ئەرشیفەکانى هاوپۆل: كوردی – Kurdi
بەشی كوردی پێگەی ئەناركیستان
ئایا جیاکردنهوهی ئایین له دهوڵهت بەسه بۆ ئهوهی که کۆمهڵگهیهکی سێكیولارت بداتهدهست؟
ئایا جیاکردنهوهی ئایین له دهوڵهت بەسه بۆ ئهوهی که کۆمهڵگهیهکی سێكیولارت بداتهدهست؟
زاهیر باهیر- لهندهن
15/12/2013
جێگەی داخه ئهوهی که ئهمڕۆ له نێو نووسەران و ڕۆشنبیرانی چهپ وکۆمۆنیستی کورد زماندا، دهبینین زیاتر قسە لەسەر دوو پرسه، که یهکهمیان حکومهتی ههرێمی کوردستان و پهڕلهمانتارهکانی و گهندهڵییهکانیان و خۆشهویستیان بۆ نیشتمان و نهتهوهکهیان و بڕێکی دیكە لهم بهزم و بالۆرانه…تد. پرسی دووههم ، کێشهی ئیسلام به گشتی و ئیسلامی ڕامیاریی به تایبهتی و پرسی سێكیولاریزم [عەلمانی] و جیاکردنهوهی ئایین له دهوڵهته.
نووسەران و ڕۆشنبیرانی چهپ و کۆمۆنیست ئهوهندهیان لهسهر ئهم دوو کێشهیه وتوه و نووسیوه تامیان تیادا نههێڵاوهتهوه. من دڵنیام گهلێکی دیکهی وهکو من ئهمهنده لهم باس و خواسانه وهڕس و بێزارن، تاقهتی خوێندنهوهیانیان نهماوه. دیاره هۆکاری بایەخدان بهم دوو پرسهش لای ئەوان، دهگهڕێتهوه بۆ چهند هۆیهك، بهڵام ههره گرنگهکهیان له پرسی حکومهتی ههرێم و ئهتوار و ڕهفتارهکانیدا، کێبڕکێی سۆزداری و خۆشهویستی بۆ ” نهتهوه و نیشتمان” و ههڵپهی دهسهڵات و موزایهدهی ڕامیاریی و دروستکردنی سەرمایەی ڕامیارییه بۆ خۆیان و بۆ ئهو لایهنانهشی که ئینتیمایان بۆیان ههیه. ههرچیش ههڵوێست و نووسینیانه سهبارهت به پرسی دووهم، شتێک نیییه جگه له ئیسلامۆفیا، واته ترس و خۆفێکی زۆر له ئیسلام ، تا ئهو ڕادهیهی که ئیسلام به گشتی و ئیسلامی ڕامیاریی بهتایبهتی جێگەی ئهم سیستهمهی ههنووکهی، لای ئهم نووسەرانه گرتۆتهوه ، به ئهندازهیهك که ههموو شهڕی ئهوان و قسهو باسی ئهوان ههر لهو دوو بوارهدایه.
بهههرحاڵ ئهوان سهربهستن لهوهی که ههڵیانبژاردوه و کردوویانه به کار و ئامانجی سهرهکی خۆیان، ئهوهندهی بهلایانهوه ئاسایی بێت، به چهپی کوردایهتی و ئۆپۆزسیۆنی ئیسلام/ئیسلامی ڕامیاریی، ناویان بهێنین و بییانناسێنین. له ههمهمان کاتیشدا ئهم نووسینهی منیش بۆ ئامۆژگارییکردنیان و داخوازی نییه لێیان، که چی بڵێن و چی بکهن، بهڵکو من دهمهوێت ئهو ڕاستییه بهرچاوبخهم، که جیابوونهوهی ئایین له دهوڵهت، نه دهلالهت له سێكیولاریزمی دهوڵهت دهکات و نه سێكیولاریزمی کۆمهڵگهش، به وشهیهکی دیكە دهتوانین ئهوهش ئهنجامبدهین و ههر به کۆمهڵگهیهکی یا دهسهڵاتێکی ئایینیش بمێنینهوه، ههر وهکو چۆن تا ڕادهیهکی زۆر ئهمڕۆ له بریتانیا و ئهمهریکادا، دهیبینین.
گهر تۆزێک قوڵتر بڕوانینه ئهم پرسیه دهبینین، که ئایین له کۆمهڵگهی کوردستاندا پهیوهندییهکی دێرینه و قوڵ و ڕیشهداری له نێو تهواوی سهرجهمی شانه و دهزگه کۆمهڵایهتییهکان و دهوڵهتدا ههیه. ڕهگ و ڕیشهی ئایین بهتهواوی بهنێو یهکهکانی خێزان و خوێندن و ڕۆشنبیری و تهوای شوێنهکانی سهر کار و کەڵچەری کوردی و کۆمهڵگهی کوردیدا شۆڕبووهتهوه ، ههر بۆیه ئهمڕۆ گهر ئایینیش له دهوڵهت جیابکهینهوه واتای ئهوه ناگهیهنێێت، که ئهو پایه گرنگانهی که ئایینی لهسهر ڕاگیراون، تێشکێنراون و تهواو، واتای ئهوه نییه که ئایینمان له کۆمهڵگه ڕیشهکێشکردهوه. چونکه ئایین وهکو پێداویستیییهکی گرنگ لهنێو خێزان و یهکهکانی دیكەی نێو کۆمهڵگهدا، خۆی چهسپاندوه و گهر له برهویشدا نهبێت، ئهوا له بنهبڕبوونیشدا نییه. ئهمه جگه لهوهی گهر دهوڵهتیش لهژێر فشاری مونازهره و دیمانه و مهزبهته و ناڕهزایی دیکهی خهڵکدا، بڕیاری ههڵوهشاندنهوهی دهستووری ئایینیی دهوڵهت، بدات، هێشتا ئهو بارودۆخهی که ئایینی هێناوهته ئاراوه، ئهو دهستمایهیهی که ئایینی لهسهر، یاخوود پێدروستبووه ، ئهو پاشخان و بارە مادی و بابەتییهی که ئایینی کردووەته ئەڵتەرناتیڤ و پاش ئهم ههموو ساڵانهش هێشتا لهلایهن زۆرێکی خهڵکهوه ههر ئەڵتەرناتیڤە، ههر دهمێنێت و له نێو نابرێت، بۆیه ههموو ههوڵێکی ئاوا که له سهرهوه بدرێت و بەبێ شۆڕبوونهوه بۆ خوارهوهی کۆمهڵگه و بەبێ کارکردن لهسهر دروستکردنی کۆمهڵگهیهکی مرۆدۆست، کۆمهڵگهیهکی بێ سهروهر له ههموو بوار و شێوهکانیدا، ئەستەمه بهرئهنجامێکی ئاوای ھەبێت، که جێگهی دڵخۆشی و ھیوابەخش بێت.
بۆ ئهوهی که به بهڵگهوه ئهوهی که له سهرهوه وتوومه، بیسهلمێنم، حهزدهکهم پهنا بۆ ههندێك ئامار و نیشاندانی ههندێك ڕاستی بهرم ، که له دهوڵهتێکی سێكیولار و کۆمهڵگهیهکی سێكیولاری وهکو بریتانیادا دهیانبینین، که خوێنهری کورد نهك لێی بهئاگا نییه، بهڵکو دهتوانم بڵێم ههره زۆرینهکهی کوردیش، که ساڵههایهکی دوور و درێژه لهم وڵاتهدا دهژین، لێیان بێخهبهرن.
له سهرهتادا دهبێت ئهوه بڵێم ، یهکێک لهو پایهیانهی که دهسهڵات، دهوڵهت و کۆمهڵگهی چینایهتی و سهروهریی چیانیهتی وهکو نان و ئاو پێویستن بۆی، ئایین و خورافاتی ئایینیین، که ڕۆڵێکی زۆر گهروه بۆ پارێزگاریکردن و بهردهوامبوونی ئهوانهی سهرهوه دهبینن. ههر لهبهر ئهمهش لای من و گهلێکی وهکو من شیاوی شۆك نییه، که دهبینین لهم وڵاتهدا هێشتا پارێزگاری له ئایین و بنهما و بنهڕهتهکانی دهکرێت.
گهرچی له بریتانیادا ئایین له دهوڵهت جیاکراوهتهوه، بهڵام ڕۆژانه ڕهفتاری ئایینی، قسهی ئایینی، ڕاوێژکاری ئایینیانه، گوزارشی ئایینییانه، بهرنامهی ئایینیانه، ههوڵ و کۆششی دهوڵهت به ڕاستهوخۆ و ناڕهستهوخۆ له چهسپاندنی ئایین وهکو پایهگایهکی پێویسستی کۆمهڵگهی بریتانی، یا ڕاستتر پێویستیپێبوونی دهسهڵات، ههر له شانهی یهکهمی کۆمهڵگهوه که خێزانه ههتا سهری سهرهوهی بهڕێوهبەرایەتی کۆمهڵگه که دهوڵهته، به ئاشکرا دهبینرێت. ههر بۆ ئهمهش به تهنها کارئاسانی بۆ ئایینی مهسیحییهت ناکرێت، بهڵکو ئایینی ئیسلام و جوولهکەش، لهم ڕامیاریی و ههوڵ و کۆمهکهی دهوڵهتدا، بهشی شێریان بهردهکهوێت، ههر ههمووشی لهژێر ناوی ناسین و برهوپێدانی ڕامیاریی ” فره کهڵچهری ” و ئاشناکردنی یهکدی له ئایین و کەڵچەری یهکدی، لهژێر ناوی دیمۆکراسی و ڕێزلێگرتنی كەڵچەر و ئایینی ئیتنهکییهکانی دیکه، تا ڕادهی ڕێزلێگرتن له خهتهنهکردنی کچانیش، دهوڵهت به ملیار پاوهند بهسهریاندا دهڕێژێت، ههتا بهسهر سێنتهری کۆمۆنێتییهکانیشیاندا، که له کاتێکدا مامۆستایان، کرێکارانی بهشی ئاگر کوژێنهرهوه، تهواوی هاتووچۆ، کرێکارانی پاکردنهوهی شهقامهکان و زبڵفڕێدهرهکان و فەرمانگەی پۆست و …. هتد که چهندهها ڕۆژ بۆ زیادکردنی موچهکهیان به بڕی تهنها پاوهندێك یا ههر هێچ نهبێت وهکو ساڵانی پارو پێرار موچهکانیان بمێنێتهوه و دانهبهزێنرێت، له کار ماندهگرن و خۆپیشانداندهکهن، کهچی داخوازییهکانیان جێبهجێناکرێن و مافهکانیان پێشێلدهکرێن.
