ئەرشیفەکانى هاوپۆل: كوردی – Kurdi

بەشی كوردی پێگەی ئەناركیستان

ئەنارشیزم چییە؟

 

ئەنارشیزم چییە
ئەنارشیزم چییە

مارکس و ئەنارشیزم

مارکس و ئەنارشیزم

نووسینی: ڕودۆڵف ڕۆکەر

وەرگێڕانی: زاهیر باهیر

چاپ و بڵاوکردنەوە: ئۆگوستی ٢٠٢٣

Marx and Anarchism by Rudolf Rockeer-Booklet-online

چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەو کەسانە دەکەیت کە لە قەیرانی تەندروستی دەروونیدان و ڕەنگە مەترسی بن بۆ سەر خۆیان یان کەسانی تر؟ ئایا چارەسەرکردن ناچارییە و بەزۆر دەبێت؟*

24/08/2023

بەڵێ، ڕەنگە کۆمۆنێتییەکە بڕیار بدات کە چارەسەری ناچاری و بەزۆر ڕێگەپێدراو بێت، بەڵام زۆر بە جددیتر وەردەگیرێت و زۆر شەفافتریش دەبێت.

حەز دەکەیت چۆن مامەڵەت لەگەڵدا بکرێت ئەگەر قەیرانی تەندروستی دەروونیت هەبوو و خەڵکی دەوروبەرت ترسیان هەیە زیان بە خۆت یان ئەوان بگەیەنیت؟ ئایا ئامادە دەبیت بۆ ماوەیەکی کاتیی دەستبەرداری بەشێك لە ئازادیەکانت ببیت؟ تاکو ئەو پشتگیری و چاودێرییە بەدەست بهێنیت کە پێویستتە بۆ چاکبوونەوەت لەو هۆکار و پاڵنەرانە بۆئەوەی بە شێوەیەکی زیانبەخش ڕەفتار نەکەیت؟

یان دەتەوێت ڕێگەت پێ بدرێت زیان بە خۆت یان کەسانی تر بگەیەنیت؟ ئایا پێشبینی ئەوە دەکەیت بەرپرسیار بیت لە ڕەفتارەکانت ئەگەر کەس هەوڵ نەدات ڕێگریت لێ بکات یان پشتگیریت بکات؟

وە ئەگەر بۆ ماوەیەکی کاتی ئازادیی کەسێکی ترت سنووردار کرد ( بە خۆگرتنی جەستەیی یان دەرمانی قورس) چۆن دەتوانیت بەرپرسیارێتی ئەمە هەڵگریت بە ڕێگایەکی هەقانی؟ چۆن دڵنیا بین لەوەی ئەم بەرتەسککردنەوەی ئازادییە خۆی لە خۆیدا نەبێتە زیانبەخش؟

ئەو کەسانەی کە زیان بە کەسانی تر یان خۆیان دەگەیەنن زۆرجار دوای ڕووداوەکە شەرمەزار دەبن. ئەم شەرمەزارییە لە ڕاستیدا دەتوانێت نیگەرانییەکانی تەندروستییە دەروونییەکەی ئێستای ئاڵۆزتر بکەن، ئەمەش بە ئەگەرێکی زۆرەوە دەبێتە هۆی ڕەفتاری زیانبەخشتر. لەبەر ئەمە لە بەرژەوەندی هاوبەشماندایە تا دەتوانین پشتگیری خەڵک بکەین بۆ ڕێگریکردن لە کردەوە زیانبەخشەکان و دوای چاکبوونەوەش یارمەتییان بدەین. ئەمەش واتە هاوپشتی کەسەکەیە لەمامەڵەکردنیا و هەوڵدان بۆ تێگەیشتن لەوەی چی بووەتە هۆی قەیرانی تەندروستیی دەروونی و پێکەوە کارکردن بۆ دروستکردنی بارودۆخێك کە کەسەکە بتوانێت گەشە بکات. گرنگە ئەوە بزانین ئەو کەسەی ئەزموونی قەیرانەکە دەکات، ڕەنگە شتەکانمان فێر بکات دەربارەی ئەو بارودۆخەی کە ئەوان و ئێمە تێیدا دەژین، چونکە قەیرانەکانی تەندروستی دەروونیی لە شوێنێکی نادیارەوە دەرناکەون و بێهۆ و هۆکار نین.

…………………….

* ئەم پرسیارەی سەرەوە یەکێكە لەو پرسیارانەی کە یەکێك لە قوتابییەکانی ئەی لێڤڵ کە یەکسانە بە بە پۆلی دوازدەی کوردستان لە هاوڕێیانی گروپێکی ئەنارکیست لە لەندەن بە ناوی شاری یاخی (Rebel City ) سەبارەت بە کۆمەڵی ئەنارکیستی کردویانە.

