەبەرئەوەی کە من لە زۆر ڕووەوە ڕەخنەم لە یارمەتی پیشەسازی(NGO) هەیە.
هەروەها هیواداربووم کە لە ماوەدا کە لە کوردستانی عیراقدا بەسەری دەبەم، باشتر بتوانم لە خەرابکارییەکانی جەنگ لە عیراقدا و پاشکاراییەکانی کە لە باسکردن نایێن، تێبگەم و ئوسترالیا وڵاتێك کە تێیدا گەورەبووم و یارمەتییەکی گەورەی بە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لە جەنگدا کردووە، لەبەرئەوە ئەرکی سەرشانمە بەو ڕادەی کە دەتوانم لە بارەی زیان و وێرانگەری ئەو وڵاتە بە هۆی بەشداری ولاتەکەمەوە بەسەری هاتووە، بۆ کەسانی دیکە بگێڕمەوە.
*** ئەم هەڤپەیڤینە لە سەرەتای مانگی ئەپڕیڵدا ئەنجام دراوە و بارودۆخی ناوچەکە و وڵاتی سوریە گۆرانی بەسەردا هاتووە.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
هەڤپەیڤینی گروپی(Graswurzelrevolution) لەتەك سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستان / 4
بەشی چوارەم
ڕای ئێوه لهسهر ئهو جهنگهی كه ئهمهریكا له ساڵی 2003 دژی عیراق سهركردایهتی كرد، چیه؟ دهركهوت كه کۆمیونیتی كوردی له عیراق لایهنگیرییهكی زۆری ئهو داگیركرنهی كرد، ئهمه كه ناكۆكه به ههڵوێستی ئەناركیستهكان له ئهوروپا و ئهمهریكا كه لهو كاتهدا له بزووتنەوەی دژی ( ئهنتی) شهڕهدا زۆر چالاك بوون. ئهم ناكۆكیه چۆن دهبینن ؟
ئێمە ئەو كات و ئێستاش دژی شەڕین و دژی شەڕیش بووین، ئیتر ئەو شەڕە لە كوردستان بێت یا باشووری ئەفریكا.. ئێمە هەمان هەڵوێستی هاوڕێیانی دژی شەڕمان هەبووە و هەیە.
هۆ و فاكتهری هاندهری داگیركردنی ئهمهریكا و بهریتانیا به یارمهتی ههندێك وڵاتانی دیکە، لای ئێمهش وەكو ههموو لایهكی دیکە ڕۆشنه چ له له داگیركرن و بردن بهبهلاشی سامانی سروشتی و ناسروشتی عیراق و بههێزكردنی پێگهی خۆیان لهوێ و نیشاندانی خۆیان وهكو هێزێكی گهوره و كارامه و لێهاتوو دژی ڕژێمی ئێران و سوریا و پارێزگاریكردن له كوێت و وڵاتانی دیکەی كهنداو و ئیسرائیل تاقیكردنهوهی چهكه تازهكانیان و خستنهژێرباری وڵاتانی دیکە تاكو مامەڵە و گرێبەستی سهربازییان لەتەكدا ببهستن له پاڵ ئهمانهشدا بۆ بهدهستهێنانی بهرژهوندی ئابووری زیاتری خۆیان و كۆمپانیا گهورهكانیان برهوپێدانی دەستتێوەردانی بانکی جیهانی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی و زاڵبوونیان له ههموو بوارهكانی ژیانی خهڵكیدا و گهلێك هۆی دیکەیش . ئێمه لهم ڕوانگهیهوه دژایهتی جهنگی دژ به عیراقمان کردووە.
سهبارهت بهڕۆڵی کۆمیونیتی كوردیش له سهپۆرتی جهنگهگهدا، دهڵێین: ڕهنگه ڕاست بێت، گهر ئهو مافه بهو کۆمیونیتییه بدهین له خۆشحاڵیان به جهنگهكه، لەبەر ئەم هۆیانەیە، یهكهم: ڕژێمی سهدام حوسهین و پارتهكهی كه نزیكه ی 35 ساڵ دهسهڵاتیان بهسهر عیراقدا ههبوو، له ڕێگەی كوشتن و بڕین و تۆقاندنهوه دهسهڵاتیان بهڕێوهدهبرد، كه كورد له كوردستان و شیعه له خوارووی عیراق و ناوەڕاستیدا، بهشی شێری ئهم كوشتن و بڕینهیان له ههموو شێوهیهكی ئهو هێڕشانهی كه دهكرانه سهریان، بهركهوتووه. ئهمه وایكرد، كه کۆمیونیتی كوردی به ڕۆڵی خۆی بێهیوا بوو له ههرهسهێنانی ڕژێمی سهدام به ههموو ڕێگەكانی دیکە، به تایبهت جهنگی یهكهمی كهنداو، كه سهدام ههر مایهوه.