ههر به هۆی ههوڵه یهك بهدوایهکهکانی دهوڵهت چ پارتی کرێکاران جڵهوی بگرێتهدهست یاخود پارتی پارێزگاران و لیبراڵ، که لهو بارهوه دهدرێت، لەلاتان سهیر نهبێت ئەگهر بڵێم، بهپێی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامهی گاردیانی ٧/١١/٢٠١٢ هێشتا لهم وڵاته سێكیولارهدا تهنها له ١٥% خهڵکی له ساڵی ٢٠٠١دا ئایینیان، نهبووه و ئهم ڕێژهیه له ساڵی ٢٠١١ دا پاش دە ١٠ ساڵ چووهته له ٢٥% ، واته له ٧٥%ی خهڵکی باوهڕدارن. تهنها له ١١% خهڵکه کاسۆلیکهکهی باوهڕێیان به دهرهێنان و لەباربردنی منداڵ ههیه، ئهویش له باری مهترسی مردنی دایکهکهدا. ٢٦ کهس له قهشه ناودارهکانی کڵیساکانی ئینگلهندا له پارلەماندا House of Common ئهندامن، واته ئهمان له بهجێگهیاندن و بهڕێکردنی یاساکاندا یا بۆ سهپۆرتکردنی یا نهکردنی ههر یاسایهك که دهیخوازن بهشداریدهکهن. له بواری پهرهوهرده و ڕؤشنبیریدا نزیکهی سێیهکی قوتابخانه دهوڵهتییهکان لهلایهن دهسهڵاتداره ئایینییهکانهوه بهڕێوهدهبرێن. با لهوهش بگهڕێین، که ڕۆژانه چهند خولهکێك لهلایهن (BBC) وه، بۆ ستایشی ئایینی و باس و خواسی ئایینی ، تهرخاندهکرێت.
شالیاری پهروهده و ڕۆشنبیری بریتانی، مایکڵ گۆڤ، و ڕاوێژکارهکانی و ههندێک له شالیارەکانی ناو پارتهکهی (پارێزگاران) به بهردهوامی و به ئاشکرا له ههوڵی برهودان و چهسپاندنی ئاییندان له قوتابخانهکاندا. ئهم ههوڵهشیان له چهند بوارێکدا خستۆته گهڕ بۆ شۆردنهوهی مێشکی منداڵان، که یهکهم ههوڵیان لهم یهک دوو ساڵانهی پێشوودا ویستی ههموو قوتابخانهیهك کۆپییه بنەڕەتییەکهی (ئینجیل)ی بۆ ڕهوانهبکرێت، به پاساوی ” تاکو ههوڵبدرێت ههموو قوتابییهك به قوڵی له ھەژموونی ئینجیلەکهی پاشا (جهیمس تێبگات)” که خەرجی ئهمهش لهسهر باجدهری ئهم وڵاته دهگەییشتە (٣٧٠) ههزار پاوهندی بریتانی. بهڵام لهبهر زۆری خەرجەکهی و ناڕهزایی خهڵکی و ڕێکخراوە سێكیولارهکان، پلانهکهی جێبهجێنهبوو. ههوڵی دووههمی ئهم شالیارە و حکومهتهکهی یا خود ئهو بوارهی که کاری تیادادهکهن، دهرهێنانی قوتابخانهکانه له چنگی (کۆنترۆڵی) دەسهڵاتی شارهوانییهکان و کردنیان به فێرگەی تایبهتیی و ئهکادێمی و فێرگەی ئازاد Academic Schools, Free Schools،Private تاکو بکهونه دهستی دوڵهمهند و بازرگان و کۆمپانییهکانهوه یا ئایینییهکان و بهناوی فێرگەی ئایینی Faith Schools که ئهم ڕامیارییه بهردهوامدانی ڕامیاریی حکومهتی پێشووی پارتی کرێکارانه، بهڵام له شێوهیهکی چڕوپڕ و خێراتریش، که سهرجهمی ئهم جۆره فێرگانه که” ئازاد” کراون گەییشتووەته (٢٠) ههزار. له ئێستادا زیاتر له (٣٠٠) فێرگە به تهواوی له کۆنترۆڵی شارهوانییهکان ” ئازاد” کراون . ئهمهش واتە ههر یهک لهم فێرگانه سهربهستن لهوهی که کێ بۆ وانه وتنهوه دههێنن، چ پڕۆگرامێکی خوێندنیان ههیه، خواردنی فێرگە چۆن دهبێت .. گهلێک لهم شتانه . ئهمهش له کاتێکدا ئامارهکان نیشانیانداوه که له ٤٧% فێرگە ” ئازادهکان” بڕوانامەی وانهوتنهوهیان نییه، ههروهها تهنها له ٢٧%ی خهڵکیش باوهڕی وایه، که ئهمه ڕێگایهکه بۆ پێشهوهچوونی فێریاران. دیسانهوهش به پێی ٢ توێیژینهوهش که لهم دوایانهدا کراون، پێماندهڵێن که فێریارانی فێرگە دهوڵهتییەکانی ئاستی ڕۆشبیریی و خوێندنیان له فێرگە تایبهتییهکان زۆر باشترە. لهمهش زیاتر،ئێستا دهرکهوتووه که تێکڕای فێرگه ئازادهکان پتر له 6.6 ملیۆن زیاتریان پێویسته لهوهی که له سهرهتادا پێشبینیدهکرا، بهم شێوهیه ههتا کۆتایی مانگی ئازاری ساڵی داهاتوو، 2014، تێجوونی سهرجهمی ئهم جۆره فێرگانه دهکاته 1 ملیار پاوهند. به پێی تازهترین ڕاپۆرتیش فێرگه ئازادهکانی که له مانگی سێبتهمبهری ئهمساڵهوه کراونهتهوه تا ههنوکه به رێژهی له %60 فێریارییان ههیه ، واته له لایهن خهڵکهوه داخوازییان لهسهر نییه.
بهپێی وتارێکی گاردیانی ڕۆژی ٢٦/٩/٢٠١٣ له ٣٥% فێرگە “ئازادهکان” فێرگەی ئایینیی Faith School ن . ئهم فێرگە ئایینینیانهش گهر کۆمپیتهر و وتنهوهی ههندێك وانهی زانستیانه و جل و بهرگی خوێندکاران و مامۆستاکانی لێدهرکهیت، حوجرهکانی جارانن، ههر بۆیهش ناو بهناو ڕووی ڕاستیان دهردهکهوێت. بۆ نموونه له مانگی ئۆكتۆبەری ئهم ساڵدا، ڕۆژنامهی گاردیان تهواوی ڕاپۆرتی سهرپهرشتیار و چاودێری فهرمی پهروهردهی خسته ڕوو، که یهکێك له فێرگەکانیان به ناوی “فێرگەی مهدیینه” که له شاری داربی ئهم وڵاتهیه و ٤١٢ فێریاری له تهمهن ٤ ساڵهوه تاکو ١٦ ساڵ، ههیه . ڕاپۆرتهکه دهڵێت که کوڕان و کچان به جیاو له شوێنی جیادا خوانی نیوهڕۆیان دهخۆن، کوڕ لهتەك کوڕ دادهنیشێت و کچ لهگهڵ کچ، مامۆستای بێئهزموون وانه دهڵێتهوه، ههموو فێریارانی پۆل ههر ههمان ئهرکیان دهدرێتێ، گهرچی ئاستی توانا و لێهاتوویی ههر یهکهیان جیایه، مامۆستا ئافرهتهکان دهبێت سهریان داپۆشن، فێریارە تەمەن گهورهكان له ههر دوو ڕەگەزەكە له دوو ڕیزی جیاجیادا دانیشتوون، مهترسی لهسهر ههمووان دروستبووه، که له دهرهوهی کۆنترۆڵن، ئازادن، ستافهکان ئهزموونیان نییه و خاوهنی بڕوانامە نین، تهنانهت بهڕێوهبهری فێرگەکهش ، تهنها ئهزمونی فێرگەی ئامادهیی ههیه . ئهمه بهشێکی ڕاپۆرتهکه بوو .
ئهمه له کاتێکدا که ئهم فێرگەیه بۆ ههر منداڵێک بڕی (٣٥٠٠) پاوهندی پێدراوه، سهرباری ئهمهش (٧٠٠) پاوهندی دیكەیش بۆ ههر فێریارێک، که له خێزانێكی ھەژارەوە هاتبێت و بارێکی ناههمواری ههبێت، کهچی ئهوهش خوێندنهکهیه لهو فێرگەیهدا.
ئێستاش له زۆربهی فێرگەکاندا بهیانیان بۆ چهند خولەكێك له ڕیزدا ڕێنوێنی و ستایشی ئایینی ههیه، ئهمه جگه لهوهی که وانهی ئایین له زۆربهی فێرگەکاندا وانهیهکی سهرهکییه. ههروهها له ههندێك له شارهوانییهکاندا له کۆبوونهوهی لیژنهی شارهوانیییهکاندا، پێش کۆبوونهوهکه نوێژدهکرێت و ستایشێکی ئایینی دهوترێت، بهڵام ههرچی جوولهکه و موسڵمانهکان ههیه، دهتوانن ئهو چهند خولەكه بچنه دهرهوه و ههتا ئهمه تهواودهبێت و دهست به کۆبونهوهکه دهکرێت.
وهکو پێشتر وتم، ههموو ئهمانه له ژێر ناوی فرهکهڵچهری و ئیتنکهتیدا دهکرێن، گوایه دهڵێن ههموو منداڵان یهکسانن، ئهی ئهگهر یهکسانن بۆ به ئایین جیایاندهکهینهوه؟!! له کاتێکدا ئهو ڕاستییانه دهزانین، که یهکهم، منداڵ ئایینی نییه و نابێت بیبێت، دووههمیش پهیوهندییهکی پتهو و بههێز له نێوانی سهرجهمی ئایینهکان و توندووتیژیدا، ههیه.
