Protests and demonstrations in the region complement each other

16/09/2025

Protests and demonstrations in the region complement each other

 This year’s and last year’s protests and those before the coronavirus era and their beginnings in the Middle East and Asia complement each other. Not only that, they have the same social environment and the same economic and political basis.

 What happened in Nepal in recent days and led to the overthrow of power and change there it complemented the experience, courage and inspiration of previous events in Bangladesh, Sri Lanka, Iran and elsewhere.

There was immortality, unemployment, corruption, increased cost of living, low wages and lack of freedom, all of which are common among these countries.

In each case the specific grievances against the leaders were different, but the broader socioeconomic frustrations of the young people who revolted against an aging and corrupt political class were remarkably similar. All countries have growing youth populations – nearly 40% of the South Asian population is under 18 – but this so-called “youth dividend” is seen as being largely wasted due to poor education, lack of jobs, sustained low wages and poor living standards.

 Chittig Bajpai, a senior fellow for South Asia at Chatham House, said the youth-led movement emerging in Nepal, Indonesia, Bangladesh and Sri Lanka addressed “several structural challenges facing countries across the region their ambition, economic distress and demographic pressures.”

 For the majority of young Nepalese struggling with energy-sapping inflation, economic hardship and high youth unemployment – ​​driving millions to find exploitative and often deadly jobs abroad in places like the Gulf – images of wealth and luxury were damning proof that Nepal’s political system is broken. Nepalese authorities and politicians see the protests as a conspiracy and interference by anti-government parties, but in fact this is a big lie as 14 prime ministers have changed in Nepal in 16 years to solve the problems, but instead the problems have deepened.

 Ashish Pradhan, Nepal expert at Crisis Group, said: “There was a lot of chatter online about being inspired by Bangladeshis, by Sri Lankans and by what was happening with the student movement in Indonesia be.'” Anoja Pandey, 26, one of the faces of the Gen Z protests, maintained that the overthrow of the Oli government was not part of any pre-planned conspiracy. “The wealth of those in power and their access had grown tremendously; while others continue to suffer ,” she said. “Our generation, Gen Z, is bearing the cost of this and that’s what made us take to the streets.”

ناڕەزایی و خۆپیشاندانی وڵاتانی ناوچەکە تەواوکەری یەکترین

16/9/2025

ناڕەزایی و خۆپیشاندانەکانی ئەمساڵ و پارساڵ و ئەوانەی پێش سەردەمی کۆرۆنان و دەستپێکردنەوشیان لە وڵاتانی ڕۆهەڵاتی ناوەڕاست و ئاسیادا تەواوکەری یەکدین. نەك هەر ئەوە بەڵکو هەمان ژینگەی کۆمەڵایەتی و هەمان بنەمای ئابووری و سیاسیشیان هەیە.

ئەوەی کە ئەم چەند ڕۆژەی پێشو لە نیپاڵ  ڕوویدا و بووە هۆی ڕاماڵینی دەسەڵات و گۆڕانکارییەك لەوێ، تەواوکەر و ئەزموون و بوێری و ئیلهامهێنەری ڕووداوەکانی پێشتری بەنگلادش و سریلانکە و ئێران و شوێنەکانی تر بوو.  بوونی ژیانی مەمرە و مەژی و نەبوونی و بێ کاریی و گەندەڵی و زیادبوونی کولفەی ژیان و نزمی کرێی سەر کار و مووچە و نەبوونی ئازادیی بوو، کە هەموو ئەمانە ناوکۆین لە نێوانی ئەو وڵاتانەدا.

لە هەر حاڵەتێکدا گلەیی تایبەت لە سەرکردەکان جیاواز بوو، بەڵام بێزارییە ئابوورییە کۆمەڵایەتییە فراوانەکانی ئەو گەنجانەی کە لە بەرامبەر چینێکی سیاسی بەساڵاچوو و گەندەڵدا ڕاپەڕینەوە، بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش لەیەک دەچوو.  هەموو وڵاتان دانیشتوانی گەنجانیان لە گەشەکردندایە – نزیکەی ٤٠%ی دانیشتوانی باشووری ئاسیا تەمەنیان لە خوار ١٨ ساڵەوەیە – بەڵام ئەم بەناو “پاداشتی گەنجانە” وەک ئەوە سەیر دەکرێت کە تا ڕادەیەکی زۆر بەفیڕۆ دەچێت بەهۆی خراپی خوێندن، نەبوونی هەلی کار، کەمی مووچەی بەردەوام و خراپی ئاستی ژیان.

چیتیگ باجپای، توێژەرێکی باڵا بۆ باشووری ئاسیا لە چاتام هاوس، وتی ئەو بزووتنەوە بە سەرکردایەتی گەنجان کە لە نیپاڵ، ئەندەنوسیا، بەنگلادیش و سریلانکا سەریان هەڵداوە، قسەیان لەسەر “چەند تەحەدای پێکهاتەیی کردووە کە ڕووبەڕووی وڵاتانی سەرتاسەری ناوچەکە دەبێتەوە. ئەمەش بریتییە لە تێکچوونی کارکردنی سیاسی لەگەڵ حکومەتەکان کە نابینرێت وەڵامدەرەوە بن بۆ دانیشتوانی گەنج و ئاواتخوازی خۆیان، ناڕەحەتی ئابووری و فشارە دیمۆگرافییەکان.”