دووههم: بێهیوابوونی کۆمیونیتی كوردی له سهرجهمی پارته ڕامیارییهكانی كورد و كوردستان به پارتی کۆمونیستیشهوه كه هیچیان لهو ئاستهدا نهبوون، كه بتوانن سهدام بهچۆكدا بهێنن و گۆڕانكاری بكهن.
سێههم: داڕوخانی ڕوسیا و سهرجهمی بلۆكهكهی، كه ئیدی لایهنێكی دیکە نهما كه كورد هیوای خۆی پێوه ببهستێتهوه، كه ئهم داڕمانهش نهك ههر كاریگهری خۆی لهسهر کۆمیونیتی كوردی و كوردستان دانا، بهڵكو له سهرجهمی کۆمیونیتییهكانی دیکە له ههموو دنیادا. چوارههم: پڕوپاگهندهی ئهمهریكا و بهریتانیا و وڵاته ئهوروپیهكان لهلایهك، كه له دوای ڕژێمی سهدام، ڕژێمێكی دیمۆكرتی دادهمهزرێنن و خهڵكی له سایهیدا به ئامانج و ئاواتهكانی خۆی دهگات و خۆشی و ههرزانی و خۆشگوزەرانییەكی زۆریش بۆ تاكهكانی کۆمەڵگەی عیراقی به كوردیشهوە دههێنێت، لهوانه : ئاسایش، كار و ئیش ، ئاو و كارهابا نهوت و گاز، فێرگە، خهستهخانه، زانكۆی هاوچەرخ و پێشکەوتوو… هتد، لهولاشهوه پارت و گروپه كوردیهكانیش به درشمی بریقەدار و درۆودهلهسه و پهیمانی بێبنەما، ئهوهندهی دیکە خهڵكی کوردستانیان چهواشه كرد.
بەڵێ بهم شێوهیه كۆمیونیتی كوردی ئەوانەی سەر بە پارتە ڕامیارییەكان بوون و ئەوانەی كە بهتهواوی له ئامانجی جهنگهكه ئاگادار نەبوون، لایەنگرییان لە جەنگ و هاتنی ئەمەریكا كردووە، بێێگومان کۆمیونیتی كوردی و ئهناركیستهكان جیاوازییهكی گهوره و فراوانیان له نێواندا ههیه، ههر بۆیه ئاساییه كه ههڵوێستیشیان لهسهر سەرجهمی پرسەكانی دیکەش هەر جیاواز بێت. پێمانوایه بهشی دووههمی ئهم پرسیارهتان لەتەك بهشی یهكهمی ههمان پرسیاردا نایهتهوه بهوهی كه کۆمیونیتی كوردی و ههڵوێستی لهو جهنگهدا به ههڵوێستی ئهناركیستەكانتان چواندووه.
بهههرحال ئێمه پێمانوایه كه لە ئێستادا کۆمیونیتی كوردی، بە هەمان ڕادە ئامادەییان بۆ پێشوازی ئهمهریكا و بهریتانیا نییه. چونكە خەڵكی لە هەرێمی كوردستان، ئەو خەڵكە نییە، كە لە ساڵی 1992دا بە ڕێژەیەكی زۆر دەچوونە پای سندوقەكانی دەنگدان بە پارتە ڕامیارییەكان، هەروەها هەمان خەڵك نییە، كە ناسیونالیزم چاوی كوێر كردبوو. خەڵك ئێستا ئەوە دەزانێت، كە وەدەرنانی داگیرگەر، كۆتایی پرسەكە و كێشەكان و ستەم نییە. بەڵكو جەنگی خۆی لەتەك دەسەڵاتی بۆرجوازی كورد دەست پێكردووە و خۆتان بینەری ڕووداوەكانی ساڵانی 2006 بەملاوە و بەتایبەتی ئەم دوو مانگەی دوایی بوون، كە دابڕانێكی زۆر لەنێوان دەسەڵات و جەماوەردا بەدی دەكرێت.