نمونهیهکی دیكەی فێرگەی ” ئازاد” ئهویش که ههر له مانگی ئۆكتۆبەری ئهم ساڵدا دهرکهوت The Kings Science Academy که فێرگەیهکی تایبهتییه و لێرهدا چۆن گهندهڵی کراوه و بهبڕی ٧٩٩٣٣ پاوهند بۆ مهبهستی جیاجیا، که پهیوهندی بهو پرۆژانهوە نییه، که پارهکهیان بۆ دانراوه، خەرجکراوه. ئهم فێرگەیه فێرگەیهکی ئامادهییه له ساڵی ٢٠١١ وه کراوهتهوه و ژمارهی فێریارانی (٨٠٠) فێریار و تهمهنیان له نێوانی ١١ و ١٦ ساڵیدایە.
حهزدهکهم سهرنجی خوێنهری کورد بۆ ئهوه ڕاکێشم که له “پرنسپهکانی کۆمیسۆنی مافی مرۆڤ و یهکسانێتی” که بووهته دهلیلێکیش (سهرخهت) بۆ زانکۆکانی بریتانی، واهاتووه ” یاسای یهکسانێتی ڕێگای جیاکردنهوهی جێندهکان له شوێن و بیناکاندا دهدات ئیدی دائیمی بێت یا بۆ کاتی (مۆقهت) که بهکار دهێنرێت بۆ مهبهستی ڕێکخستن و کۆبوونهوهی دینییانه ، له ههرکاتێکدا که دۆکتهرینی ئهو ئایینانه بیخوازێت” ئهمهش مهزههبی و دیینیییهکان به تایبهت ئیسلامهکان به لایهنی بهرژهوهندی خۆیاندا دهیشکێننهوه که گوایه له کاتی وانه وتنهوهی زانکۆکانا یا له بۆنه تایبهتییهکاندا که له هۆڵهکانی زانکۆدا دهگیڕرێت، وانهبێژ دهتوانێت داوای جیابوونهوهی کچان و کوڕان، ژنان و پیاوان ، بکات . ئهم دیاردهیه ماوهیهکه له خوێندنی باڵا و زانکۆکانی بریتانییدا بهردهوامه، له ههنووکهشدا ئهمه لێدوان و گفتووگۆیهکی گهرمی له میدیادا به ههموو بهشهکانییهوه، دروستکردوه ، که زۆر نزیکه دهسهڵات و سیاسییهکان چۆک بۆ ئیسلامهکان دابدهن بههۆی پێویستی بوون به دهنگیان و پارهی خوێندکارانی وڵاتانی دیکهوهو ههروهها به هۆی گوایه ههبوونی دیمۆکراسێت و سهربهستی قسهکردن و یهکسانێتی و ڕێزگرتن له بههای دین و کهڵچهرهکانی دیکهو ئهم توڕههاتانه. پرسیاری لۆجکیان لێرهدا ئهمهیه: له کاتێکدا ههڵاواردن و جووداخوازی له نێوانی ڕهنگ و ڕهگهزی جیاو دینی جیاو ئیتنیکهتی جیاو ڕێگه گرتن یا سوکایهتیکردن بهوانهی که مهیلی هاوڕهگهزهکانی خۆیانیان ههیه نایاسیی و قهدهغهیه؟ ئهی بۆچی جووداخوازی نێوان جێندهکان ( کچان و کوڕان/ ژنان و پیاوان) له زانکۆکاندا نایاسایی نهبێت؟!!!!
بواری سێههم، که شالیاری پهروهرده و ڕۆشبیری لەتەك شالیاری بهرگرییدا، کاری لهسهر دهکهن، ٤ پرۆژهن، که ڕاهێنهری هێزی سەربازیی بۆ فێرگەکان دههێنن، تاکو سهبارهت به گرنگێتی سهربازی و بهرگریکردن له نیشتمان و ئهم جۆره شته بێ واتایانه، قسه بۆ فێریاران بکهن. بۆ ئهم پرۆژهیهش ١،٩ ملۆێن پاوهندیان تهرخانکردوه، ههر کهسێك له کۆنه قهڵتاخشڕهکانی هێزی سهربازی (٩٠٠٠) پاوهندی پێدهدرێت، ئەگهر بییهوێت له فێرگەکاندا ئهم کاره بکات . ههر لهو کاتهوهی که ئهم پرۆژهیه له ئارادایه ساڵانه هێزی سەربازی پهیوهندی به (١٠٠٠) فێرگەوه دهکات، لهمهشدا (٩٠٠) ههزار منداڵی تهمهن نێوان ٨ بۆ ١٨ ساڵ دهبینن و قسهیان لهتەكدا دهکهن، بهم شێوهیه سەربازییکردنی فێرگەکان لێره بهردهوامه.
ئهمهی سهرهوه بهشێکی زۆر کهمی ئهو بوار و پرۆژانهیه، که کاریان لهسهر دهکرێن ههم له بواری ئایینی و بزنس و ههم له بواری میلیتهریدا، که ههرسێکیان بهڕۆڵی خۆیان بۆ کۆمهڵگه مهترسیدارن . ئهمه ئهوه دهسهلمێنێت، که جیاکردنهوهی ئایین له دهوڵهت له سهرهوه، ههتا به فهرمیش، شتێك ناگۆڕێت. کهواته گهر گۆڕانکاری بنهڕهتیمان دهوێت، ههر وهکو له بواری ڕامیاریی و ئابوورییدا، دهبێت له بنهوه دهستپێبکهین، بۆ ههڵتهکاندنی ئایین و فهرمییبوونیشی به ههمان شێوه دهبێت له بواری کۆمهڵایهتیی و كەڵچەری و فهرههنگی و بهشهکانی دیكەی کۆمهڵگهوه بکرێت، بهڵام له بنی کۆمهڵگهوه له تاکی نێو کۆمهڵگهوه دهستی پێبکرێت.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
ئازادی بۆ ھەموو زیندانیان
خۆپیشاندانی سەری ساڵ دژی زیندان
“خۆپیشاندان!” لەپێناو كۆمەڵگەیەكدا بەبێ زیندان
شوێن : ئاڵمانیا / بەردەم زیندانی شاری كۆڵن
كات ٣١/١٢/٢٠١٣ سات ٦ی ئێوارە
چۆنیەتی ھاتن :
ھێڵی (٥)
ئاراستەی Köln-Ossendorf
وێستگەی Rektor-Klein-Str.
زانیاری زیاتر لەو بارەوە
Podcast des Autonomen Knastprojekts zu Antiknasttagen und Silvesterdemo
http://akpradio.podspot.de/post/anti-knasttage-und-silvesterdemo-2014/
Hintergrundinfos zur letzten Anti-Knastdemo (Silvester 2012)
http://anarchistischesforumkoeln.blogsport.de/2012/12/08/silvesterdemo-am-knast-in-koeln-ossendorf/
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
نا بۆ تیرۆر، ھەنگاو بەرەو ئازادی
نا بۆ تیرۆر، ھەنگاو بەرەو ئازادی
تیرۆر ھەر كەس بیكات، ھەر لە بەرژەوەندی سەروەریی چینایەتی تەواودەبێت، لەبەرئەوەی كە خودی سەروەریی چینایەتی لەسەر پایەی جۆرەكانی تیرۆر، ناچاركردن، زیندان، ئەشكەنجە، ترس و تۆقاندن، كاریكرێگرتە، مشەخۆریی، نایەكسانی، ھەڵاواردن، سووكایەتی، درۆ و پیلانگێریی ڕۆنراوە و خۆی ڕاگرتووە، كە كۆی ھەموو ئەمانە خۆیان لە بوونی دەوڵەتی ھاوچەرخدا دەبیننەوە و پێكدەھێنن. تیرۆر وەك پێشینە و پاشبنەما لە كاردانەوەی سەرۆكخێڵ و پلەدارە ئاییینییەكان و سەردار [ئاغا] و ئیمپراتۆرەكانەوە تا ئەمڕۆ بەردەوام لە گەشەكردن و پەرەسەندندابووە و تەكنۆلۆجیاش بۆ ئاسانكردن و شاردنەوە و خێراكردن و ڕاگەیاندن و دادگە سیناریۆییەكانیش وەك ئامراز بۆ پەردەپۆشكردنی گیڕاونەتەبەر.
ھەرچەندە تیرۆر لەم سەردەمەدا تەنیا لە لەگیانخستنی جەستەی كەسێكدا كورتنابێتەوە و تیرۆر تا دوا قوژبنی ژیانی ڕۆژانەی كۆمەڵایەتی ڕۆچووە و ھەر سات و لە ھەر ھەنگاوێكماندا بۆ لێدان و لاوازكردنی كۆت و بەندەكانی سەروەریی، ڕووبەڕوومان دەبێتەوە. بەڵام لێرەدا بە دیاریكراوی مەبەستمان تیرۆری جەستەییە [كوشتنە]، كە دونێنێ دەنگێكی دیكەی لێخنكاندین، خامەیەكی دیكەی بوێری شكاندین، بازنەیەكی لە زنجیرەی تێكۆشانماندا پچڕاند، خەباتكارێكی دیكەی لێ كوشتین.
” كاوە گەرمیانی ” ڕۆژنامەنووس، یەكێك بوو لە سیمبولەكانی دەنگ و ناڕەزایەتی خەڵكی گەرمیان، چاوی كراوەی ژێردەستانی كۆمەڵگە بوو، ھیوای نەوەیەكی كپكراوبوو، چكڵی چاوی دەسەڵاتدارانی ئەو ناوچە بوو و پەردەی لەسەر خەونە مشەخۆریی و سەركوتگەرانەكانی دەسەڵاتداران لادەدا، بۆیە كوشتیان، بۆیە نەیانتوانی لەوە زیاتر بیسەر و بینەری وتار و چالاكییەكانی ئەو بن، لەبەرئەوە بڕیاری تیرۆری ئەو، تەنیا لەنێوبردنی جەستەیی ئەو نەبوو، بەڵكو ترساندنی دەنگی ناڕەزایەتی ناوچەی گەرمیان بوو.