بەیاننامەی نێودەوڵەتی: پشتگیری لە ئەنارکیستەکانی سودان لە هەندەران

بەیاننامەی نێودەوڵەتی: پشتگیری لە ئەنارکیستەکانی سودان لە هەندەران

ئەمانەی خوارەوە لێدوانێکە کە بە هاوبەشی لەلایەن ڕێکخراوە ئەنارکیستەکانی جیهانەوە نووسراوە و پشتگیری لێکراوە، لەوانەش گوڵی ڕەش / ڕۆزا نێگرا. ئەم لێدوانە لە سەرەتادا لە ماڵپەڕی Anarkismo.net دەرکەوتووە و لێرەدا بە تەواوی بەرهەم هێنراوەتەوە.

وەرگێڕانی ماشینی


دەربەدەری هەرگیز بڕیارێکی ئاسان نییە. هەرگیز هەڵبژاردن نییە. بەبێ سەرچاوە دەتوانێت ببێتە تاقیکردنەوەیەکی ڕاستەقینە. یەکدەنگی کلیلی تێپەڕاندنی ئەم کاتە سەختانەیە.

ئێمە لە مانگی شوباتی ٢٠٢٢دا، لە ناو ئەو نائارامییە شۆڕشگێڕانەی کە لە ساڵی ٢٠١٨ەوە وڵاتی هەژاندبوو، پەیوەندیمان لەگەڵ کۆمەڵێک ئەنارکیستی سوداندا کرد، سەرەڕای بەربەستی زمانی، لێیان فێربووین کە چۆن باشتر لەم شۆڕشە تێبگەین و لیژنەکانی بەرخۆدان لە وڵاتەکەیدا دڵ. ئەم گرووپە کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە خوێندکاری گەنج پێکهاتووە، تەنانەت لەلایەن گرووپێکی ئەنارکیستی باکووری وڵاتەوە وەرگیراوە.

وەک چەند وڵاتێک لە کاتی “بەهاری عەرەبی” ساڵی ٢٠١١، سودان لە مانگی نیسانی ئەمساڵدا خۆی خستە شەڕی ناوخۆوە. ژەنەڕاڵ هێمێتی، فەرماندەی میلیشیای “هێزەکانی پشتیوانی خێرا”، یاخیبوونێکی لە دژی سوپای نیشتمانی سودان دەستپێکرد. هێزە پێشکەوتنخواز و شۆڕشگێڕەکانی وڵات بە کۆی دەنگ ڕەتیانکردۆتەوە پشتیوانی لایەنێک بکەن بەرامبەر بە لایەنێکی دیکە و بەمجۆرە خۆیان لە خراپەکاریی نێوان ئەم دوو کوتلە کۆنەپەرستانەی میلیتاریزەکراودا دەبیننەوە. لەم ململانێ بێمانایەدا نزیکەی پێنج هەزار کەس گیانیان لەدەستداوە. دوو ملیۆن و نیو کەس ناچاربوون ماڵ و حاڵی خۆیان بەجێبهێڵن و 500 هەزاریان لە وڵاتەکەیان جێهێشتووە. تاڵانکردن و دەستدرێژیکردن لە زیادبووندایە و بەشێک لە جبەخانەی ئەو چەکی جەنگە پێکدەهێنن کە دژی خەڵکی مەدەنی بەکاردەهێنرێن.

هاوڕێ ئەنارکیستەکانمان هێشتا لە سودانن و بە هیوای ئەوە بوون کە بتوانن بە نهێنی لەوێ درێژە بە چالاکییە ئاژاوەگێڕییەکانیان بدەن. پێش شەڕ و تەنانەت سەرەتاش هاوکاری داراییمان کرد. بەڵام دۆخەکە بووەتە شتێکی ناپاک و چیتر ڕێگە بە هیچ چالاکیەکی کۆمەڵایەتی و سیاسی نادات. هەندێک لە ئەندامانی ئەو گرووپە بڕیاریان دا بە زووترین کات وڵات بەجێبهێڵن دوای ئەوەی ماڵەکەیان لەلایەن هێزەکانی RSF تاڵان کرا. هەندێکی تریش بڕیاریان داوە بۆ ئێستا بمێننەوە و ئێمەش هەوڵدەدەین یارمەتی ئەوانیش بدەین.

بە هاوبەشی لەگەڵ هەڤاڵانی بنکەدار لەم بەشەی جیهان، کاردەکەین بۆ ئەوەی باشترین مەرج بۆ مانەوە لەم چوارچێوەیەدا بۆ هەمووان دابین بکەین. بۆ ئەوانەی بەنیازن بمێننەوە، پێویستە یارمەتیان بدەین بۆ چارەسەرکردنی پێداویستییەکانیان و پارە بخەینە لایەک ئەگەر پێویستیان پێی بوو بۆ ڕۆشتنی بەپەلە. بۆ ئەوانەی ئێستا دەچنە دەربەدەری، پێویستە لە وڵات دەریانبهێنین، تا ئەو جێگایەی کە دەتوانین خۆمان لەو مەترسیانە بەدوور بگرین کە ئەم جۆرە گەشتە یەکلایەنە بەدوای خۆیدا دەهێنێت، و بتوانین لەگەڵ خەڵکی سودان لە دەربەدەری و چینە ئیستغلالکراوەکان بەردەوام بن لە چالاکییەکانیان لە وڵاتی میوانداری خۆیان. بەڵام ناوچەکە زۆر ناسەقامگیرە (شەڕی ناوخۆ و کودەتا و دەسەڵاتە پاوانخوازەکانی تر) و لە ئێستادا ناتوانرێت وڵات بەجێبهێڵن.