ئایا بزووتنەوەیهكی كۆمهڵایهتی هەبووه یا ههیه، وەكو گروپ یا تاك له کۆمیونیتی كوردیدا، كه ئێوه وهكو ئەناركیستێك، كه به هیوا یا هۆگری بووبن پێی، گهرچی ئهو گروپ و تاكانه ئەناركیستی تهواویش نهبووبن؟
پێمانوایه له وهڵامی پرسیارهكانی پێشودا دهتوانرێت وهڵامی ئهم پرسیاره بەدەست بهێنرێت، بۆ ئهوهی وەڵامەکان دووباره نهكهینهوه و کاتیش له ئێوه و خوێنهریش نهگرین، بهپێویستی نازانین لێرهدا زیاتر لهسهر ئهمه بڕۆیین. تەنیا ئەوەندە دەڵێین، کە هیچ کەس و گروپێك نەبووە یا ئێمە ئاگاداری نەبووین، تا سەرنجمانی ڕاکێشابێت، بەڵکو لە ڕەوتی ئەزموونگیری خۆمان (هەر یەکە لە ئێمە)ەوە لەناو کۆڕی خەباتی ڕمیاری ناو پارت و گروپە چەپەکان و ڕێکخراوە جەماوەرییەکانەوە بە بۆچوون و ئایدیاکانی ئەمڕۆمان گەیشتووین. ئەمەش بەرەنجامی ناکۆکی ئامانج و شێوەکاری گروپە چەپەکان (سۆشیالیستە دەسەلاتخوازەکان) بووە لەتەك ئامانج و بیرکردنەوەی هەر یەکە لە ئێمە.
شایانی باسە، ئاشنایەتی ئێمە و هۆگری ئێمە بۆ ئایدیاکانی ئەنارکیزم وەك هزرێکی ئازادیخوازانە، لە خوێندنەوە و ئاشنابوون بە تێکست و سەرچاوە کلاسیک و هاوچەرخە ئەنارکیستییەکانەوە نەهاتووە، بەڵکو لە یەکهاتنەوە و یەکانگیری و خاڵی ناوکۆیی ئەنارکیزم و بۆچوون و هزری ئێمەوە هاتووە. بە واتایەکی دیکە، ئێمە ئەنارکیستیانە بیرمان کردووەتەوە، هەنگاومان ناوە، ڕەخنەمان گرتووە، کاتێك کە دژە بۆچوونەکانمان بە ئەنارکیست تۆمەتباریان کردووین، ئەمە بووەتە هۆی هاندانی ئێمە بۆ ئاشنابوونمان بە ئەنارکیزم، تاوەکو پەسەندیی و پاڵپشتی بیرکردنەوە و بۆچوونەکانی خۆمانی تێدا بدۆزینەوە، بەمجۆرە ئێمە خۆمان لە ناوەندی کۆڕ و کۆمەڵی ئەنارکیدا لە وڵاتانی ئەوروپیدا دیتوەتەوە.
ئهو ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانانە تازانەی خهڵكی له ناوچهی ژێردهستی میری ههرێمی کوردستاندا چۆن دهبینن؟ ئایا باوهڕتان وایه، كه بزووتنەوەیهكه ، ئهوهی تێدا ببینرێت كه كه كاراییهكی لهسهر بارودۆخه ڕامیارییهكه دهبێت ههر وهكو چۆن له بهشهكانی دیکەی خۆرهەڵاتی ناوهڕاست ههبووه؟
ههڵبهته ئێوهش ئاگادارن، له پاش جهنگی داگیرکردنی عیراق و هاتنه ناوهوی ئهمهریكا و بهریتانیا و وڵاتانی دیکەی هاوپەیمانیان و ڕژان و بهخشینهوهی پارهیهكی زۆر به تایبهت دوای سهرههڵدانی ” بەرهەڵستی” بۆ دهركردنی هێزهكانی ئهمهریكا و بهریتانیا و كۆمپانیا بێگانهكان، بۆ دڵنهواییكردنی خهڵك و ڕاكێشانیان به لای خۆیاندا و دوورخستنهوهیان له هێزی “بەرهەڵستی” ئهم پرۆسێسه