ھەر كەس ئەوی بڕیاری تیرۆركردنی ئەوی دەركردبێت، ھیچ گومان لەوەدانییە، كە دەسەڵاتدارە یا دەسەڵاتخوازە و بۆ پاراستنی شكۆی فیرعەونانەی، بۆ پاراستنی دەسەڵاتی مشەخۆریی و تاڵانی و زۆرداری، بۆ درێژەدان بە سەروەری چینێك، پارتێك، دەستەبژێرێك، كە بیست و دوو ساڵە خەونەكانی خەڵكی ڕاپەڕیوی كوردستان سەركوت و تیرۆردەكات. لەبەرئەوە ھۆكاری تیرۆركردنی “كاوە گەرمیانی” كێشەیەكی كەسیی نێوان ئەو و بڕیاردەری تیرۆركردنەكەی نییە، بەڵكو كێشەی نێوان ستەمكار و ستەملێكراوانە، كێشەی نێوان سەروەر و ژێردەستانە، كێشەی نێوان برسی و مشەخۆرانە، كێشەی نێوان زیندانی و ئەشكەنجەدەرانە، كێشەی نێوان خەڵك و دەسەڵاتدارانە، كێشەی نێوان چینە بەشمەینەتەكان و چینی مشەخۆری كوردانە، كێشەی نێوان ڕەوا و ناڕەایە، كێشەی نێوان كۆیلانی یاخی و خواكانە. ھەر لەبەر ئەم ھۆیەیە، پاڕانەوە و چاوەڕوانی سزادانی بكەرانی ئەو تاوانە لە دەسەڵات، وەك تیرۆر ھەردەم لە بەرژەوەندی دەسەڵاتداران و تیرۆركەران تەواوبووە و دەبێت، چونكە جەماوەری ناڕازی لە چاوەڕوانییەكی بێسوود و سەرەنجامدا ڕادەگرێت، ھەر وەك لە تیرۆركردنی ڕەئوف كامیل، عەلی بۆسكانی، نەزیز عومەر، بەكر عەلی، سەلاح ھۆرامی، شاپور و قابیل، فەرھاد فەرەج، سۆران مامەحەمە، عەبدولستار تاھیر شەریف، سەردەشت عوسمان، …..، ….، ….، كاوە گەرمیانی و تیرۆری نەیارانی ئێرانی و توركیە و سوریە و عەرەب و ڕۆژنامەنووسانی كوردی ئێران و دەیان كەسی دیكە، كە لەبەرئەوەی سەر بە پارت و لایەنێكی ڕامیاریی نەبوون یا خەڵكی ھەرێمی كوردستان نەبوون، كوشتنیان وەك تیرۆر دەنگینەداتەوە و ھەژمارنەكراوە و لەلایەن پارتەكان و باڵەكانی دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنەوە نەتوانراوە سەرمایەگوزاریی ڕامیارییان لەسەر بكرێت و بۆ قازانجی ڕامیاریی خۆیان بەكارببرێن.
بە بۆچوونی ئێمە، تەنیا سەنگەر و شێوازێك كە بتوانێك تیرۆر لە ژیاری كۆمەڵایەتییدا دەربھاوێت و دەسەڵاتداران و دەوڵەت و باندەكانی لە ئەنجامدانی بگێڕێتەوە دواوە، خەباتی كۆمەڵایەتی سەربەخۆی خەڵكە لە دەرەوەی ھەوڵی بازرگانانە و سەرمایەگوزاریی ڕامیاران و پارتەكان، خەباتێك كە سەنگەرەكانی تەنیا دەتوانن گروپ و ڕێكخراوە جەماوەریی و كۆمەڵایتییە سەربەخۆكان بن و شێوازەكانی بە پێچەوانەی ھەوڵی ڕامیاران و پارتەكان، بە بایكۆتی ڕاگەیاندن و مانگرتن لە سەیركردن و خوێندنەوە و گوێگرتن لە میدیاكان، مانگرتنی گشتی سەرتاسەریی و ناوچەیی و خۆجێی، دانیشتن و داگیركردنی مەیدان و چوارڕێكانی شارەكان، داگیركردنی تەلاری دەزگەكانی ڕاگەیاندن، كاركردن بۆ پێكھێنانی گروپە خۆجێییە كۆمەڵایەتییەكان و گرێدانەوەیان لە تۆڕە سەرتاسەرییەكاندا، بەڵام لە دەرەوەی ھەوڵی پارتەكان و ڕێخكراوە بەناو ناحكومییەكان [NGO]كان، ھەڵدانی چادری ڕاگەیاندنی جەماوەریی دژی تیرۆر لە نیوەندی شارەكاندا، ڕێپێوان لە شێوەی كاری ھونەریی وەك موزیك و سروود و شانۆ و كۆڕی ھۆنراوە و خوێندنەوەی ژیاننامەی قوربانیانی تیرۆر لە سەردەمی شاخەوە بۆ سەردەمی پارلەمان، خەباتی نافەرمانی سڤیڵی [مەدەنی] و زۆر شێواز و چالاكی دیكە.
كاتێك جەماوەر ناڕەزایەتی خۆی بەردەوام و زیندوو و كارا تێكەڵ بە بوارەكانی ژیان و كار و پەیوەندیییە كۆمەڵایەتییەكان بكات، ئیدی ھیچ دەسەڵاتێك نییە، كە بتوانێت داواكانی نادیدە بگرێت و خۆی لە بڕیاردان بدزێتەوە. بە بۆچوونی ئێمە بە ئەزموونگیری لە ٢٢ ساڵی ڕابردوو و كار و كاردانەوە لە بەرامبەر زنجیرە تیرۆرەكانی پێشوودا، ئەوەی نیشانداوە، كە چاوەڕوانی چاكبوونی دەسەڵات و پەشیمانبوونەوەی تیرۆرستان و سەرمایەگزاری پارتەكان و ڕامیاران، تەنیا زەمینە بۆ درێژبوونەوەی تیرۆر و بەردەوامی دەڕەخسێنن و لە كۆتاییدا دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنەكەی ھەر یەكە بە شێوەیەك لە شێوەكان لە سەرەنجامی تیرۆر بەھرەمەندبووە و دەسەڵات بە ترساندنی ژێردەستان و ئۆپۆزسیۆن بە كۆكردنەوەی ناڕازییان و خۆشباوەڕكردنیان بە دەسەڵات و سەرۆكی باش و گەمە فریوكارییەكانی پارلەمان، بە واتایەكی دیكە، دەسەڵات چ دەسەڵاتی داگیركەربێت؛ دەوڵەتی ئێران و توركیە و سوریە، چ دەسەڵاتی چینی مشەخۆری كورد بێت، وەك دەسەڵاتی میرەكانی بادینان و سۆران، بەبێ تیرۆر ناتوانێت ژێردەستانی ڕابگرێت، ھەروا ئۆپۆزسیۆنیش چ ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی و توركییە و سوریە بێت لە ھەندەران، چ ئۆپۆزسیۆنی ھەرێمی كوردستان لە نێو ھۆڵی پارلەمان و دەرەوەیدا، بەبێ سەرمایەگوزاری ڕامیاریی لەسەر پرسە كۆمەڵایەتیی و ئابووریی و تیرۆرەكان، ناتوانێت مشەخۆریی و دەسەڵات بۆ خۆی مسۆگەربكات. لەبەرئەوە ھیچ پارت و لایەنێكی ڕامیاریی نییە، كە سەركوت و تیرۆر لە بەرژەوەندی نەبێت، چ وەك دەسەڵات بۆ ڕاگرتنی ژێردەستان، چ وەك ئۆپۆزسیۆن بۆ دابینكردنی مشەخۆریی و بە ئامانجگەیاندنی دەسەڵاتخوازیی، لەم بارەوە سەرنجی ڕاگەیاندنی پارتەكان و ڕێكخراوە ڕامیارییەكان بدەن و ببنین، كە چۆ ناڕاستەوخۆ خۆشی خۆیان بۆ گەرمبوونەوەی بازاری سەرمایەگوزاریی ڕامیارییان دەردەبڕن و تیرۆر بە ھاندەری خەباتی ئەندامە ناھوشیار و فەرمانبەرەكانیان دەبینن !
دەبا لە ڕیزی پارتەكان و ڕێكخراوە زەرد و [NGO] بێینەدەرەوە …
دەبا بایكۆتی دەنگدانەكان بكەین …
دەبا لە خەو و خەونی سەرۆكی باش و دەسەڵاتی باش و دەوڵەتی باش و دادپەروەریی لە سایەی دێمۆكراسی پارلەمانیدا داچلەكێین
دەبا خۆمان لە گروپە كۆمەڵایەتییەكانی كۆڵان و گەڕەكەكان ڕێكبخەین
دەبا خۆمان لە ڕێكخراوە سەربەخۆ جەماوەرییەكاندا لە شوێنی كار و دەرەوەی كار [بێكاران]، لە فەرمانگە و فێرگەكاندا ڕێكبخەین..
دەبا لەجیاتی خۆشباوەڕیی بە ئۆپۆزسیۆن و پارتەكان و دەسەڵاتداران، پشت بە توانا و یەكڕیزیی كۆمەڵایەتیانەی خۆمان ببەستین..
دەبا نەھێڵین تیرۆری “كاوە گەرمیانی” وەك تیرۆرەكانی پێشتر، بێدەنگەی لێبكرێت،دەبا بیكەینە خاڵی كۆتایی تیرۆر لە ژیانمانا
سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان [KAF]
٦ی دێسەمبەری ٢٠١٣
**************************************
anarkistan@activist.com
www.anarchistan.tk
www.facebook.com/Kurdistan.anarchists.Forum
www.twitter.com/anarkistan
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
ئهزموونی خهباتی مهدهنی و نافهرمانی مهدهنی له باکووری کوردستان له ڕوانگهییهکی کوردییهوه
ئهزموونی خهباتی مهدهنی و نافهرمانی مهدهنی له باکووری کوردستان له ڕوانگهییهکی کوردییهوه
سیاوەشی گودەرزی
خهباتی نافهرمانی مهدهنی ئهزموونێکی پڕ له خوێن و بهرخۆدان بووه له باکووری کوردستان، پێشهنگایهتی پهکهکه و شهقڵی کاریگهری هزری چهپ به ڕوونی بهم خهباتهوه دیاره. ئهوانهی ئاگاداری بزووتنهوهی چهپی کوردی له باکووری کوردستان ههن، ئهوه دهزانن که خهباتی نافهرمانی مهدهنی له باکووری کوردستان یهکهم ئهزموونی بزووتنهوهی مۆدێڕنه یان یهکێک له بزووتنهوه ههره پێشهنگهکانله ههموو ڕۆژههڵاتی نێوهڕاستدا.