بۆ ئەم مەبەستە پێویستمان بە پارەیە و تەنها سندوقی هاوپشتی ڕێکخراوەکانمان بەس نییە. لە خوارەوە خەرجییە خەمڵێنراوەکان (بە دۆلاری ئەمریکی) دەخەینەڕوو:

  • ڤیزە: ٤٠٠ دۆلار
  • گەشت: ٨٠٠ دۆلار (ئەم ژمارەیە نادیارە، چونکە تێچوونەکان زۆر ناجێگیرن)
  • یەکەم کرێ لە وڵاتی میواندار: ٢٠٠ دۆلار
  • خواردن بۆ ماوەی مانگێک لە وڵاتی میواندار: ٣٠٠ دۆلار
  • تێچووی (شوێنی نیشتەجێبوون، خواردن، ئینتەرنێت) بۆ کاتی چاوەڕوانی لە سودان: 1000 دۆلار

ئەم بودجە کاتییە لە چوارچێوەیەکی ئابووری و ئەمنی کە خێرا دەگۆڕێت، ناجێگیرە. تەنها بۆ ماوەی لانیکەم مانگێک خەرجییەکان دەگرێتەوە. بەڵام دۆخەکە بەجۆرێکە کە هەڤاڵانمان تەنها لە یەک مانگدا ناتوانن پێداویستیەکانیان دابین بکەن. پێدەچێت لە کۆتاییدا پێویستمان بە پارەیەکی زۆر زیاتر بێت. هەر بڕە پارەیەک کە بەخشرابێت، تەنانەت لەو کەمترین بڕە پارەیە زیاتریش بێت، بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی ڕۆژانەی هەڤاڵان بەکاردەهێنرێت تا دەتوانن بتوانن بژێوی خۆیان دابین بکەن.

هاوکارییەکان لەلایەن هەڤاڵانمان لە سویسرا کۆدەکرێنەوە کە لە ئێستاوە پێکهاتەیەکی هاوپشتی نێودەوڵەتییان هەیە.

لەبیرت نەچێت لە کاتی ئەنجامدانی بەخشینەکەتدا باسی “هاودەنگی سودان” بکەیت .

بەخشینی پارە یان چێک دەتوانرێت بە پۆست بنێردرێت بۆ:

Association pour la Promotion de la Solidarité Internationale (APSI)
شوێن چاودێرۆن 5
1003 لۆزان
سویسرا

IBAN:  CH84 0900 0000 1469 7613 8
سویفت/BIC:  POFICHBEXXX
ناوی بانکی:  پۆستفاینانس SA؛ مینگێرستراس ٢٠؛ ٣٠٣٠ بێرن؛ سویسرا

هەروەها دەتوانن لە ڕێگەی پەیپاڵەوە بەخشین بکەن بە بەکارهێنانی ئەم بەستەرە.

واژۆکراوە لەلایەن:

☆کۆرۆدیناسۆ ئانارکیستا برازیلیا (CAB) – بەڕازیل
☆ڕێکخراوی سۆسیالیست لیبرتەر (OSL) – سویسرا
☆فیدراسیۆنی ئانارکیستا ئۆرۆگوایا (FAU) – ئۆرۆگوای
☆ئێمبات، ئۆرگانیتزاسیۆ لیبێرتاریای کەتەلۆنیا – کەتەلۆنیا، ویلایەتی ئیسپانیا
☆Federación Anarquista Santiago (FAS) – شیلی
☆ rala – تورکیا
☆فیدراسیۆنی ئەنارکیستی ڕۆزی ڕەش / فیدراسیۆنی ئانارکیستا ڕۆزا نێگرا (BRRN) – ئەمریکا
☆Libertäre Aktion (LA) – سویسرا
☆Union Communiste Libertaire (UCL) – فەرەنسا
☆Grupo Libertario Vía Libre – کۆڵۆمبیا
☆پلاتفۆرمی دای – ئەڵمانیا
☆Roja y Negra Organización Politíca Anarquista – ئەرجەنتین
☆گرووپی کۆمۆنیستی ئەنارکیست (ACG) بەریتانیا
☆Tekoşîna Anarşîst (TA) – ڕۆژاڤا
☆ئەنارکیست یۆندا – کۆریای باشوور
☆ئەلتەرناتیڤا لیبرتاریا (AL/FdCA) – ئیتاڵیا
☆بزووتنەوەی هاوپشتی کرێکارانی ئاوتێارۆا (AWSM) – ئاوتێارۆا/نیوزلەندا