کوردستانیشی گرتەوە. لهلایهكی دیکەیشهوه ئهمهریكا و بهریتانییهكان ئەگهر چی خۆیان له سهرهتاوه له بیناكردنهوهی عیراقدا پلانێكی وایان نهبوو، بهڵام گهر ویستبێتیشیان لهو بوارهدا شتێك بكهن، ئیدی بووەتە پرسێكی لاوهكی و پرسی سهرهكی بۆ ئەان لاوازكردن و نههێشتی “بەرهەڵستی” گەلی و جەماوەری بوو. ههر ههموو ئهمانهش وای لهوه كرد، كه لهسهر ئاستی کوردستان و عیراقیش، بهرپرسهکانی پارتهكان و كهسه نزیكهكانیان و كاربهدهستانی دهوڵهت و ئهندامانی پهڕلهمان و ههر ههموو ئهمانه لەو بارودۆخە سوودمەند بوون، لهلایهكی دیکەیشهوه بووته هۆی ئهوهی کە له کوردستاندا هیچ لەمپەرێك لەبەردەم تالانگەران و مشەخۆراندا نەبێت و گهر شتێكیش ههبووبێت به هیچ شێوهیهك نهخراوهته كار، ئهمانهش بە ڕۆڵی خۆیان بوونەته هۆی دروستبوونی گهندهڵییهكی زۆری بێسنوور و فهرامۆشكردنی کۆمەڵگە و خزمهتگوزارییهكان و بیناكردنهوهی کوردستان چ له بواری كشتوكاڵی و چ لهبواری پێشهسازیدا گهلێك شتی دیکەیش له پاڵ نهبوونی دادپەروەری كۆمهڵایهتییدا.
شتێك کە نابێت، بازی بەسەردا بدەین، خێرایی پرۆسێسی تایبەتیکردنەوەی کەرتە خزمەتگوزاری و گشتیی و دەوڵەتییەکان بوو لەو بارودۆخە ڕەخساوەی پاش جەنگ و پیادەکردنی مەرجەکانی کۆمپانی و ناوەندە جیهانییەکانی وەك سندوقی دراوی نێودەوڵەتی و بانکی جیهانی لە بەرامبەر ئەو قەرزانەی کە بەسەر عیراقەوە پێشتر هەیانبوون یا پاش جەنگ بەسەر عیراقدا دران و شانبەشانی ئەمانەش مەرجی هاوپەیمانان و ڕژاندنی پارەیەکی زۆر بۆ هێزە بەکرێگیراوەکانیان لە عیراقدا، زەمینەی پارتیی (حزبی)کردنەوەی کەرتە دەوڵەتییەکان لە ژێر پەردەی کەرتی تایبەتیدا چەند کۆمپانییایەکی خێزانی سەرۆکەکان قوت بکەنەوە و داروبەردی ئەو هەرێمە بەناوی کەرتی تایبەتەوە لەسەر خۆیان تۆمار بکەن و لەولاشەوە بەڕەکە لەژێر هێزە رامیاییە ئۆپۆزسیۆنە پارلەمانییەکان دەرکێشن.
ههموو ئهمانهی سهرهوه زهمینهیان بۆ دروستبوونی ناڕهزایەتی و بهرزكردنهوهی دروشم و دهنگ و داخوازی ڕیفۆرم ئافەراند، كه له سهرهتادا له شێوهی تاكو دواتر وەك گروپ چ له دهرهوهی یهكێتی نیشتمانی و پارتی و چ لهناو ڕیزهكانی ئهواندا، خۆی دەرخست. ئهو گروپ و كهسانهش ههوڵیان دهدا، كه ریفۆرم له ناو خودی یهكێتی و پارت و دواتریش له میری ههرێم دا، بكهن. ئهمانه هیچیان سهریان نهگرت و مەرامی ڕیفۆرمخوازان شکستی هێنا و سهرهنجام بهشێكی بچووكیان دهستیان له كاری دهوڵهتی و پارتایهتی كێشایهوه بوون به بەشێك له ناڕهزاییدهربڕانی دهرهوهی پارتهكان و میری.