.

بۆ زۆرینەی گەنجانی نیپاڵ کە لەگەڵ هەڵاوسانی وزەپڕوکێنەر، سەختی ئابووری و بێکاری بەرزی گەنجان دەجەنگن – کە ملیۆنان کەسیان لێدەخوڕێت بۆ دۆزینەوەی کاری ئیستغلالکار و زۆرجار کوشندە لە دەرەوەی وڵات لە شوێنەکانی وەک کەنداو – وێنەکانی سامان و لوکس بەڵگەیەکی نەفرەتی بوون کە سیستەمی سیاسی نیپاڵ شکاوە.

دەسەڵاتداران و سیاسییەکانی نیپاڵ پرۆتێست و ڕاپەڕینەکان بە پیلانگێڕی و دەستوەردانی لایەنەکانی دژ بە دەوڵەت دەزانن، بەڵام لە ڕاستیدا ئەمە درۆیەکی گەورەیە وەکو  کە لە ١٦ ساڵدا ١٤ سەرۆکوەزیران لە نیپاڵدا گۆراوە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان ، بەڵام لەبری ئەوە کێشەکان قوڵتر بوونەتەوەوە.     

ئاشیش پرادان، پسپۆڕی نیپاڵ لە گروپی قەیرانەکان، وتی: “قسە و قسەی زۆر لەڕێگەی ئۆنلاینەوە هەبوو سەبارەت بە وەرگرتنی ئیلهام لە بەنگلادیشییەکان، لە سریلانکاییەکان و لەوەی کە لەگەڵ بزووتنەوەی خوێندکاران لە ئەندەنوسیا ڕوودەدات. خەڵک وێنەی شێخ حەسینایان بڵاودەکردەوە کە لە بەنگلادیش هەڵدێت و دەیانگوت: ‘ئەمە دەتوانێت ئێمە بین – پێویستە نیپاڵ لە داهاتوودا بێت.'”

انۆجا پاندی تەمەن ٢٦ ساڵ، یەکێک لە ڕووخساری ناڕەزایەتییەکانی جێن زێت، جەختی لەوە کردەوە کە ڕووخاندنی حکومەتی ئۆلی بەشێک نییە لە هیچ پیلانێکی پێشوەختە پلان بۆ داڕێژراو. ئاماژەی بەوەشکردووە، “سەروەت و سامانی ئەوانەی لە دەسەڵاتدان و دەستڕاگەیشتنیان بە شێوەیەکی زۆر گەشەسەندووبوو؛ لەکاتێکدا ئەوانی دیکە بەردەوامن لە ئازارچێشتن “. “نەوەی ئێمە، Gen Z، تێچووی ئەم کارە لە ئەستۆ دەگرێت و ئەوەش وای لێکردین بچینە سەر شەقامەکان.”

Mass demonstrations are likely to resume in Turkey

15/09/2025

 The Justice and Development Party (AKP) government’s dictatorial rule, lack of freedoms, depreciation of the Turkish currency, the lira, inflation, unemployment, women’s issues and feminism will cause another wave of mass demonstrations and protests in Turkey.

Yesterday, Sunday, tens of thousands of people from the oposition parties of the Turkish government and others took to the streets of Ankara for these reasons.

The court decision on Monday whether to invalidate the 2023 congress of the Republican People’s party (CHP) over alleged procedural irregularities could reshape the party, rattle financial markets and influence the timing of a general election set for 2028. The court could also delay the ruling.

More than 500 supporters of the opposition parties, including 17 mayors, have been arrested since last year. As the 2028 general elections approach, the Turkish government’s attacks on opposition parties in the name of eradicating corruption are increasing.

These attacks on members of opposition parties and anyone else who speaks out against the government are on the rise. This has increased the wave of protests and is likely to lead to a wave of mass protests. Another reason for people’s frustration with Turkey is Turkey’s foreign policy by interfering in Syria and other countries and supporting some terrorist groups.

The frustration of the protests is such that change can happen in Turkey, whether through elections or otherwise, but what is clear is that radical change will not happen through elections and a coup d’etat of army generals. Radical change comes through the people themselves through direct actions and direct democracy, which is the only way to end oppression, inequality, social injustice and elite rule.

پێدەچێت خۆپیشاندانە جەماوەرییەکان لە تورکیا دەست پێبکاتەوە

15/09/2025

حوکمی دیکتاتەریانەی حکومەتی ئاکەپە و نەبوونی ئازادییەکان و دابەزینی نرخی دراوی تورکی ، لیرە، و هەڵئاوسانی پارە و بێ کاری و پرسی ژنان و فێمێنیزم ببێتە هۆی ئەوەی کە بۆ جارێکی دیکەش شەپۆلێکی خۆپیشاندان و ناڕەزایی جەماوەریانە لە تورکیا ڕووبدات.