 

International Statement: Support Sudanese Anarchists in Exile

Daxuyaniya Navneteweyî: Piştgiriya Anarşîstên Sûdanî yên li Sirgûnê bikin

Daxuyaniya Navneteweyî: Piştgiriya Anarşîstên Sûdanî yên li Sirgûnê bikin

Ya jêrîn daxuyanîyek e ku bi hevkarî ji hêla rêxistinên anarşîst ên li çaraliyê cîhanê ve hatî nivîsandin û pejirandin, di nav de Gula Reş / Rosa Negra. Ev daxuyanî bi eslê xwe li Anarkismo.net derket û li vir bi tevahî tê çap kirin.

tarcumey mashini


Sirgûn qet biryarek hêsan nîne. Ew qet ne hilbijartinek e. Bê çavkaniyan, ew dikare bibe ceribandinek rastîn. Hevgirtin mifteya derbaskirina van rojên dijwar e.

Me di Sibata 2022’an de, di nava aloziyên şoreşgerî yên ku ji sala 2018’an ve welat dihejand, bi komek anarşîstên Sûdanê re ketin têkiliyê. Tevî astengiyên ziman, em ji wan fêr bûn ku çawa vê şoreşê û komîteyên berxwedanê yên li wê derê baştir fêm bikin. dil. Ev koma ku bi giranî ji xwendekarên ciwan pêk tê, li bakurê welêt ji hêla komek anarşîst ve jî hatiye teqlîdkirin.

Weke gelek welatan di dema “Bihara Erebî” ya 2011an de, Sûdan jî di Nîsana îsal de ketibû nav şerê navxweyî. General Hemetti, fermandarê milîsên “Hêzên Piştgiriya Bilez” li dijî artêşa neteweyî ya Sûdanê serhildanek da destpêkirin. Hêzên pêşverû û şoreşger ên welat bi yekdengî piştgirîya aliyekê li hember yê din red kirine, û ji ber vê yekê xwe di navbera van her du aliyên paşverû yên milîtarîzekirî de girtine. Di vê şerê bêwate de nêzî 5000 kes mirin. Du milyon û nîv kes neçar mane ku malên xwe biterikînin, 500 hezar ji wan jî welatê xwe terikandine. Talan û destavêtin her ku diçe zêde dibe û beşek ji cebilxaneya çekên şer e ku li dijî sivîlan têne bikar anîn.

Hevalên me yên anarşîst hîn li Sûdanê ne û hêvî dikirin ku li wir bi awayekî veşartî çalakiyên xwe yên ajîtasyonê bidomînin. Beriya şer û heta destpêkê jî me alîkariya aborî da. Lê rewş nebaş bûye û êdî rê nade ti çalakiyên civakî û siyasî. Hin endamên komê piştî ku mala wan ji aliyê RSF’ê ve hat talankirin, biryar dan ku bi lez û bez ji welêt derkevin. Yên din biryar dane ku heya niha bimînin, û em jî hewl didin ku alîkariya wan bikin.

Em bi hevrêyên xwe yên li vê parçeyê cihanê re, ji bo ku di vê çarçoveyê de şert û mercên herî baş ên jiyanê ji her kesî re peyda bikin dixebitin. Ji bo kesên ku niyeta wan heye ku bimînin, pêdivî ye ku em ji wan re bibin alîkar ku hewcedariyên wan çareser bikin û heke ji bo derketinek acîl hewcedariya wan hebe drav bidin aliyekî. Ji bo kesên ku niha diçin sirgûnê, pêdivî ye ku em wan ji welêt derxînin, heta ku dibe bila bibe ji xetereyên ku ev celeb rêwîtiya yekalî dihewîne dûr bixin, û rê bidin wan ku çalakiya xwe bi mirovên Sûdanî yên li sirgûnê û çînên îstîsmarkirî re bidomînin. li welatê xwe yê mêvandar. Lê herêm pir bêîstiqrar e (şerê navxweyî, darbe û rejîmên din ên otorîter) û niha ne pêkan e ku ji welêt derkeve.

Ji bo vê pêwîstiya me bi pere heye û fonên hevgirtinê yên rêxistinên me tenê têrê nakin. Li jêr lêçûnên texmînkirî (bi Dolarên Amerîkî) hene:

  • Visa: $400
  • Rêwîtî: 800 $ (ev jimar ne diyar e, ji ber ku lêçûn pir bêîstiqrar in)
  • Kirêya yekem li welatê mêvandar: $200
  • Xwarin ji bo mehekê li welatê mêvandar: 300 $
  • Mesrefên (cihê, xwarin, Înternet) ji bo dema benda li Sûdanê: $1000

Ev budceya demkî di çarçoveyek aborî û ewlehî ya ku zû diguhere de bêîstîkrar dimîne. Ew tenê lêçûnên herî kêm mehekê vedigire. Lê rewş wisa ye ku hevalên me tenê mehekê nikaribin pêdiviyên xwe bi cih bînin. Di dawiyê de îhtîmal e ku em hewceyê gelek drav bidin. Her berdêla ku ji vê mîqdara herî kêm zêde be jî, heta ku karibin debara xwe bikin, wê ji bo pêdiviyên rojane yên hevalan bên bikaranîn.