ئێستا پێواژۆیهکی ئاشتی له تورکیا له نێوان کورد و دهوڵهتی تورکیا له ئارادیه. لایهنی پهکهکه و پارتی ئهکهپه ههر کامه دوو خوێندنهوهو لێکدانهوهی جیاوازیان بۆ ئهم پێواژۆیه ههیه. له درێژهی ئهم پێواژۆیهدا ههڵبژاردنه شارهوانییهکانی له مانگی مارسی 2014 بهڕێوهیه. له لایهکی دیکهوه بزووتنهوهیهکی گهلی و خهتێکی سیاسی به ناوی خهتی سێههم و جیا له دوو جهمسهری تورکیا و سوریا له ڕۆژئاوای کوردستان به پێشهنگایهتی پهیهده و له سهر خهتی سیاسی پهکهکه خهریکه وهک سیستهمێکی بهڕێوهبهری خۆجێیهتی خۆی دهچهسپێنێ.
به لهبهرچاوگرتنی ههلوومهرجی ئێستا، گهلهکۆمهیهکی ههمه لایهنه له دژی هێڵی سێههم چ له تورکیا و چ له ڕۆژئاوای کوردستان له ئارادایه. سهردانی سێقۆڵی بارزانی و شوان پهروهر و ئهردۆغان له ئامهد وهک کۆکردنهوهی دهنگ بۆ ئهکهپه تهنیا یهکێک له نموونه ئاشکراکانی ئهم دژایهتییهیه. له لایهکی دیکهوه ههمان خهبات و بهرخۆدان و هێڵی سێههمی سیاسی که سیستهمێکی نوێی بهڕێوهبهری له ڕۆژئاوای کوردستان پێکهێناوهو له سهر عهرزی واقع چهسپاندوویهتی. هاوکات ههمان هێڵ، پاشهکشهی به دهوڵهتی تورکیا له باکووری کوردستان کردووهو فهزایهکی سیاسی کراوهی له سهر پرسی کورد پێکهێناوه. بهڵام له ههمانکاتدا پڕۆپاگهندهیهکی بهربڵاویش له ئارادایه که ئهم خهبات و بهخۆدانه به نهدیتوو ببیندرێ و وهک خێر و چاکه، کاڵای به قهد باڵای ئهردۆغان و ئهکهپهدا ببڕدرێ.
لهو سۆنگهوه ههوڵ دهدهم لهمهو بهدوا ناوه ناوه زنجیره نووسینێک له سهر خهباتی نافهرمانی مهدهنی له باکووری کوردستان که پێشتر له فۆرمی کتێبێکدا ئامادهکراوه، له فهیسبووک بڵاوبکهمهوه. لهم وتارانهدا دوو تهوهرهی سهرهکی به بنهما دهگرم.
یهکهم، خهباتی سیاسی: کرۆنۆلۆژیایی خهباتی سیاسی و پارلمانتاری له باکووری کوردستان، پێشینهی پارته تورکییهکان له کوردستان، پارتهکانی ههپ، دهپ، دههاپ و هادهپ، پارتی کۆمهڵگهی دیمۆکراتیک دهتهپه، پارتی ئاشتی و دیمۆکراسی بهدهپه، کۆنگرهی جفاکی دیمۆکراتیک کهجهده، یاسای بنچینهیی تورکیا و ناسنامهی کورد و بایکۆتی ڕاپرسی
دووهم، خهباتی سڤیل و مهدهنی: شێوازهکانی خهباتی نافهرمانی مهدهنی له باکووری کوردستان، دایکانی ئاشتی، کهمپهینی ناسنامهی کوردی، بایکۆتی نهچوونه قوتابخانه، وتنی بێژهی “بهرێز” ئۆجالان، به کوردی قسهکردن له مهحکهمه و پارلمان ،نهچوونه سهربازی، قهڵخانی زیندوو و خێوهتهکانی ئاشتی.
تێبینی:
ئهم زنجیره وتارانه تایبهت له فهیسبووک بڵاو دهکهمهوه بهڵام ههر ماڵپهڕ و ڕۆژنامهیهک ئهگهر ویستیان دهتوانن لای خۆیان دایبهزێنن.
سهرهتا:
بیرۆکهی خهباتی نافهرمانی مهدهنی له ڕۆژئاوا له باکووری ئهمهریکا له لای هێنڕی دهیڤید تۆرێۆ لە سەدەی هەژدەهەمدا، سهریههڵدا و له ڕۆژههڵات له هیندووستان لای گاندی وهپێشکهوت. تۆرێۆ له ڕۆژئاوا له لێگهڕین و بیرکردنهوهکانیدا له سهر زۆڵم و ناحهقیی و پێوهندی دهوڵهت و خهڵک لهو بوارهدا بهو ئاکامه گهیشت که حكوومهت له خۆیدا مهترسیدار نییه. مهترسی و كێشهی ههره گهوره ئهوهیه که هاووڵاتیان فهرمانبهری له دهوڵهتێک دهکهن که ههمان دهوڵهت زوڵم و ناحهقی لهوان دهکا. مههاتما گاندی له ڕۆژههڵات له خهباتی دژ به کۆلۆنیالیزمی ڕۆژئاوایی ئینگلیز چهمکێکی به ناوی ناتوندوتیژی به خهباتی نافهرمانی مهدهنییهوه زیاد کرد. گاندی لهو بڕوایهدا بوو نهک تهنیا نابێ له توندتویژی کهڵک وهرگیردرێ بهڵکوو ناتوندوتیژی وهک ئهرک ڕهچاو بکرێ و بۆ نههێشتنی توندوتیژی خهباتێکی ههمهلایهنه بهڕێوه بچێ و ناوتوندوتیژی وهک کولتوور له کۆمهڵگادا بچهسپێندرێ . چوونکه چارهسهری و نهمانی زوڵم له خودی ههناوی ناتوندوتیژیدا ههڵکهوتووه.
کهوابوو نافهرمانی مهدهنی داهێنانێکی تهنیا ڕۆژئاوایی نییه، ههر ئهوهنده بهشی به ڕۆژئاواوه ههیه دوو ئهوهنده بهشی به لایهکهی دیکهی جیهان ڕۆژههڵاتهوه ههیه. ههر لهو سۆنگهیهوه دهکرێ ڕاشکاوانه بێژین خهباتی نافهرمانی مهدهنی بیرۆکهیهکی جیهانیی و ئونیڤێرسیاڵه و له کولتوورێکی تایبهتهوه سهرچاوهی نهگرتووهو هیچ نهتهوهیهک و کولتوورێک پاوانی به سهر خهباتی نافهرمانی مهدهنییهوه نییه.
نافهرمانی مهدهنی له سهر چهند پرهنسیپێک ڕاوهستاوه؛ كردهوهیهكی كراوهی فهرمییه و هیچ چهشنه نهێنی و شاراوهییهکی تێدا نییه. ئامانج له نافهرمانی مهدهنی، ئامانجێكی گشتی كۆمهڵگایی و ئهخلاقییه. بێجگه لهم دوو پرهنسیپه له خهباتی نافهرمانی مهدهنیدا به بێ بهکارهێنانی توندوتیژی فهرمانبهری له یاسا ناحهقهکان دهکرێ و ئهو یاسایانهی که مافی دهسته و گرووپێک، پێشێل دهکهن، بۆخۆیان به هۆی ههمان دهستهو گرووپه بن پێ دهکرێن. له ڕۆژههڵات یان ڕۆژئاوا له سوید یان کوردستان ئهو پرهنسیپانه نهگۆڕن، بهڵام شێوازهکانی پێرهوکردنی ئهو پرهنسیپانه به پێی ههلوومهرجی جیاواز، وڵاتی جیاواز و کولتووری جیالهیهک دهگۆڕدرێن و ههر گهل و نهتهوهیهک، ههر دهسته و گرووپێک شێوازی جیاجیا له خهباتی نافهرمانی مهدهنی بۆ خۆی ههڵدهبژێت.
شێوازهکانی خهباتی نافهرمانی مهدهنی له گاندی بهدواوه ههتا ئێستا به تایبهتی له ڕۆژئاوا ئاڵووگۆڕی زۆری بهسهردا هاتووه. به لایهنی ئهرێنیدا گهشهی زۆری کردووه و به تایبهتی بۆ ئهوه له ههموو ههلوومهرجێکدا دووری له توندوتیژی بکرێ نوێکاری له شیوازهکانی خهباتی نافهرمانی مهدهنیدا پێکهاتووه. وهک نموونه لهم ساڵانهی دواییدا خهباتکارانی مهدهنی له سوید کڵاوهی پارێزهری سهر که پاسکیل لێخورهکان یان کرێکارهکان له سهری دهکهن، له کاتی ههڵمهتهکاندا بهکار نابهن بۆ ئهوه هێما بۆ ئهگهری بهکارهێنانی توندوتیژی له لای پۆلیس و خۆپیشاندهرانیشهوه نهکهن.
له کوردستان له پارچه جیاجیاکاندا له گهڵ ئهوهی ههموو مێژووی هاوچهرخی کورد له نافهرمانی و بهرههڵهستکاری داگیرکهراندا بووه بهڵام نافهرمانی مهدهنی دیاردیهکی ئێکجار نوێیه. بهتایبهتی له بواری هزری و کاری تیۆری له سهر خهباتی نافهرمانی مهدهنی زۆر کهم شت نووسراوه. بهههمان شێوهش له کردهوهدا کهمتر سهرهنج دراوهته نافهرمانی مهدهنی یان به شێوهیهکی دیکه به هۆی زوڵم و زۆری له ڕادهبهدهری داگیرکهران له کوردستان، خهباتگێڕی کورد کهمتر باوهڕ به سهرکهوتنی خهباتی نافهرمانی مهدهنی ههبووه.
له گهڵ ئهوهشدا خهباتی نافهرمانی مهدهنی زۆر درهنگ هاتووهته کوردستان بهڵام له ماوهیهکی کهم زۆر باش گهشهی کردووه. له زۆر شێوازی نافهرمانی مهدهنی بهتایبهتی له باکووری کوردستاندا کهڵک وهرگیراوهو ههتا دهچێ و زیاتر شێوازهکانی نافهرمانی مهدهنیش تهشهنه دهکهن. ههڵمهتهکانی دایکانی ئاشتی، ههڵمهتی دژی شهڕ به ناوی قهڵغانی زیندوو، ههڵمهتی نهچوونه سهربازی، ههڵمهتهکانی خۆناساندن به مهحکهمه و وتنی بێژهی “بهڕێز ئۆجالان”، ههڵمهتی بایکۆتکردنی ڕێفراندۆم، ههڵمهتی نهچوونه قوتابخانه و ههڵمهتی به کوردی قسهکردن له مهحکهمهکانی تورکیا و له ئاستی بهرزیشدا له پارلمانی تورکیا له کاتی وهشانی ڕاستهوخۆ تهلهفزیۆنیدا تهنیا چهند نموونهیهکن له شێوازهکانی خهباتی نافهرمانی مهدهنی له باکووری کوردستان.