دوێنێ، یەکشەمە، بە دەیان هەزار کەس لە بەرەی پارتە ئۆپۆزۆسیوێنییەکانی حکومەتی تورکیا و کەسانی دیکە لەبەر ئەو هۆیانە ڕژانە سەر شەقامەکانی ئەنقەڕە.

بڕیاری دادگا لە ڕۆژی دووشەممەدا کە کۆنگرەی ساڵی ٢٠٢٣ی پارتی کۆماریخوازی گەل (جەهەپە) هەڵبوەشێنێتەوە بەهۆی ناڕێکییە گوماناوییەکانی ڕێکارەکانەوە، دەتوانێت پارتەکە لە قاڵب بداتەوە و بازاڕە داراییەکان بشێوێنێت و کاریگەری لەسەر کاتی هەڵبژاردنی گشتی هەبێت کە بۆ ساڵی ٢٠٢٨ دیاری کراوە. هەروەها دادگا دەتوانێت بڕیارەکە دوابخات.

لە ساڵی پارەکەوە زیاتر لە ٥٠٠ کەس لە جەماعەتی ئۆپۆزۆسوێن کە ١٧  کەسیا سەرۆک شارەوانیین دەستگیر کراون. لەگەڵ نزیكبونەوەی هەڵبژاردنی گشتی کە لە ساڵی ٢٠٠٢٨دایە هێڕشەکانی حکومەتی تورکیا بۆ سەر پارتە موعاریزەکان لەژێر ناوی بنەبڕکردنی گەندەڵی  لە زیاد بووندایە.

 ئەم هێڕشانە بۆسەر ئەندامانی حیزبە موعاریزەکان و هەر کەسێکی دیکە کە دژ بە حکومەت دەنگ هەڵبڕێت لە فراوانبووندایە. ئەمەش شەپۆلی ناڕەزاییەکانی زیاد کردووە و پێدەچێت ببێتە هۆی دروستبوونی شەپۆلی ناڕەزایی گەورەی جەماوەرییانە .

 هۆکارێکی دیکەی بێزاری خەڵکی لە تورکیا جگە لە  ئەوانەی کە لە  سەرەوە باس کران هۆکاری سیاسەتی دەرەوەی تورکیایە بە دەستوەردان لە سوریا و وڵاتانی دیکە و پشتگیریکردنی هەندێک لە گروپە تیرۆریستییەکان  ناڕەزاییەکانی خەڵکی چڕ و پڕ تر دەکات .

بێزاری و ڕك و کینەی ناڕەزاییەکان تا ئەو ڕادەیە کە دەکرێت گۆڕانکاری لە تورکیادا ڕووبدات، ئیتر لە ڕێگەی هەڵبژاردنەوە بێت یا خود لە ڕێگەی دیکەوە، بەڵام ئەوەی ئاشکرایە گۆڕانکاری ڕیشەیی لەڕێگەی هەڵبژاردن و کودەتای جێنڕاڵەکانی سوپاوە ڕوو نادات. گۆڕانکاری ڕیشيیی لە ڕێگای خودی خەڵکەکەوە ڕوودەدات لە ڕێگەی خەباتی ڕاستەوخۆ و دیمۆکراتی ڕاستەوخۆوە سەرهەڵدەدات کە تاکە ڕێگەیەکە کە کۆتایی بە زوڵم و زۆر و نایەکسانی و نادادپەروەری کۆمەڵایەتی و حوکڕانی دەستەبژێر دەهێنێت.

خۆپیشاندان و ناڕەزاییەکانی نیپاڵ تا ڕادەیەک ئەوەی کە دەیانویست هاتە دی

13/09/2025

پاش چەند ڕۆژێک هاتنە سەر شەقام لەلایەن سەدەها هەزار لە گەنجانی نیپاڵ کە زۆرینەیان تەمەنیان لە خوار ٣٠ ساڵەوە بوو و قوربانیدانی زیاتر لە ٢٥ کەس و برینداربوونی زیاتر لە ٣٠٠ کەس کە داوای دەست لەکارکێشانەوەی سەرەک وەزیران و هەڵوەشاندنەوەی پەڕلەمان  وەزیرەکان و ڕادەستکردنیان بە دادگە بۆ داماڵینیان لەو سەروەت و سامانەی کە بە گەندەڵێ دەستیان کەوتووە و لەسەر حسابی خەڵکە ئاساییەکەی ئەوێ توانییان ئەوانەی کە دەیاویست بەدەستی بهێنن.

دوێنێ ڕۆژی هەینی، ١٢ی مانگ درەنگانێك  گروپی جێنڕاڵ Z [زێت] ، کە گروپی خۆپیشاندەران و ناڕەزاییکەرانە لەگەڵ جینراڵە عەسکەرییەکان و هەندێک لە پاشماوەکانی حکومەت بە ڕەزامەندی هەموو لایەك ڕێکەوتوون لەسەر هەڵووەشاندنەوی پەڕلەمان و دادگاییکردنی گەندەڵان ئەوانەشی کە دەستیان بەخوێنی خەڵك سوورە وەك سەرەک وەزیرانی لێکەوتوو و وەزیری سوپا و پۆلیس   ئاسایش.  لە کۆبوونەوی هەمە لایەنەی دوێنێدا هەموو ڕێکەوتن کە Sushila Karki ، سوسیالە کارکی ، ببێتە سەرەك وەزیرانی کاتی و لە مانگی ئازاری ساڵی ئایندەدا هەڵبژاردنی گشتی ئەنجام بدرێت.