Alîkarî ji aliyê rêhevalên me yên li Swîsreyê ku ji niha ve xwedî avahiyeke hevpar a navneteweyî ne, tên komkirin.

Dema ku bexşîna xwe dikin, ji bîr nekin ku behsa “Sûdan Solidarity” bikin .

Alîkariyên drav an çeq dikarin ji vê re bişînin:

Komeleya Pour la Promotion de la Solidarité Internationale (APSI)
Place Chauderon 5
1003 Lozana
Swîsre

IBAN:  CH84 0900 0000 1469 7613 8
SWIFT/BIC:  POFICHBEXXX
Navê Bankê:  PostFinance SA; Mingerstrasse 20; 3030 Bern; Swîsre

Hûn dikarin bi rêya PayPal-ê jî bi karanîna vê girêdanê bexş bikin.

Îmze kirin:

☆ Corodenação Anarquista Brasileira (
CAB ) –
Brazil Santiago (FAS) – Şîlî ☆Karala – Tirkiye ☆Federasyona Anarşîst a Gula Reş / Federación Anarquista Rosa Negra (BRRN) – Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ☆Libertäre Aktion (LA) – Swîsre ☆Yekîtiya Komunîst Libertaire (UCL) – Fransa ☆Grupo Libertario Vía Librejay ☆ Libertario Vía Librejay –Rojae Negra Organización Politíca Anarquista – Arjantîn ☆ Koma Anarşîst Komunîst (ACG) Brîtanya Mezin ☆Tekoşîna Anarşîst (TA) – Rojava

☆Yondae anarşîst – Koreya Başûr
☆Alternativa Libertaria (AL/FdCA) – Îtalya
☆Aotearoa Tevgera Piştgiriya Karkeran (AWSM) – Aotearoa/Zelanda Nû

 

International Statement: Support Sudanese Anarchists in Exile

بەڕێوەبەرە جێبەجێکارەکان تێکڕای زیادبوونی موچەیان  16% بووە،  لە کاتێکدا مووچەی زۆرێک لە کرێکار و کارمەندەکانیان زۆر لەژێر ڕێژەی هەڵئاوسانی پارەوە بووە

23/08/2023

سەرۆکەکانی 100 کۆمپانیای  گەورە لە بەریتانیا ، ساڵی ڕابردوو، 2022  بە تێکڕا 500 هەزار پاوەند مووچەیان  زیادیکردووە، لەکاتێکدا زۆرێک لەو ملیۆنان کەسەی کە بۆیان کاردەکەن گەشەی مووچەکانیان نەتوانراوە لەگەڵ بەرزبوونەوەی هەڵاوسانی پارەدا بگونجێت.

 بەپێی توێژینەوەیەکی دامەزراوەی بیرکردنەوەی سەنتەری مووچەی بەرز کە ئەمڕۆ سێشەممە بڵاویکردووەتەوە، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای FTSE لە ساڵی ڕابردوودا تێکڕای بەرزبوونەوەی مووچەی بە ڕێژەی 16% بووە، بەمەش  تێکڕای موچەی ئەم سەد بەڕێوەبەرە  بۆ 3.9 ملیۆن پاوەند بەرزبووەتەوە، لەکاتێکدا لە ساڵی 2021دا 3.4 ملیۆن پاوەند  بووە.

پاسکال سۆریۆت، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای دەرمانی ئەسترازینێکا، لە ساڵی ڕابردوودا بەرزترین مووچەی وەرگرتووە کە 15.3 ملیۆن پاوەند بووە، لەکاتێکدا ساڵی ڕابردوو موچەکەی  13.9 ملیۆن پاوەند بووە.

. چارڵز وودبێرن، سەرۆکی کۆمپانیای بەرهەمهێنانی چەک BAE Systems، دووەم بەرزترین مووچەی وەرگرت کە 10.7 ملیۆن پاوەند بووە.  لە پلەی سێیەمدا ئەلبێرت مانیفۆڵد سەرۆکی کۆمپانیای پێداویستی بیناسازی CRH بوو کە 10.4 ملیۆن پاوەندی پێدراوە.   هەروەها سەرۆکی کۆمپانیاکانی نەوت و غازی بی پی و شێڵیش لە داهاتە سەرەکییەکان بوون. بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای بی پی، بێرنارد لۆنی، کەمێک زیاتر لە 10 ملیۆن پاوەندی پێدراوە، لەکاتێکدا بێن ڤان بیوردن بەڕێوەبەری جێبەجێکاری پێشووی کۆمپانیای شێڵ 9.7 ملیۆن پاوەندی پێدراوە.