پارته سیاسییهکانی تورکیا و کورد لە دامەزراندنی دەوڵەتی تورکیاوە هەتا ئێستاشی لە گەڵ بێت، کوردەکان بۆیان نییە پارتێکی سیاسی لە سەر بنەمای ئهتنیکی یان کورد بوون چێ بکەن. هەتا ساڵەکانی ١٩٩٠ کە کوردەکان لە پارته کوردییه، “تورکی ناو”هکانهوه تێکۆشانە سیاسییەکانی خۆیان دەستپێکرد، لە نێو پارتە سیاسییەکانی تورکیادا وەک تورک تێکۆشانیان هەبووە و هیچ کاتێکیش به هۆی یاسای بنچینهیی تورکیاوه، نه کورد ئهو مافهی ههبووه و نه قهوارهی پارته تورکییهکانیش ئهو دهرفهتهی به کورد داوه که وهک کورد و له سهر بنهمای ئهتنیکی له پارتهکانی تورکیادا تێکۆشانی سیاسییان ههبێت.
پارتی کۆماری گهل جەهەپە، یهکێک له کۆنترین پارته سیاسییهکانی تورکیایه که بە هۆی ئەتاتورکەوە لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزرا و له ماوهیهکی دوور و درێژدا ههتا ساڵی ١٩٤٦ تاقە پارتی دەسەڵاتدار له تورکیا بوو. له ساڵی ١٩٥٠ سیستهمی فره پارتی له یاسای بنچینەیی تورکیادا گونجێندرا. بە دوای ئەم ئاڵووگۆڕەدا پارتی دیموکراتیک سهکهوتنێکی بهرچاوی وهدهستهێنا و جەلال بایار کە پێشتر خۆی لە پارتی کۆماری گەل دابڕاندبوو لە پارتی نوێدا پۆستی سهرۆککۆماری وەدەست هێنا و عەدنان مهندهیرس کرا به سهرۆکوهزیری تورکیا. ئەمە یهکهم جار بوو کە پارتی کۆماری گەل، پارتهکهی ئهتاتورک کەوتە دەرەوەی دەسەڵات و له ژێر ڕێبهڕایهتی عیسمهت ئینینۆدا بوو به پارتی ئۆپۆزسیۆن.
بهتایبهتی له پاش شهڕی دووهمی دنیاگر و دابهشبوونی جیهان بهسهر دوو بهرهی کاپیتالیستی و کۆمۆنیستیدا گرینگی ستراتیژی تورکیا زیاتر کهوته بهر سهرهنج. پۆزیسیۆن و ههڵکهوتهی جوگرافی سیاسیی تورکیا له بهرانبهر سۆڤییهتدا، زیاتر له لایهن ئهمهریکاوه که ڕۆڵی سهرهکی له بهرهی ناتۆ و وڵاتانی ڕۆژئاوا خستبۆوه مل خۆی گرینگی پێدرا. تورکیای سێکۆلار و کهمالیستیش ئهم ههلهی قۆستهوهو بێجگه له جێگرتن له ناتۆ و چهند پهیماننایهکهی دیکهی سهربازی و هاوکاری له گهڵ وڵاتانی دۆستی ڕۆژئاوا وهک سێنتۆ دژ به سۆڤییهت و تهشهنهکردنی کۆمۆنیزم، ههڵکهوتهی ستراتیژی خۆی زیاتر له ناوچه بتهو کرد.
له سهرهتای ساڵانی شهستهکاندا تهوژمێکی چهپ و ڕادیکاڵ ههموو ڕۆژئاوا بهتایبهتی ئهوروپای گرتهوهو له ئهوروپاشهوه ئاخرهکهی سهری له تورکیاش دهرهێنا. دهسهڵاتی سیاسی تورکیا که ههر له سهردهمی ئهتاتورکهوه له ژێرهوه به هۆی ژنڕاڵه سهربازییهکان بهڕێوه دهچوو سهرههڵدانی ئهم ڕهوتهی به مهترسییهکی گهوره بۆ سهر خۆی زانی و ههربۆیه له ههر له دهسپێکدا و له یهکهم دهرفهتدا کهوته سهرکوتکردنی. ساڵی ١٩٦٠ یهکهمین کودهتای سهربازی له تورکیادا ئهنجام درا و ١١ساڵ دوای ئهوه بۆجاری دووهم له ساڵی 1971دا ئهو جار ڕاستهوخۆ و به یهکجاری دهسهڵاتی سیاسی گرته دهست.
له ساڵی١٩٧٠ بهدواوه له ژێر تیشکی گۆڕانکارییه ههرێمییهکان و بهتایبهتی قهیرانی نهوت له جیهاندا تورکیاش ژمارهیهک گۆرانکاری بهسهردا هات. لهو سهروبهندهدا بوو له ساڵی ١٩٧٤ که باکووری قوبرس لهلایهن سوپای تورکیاوه داگیرکرا و ئهمهش ئهوهندهی دیکه قهیرانهکانی تورکیای به تایبهتی قهیرانی ئابووری قوڵتر کردهوه. ئهمهریکا وهک یهکێک له بهرچاوترین وڵاتانی یارمهتیدهری تورکیا، وهک ناڕهزایهتی له بهرانبهر داگیرکاری قوبرس، یارمهتییه دراوییهکانی خۆی بۆ تورکیا ههڵپهسارد.
له ژێر سێبهری قهیرانه سیاسی، ئابووری و کۆمهڵایهتییهکان له تورکیا دهنگه ناڕهزایهتییهکان له لایهن دهستهو گرووپی جیاجیا بهتایبهتی چهپهکان له کۆتایی حهفتاکاندا له تهشهنهکردندا بوو که له ١٢ سێپتهمبری ساڵی ١٩٨٠، جارێکیتر جهنرالهکان کودهتایهکی دیکهی سهربازیان ئهنجامداو ئهمجاره به ههزاران کهس دهسبهسهر کران و خرانه زیندان.
دوای ئهوهی له پاش شهڕی دووهمی دنیاگرهوه هیچ چهشنه بزووتنهوهیهکی چهکداری له باکووری کوردستاندا سهریههڵنهدابوو، ڕاست دوو ساڵ بهر له کودێتا، له ساڵی 1978 پارتی کرێکارانی کوردستان له گوندێک به ناوی فیس له نزیک ئامهد له لایهن ژمارهیهک خوێندکاری زانکۆوه که بڕوایهکی بتهویان به حهرهکهتی چهکداری ههبوو، له ژێر کاریهگهری خهتی هزری عهبدوڵا ئۆجالاندا دامهزرابوو .
ئۆجالان له یهکێک له وتارهکانیدا دهنووسێ: تهواوی ئهو حکوومهتانهی له تورکیا هاتوونهته سهر کار ههمیشه به ترسهوه له پرسگری کوردیان ڕوانیوه. ههر دهسهڵاتێک هاتووهته سهر کار، کێشهکهی قووڵتر کردووهتهوه و ئهم کێشهیهی به دهسهڵاتی دوای خۆی سپاردووه. ههموو حکوومهتهکانی تورکیا، سیاسهتهکانی وهک ستهمکاری، کۆچی زۆرهملێ و دوورخستنهوهیان له سهر کورد تاقی کردۆتهوه. له ئاکامی ئهمهدا وهک لایهنێکی ناڕازی، پهکهکه سهری ههڵدا. پهکهکه خوازیاری چارهسهری سیاسی بوو. کاتێک ئهمه پێک نههات، شهڕ هاته ئاراوه. ئهو شهڕه ههتا ئیمڕۆش ههر بهردهوامه. (له دهقی فیلمێکی بهڵگهیی له مێدیا تیڤی وهرگیراوه).
پهکهکه بهپێچهوانهی پارته کوردییهکانی دیکه له ماوهیهکی کورتدا پێشوهچوونی بهرچاوی له باکووری کوردستان بهخۆوه دیت. له لایهن حکوومهتی سهربازی تورکیاوه، باری نائاسای بهتایبهت له له باکووری کوردستان بهشێوهیهکی گشتی ڕاگهیهندرابوو . له پانتایی تورکیا و کوردستان، ئازادی چاپهمهنی و کۆبوونهوهی کۆڕوکۆمهڵهکان قهدهغهکران. کوردستان بهتایبهتی کهوته بن سهرکوتێکی گران و هۆڤانهترین شێوازی ئهشکهنجه له سهر زیندانیانی سیاسی کورد که به زۆری له ئهندام و لایهنگرانی پهکهکه پێکهاتبوون تاقی کرایهوه. زیندانی ئامهد یهکێک له نموونه ههره بهرچاوهکانی سهرکوتی هۆڤانهی کودهتا له ماوهی سێ ساڵ، دهسهڵاتی تهواوی سهربازی جهنڕاڵهکانی تورک بوو.
کودهتای سهربازی ساڵی ١٩٨٠، جارێکی دیکه ههموو دهرفهتێکی بۆ جوڵان و تێکۆشانی سیاسی له باکووری کوردستاندا له نێو برد و حکوومهتی سهربازی تورکیا به توندترین شێواز ههموو بهرههڵستکارییهکی ڕاستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆی کوردی سهرکوت دهکرد.
دوای سێ ساڵ دهسهڵاتی تهواوهتی سهربازی، ئاخرهکهی جهنڕاڵهکان له ساڵی ١٩٨٣ له پاش گۆڕان له یاسای بنچینهییدا و دانانی لهمپهری دهلهسهد، ڕهزامهندی خۆیان بۆ ههڵبژاردنێکی گشتی دهربڕی. له بهر ئهوهی لهو ساڵانهدا تێکۆشانه سیاسییهکانی کورد و ئیسلامییهکان تهشهنهی سهندبوو، له ڕاستیدا دانانی لهمپهری دهلهسهد تهنیا بۆ دژایهتی کورد و ئیسلامییهکان و له نێو بردنی شانسی هاتنی ئهوان بۆ نێو پارلمانی تورکیا، داندرا.