ڕازیبوونی گروپی جێنڕال زێت بە دانانی ‘کارکی’ ، لای ئەوان کەسایەتییەکی بەڕێز و بە هەڵوێستی توندڕەوی دژی گەندەڵی ناسراوە، لەلایەن گروپێکەوە کاندید کرابوو کە دەیانگوت ئەوان نوێنەرایەتی ئەو خۆپیشاندەرانە دەکەن کە خۆیان بە gen Z ناودەبەن و Z لەسەر شەقامەکان ئاهەنگیان گێڕا.،

پێشتر وەک یەکەم ژنە سەرۆکی دادوەری نیپاڵ دەستنیشانکرابوو و بە پێشکەشکردنی چەندین بڕیاری باڵا لە دژی وەزیرەکان و پۆلیسی باڵا لە دۆسیەکانی گەندەڵیدا ناسرابوو، لە ئەنجامدا دأە گەندەڵی و بە دادگایی گەیاندن گەیشتە ناو چەقی لایەنە سیاسییە گەورەکانەوە. . دوای خانەنشین بوونی خۆی وەک کەسایەتییەکی دیار لە کۆمەڵگەی مەدەنیدا جێگیر کردبوو، لەسەر پرسەکانی گەندەڵی و خراپەکاری سیاسی لە نیپاڵ قسەی دەکرد

بێ گومان ئەوەی کە دەکرێت ئامانج و هیوای هەموو کەسێك نییە هاوکاتیش چاوەڕوانی ئەوە ناکرێت کە حکومەتی ئایندە زۆر باشتر بێت لەمەی پێشتر کە لە ٢٠١٦دا هەڵبژێرراوە. 

لەگەڵ وتنی ئەوەشدا چەند خاڵێکی ئەرێنی لەم ڕاپەڕینەی خەڵکیدا هەبوو:

یەك: خەڵکی نیپاڵ ئەوەیان کرد کە لەئیمکانی کردندا بوو ، واتە نەدەبوو شتێکی نەکردە و ئایدۆلۆجی بسەپێنرێت و دواتر تێشکانێکی گەورەی بە دووادا بێت.

دوو: نیشانی هەموو دەسەڵاتدارە  دیکتارۆر و دیمۆکراتەکانی جیهانیان دا کە ناتوانن بە ئارەزوی خۆیان ئەوەی دەیانەوێت بیکەن و بە زۆر بیسەپێنن بەسەر گەلدا، پشوو و چاوەڕوانی سنور و حەدی خۆی هەیە.

سێ:  خەڵکی دەکرێت چی تر زوڵم و زۆر و گەندەڵی و خراپی حکومەتێك، دەوڵەتێك قەبوڵ نەکەن و بە خۆیان گۆڕانکاری بکەن داخوازییەکانیان دەستەبەر بکەن. ئەزموونی ڕاپەڕینیان لا دەوڵەمەند دەکات ، قۆناخێکی گەورە تێدەپەڕێنن و ئەمە هەنگاوی یەکەم دەبێت و فێریان دەکات کە سەراپای حکومەتەکان لەژێر هەر ناوێک و دەسەڵاتی هەر چێنێکدا بێت هەمان شت دەبێت و  گۆڕانکاری ڕیشەیی دروست نابێت. ئەمە هەنگاوی یەکەم دەبێت بۆ بێ متمانە بوون بە سەراپای دەسەڵاتەکان و دواتر دامەزراندنی دامەزراوەکان کە خەكی خۆی بڕیاری لەسەر دەدا و ئەوەشی کە خۆیان دەیانەێت لە  ڕێگای دیمۆکراسی ڕاستەخۆوە بڕیاری لەسەر دەدەن کۆلێکتیڤانە دروستی دەکەن.

قەدەغەکردنی ئەم دواییەی سۆشیال میدیا لە نیپاڵ خاڵی تەقینەوەی ناکۆکییەکانی نێوانی جەماوەر و دەوڵەتی نیپاڵە

10/09/2025

ناڕەزایەتییەکان لە پایتەختی نیپاڵ لە ڕۆژی سێ شەمەدا  پەرەی زیاتری سەند بەهۆی ئەوەی توڕەیی و نائومێدییەک کە ساڵانێکە لەنێو خۆپیشاندەراندا پەنگی خواردۆتەوە. قەدەخەکردنی سۆشیال میدیا لە لایەن حکومەتەوە تەنها دەستپێکردنی ناڕەزاییکەران بوو. سۆشیال میدیا بەشێکی گەورەیە لە ژیانی نیپاڵییەکان.پێكهێناوە.  لەڕاستیدا ئەو وڵاتە یەکێکە لە بەرزترین ڕێژەی بەکارهێنەرانی باشووری ئاسیا بۆ هەر تاکێک.  خۆپێشاندانەکان بەهۆی بڕیارەکەی حکومەتی هەفتەی ڕابردووەوە بوو بۆ قەدەغەکردنی 26 پلاتفۆرمی سۆشیال میدیا، لەنێویاندا واتسئەپ، ئینستاگرام و فەیسبووک، بەهۆی ئەوەی وادەی دیاریکراوی ناو تۆمارکردنیان جێبەجێنەکرد.