ئێستا  دەرکەوتووە کە مووچەی بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای FTSE 100 118  جار هێندەی کرێکاری فول تایمی بەریتانیایە، ئەمەش لە 108 جارەوە زیادیکردووە لە ساڵی 2021 و 79 جار lلە ساڵی 2020 زیادیکردووە.

بەپێی ئۆفیسی ئاماری نیشتمانی تێکڕای مووچەی کرێکارانی فول تایم لە بەریتانیا 33 هەزار پاوەندە .

تێکڕای بەڕێوەبەری جێبەجێکار لە کەمتر لە سێ ڕۆژدا داهاتێکی زیاتر بەدەست دەهێنێت لەوەی کە تێکڕای کرێکاری بەریتانیا لە ساڵێکدا بەدەستی دەهێنێت. بەپێی شیکارییەکانی سەندیکای کرێکارانی جی ئێم بی، نزیکەی  150ساڵ دەخایەنێت بۆ ئەوەی لەگەڵ مووچەی بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئاساییدا بگونجێت.

  ئایا منداڵان و گەنجان قسەیان دەبێت لە بڕیاردان لەسەر چۆنیەتی بەڕێوەبردنی کۆمەڵگە؟*

19/08/2023

بە کورتی بەڵێ . لە کۆمەڵگەی ئەنارکیستیدا، منداڵان و گەنجان بە ڕەهایی قسەیان دەبێت لەسەر چۆنیەتی بەڕێوەبردنی کۆمەڵ، بە بەشداریکردنیان لە کۆمەڵدا ڕاو قسەکانیان بەهای خۆی هەیە و بە هەند وەردەگیرێت لای هەموو کەسێکی دیکە .

لە ئێستادا دەکرێت جەدەلی ئەوە بکەین کە  قوتابخانەکان بەشێکی وەزیفەیان  کارکردنە بۆ فێرکردنی باڵادەستیی “یاساکانی”  کۆمەڵ، بە بەرهەمهێنانەوەی نایەکسانی و پاراستنی پلەبەندییەکانی هەنووکە، بۆ نموونە لە ڕێگەی بە ستانداردکردنی تاقیکردنەوە کە بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش لە بەرژەوەندی ئەو کەسانەدایە کە لە ئێستادا ئیمتیازیان هەیە.  بەڕاستی پەروەردە بەشێکی گرنگە بۆ بەردەوامبوونی سیستەمی هەنووکە بە فێرکردنی نەوەی نوێ هەموو پێشبینییەکان و بیرۆکەکانی کە پێویستن بۆ ئەوەی بەردەوام بن لە دروستکردنی نەوەی نوێ لە سەرمایەداری بچووکی باش. وێڕای  ئەم سیستەمە پەروەردەییە پاوانخوازە زۆرێك لە گەنجانی هەژدە ساڵ و خوارتر لە مێژوودا بە هەڵبڕینی دەنگی ناڕەزایی و بەرگریی و بەرەنگاربوونەوەی سیستەمەکە لە ڕێگەی چەندین شێوەی ناڕەزایەتییەوە بەشدارییان لە کۆمەڵدا کردووە.

لە کۆمەڵی ئەنارکیستیدا، دیدی ئەندامە گەنجەکان بە هەمان شێوەی بۆچوونی گەورەکان یەکسانانە گرنگ دەبێت.  هەمووان پێکەوە کار دەکەن بۆ ڕێکخستنی کۆمەڵێك کە تێیدا هەموو دید و بۆچوونەکان لەبەرچاو بگیرێن و کاریان لەسەر بکرێت. بۆ نموونە دەتوانین فۆرمەکانی پەروەردەی کۆمۆنویانە، کۆمۆنوێڵ، پەرە پێ بدەین کە هەوڵی تەلقینکردنی منداڵ و گەنجانی هەژدە ساڵ و خوارتر  نەدەن.  لەبری ئەوە پەروەردە وەک پرۆسەیەکی ناپلەبەندی بوونی دەبێت کە منداڵان و گەنجان خۆبەخشانە وەک بیرمەندی ئازاد بەشداری تێدا دەکەن، لەگەڵ بیرۆکەکانیان سەبارەت بە چۆنیەتی دووبارە بیرکردنەوە لە کۆمەڵ کە بە جددی وەربگیرێت. لەم کۆمەڵەدا چیتر زانین لەلایەن گەنجانەوە لە گەورەکانەوە وەرناگیرێت، بەڵکو لە نێوان هەردووکیاندا ئاڵوگۆڕی یەکتر دەکرێت و لە پرۆسەکەدا زانیاری نوێ ئاشکرا دەکرێت.