پارتی نیشتمانی دایک، به سهرۆکایهتی تورکوت ئۆزال سهرکهوتنێکی گهورهی له ههڵبژاردنی پارلمانی ساڵی ١٩٨٣دا وهدهستهێنا. تورکوت ئۆزال به وهدهستخستنی ڕێژهی ٤٥ لهسهدی دهنگهکان بوو به سهرۆکوهزیر و ههر زوو ئهو چاکسازییه ئابوورییانهی که له ههڵمهتی ههڵبژاردندا بانگهشهی بۆ کردبوو، دهست پێکرد. بهڵام سهرکوت له کوردستان ههروا بهردهوام بوو و بهش به حاڵی کورد، ههڵبژاردنی ئۆزال و ڕێفۆرمه ئابوورییهکانی کاریگهرییهکی ئهوتۆی له سهر باروودۆخی نالهباری کوردستان نهکرد، بهتایبهتی ئهوه باروودۆخی نائاسایی له زۆربهی ههرێمهکانی کوردستاندا ڕاگهیاندرابوو و به کردهوه ژاندارم و ئهرتهش بوون که دهسهڵاتیان له باکووری کوردستان بهدهستهوه بوو.
له ساڵی ١٩٨٤دا، پهکهکه شهڕی چهکداری دهستپێکرد و ورده ورده شهڕ پانتایی ههموو باکووری کوردستانی گرتهوه. ساڵ به ساڵ و پێ به پێی بهرفراوان بوونهوهی چالاکی چهکداری پهکهکه و زۆر بوونی هێزی گهریلا و دژوار بوونهوهی شهڕ، دهوڵهتی تورکیاش شهڕی له کوردستان بهرفراوانتر کرد و نهک تهنیا هێزی گهریلا بهڵکوو خهڵکی سڤیلی گوندهکانیش کرانه ئامانجی سهربازی و له ئاکامدا بهسهدان گوند کاول و وێران کران و به سهدان ههزار کهسیش ئاوارهو پهڕیوهی شاره گهورهکانی کوردستان و تورکیا بوون. لهو ساڵانهدا بهتایبهتی له ڕۆژێکی وهک نهورۆزدا، حهرهکهته جهماوهرییهکان به ناوی پیرۆزباییهکانی نهورۆز دهبوونه کۆبوونهوهی ناڕهزایهتی جهماوهری بهرانبهر به دهوڵهتی تورکیا. له گهڵ ههموو قهدهغهکاریهکانی دهوڵهت، نهورۆز له دوای ساڵهکانی ١٩٨٠، له شارهکانی جزیره و نوسهیبین، به بهشداری دهیان ههزار کهس و به شێوازێکی بهربڵاو پیرۆز دهکرا. له نهورۆزی ساڵی ١٩٩٠، له بهرزایی قهڵای ئامهد، کچێک به ناوی زهکیه ئهلکان، به ئاگربهردان له جهستهی خۆی، جهژنی نهورۆزی پیرۆز کرد.
درێژهی ههیه …
سهرچاوه:
کتێبی: ئهزموونی خهباتی مهدهنی و نافهرمانی مهدهنی له باکووری کوردستان، سیاوهش گۆدهرزی، چاپ نهکراو.
پێگەی نووسەر لە فەیسبووك
https://www.facebook.com/siawash.goudarzi/
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
نا بۆ جەنگ و بۆربۆڕینی شارچییەتیی ڕامیاران و دەسەڵاتداران و كۆمپانییەكان !
نا بۆ جەنگ و بۆربۆڕینی شارچییەتیی ڕامیاران و دەسەڵاتداران و كۆمپانییەكان !
ئێمە ئەناركیستەكان، وێڕای پێداگریمان لەسەر سەبەخۆیی [ئۆتۆنۆمی] خۆبەڕێوەبەرایەتی ناوچە و كۆمیونیتییەكان و یەكێتی و یەكگرتنەوەیان لەسەر بنەمای فێدراڵی لە فێدراڵییە ئازادەكان و دواجار لە كۆنفۆفێدراڵییە سەرتاسەرییەكاندا، بە توندی دژی ھەوڵی جیاوازیكارانە و ناوچەگەرێتی و شارچییەتی ڕامیاران و دەسەڵاتداران دەوەستینەوە، چونكە ئامانجی ئەوان دابینكردنی ئازادی تاك و كۆمەڵ نییە لە ھارمۆنییەكی فیدراڵیدا، بەڵكو یەكلاكردنەوەی جەنگی دەسەڵاتخوازانەی چل [٤٠] ساڵی ڕابوردووی پارت و گروپە ناسیونالیستەكانی كوردە، كە لە خوڵەكانی پێشوویدا [ساڵی ١٩٦٣ تا ، ١٩٧٦ تا ١٩٨٨، ١٩٩٤ تا ١٩٩٨١٩٧٤] شكستی خواردووە.
بە بۆچوونی ئێمە جەنگ و ململانێی نێوان جەلالییەكان و نیئۆجەلالییەكان و مەلاییەكان و پارتە لاورگەكانی دیكە، ھیچ پەیوەندی بە ژیان و داخوازی و خەونی ئازادیخوازانە و یەكسانیخوازانە و دادپەروەرییخوازانەی تاك و دانیشتووانی ھەرێمی كوردستانەوە نییە، بەڵكو تەنیا پەردەپۆشكردنی جەنگی ئابووریی كۆمپانییەكانی نۆكان و وشە و كۆڕەك و …تد و دەسەڵاتی بنەماڵەیی و بۆربۆڕینی ڕامیاریی و پارتایەتییە.
لەبەرئەوە ئەركی ھەموو ئازادیخوازانە كە دژایەتی ھەوڵی ڕامیارەكان بە زەرد و سەوز و سوور و شین و بۆرەوە، بەگشتی بكەین و بوارنەدەین كۆمەڵگە بەسەر بەرەكانی دەسەڵاتخوازیی و مشەخۆریی خۆیاندا دابەشبكەن و ھەروەھا ئەركی ھەموومانە كە دژی خێڵچییەتی و ناوچەگەریی و شاڕچییەتیەكەیان بوەستینەوە …
سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان
١٥ی نۆڤەمبەری ٢٠١٣
anarkistan@activist.com
http://www.anarchistan.tk
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
آنارشیسم و خشونت
چند نظامی در یک پادگان فرانسوی در طی جنگ استعماری الجزایر (١٩۶٢ – ١۹۵۴) می خواستند مردی تنومند، اما صلح طلب را به اجبار سرباز کنند و بر تنش لباس نظامی بپوشانند. مرد به دیوار سیاه چالی که در آن بود تکیه داد، مشتش را گره کرد و گفت:«پیش آیید و ببینید تا چه اندازه صلح طلب هستم.» در این هنگام بود که نظامیان از قصد خود منصرف شدند.
همین داستان کوتاه نشان می دهد که در خشونت گریزی و صلح طلبی حدّی وجود دارد.
خشونت گریزانی هستند که برای توجیه اعمال قهر به نقل قولی از گاندی اشاره می کنند.
ژان – پی یر بارو در کتاب شهامت خشونت گریزی این نقل قول گاندی را آورده است:«بر این باورم که اگر قرار بود انتخابی بین بزدلی و خشونت کرد، من دوّمی را برمی گزیدم.» به این نکته توّجه کنیم که انتخاب گاندی بر پایه ی گزینش میان «سستی و…
View original post 761 more words
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
ئهوهی کە چاوهڕوانی خێرو بهرهکهتی ڕامیاریهکان و ڕامیاریی ئابوری لیبراڵیان بکات ، وهکو چاوهڕێکردنی کاسهی دراوسێیهتی وایه، بهبێ شێو سهردهنێتهوه.
ئهوهی کە چاوهڕوانی خێرو بهرهکهتی ڕامیاریهکان و ڕامیاریی ئابوری لیبراڵیان بکات ، وهکو چاوهڕێکردنی کاسهی دراوسێیهتی وایه، بهبێ شێو سهردهنێتهوه.
زاهیر باهیر
12/11/2013
لهم چهند دێڕهدا نامهوێت باس لهو کارهساتانه بکهم که ڕامیارهکان و ڕامیاریی لیبراڵ و نیو-لیبراڵ بهسهر زۆرێکی وڵاتانی جیهانیاندا، هێناوه ، چونکه من لهسهر ئهم باسه زۆرم نوسیوه. ئهوهی که له خوارهوه دهیبینیت تهنها چهند پهڕهگرافێکه له وتاری S’bu Zikode ی که چالاکوانێکی نێو لیژنهی ئهو خهڵکانهیه که له خانووه به لهوح و تهنهکه و پوش و گهڵاو قامیش درهوستکراوهکانا، دهژین، بهتایبهت له شاری دهربهن- ی خواروی ئهفریقا ، که خهڵکانێکی زۆری تریش له زۆربهی جێگاکانی تر ، ههر ههمان ژیان دهبهنه سهر ، که لهم خهڵکانه ، له شاری دهربهن 12000 کهسیان خۆیان ڕێکخسوه بۆ بهگژاچونهوهی سیاسهتی لیبراڵی حکومهتی خواروی ئهفهریقا، بۆ بهگژاچونهوهی دهوڵهت و پۆلیس و کۆمپانیاکان . لهو بڕگانهی که من کردومن به کوردی به ئاشکرا سروشت و جهوههری سیاسییهکان و گهندهڵییان ئیدی له ههر شوێنێک، بن، خۆماڵی بن یاخود بێیانهو دهرهکی، له پلان و بهرنامهو ئامانجهکانیاندا ، دهردهکهون و ههموویان وهکویهکن .
ئهم وتاره که له ڕۆژنامهی گاردیانی ئهمڕۆدا ، 12/11/2013 بڵاو کراوهتهوه ، به وهرگێڕانی بۆ زمانی کوردی حهزمکرد لهگهڵتانا (شهیر) هاوبهشی بکهم. به خوێندنهوهی تهنها ئهم چهند بڕگهیه لهم وتاره ، گهر خۆمان گێلنهکهین ، بهلانی کهمهوه ئهوهمان بۆ دهردهکهوێت که چۆن سیاسهتی ئابوری لیبراڵ و نیو-لیبراڵ که چۆن له لایهن دهسهڵاتی خۆماڵیهوه بۆ ههژاران و بێدهرهتانی ئهو وڵاته، بهڕێدهکرێت، له دهسهڵاتی ڕایسستی پێشوو باشتر نیییه.