قەدەغەکردنی سۆشیال میدیا دوای ئەوە هات کە حکومەتی نیپاڵ وادەی حەوت ڕۆژی بە کۆمپانیاکانی سۆشیال میدیا دا بۆ ناو تۆمارکردن و پابەندبوون بە ڕێسا نوێیەکان. جگە لە پێنج کەس، هەموویان نەیانتوانی لە کاتی خۆیدا ناویان تۆمار بکەن و لە ئەنجامدا فەیسبووک، ئینستاگرام و واتسئەپی مێتا، یوتیوبی ئەلفابێت، تێنسێنت و سناپچاتی چین، پینتەرسێت و ئێکس تا نیوەی شەوی پێنجشەممە بلۆک کران.  بڕیارەکەی حکومەت توڕەیی گەنجانی نیپاڵ لێکەوتەوە، زۆرێک لەوانە وەک هەوڵێک بۆ سەرکوتکردنی ڕەخنەکانیان لە حکومەت زانی.. ڕاکشا بام، تەمەن 26 ساڵ، دەڵێت: “ئەو گەندەڵییەی کە هەموو ئاستێکی وڵاتی گرتۆتەوە، دەبێت کۆتایی بێت، بەڵام لەبری ئەوەی ئەو گەندەڵییە ڕابگرن، فەزای مەدەنیی نەوەی ئێمەیان داخست، هەر بۆیەش ژەنەڕاڵ ز لە یەک شوێن کۆبووەوە”.

پشتبەستنی حکومەتی نیپاڵ بە حەواڵەی پارە و ناردنی پارەی دوو ملێوێن کەسی کە لە وڵاتانی دیکەن بۆ کەس و کاریان تا ڕادەیەك باش بووە بۆ ئابووری نیپاڵ .

نیپاڵ زۆر پشت بەو حەواڵە دەبەستێت کە ئەو کرێکارانە لە دەرەوەی وڵات دەینێرن بۆ ماڵەوە. لە ساڵی ٢٠٢٤دا ئەو ١١ ملیار دۆلارەی کە ناردوویانە زیاتر لە ٢٦%ی ئابووری وڵاتەکەی پێکهێناوە. بەو پارەیە خواردن و دەرمان دەکڕرێت و منداڵان دەنێررێتە قوتابخانە لە نیپاڵ.

لەگەڵ دەست لەکارکێشانەوەی سەرەك وەزیران و چەندوەزیرێکی هێشتا خۆپیشاندان و ناڕيزاییەکانی ئەوێ هەر بەردەوامە تا ڕادەی ئاگربەردانە پەڕلەمان و  فەرمانگەکانی حکومەت و ماڵی سیاسەتمەداران.

لە  دەرفەتی نەبوونی کاردا  ڕۆژانە زیاتر لە هەزار گەنج لە پیاو و  ژن وڵات بەجێدەهێڵن بۆ خزمەتکردنی گرێبەستە درێژخایەنەکان لە وڵاتانی دەوڵەمەند بە نەوتی کەنداوی فارس و مالیزیو  دەیان هەزار کەس لە هیندستان وەک کرێکاری کۆچبەری وەرزیی کاردەکەن. داتاکانی حکومەت دەریدەخەن کە ساڵی ڕابردوو زیاتر لە ٧٤١ هەزار کەس وڵاتەکەیان بەجێهێشتووە، بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ دۆزینەوەی کار لە بواری بیناسازی یان کشتوکاڵدا.

تا دوێنی ٣شەمە 19 خۆپیشاندەری دژە گەندەڵی لە تێکهەڵچوونەکانی ڕۆژی دووشەممە لەگەڵ پۆلیسدا گیانیان بەخت کردووە، هاوکاتیش بەرپرسانی زیندانەکە ڕایانگەیاندووە، 900 زیندانی توانیویانە لە دوو زیندان لە ناوچەکانی ڕۆژئاوای نیپاڵ هەڵبێن. خۆپیشاندانەکان بەهۆی قەدەغەکردنی پلاتفۆرمی سۆشیال میدیاوە دەستیپێکرد.

پێدەچێت نزیکەی 200 کەس لە پێکدادان لەگەڵ پۆلیس برینداربووبن، کە گازی فرمێسکڕێژ و تۆپی ئاو و گوللەی زیندوویان بەکارهێناوە، لە کاتێک خۆپیشاندەران بەسەر دیوارەکانی پەرلەمان و باڵەخانە فەرمییەکانی دیکەدا ڕۆیشتوون.