بەلام هەر لەسەرەتاوە جیاوازییەك لە داخوازی و ئاسۆ و ئامانجی بەشەکانی بزووتنەوەکەدا هەبوو و ڕیفۆرمخوازانی ناو پارتەکان، پاش هاتنەدەرەوە و تۆرانیان و دەرپەراندنیان بە پیلان، کەوتنە سێبەرکردن بەسەر ناڕەزایەتییە جەماوەرییەکاندا و بۆ ئەوەی بتوانن ئەو بزووتنەوە کۆمەلایەتییە گۆرانخوازە جەماوەرییە بقۆزنەوە و بۆ مەرامی خۆیان بەکاری بەرن، سەرەتا کەوتنە بەرزکردنەوەی دروشمەکانی خەڵکی و تەنانەت نێوی خۆشیان لە داخوازی هەرە سەرەکی خەڵکەوە دەرهێنا، کە “گۆڕان” بوو. بەو جۆرە توانییان ببن بەو ناو دەنگە، کە بە “لیستی گۆڕان” ناسرا. لەمەش واوەتر بۆ خۆگرتن و فراوانکردنەوەی بنکەی جەماوەرییان، خۆیان له پارت و گروپه ئیسلامییەكان نزیک کردەوە و کەوتنە هێزوەرگرتن لەیەکدی لە کاتی هەڵبژاردنەکاندا و بەوجۆرە تا ئێشتاش ئەو هاریکاریی و کارە هاوبەشەی( لیستی گۆڕان) و لایەنە ئیسلامییە پارلەمانتارییەکان درێژەی هەیە و ئەوەبوو له ههڵبژاردنی 2009 ی پهڕلهمانی کوردستاندا، “لیستی گۆڕان” توانی 25 كورسی له سهرجهمی 111 كورسی له سهرانسهری کوردستاندا بەدەستبهێن.
بهبۆچوونی ئێمه لاوازی ئەم بزووتنەوەیه “بزووتنەوەی گۆرانخوازی” بۆ کۆمەڵێك هۆکار دەگەرێتەوە، هەڵبەتە پێش ئەوە دەبێت ئەوەمان لەبیر نەچێت، کە (بزووتنەوەی گۆرانخواز)ی خەڵکی و (لیستی گۆڕان)، دوو شتی جیاوازن، وەك لە ڕووداوەکانی فێبریوەریدا دیتمان، جەماوەری گۆڕانخواز پەلاماری بنکەی پارتەکانی دەسەلات دەدات و (لیستی گۆران) وەك میدیای دەسەڵات، ئەو جەماوەرە بە ئاژاوەچی دەچوێنیت.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
Hevpeyvînî grupî(Graswurzelrevolution) letek sekoy enarkîstanî kurdistan / 3
be
Ey sebaret be emrro? Aya jmareyekî zorî çalakî kurdî enarkîst le xorhellatî nawerrastda hen, ya xud zorbeyan le xellke hellkendra û awarekanin?
Lemer ewey ke kesanêk be enarkîste kurdizmanekan nawberîn, lewaneye pêştir wek tak hebûbin, bellam ne xoyan û ne aydyakanyan le astî komellgeda nasraw nebûn. Ewaneş ke le derewe bûn, ta pêş sallî 2000 dengêkî wa nebuwe, ke le astî komellgeda nasrawbêt.. Dîsanewe eger kesanêk hebûbin, ewa nasraw nebûn û be aşkra wtar û rexne û karîyan nebuwe.
Detwanîn bllîyn yekemîn têkistgelêk ke bonî enarkîzm ya soşyalîzmî azadîxwazîyan lê habêt, hî ême bûn, ke le seretay sallî 2000 govarêkman benêwî “ dalyan” bllaw dekirdewe û ta beharî 2003 berdewam bû û lew maweda 12 jmarey werzaney lê derçû. Raste benêwî enarkîzm nenasrabû, bellam zorbey nûserekanî enarkîst û ewanî dîkeş azadîxwaz û serbexo bûn. Bellam be dillnayîyewe dellîyn ke “sekoy enarkîstanî kurdistan-KAF) yekemîn mînberî enarkîstîye be zmanî kurdî û nûseranîşî yekemîn kesanêkin, ke xoyan be enarkîst nasanduwe. Yekemîn kesanêkin ke têksitî enarkistîyyan wergêrawete ser zmanî kurdî û karyan bo rastkirdnewey watay şêwêndrawî waje ya çemkî” enarkîzm” kirduwe. Herwa le her çwar parçekeşda yekemîn sayt û mînber buwe. Ta ewendey ême agadar bîn par sall, le kurdistanî beşî turkye govarêk be nêwî “ Qijka Reş – qîjka reş – Corvus ” derçû û êstaş berdewame û xawenî pêgey înternêtîn.