S’bu Ziko له وتارهکهیدا دهڵێت ” بزوتنهوهکهمان له ساڵی 2005 دا له شاری دهربهن دروستبوو ، ئێستاش خاوەنی 12 ههزار ئهندامه و ……… کهمپهینی دژی دهرکردن له خانووهکانمان دهکهین و داوای خانووبهرهی گشتی دهکهین ، له پێناوی جیهانێکدا خهباتدهکین، که ڕێز و کهسایهتی مرۆڤ پێش قازانج و سوودی تایبهت ،بخات، تاکو زهوی و زار و شارهکان و سامان و دهسهڵات به دادوهرییانه ، بهشبکرێت”
“…. گهلێك جهنگی گرنگمان له دادگەدا وهکو ههڵوهشاندنهوهی یاسای ، بڕگهی دژه ههژارانی دانیشتووی خانووه پهرپووتهکان، کرد، بهڵام یاسا دادوهرێتی نههێنا. گهرچی سهرکهوتنمان بهدهستهێنا، بهلام به ههزارهها لهم خانووه پهرپووت و شڕانه به زۆری زۆرداری ڕوخێنران، تاکو کارئاسانی بۆ پێشخستنی ئهو شوێنه بۆ مهبهستی جامی جیهانی 2010 ، بکرێت. زۆربهی دانیشتوانهکهی فڕێدرانه کهمپی خراپهو،ه بهبێ ئهوهی که خزمهتگوزارییه ئاساییهکانیشیان ، تیادابێت. تهنانهت ههندێك له کهمپهکان وهکو Isipingo له خواروی دهربهن لهسهر لیته و قوڕاوی لافاو ، دروستکرابوون”
” بهڵێندرا که که بهپلانێکی دهوڵهتی خهڵکهکه له خانوودا نیشتهجێبکرێن، واته خانویان بۆ دروستبکرێت. بهڵام شارهکان ئهم پڕۆگرامهیان ڕهتکردهوه . له چێگهی ئهمه سیاسییه گهندهڵهکان سوودیان لهم پلانی خانووبهرهیه بینی، به ئامادهکردنی ئهو پارهیه بۆ یارمهتی ئهندامانی وهلابهری ANC دهسهڵاتدار، بهکارهێنرا ….. که لهلایهن بهڵێندهرهکانی دروستکردنی خانووهوه پارهیان پێدرا. سهرئهنجام خانووی خراپ دروستکران و تۆش ناتوانیت بهرتیل بدهیت، تاکو خانوو وهربگریت. ئهگهر تۆ له Eastern Cape بیت و ئهندامی ANC نهبیت ، ئهوه تۆ له لیستی خانووپێداندا بهدهریت، ئهگهریش ئهندامێکی چالاکی ئهم بزوتنهوهیه بیت، ئهوه نهك ههر خانووت پێنادرێت، ئهوه ڕهنگه بشگیردرێیت، ئهشکهنجه بدرێیت و بکوژرێیت.”
” ههر لهبهرئهمه له ئهنجامدانی چالاکی ڕاستهوخۆدا بهردهوامبووین، تاکو له چوارچێوهی کاری سهركاخزیی دهربچین و بێینه سهرکاری کهتواری، له کاری تیوری و ناكردەییهوه بگوێزینهوه بۆ کاری کۆنکرێتی …. کاتێك زهوییان پێڕهوانهدهبینین، دهستمان بهسهر زهوی بهکارنههێنراودا دهگرت. دهوڵهت و دهوڵهمهندهکان ئهمهیان به تاوان ھەژماردەكرد ، ئێمهش ناوی بهدیمۆکراتیکردنی پلانی خهڵکانی دهرهوهی شارمان لێدهنا بۆ ناسینی مافهکانمان له شاردا….. کاتێك كه لهوێش دەریاندەكردین، ئێمه له شوێنێكی دیكە، له دهربهن، 9 جار زیاتر لهو شوێنهی كه دهستمان بهسهرداگرتبوو خانوومان دروستدهكردهوه ……كاتێك كه ئاو و كارهبایان لێدهبڕین، خۆمان دهمانبهستنهوه. كاتێك كه دهیانبڕییهوه ئێمهش دهمانبهستنهوه. لهم كهین و بهینهدا لهم ماوهی پێشووهدا تهقهیان له 9 كهس كرد و 2 كهسیان كوژران.”
” كاتێك ڕێپێوانی یاسایمان پهراوێزدهخرا، داواكانمان له دادگەدا فهرامۆشدهكران و دهستوور پشتگوێدهخرا، كاتێك وەك خهڵكانێكی پیسوپۆخڵ مامهڵهدهكراین و بهكهم دهگیراین و له بهرامبهر یاسادا حسابمان بۆ نهدهكرا ، ئێمهش كاری نانهوهی پشێوی سیاسیانهمان دهكرد . به ڕژانه شهقامهكان و داخستنی ڕێگاوبانهكان و بهستنیان له هاتووچۆ.، لهم ماوهی پێشووهدا 8 جار بهستن و تهوقكردن و دابڕانی ڕێگاكانمان له یهك بهیانییدا ، لهو كاتهی كه خهڵكی بهڕێوه بوون بۆ سهر ئیش ، ڕێكخست.”
” كاتێكی سهخته بۆ بزوتنهوهكهمان ، دهوڵهمهندان و دهوڵهت یهكیانگرتوهوه بڕیاریانداوه، كه له شار بمانكهنهدهرهوه . ئهندامهكانمان فره ڕهچەڵەكن ، گهلێك لهوانه بهزمانی Xhosa دهدوێن كه له خۆرههڵاتی كهیپهوهن ، دهگرێت به خۆیهوه………… دهوڵهت له ههڕهشهی ههژاران دهترسێت، بهتایبهت ئەو ههژارانەی كه خۆیان ڕێكخستووه، ههژاره بههێزهكان ، ئهوانهی كه دهستبهرداری یاسابوون. ڕامیاریی خوێن شوێنی ڕامیاریی ئاشتی گرتۆتهوه . پۆلیس چهكداركراوه ،ههروهها شارهوانییهكان یەكەكانی سهربازی دروستدهكهن، تاكو دهستبهسهراگرتنی زهوییهكان، بوهستێنن. ئێمه له كوخهكانمان دهركراوین، له ماڵهكانمان وهدهرنراوین، لهلایهن كوتهكوهشێنهكانی پارتهوه، لێماندراوه، ئهشكهنجهدراوین، له لایهن پۆلیسهوه تهقهمانلێكراوه ……………………. لەتەك ئهوهشدا كوژهرهكان دهستگیرنهكراون…… باوهڕمان وایه هۆی دهستگیرنهكردنی كوژرهكان هۆی ڕامیارییه، كه لهلایهن سهرانی گهورهی ڕامیارهكانهوه ، ئهم ڕامیارییه بهڕێكراوه . …………….. لهلایهن حكومهتهوه تیرۆری ڕامیاریی له ههڕهتیدایه، كه ڕهنگی خۆی به شارهكهوه گرتووه و زیادیكردوه و پرۆفێشنهڵانه لهلایهن Hitman وه به ئهنجامدهگهیهنرێت …………… ئهگهر ههژارانی دهرهوهی شار له خوارووی ئافریكا ئهم جهنگه نهبهنهوه، شارهكانمان دهبنه ATMs بۆ ڕامیارییهكان و دهوڵهمهندان ، دهبنه شارانی دیوار و چهك له خوێن و له ترسا….. ، بهڵێنهكانی مهندێلا له شاری دهربهن’دا سهبارهت به مافی گشتی ، مافی خانوو به خۆڕایی ، مافی ڕۆشنبیری و پهروهرده و خوێندنی خۆڕایی، چارهسهری خۆڕایی، تێبینینهكراون و بهجێنههێنراون …… Thabo Mbeki’s administration ، سهرۆكی پێشووی حكومهت، زۆر له بهرزیدا بوو، تاكو بتوانێت خوارهوهی ببینێت، یا بێتهخوارهوه ، Jacob Zuma سهرۆكی ئێستاش، له بێدهنگكردنی ئۆپۆزیشندا ، پشت به توندووتیژی دهبهستێت.”
له داخوازییهكانماندا بۆ جۆره خانوویهك كه بتوانرێت تیایدا بژین، فێری ئهوه بوین، كه دوژمن دروستبكهین ، به دهستبهسهراگرتنی زهوییهكانیش، ئهو دوژمنانهمان زیاتر بێبهزهییكردووه. بهڵام ناتوانین له قوڕاودا چاوهڕوانبكهین ، پیسایی بكهین و له ئاگر و لهناو كوخدا له ژیانێكی ئاوادا بۆ ههمیشه، بژین . دهنگدان بۆ ئێمه كاری نهكرد و سوودی نهبوو، پارته ڕامیارهكان بۆ ئێمه كاریاننهكرد . كۆمهڵگهی سڤیلی بۆ ئێمه بێبهرههم بوو . هیچ ڕامیارێكی پارت ، كۆمهڵگهی سڤیلیست ههتا سەندیكاش ئێمه بانگناكهن بۆ ناو شارهكان یاخود بۆ ناو ئهوهی، كه له دیمۆكراسییهت له خوارووی ئافریكادا ماوهتهوه. ئێمه هیچ ھەڵبژێرێكمان نییه جگه له دابینكردنی شوێنی خۆماندا نهبێت له شارهكاندا ههروهها له ژیانی ڕامیارییانهی وڵاتهكهدا .”
” بهڵام ئێمه لهژێر سێبهری خۆشباوەڕیی و گێژاودا نین، دهركردنی خهڵكی له خانووهكانیان زیاتر دهبێت، لێدان زیاتردهبێت، ئهشكهنجهدانی زیاتر ، تهقهكردنی زیاتر ، كوشتن زیاتردهبێت. ههژاربوون له خوارووی ئافریكادا ژیانێكی مردنئاسایه، ههر لهبهر ئهمهش هیچ چارهیهكمان نییه، بێجگه لهوهی لهبهرهو پێشهوهچوونماندا بهردهوامبین “.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
نا بۆ سێدارە ! بەڵێ بۆ ئازادی و ژیان .
نا بۆ سێدارە !
بەڵێ بۆ ئازادی و ژیان .
نه به اعدام !
بله برای آزادی و زندگی.
لا للاعدام !
نعم للحرية والحياة.
!No to execution
.yes to freedom and life
!Nein zur Todesstrafe
.ja für Freiheit und Leben
! No ala pena de muerte
.Sí a la libe0rtad y la vida
Não à execução!
sim à liberdade e à vida.
निष्पादन के लिए नहीं!
स्वतंत्रता और जीवन के लिए हाँ.
没有执行！
是自由和生命。
Нет для исполнения!
Да на свободу и жизнь.
Anarkistan ئەنارشیستان 
پێویستە لە ژوورەوە بیت تا سەرنج بنێریت.