لە شاری کاتماندۆش ژمارەی خۆپیشاندەران لە زیادبووندایە. زۆرێک لافیتەیان هەڵگرتووە و دروشم دەڵێنەوە و داوای گۆڕانکاری دەکەن. دوو داواکاری سەرەکییان ڕوون بووە: لابردنی قەدەغەکردنی سۆشیال میدیا لەلایەن حکومەتەوە کە ئێستا ڕوویداوە و بەرپرسان کۆتایی بەو شتانە بهێنن کە پێی دەڵێن “کارە گەندەڵییەکان”. خۆپیشاندەران کە زۆربەیان خوێندکاری کۆلێژن، گەمارۆی سۆشیال میدیایان بەستەوە بە کەمکردنەوەی ئازادی قسەکردن، هەروەها تۆمەتە بەرفراوانەکانی گەندەڵی لەنێو سیاسەتمەداران.

پارێش ڕەوال تەمەن 27 ساڵ ڕایگەیاند، ناڕەزایەتییەکان تاکە ڕێگا بووە بۆ ناچارکردنی گۆڕانکاری.  ڕەوال وتی: گەندەڵی ئەوەندە ڕۆشتووە کە سەرکردەکان لاند ڕۆڤەر و فیشەک و ملیۆنان ڕوپیەیان لە ماڵەکانیاندا کۆکردۆتەوە. “ئەوان ئاوی ئاسایی ناخۆنەوە، کارتۆنی ئاوی هاوردەیان هەیە. ئەو هەموو لوکسە لە کوێوە سەرچاوە دەگرێت؟ ئەم سامانە لە کوێوە هاتووە؟ منداڵەکانیان مانگانە پارەیان لە کوێوە بۆ گەشتە گرانبەهاکان دەستدەکەوێت؟ هەر ئەمەش بووە هۆی ئەوەی کە ئەمە کارێکی پێویست بوو. ئێستا وڵات دەتوانێت لەسەر ڕێگای چاکسازی بەرەو پێشەوە بڕوات.”  تانۆجا پاندی تەمەن 24 ساڵ، لەنێو ئەو کەسانەدا بوو کە داوای کرد ئۆلی سەرەك وەزیران  و وەزیرەکانی ڕووبەڕووی لێکۆڵینەوەی تاوانکاری ببنەوە بەهۆی بەکارهێنانی هێزێکی کوشندە دژی خۆپیشاندەران . ئاماژەی بەوەشکردووە، “ئەمە تەنها مردنی ١٩ گەنج نییە – کوشتنە.” “دەستی حکومەت بە خوێن پەڵە پەڵە سوورە، حکومەت ئەمجارە ناتوانێت لە لێپرسینەوە ڕزگاری بێت.”

مانگرتنی  کرێکارانی قیتارەکانی ژێڕزەمین [ ئەندەرگراوند] ی لە ندەن لە ئەمڕۆوە دەستی پێکرد  

08/09/2025

دەهەزار کرێکار لە کرێکارانی سەندیکایRMT  لە ئەمڕۆوە ، دووشەمە ، ٨ی مانگ بۆ ماوەی ٤ ڕۆژ دەستیان بە مانگرتن کرد تاکو سەعاتی کارکردن کەم ببێتەوە کە لە ئێستادا ٣٥ سەعات لە هەفتەیەکدا کار دەکەن ، هەروەها بۆ زیادکردنی موچەکەشیان. ئەم  زنجیرە مانگرتنە کە تا ڕۆژی هەینی، ١٢ی مانگ دەخایەنێت نزیکەی هیچ شەمەندەفەرێکی ئەندەرگراوند ناڕوات و کار ناکات  ئەمەش کاریگەری لەسەر هاتووچۆ لە ناو شاری لەندەندا زۆر بە جددی دادەنێت .

هاوکاتیش شەمەندەفەرەکانی هێڵی ئاسنی سوکی دۆکلاندز [ ئەوانەی بە بێ شۆفێر کار دەکەن ]  لە ڕۆژی  سێشەممە و پێنجشەممەدا کارناکەن بەهۆی ئەو مانگرتنانەی کە بە هۆکاری جیاواز دەیکەن .

یەکێک لە خەمڵاندنەکان کاریگەرییە ئابوورییە ئەگەرییەکانی مانگرتنەکان لەسەر ئابووری بەریتانیا زیاتر لە ٢٣٠ ملیۆن پاوەند دەخاتە ڕوو.

کارمەندانیش کە لەسەر شەمەندەفەر و وێستگەکان کاردەکەن ڕۆژانی دووشەممە و چوارشەممە، هەروەها کرێکارانی کە لە سەر  سیگناڵەکان و کۆنترۆڵکەرانی خزمەتگوزاری کار دەکەن لە ڕۆژانی سێشەممە و پێنجشەممە ماندەگرن، بەمەش مانگرتینی کرێکارانی قیتارەکان تا کاتژمێر ٨ی بەیانی ڕۆژی هەینی ١٢ی ئەیلول بەردەوام دەبێت.

وتەبێژی سەندیکای RMT وتی: “ئێمە پێمان وایە هەفتەی کارکردنی کورتتر دادپەروەرانە و گونجاوە بە تایبەتی کاتێک لەبەرچاو دەگریت کە هاتووچۆی  ساڵی ڕابردوو لە لەندەن زیادەیەکی 166 ملیۆن پاوەندی هەبووە و بودجەی ساڵانەی کارکردنی ساڵانە 10 ملیار پاوەند بووە. .