Şayanî base lem sallaney dwayîda paş şkistixwardinî bzavî çekdarî û peresendinî bzave komelayetîyekan le nawçe kurdinşînekan, hawdemî peresendinî bzavî enarkîstî le turkîye, zemîney serhelldanî ellternatîvêkî sruşwergirtû le enarkîzm wek berencamî bujanewey bzave komellayetîyekan, rexsawe, ke emeş bellgey nakokbûnî bzavî komellayetîye be bzavî çekdarî û lewêda ke bzavî çekdarî behêz bêt, bzavî komellayetî deçête sêberewe û lewêda ke bzavî çekdarî şkist dexwat, bzavî komelayetî dêtewe meydan. Hokarî emeş roşne, ke eweye hoşmendî û mêntallîtî mîlîşyayî, wîst û twana le tak desênêtewe û be bebehişte bellîndrawekan xoşbawerrî dekat, le beramberîşda katêk ke sêberî şumî mîlîşyakan leser hoşmendî tak derrewêtewe û tak le derewey xoy hêz û penayekî rizgager nabînêt, lewêda wek tuxmêkî derbest û birrwabexo dêtewe meydan. Rêk eme le şare kurdinşînekanî turkye rûy da û le rûdanî berdewamîşdaye. Le çend sallî raburdûda rewtî enarkîstî lenaw bzave komelayetîyekanda zor berçaw geşe kirduwe û karayî leser hewll û bzavekan danawe û torre komelayetîyekan bellgey ew karayye û ew amaeyyen, ke 180 ple retgerewey bzavî çekdarî û aso û amance nasîwnalîstî û dewlletgerayyekeyn.
Bedaxewe zorêk le çawdêran û tenanet enarkîstekanî ewrupa em all û gorr û werçerxane lew nawçeda û le pêkhatey hoşmendî xellkda, bo karayî ‘ebdulllla oçelan û werçerxane nîwewnaçllekanî bîrkirdnewey ew, degêrrnewe. Be birrway ême be pêçewanewe ewe xudî oçelan û layengranî ewn, ke kewtûnete jêr karayî bzave komellayetîyekan û be dyarîkrawîş rûnanî soşyalîstekanî ew devere le hzir û aydyakanî enarkîzm. Çalakanêkî ewrupî, ke le salanî raburdûda serdanî forume komellayetîyekanî (dyarbekir 2009 û estembul 2010) yan kirduwe, ew rastîye nkollî hellnegre dezanin.
Leber roşnayî ew peresendne berçawe le huşyarî komellayetî nawçe kurdîyekanda, detwanîn qse le bûnî jmareyekî zor le tak û çalakanî enarkîst ya sozdar bo enarkîzm bkeyn û le narrezayetî û xopîşandan û tenanet ahenge neteweyyekanî wek newrozda be aşkra enarkîstekan be allanî reş ya allay nîwerreş û sûrewe bbînîn. Derçûnî govarî “qîjka reş- Qijka Reş” bellgeyekî dîkey ew amadeyyeye.
Bellam bedaxewe le beşekanî dîkey (surye û ‘îraq û êran)da ew amadeyye meydanîye nabînîn. Eweş hokarî xoy heye û lêreda hewll dedeyn be kurtî roşnî bkeynewe. Barudoxî wllatî surye *** be giştî dyare û hîç bzavêkî komellayetî û ramyarîy natwanêt amadebûnî xoy nîşan bdat û xoy der bxat. Herweha le beşî ‘erebinşînî ew wlateda be pêçewaney turkyewe ke le şarekanî xorawayda bzavî enarkîstî amadeyî heye û bûnî xoy selmanduwe, herwek beşe kurdinşînekey natwanîn qse le bûn ya nebûnî bkeyn, herçende be locîkî nebûnî sêberî mîlîşyagerî le suryeda, dekrêt le jêrzemînda korr û komellî roşingerî awa hebin. Le kurdistanî beşî ‘îraqda, ke zorêk le êmewe lewêwe hatûyn, leber ewey ke begşitî enarkîzm tenya bew wata nîgetîve nasrawe, ke djekanî çwandûyane û beşî xwarûy ‘îraq bedaxewe taîsta ewendey ême bzanîn, bzavî enarkîstî le meydanda nebuwe, beşî kurdinşîn lewe xraptir be drêjayî sê dehe be xestî le jêr karayî bzavî çekdarîda buwe. Leber ewe le hoşmendî komellayetî tak û komellda tenya çek yeklayîgerewe buwe û hanay bo brawe. Be raperrînî 1991, hîçkat kotayî bew bersêberbûney tak û bzavî komelayetî nehat, çunke her zû ceng buwewe beşêk le jyanî