ئەمەش بە واتای مامەڵەکردن لەگەڵ منداڵان و گەنجانی هەژدە ساڵ و خوار هەژردە ساڵ  نەك وەك گەورەساڵان ( چاوەڕوانیکردن لەوەی کە هەموو ئەو بەرپرسیارێتیانە لە ئەستۆ بگرن کە لەسەرو ئەو تەمەنەوە دەیکەن )، بەڵکو وەك ئەندامانی یەکسان لە کۆمەڵدا کە بەشداریکردن و دیدگاکانیان بەهایەکی تایبەتیان پێ دەدرێت چونکە گەنجن. ئەمە تەنها یەکێکە لەو ڕێگایانەی کە دەتوانین بڵێین منداڵان و گەنجان لە چۆنیەتی بەڕێوەبردنی کۆمەڵگەدا قسەیان هەبێت.

……………..

*ئەم پرسیارەی سەرەوە یەکێكە لەو پرسیارانەی کە یەکێك لە قوتابییەکانی ئەی لێڤڵ  کە یەکسانە بە بە پۆلی دوازدەی کوردستان لە هاوڕێیانی گروپێکی ئەنارکیست لە لەندەن بە ناوی شاری یاخی (Rebel City )  سەبارەت بە کۆمەڵی ئەنارکیستی کردویانە.

بەهۆی دابەزینی سامانەوە لە جیهاندا ژمارەی ملیۆنەرەکانی جیهانیش دابەزیون

16/08/2023

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی نوێی بانقی سیوسرییەوە دەرکەوتوە کە ژمارەی ملیۆنەرەکانی دونیا لە نێوانی ساڵانی ٢٠٢١ و ٢٠٢٢ کەمیانکردووە.  ڕاپۆرتەکە وای نیشاندەدات کە لەو ماوەیەدا ٣.٥ ملییۆن ملیۆنەر لە ملییۆنەریی کەوتوون.  هۆکاری ئەمەش کەمبوونەوەی سامانە کە بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی هەڵئاوسانی پارە و بەرزبوونەوەی نرخی پێداویستییەکانی خەڵکییە لە سەرانسەری دونیادا هەروەها هەرەسهێنانی هەندێك دراو لە بەرانبەر دۆلاردا.

ڕاپۆرتەکە کە لەڕۆژی ٣شەمەدا بڵاوکراوەتەوە وردەکاری زۆری تێدایە، لەوانە:

+ ژمارەی ملێۆنەرەکانی جێهان بە دۆلار لە ٦٢.٩ ملیۆنەرەوە دابەزیوە بۆ ٥٩.٤ ملیۆنەر لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٢ .

+ لە ئەمەریکادا ١.٩ ملیۆنەر کەمیکردووە. بەمەش ژمارەی ملیۆنەر لەوێ دابەزیوە بۆ ٢٢.٧ ملیۆن. بەڵام هێشتا ژمارەی ملیۆنەر لەوێ لە هەموو شوێنێکی دونیا زیاترە ، دوای ئەوێ لە پلەی دووهەمدا وڵاتی چین دێت کە ٦.٢ ملیۆنەری تێدایە.

+ لە بریتانیادا ژمارەکە دابەزیوە بۆ ٢.٦ ملیۆن بە کەمکردنی ٤٤٤٠٠٠ ملیۆنەر.

+ لە سێیەم دەوڵەمەندترینی دونیا کە وڵاتی یابانە لە ٣.٢ ملیۆنەوە دابەزیوە بۆ ٦.٢ ملیۆن.

+ لە چوارەم وڵاتی دەوڵەمەندی جیهانیی  ئوسترالیایە ژمارەی ملئۆنەرەکان بە ٣٦٠ هەزار دابەزیوە بۆ ١.٨ ملیۆن ملیۆنەر.

+ پێنج سەد هەرە دەوڵەمەندەکەی دونیا داهاتی ١.٤تریلۆن دۆلاریان لەدەستداوە لە ساڵی ٢٠٢٢ دا.

+ ئێلون مێسک ١٣٨ ملیار دۆلاری لەدەست داوە لە ساڵی ٢٠٢٢ دا.

+ مارک خاوەنی فەیسبوک کە دەهەمین دەوڵەمەدی دونیایە نزیکەی ٨١ ملیار دۆلاری لە دەست داوە.

+ ڕاپۆرتەکەی ٢٠١٨ ی ئەم بانقە پێچەوانەی ئێستا نیشانی داوە کە ملیاردەرەکان لە ساڵی ٢٠١٧ دا پارەیەکی مشەیان دەستکەوتووە. لەو ساڵەدا سامانیان بە ڕێژەی یەك لەسەر پێنج زیادی کردووە بۆ ٨.٩ تریلۆن دۆلار.  

پەروەردە چۆن دەبێت و چۆن بەڕێوەدەچێت؟*

14/08/2023

ئێمە ئەو جۆرە پەروەردە دەسەڵاتخوازییەی ئێستامان نابێت کە لە سەرەوە بۆ خوارەوە ئامادەمان دەکات بۆ ئەوەی کرێکاری باش بین بۆ بەرژەوەندی دەوڵەمەندەکان و سەرمایەداریی.