دوایین مانگرتنی کرێکارانی قیتارەکانی ژێرزەمین کە پلانی بۆ دانرابوو، لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٤، هەڵوەشایەوە، دوای ئەوەی سەرۆکی شارەوانی لەندەن، سدیق خان، کەوتە نێوانەوە بۆ دانوستانەکانی نێوان کۆمپانیاکان سەندیکاکەدا کە توانی ٣٠ ملیۆن پاوەندی زیادە بۆ زیادکردنی مووچە مسۆگەر بکات

لە لایەکی دیکەوە بڕیارە شۆفێرانی پاسەکان کە لە کۆمپانیای ‘فەرست پاس’ لە ڕۆژئاوای لەندەن کاردەکەن لە ڕۆژی هەینیەوە بۆ ماوەی سێ ڕۆژ مانبگرن و ئەمەش نەبوونی هاتووچۆ لە هەندێک ڕێگادا بەدوای خۆیدا دەهێنێت.

دەوڵەمەندترینەکانی بەریتانیا تا ساڵی ٢٠٣٥ سیازدە هێندەی هەژارترین خەڵکەکەی گازی ژەهراوی گواستنەوە بەرهەم دەهێنن

01/09/2025

گروپی  Thinktank پێشبینی بۆشایی نایەکسانی فراوانتر دەکات و داوای پێداچوونەوە بە سیاسەتەکان دەکات بۆ بەرەنگاربوونەوەی فڕین و زیادەڕۆیی لە بەکارهێنانی ئۆتۆمبێلی تایبەت.

شیکارییەک دەریخستووە کە نایەکسانی لە دەردانی گازی گواستنەوە لە نێوان دەوڵەمەندترین و هەژارترینەکان لە بەریتانیا لە ماوەی دەیەی داهاتوودا بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش فراوانتر دەبێت . دەوڵەمەندترین و هاتوچۆیان لە ئێستاوە لە ڕێگەی گەشتە ناوخۆییەکانیانەوە ١٠ هێندە زیاتر کاربۆن بەرهەم دەهێنن لە چاو هەژارترین و کەمترین هاتووچۆیاندا.

 بەپێی سیاسەتەکانی ئێستای داماڵینی کاربۆن، توێژەرانی بیرکردنەوە پێشبینیان کردووە کە تا ساڵی ٢٠٣٥ ئەمە بۆ ١٣ هێندە گەشە بکات،  بەڵام سیاسەتە پێداچوونەوەکراوەکان کە ڕووبەڕووی فڕینی ناوخۆیی و زیادەڕۆیی لە بەکارهێنانی ئۆتۆمبێلی تایبەت دەبنەوە، دەڵێن، نەک هەر دەتوانێت نایەکسانی کەم بکاتەوە، بەڵکو بە گشتی خێراتر دەردانی گازی ژەهراوی کەم بکاتەوە.

توێژینەوەکەی سیاسەتی گشتی ساڵی ڕابردوو دووبارەی دەکاتەوە کە دەردانی گازی گواستنەوەی بەپێی داهات، ڕەگەز، شوێن، نەتەوە و تەمەن دابەشکردووە، دەریخستووە کە پیاوە سپی پێستە دەوڵەمەندەکانی ناوچە گوندنشینەکان گەورەترین دەرهێنەری گازی گەرمخانەیی وڵاتەکەن.  ئەوان بۆیان دەرکەوت کە دابەشبوونێکی زۆر و فراوان لە ئەزموونی خەڵکدا هەیە لە هاتووچۆدا، هەندێکیان توانای بێسنووریان هەیە بۆ گەشتکردن چۆن و کەی و لە کوێ حەزیان لێیە، لەکاتێکدا ملیۆنان کەسی دیکە ناتوانن دەستیان بە ژیانی کۆمەڵایەتی یان کار بگات.

خۆپیشاندەران چۆکیان بە حکومەتی ئەندەنوسیا دادا: سەرۆک کۆمار ئیمتیازاتی یاسادانەرانی هەڵوەشاندەوە بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکان

01/09/2025

پۆلیس ڕۆژی دووشەممەی ڕابوردوو، خاڵەکانی پشکنینی لە سەرانسەری جاکارتا دانا، دوای ناڕەزایەتییە گشتگیرییەکە کە پرابۆو سوبیانتۆی، Prabowo Subianto ، ناچار کردووە ئەو ئیمتیازاتانە لاببات کە بریتین لە دەرماڵەی نیشتەجێبوون کە بەهای ١٠ هێندەی کەمترین مووچەیەلە ئەندەنوسیا. پرابۆڤۆ سوبیانتۆ بەڵێنیدا ئیمتیازات و ئیمتیازاتی یاسادانەران هەڵبوەشێنێتەوە، لەنێویاندا دەرماڵەی نیشتەجێبوون بە بڕی 3000 دۆلار کە مشتومڕێکی زۆری لەسەر بوو، ئەمەش هەوڵێکە بۆ کەمکردنەوەی توڕەیی گشتی دوای ناڕەزایەتییەکانی سەرتاسەری وڵات کە شەش کەس تێیدا گیانیان لەدەستدا.