rojaney xellk û cengî nêwan mîlîşyakan û rjêm, gorra be cengî nêwan xudî mîlîşya bedesellat geyiştuwekan û ta sallî 1998 ew bare serbazîye berdewamî hebû û amadeyî serbazîyaney rjêmî be’si û turkye û êran wek hereşeyekî hemîşe amade leser snûrekan, hîç bwarêkyan bo asayîbûnewey keşî çekdaraney sê dehey pêştir nedehêştewe. Lew maweda tenya bînerî serhelldanî çend rêkixrawêkî cemawerî wek “yekêtî bêkaran le kurdistan, komelley awarekan, rêkixrawî serbexoy jnan û rêkixrawey dîkey xwêndkaran û krêkaran … Tid” bûyn, ke behoy serheldanî cengî nawxoyî û kotayî keşî namîlîşyayî, lenawbran ya pukanewe. Bedaxewe ew rêkixrawane be zorî ya paşkoy parte çepekan bûn ya be hoy pêkhatey hîraşyaney rêkxistin û berrêwebirdnî karubarekanî nawxoyan, wabestey ramyarî û taktîkî ew partane bûn. Bem core debînîn komellgey herêmî kurdistan deheyekîş paş raperrînî azarî 1991 û derperrandinî hêze dagîrgerekanî rjêmî be’s, hêşta her berdewam le keşî mîlîşyayîda mawetewe, emeş way kirduwe, ke cemawer û xebatî cemawerî ewende le pênaw kotayîhatin be cenge nawxoyyekanda buwe, ewende neyperjawete ser bwarekanî dîkey mafî tak û azadîyekan û yeksanî û dadperwerî komellayetî. Herboye katêk le sallî 2006 bemlawe wek berencamî kotayî cenge nawxoyî û derekîyekan û ruxanî rjêmî be’si [ke byanûyekî cadûamêz bû bo desellatdaranî herêm hem şanî xoyan le welamî daxwazîyekanî xellk xallî bkenewe û hem bzavekanî pê tawanbar bken], bzave komelayetîyekan dêne meydan, leberewey ke ne xawenî rêkixrawî serbexoy ledaykbûy narrezayetî û xebatî rojanen û ne aşnayetîyan be şêwaze azadîxwazîy û cemawerîyekanî xebatî komellayetî heye. Eger sernicî xroşane cemawerîyekey dûmangî raburdû*** ewey le 17î fêbrîwerîyewe destî pêkrid û paş dû mang be leşkirkêşî û hêzî dje-tîror û polîs serkut kra, debîn, hem leber nebûnî sûnet û hoşyarî xebatî komelayetî û nebûnî rêkixrawî serbexoy cemawerî û torr û forumî komelayetî, zor beasanî lelayen opozsyonî desellatixwazewe (lîstî goran û îslamîyekan) le nawerrok û xwastekanî xallî dekrê û rojane kar leser destemokirdnî deken û hem be asanî le rêy hêzî serbazî û polîsî meşqidrawî wlatanî xorawawe serkut dekrêt.
Bepêçewanewe le êran û beşe kurdinşînekeyda leberewey ke opozsyonî çekdar le sî sallî raburdûda amadeyî meydanî wek ewey le kurdistanî beşî ‘îraqda hebû, lenaw xellkda nebuwe, xebatî cemawerîyaney komellayetî çi le şar û çi le gundekanda be corêk amade buwe û xellkî aşnayetî be şêwazekanî em şêwe xebate heye, ke mangirtne giştîyekanî çend sallî raburdû nîşane û bellgey amadeyî ew hoşmendîyen. Hawkat bûnî huşyarî enarkîstî hem wek berencamî amadeyî xebatî komellayetî û kemkarayî bzavî çekdarî û hem wek amadeyî hzir û aydya enarkîstîyekan le raperrînî rêbendanî 1979da, beşî kurdinşînîş lew karayye beder nebuwe û le êstaşda çendîn korr û komellî enarkîstî çalak le bzave komelayetîyekanda hen, bellam bedaxewe leber keşî serkutgeraney rjêmî îslamî betabet le kurdistanda ke barudoxêkî serbazîyaney zor zeqî bexowe girtuwe, çalakanî enarkîst wek kurdistanî beşî turkye neyantwanîwe, xawenî govar û bllawkrawey xoyan bin û be aşkra çalakî bken û xoyan be enarkîst nawzed bken. Ta ewendey ême agadar bîn, hem lenaw bzavî krêkarî û hem lenaw bzavî xwêndkaran û lenaw bzave komellayetîye rojaneyyekanda enarkîstekan wek tak amadeyyan heye.
Be dyarîkrawî, ewaney ke bo forumî enarkîstanî kurdistan denûsin û harîkarî deken, fretir le derewen, le ewrupan. Bellam wek xotan dezanin şêwe rêkxistinî enarkîyekan korr û komellî giçkey nasêntralîst û grupî karîy û lokallîn. Leberewe nakrêt be bûn ya nebûn qse bkeyn. Çunke le barudoxî ramyarîy wllatanî xorhellatî nawînda be taybet êran, surye û ‘îraq, zemîney karî aşkra û forumî aşkra û çalakî ramyarîy aşkra ya lebar nîye, ya tûşî derdîserî sext debêt. Lewlaşewe leber ewey ke enarkîstekan djî grupgerî ramyarîy û destegerîn, le beramberda grupî karîy le xebatî komellayetîda berterî pêdeden, barî komellayetî û ramyarîy ew wllataneş lewe zyatir bwar nadat. Ta ewende ême agadar bîn, sendîka û rêkixrawî cemawerî û pîşeyî lejêr karayî aydya û şêwazî rêkxistin û berêweberayetî herewezîyaney enarkîda nîye, eger heşbêt, lewaneye zor lawaz û le barî korpeleyîda bêt.
Êwe boçûntan beramber pekeke çîye? Ey sebaret be PJAK pjak çî dellên?
Pekeke û pjak her yekin ya wirdtir bllîyn, pjak yekêke le ballekanî beşbûnî pekekey caran beser çwar wllatekeda (turkye, êran, ‘îraq û surye), dekrêt bllîyn pjak rêkixrawî xorhellatî pekeyeye. Pjak û pêkaka, pêş hemû ştêk dû rêkixrawî hîrarşî ramyarî û mîlîşyayîn, ke hîç nzîkayetîykyan letek soşyalîzmî azadîxwazane (enarkîzm) nîye. Ewan xerîkî pagendey nasîwnalîstîn û le elfewe ta ya, letek ême cyawazn. Detwanin nzîkyayetîyan letek soşyalîste deselatixwaz û hîrarşîyekan hebêt. Ta ewende degerîtewe ser ew gorananey ke le boçûnî oçelanda bedî dekrên. Yekem zor cêgey dillxoşî nîn, duwem, lenaw rîzekanî ew rêkixrawaneda be astî goranekanî boçûnî xudî oçelan hest be goran nakrêt. Raste ewan le rêkxistinî xebatî cemawerîda awrryan le bnemay fîdratîvî dawetewe û qursayyan xistwete ser xebatî komellayetî. Bellam eme nayankate xizmî enarkîzm. Çunke oclan destberdarî otorîtegerî û destemokirdnî bzaveke nebuwe û duwem, ewan hêşta hellgirî şunasî neteweyîn û destberdarî nebûn. Ta ewendey degerêtewe ser pjak, kemtir le rîzekekanî pêkaka le turkye, kewtûnete bergoran û karayî goranekanyan leser kemtre.
Be brray ême key parçekanî pekeke destberdarî xebatî çekdarî bûn û xebatî komellayetî nawendekanî kar û jyanyan kirde meydan, key rêkixrawe sêntralîstekanyan lokallî û nasêntrall kirdwewe, key bangewazî mergî karêzma û otorîtegerîyan kird, key destberdarî peywendîye herêmî û cîhanîyekan letek dewlletekanî xorawa û xorhellat bûn, key druşmî djedesellat û serwerîyan bebê perde û şerimnokî berizkirdewe, ewsa dekrêt, êmeş beramber kar û bîrkirdneweyan hest be nzîkayetî û xoşbînî bkeyn. Bellam bedaxewe ême le êstada le demî qsegeranî ballekanî pekekewe betaybet le êran û ‘îraq, hest be gorran nakeyn û nakrêt be rûdanî gorranî gewre û rîşeyî le bestellekî aydyolocyay nasîwnalîstî û deselatixwazîy lêprisrawan û endamanî serkirdayetîyanda hîwadar bîn.
Anarkistan ئەنارشیستان 
پێویستە لە ژوورەوە بیت تا سەرنج بنێریت.