پرابۆڤۆ لە لایەن سەرکردەکانی هەشت پارتی سیاسی ئەندەنوسیا لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی تەلەفزیۆنیدا لە جاکارتای پایتەخت ڕایگەیاند، ڕێککەوتوون لەسەر بڕینی دەرماڵەی نیشتەجێبوون و ڕاگرتنی گەشتەکانی دەرەوەی وڵات بۆ ئەندامانی پەرلەمان بڕیاری لەسەر درا. ئەوە ئیمتیازێکی دەگمەن بوو لە وەڵامی زیادبوونی توڕەیی گشتیدا.

ئەو وتی تا ڕۆژی دووشەممە، “دەسەڵاتداران دەبینن هەندێک دەرماڵە هەڵوەشێندرێنەوە و گەشتەکانی کارکردن بۆ دەرەوەی وڵات بەپێی ڕاگرتنی نوێ ڕاگیراون.”

 پۆلیس ڕۆژی دووشەممە خاڵەکانی پشکنینی لە سەرانسەری جاکارتا دانا، پلانی بۆ دانانی کۆبوونەوەی ناڕەزایەتی زیاتر لە چەند شوێنێکی دەوروبەری دوورگە فراوانەکەی ئەندەنوسیا دانراوە

ناڕەزایەتییەکان دوای مردنی عەفان کورنیاوان، شۆفێری تەمەن ٢١ ساڵ کە دیلیڤەری خواردنی دەکرد، فراوانتر و توندوتیژتر بوو. گرتەیەکی ڤیدیۆیی لە سۆشیال میدیا کە وادیارە مردنی لە میانی گردبوونەوەیەکدا لە جاکارتا لە ڕۆژی پێنجشەممەدا نیشان دەدات، میللەتی تووشی شۆک کرد و بووە هۆی ناڕەزایی دژی هێزە ئەمنییەکان.

پێنج ڕۆژ خۆپیشاندان بوو لە جاکارتا کە لە ڕۆژی دووشەممەی پێشووەوە دەستیپێکرد، ئەمەش بێ کاری و زیادبوونی تێچوی ژیان نایەکسانی و بەهۆی ئەو هەواڵانەی کە باس لەوە دەکەن هەر ٥٨٠ پەرلەمانتارەکە مانگانە دەرماڵەی نیشتەجێبوون بە بڕی ٥٠ ملیۆن ڕوپیە (٣٠٧٥ دۆلار) وەردەگرن جگە لە مووچەکانیان. ئەو دەرماڵەیە کە ساڵی ڕابردوو خرایە بواری جێبەجێکردنەوە و نزیکەی ١٠ هێندەی کەمترین مووچەی جاکارتایە.

ناڕەزاییەکان لە ئەندەنوسیا گەورەتر دەبێت دژ بە بێ کاری و بەرزبوونەوەی تێچوی ژیان و نایەکسانییەوە

31/08/2025

ناڕەزایەتی دەربڕین لە ئەندەنوسیا دژ بە حکومەت درێژە دەکێشێت. مردنی  شۆفێرێکی تەمەن ٢١ ساڵ ، ڕۆژی ٥شەمە بووە خاڵی تەقینەوە و هاتنە سەر شەقامی خەڵکی کاتێك کە ئۆتۆمبێلێکی زرێپۆشی پۆلیس لە شوێنی خۆپیشاندانەکەی پایتەخت بەسەریدا ڕۆیشت.

 لە ناوەڕاستی شاری جاکارتا، خۆپیشاندەران ئاگریان لە باڵەخانەیەکی پێنج نهۆمی لە نزیک بارەگای سەرەکی پۆلیس بەرداوە و هەندێکی دیکەش ئۆتۆمبێلەکانیان سووتاندووە و هێرشیان کردووەتە سەر فەرمانگەکانی حکومەت.

 خۆپیشاندەران توڕەن لەوەی کە پێی دەڵێن ئیمتیازاتی گرانبەها بۆ یاسادانەران [پەڕلەمانتاران] و بەرزبوونەوەی تێچووی ژیان و نەبوونی هەلی کار. سەرۆک سوبیانتۆ بانگەوازی بۆ ئارامگرتن کردووە، و بەڵێنی لێکۆڵینەوەی تەواوی داوە.

بەهۆی توندبوونەوەی ناڕەزایەتییەکان لە سەرانسەری ئەندەنوسیا سێ کارمەندی حکومەت گیانیان لەدەستدا. لە پایتەختی هەرێمی مەکەسەر لە باشووری Sulawesi، خۆپیشاندەران پەرلەمانیان سووتاند.  ناڕەزایەتییەکان دژی مووچەی ئەندامانی پەرلەمان دەستیپێکرد، بەڵام دوای ئەوەی دەسەڵاتداران بارهەڵگرێکی زرێپۆشیان خستە ناو قەرەباڵغییەوە و کەسێک گیانی لەدەستدا.

  ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی ڕەخنەی لە حکومەتی ئەندەنوسیا گرت و ڕایگەیاند کە بە سەرکوتکردنی ناڕەزایەتییە گشتییەکان ئازادی قسەکردن سەرکوت دەکات.