ئیمە وا پێشبینی دەکەین خەڵك بەقەدەر وانەی لاتینی، زانست یان جەبر بیانەوێت فێری کارامەیی پراکتیکی، بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە، چارەسەرکردنی کێشەکان و کارامەیی کۆمەڵایەتی ببن.

پەروەردە هەندێك ڕێنمایی گشتی دەبێت، پێویستە فراوان و درێژخایەن و ناپلەبەندی و هەمەچەشن و خودی کەسەکان سێنتەری بێت (کەسایەتی) و خۆبەخشانە بێت.  خەڵك لە ئاستی جیاوازدا فێر دەبن، بۆیە پێناچێت هەموو کەسێك لە پۆلێکدا تەمەنیان یەکسان بێت.  ئەمەش هاندەدر دەبێت بۆ نەهێڵانی دابەشبوونی نەوەکان هەروەها بۆ ئەوەی بتوانین هەر شتێك لە هەر کاتێکی ژیانماندا بکرێت فێربین.

ئەو بیرۆکەیەی کە لە تەمەنی “y”دا فێری “x” دەبیت بۆ ئەوەی دوای ساڵانێك کاری“z” بکەیت، بۆ ئێمە نامۆ دەردەکەوێت.  ئەنارکیستەکان پێیان وایە زۆر کەس بە درێژایی ژیانیان لە خوێندندا نوقم بوون و تەواویان کردووە ( هەروەها کار دەکەن). ئەمە لە کاتێکدا ڕەنگە هەندێکی تر ئارەزووی تایبەتیان هەبێت و بڕیار بدەن کە دەیانەوێت ساڵانێك زیاتر لەسەر ئەو بابەتە بزانن، ئەمەش شتێکی باشە.

ئێمە لەگەڵ پلەبەندییکردنی بابەتەکاندا هاوڕا نین. بیرکاری گرنگتر نییە (با بڵێین) لە هونەر یان زانستە مرۆییەکان یان خشت دانان. ڕەنگە تاقیکردنەوەیەکی سنوردارانە، پشکنین یان بڕوانامە هەبن بۆ هەڵسەنگاندنی ئەو کەسانە تەنها لە شوێنی پێویستدا.  بەڵام، ئەم بڕوانامانە هەرگیز کۆتایی فێربوون نابن – تەنها دەستکەوتێکە ، هەنگاوێکە لە گەشتێکدا.

پێدەچێت هەندێك پەروەردە و ڕاهێنانی تایبەتی هێشتا پێویست بێت بۆ هەندێك کەس، بۆ نموونە، پزیشکانی نەشتەرگەریی، ئەوانەی کە کەرەسە و ئامێرەکانی غاز و بۆیلەر دادەنێن…..تد. بەڵام ئەم ڕاهێنان و پەروەردەیە بۆ هەموو کەسێك کراوە دەبێت. ڕەنگە هەندێك وانەی پەروەردەیی پێویستیان بە بینا و ئامراز و ئامێری تایبەت هەبێت.  بەڵام بەگشتی ئەنارکیستەکان وا هەست دەکەن کە مەرج نییە پەروەردە لە بینایەکدا بێت کە بە تایبەتی بۆ “فێربوون” تەرخان کراوە.  بەڵام ئەگەر کۆمۆنێتیەکە  بڕیاری ئەوەی دا ئەوە ئاساییە، هەرروەها کێ بەشداری دەکات و کەی بڕیار دەدرێت ئەوە لە نێوان ئەوانەی وانەکان دەڵێنەوە بەڕێوەدەبەن و ئەوانەی کە بەشداری دەکەن.  ئەوانەی کە بەڕێوەی دەبەن پابەند دەبن و لەوێ دەبن، بەڵام هەر کەسێك دەتوانێت بە ئارەزووی خۆی بەشداری لە دانیشتنەکاندا چەندێکی بوێت بکات.

…………………………..

* ئەم پرسیارەی سەرەوە یەکێكە لەو پرسیارانەی کە یەکێك لە قوتابییەکانی ئەی لێڤڵ  کە یەکسانە بە بە پۆلی دوازدەی کوردستان لە هاوڕێیانی گروپێکی ئەنارکیست لە لەندەن بە ناوی شاری یاخی (Rebel City )  سەبارەت بە کۆمەڵی ئەنارکیستی کردویانە.

بریتانیا ناتوانێت بە گوێرەی مەرج و بەندەکای کۆبونەوەی لوتکەی ٢٠٢٢ سەبارەت بە ژینگە هەنگاو بنێت

13/08/2023

لە کۆبونەوەی لوتکەی ژینگەی پاردا، ساڵی ٢٠٢٢ نوێنەرانی دەوڵەتەکان چەند بڕیارێکیان دەرکرد لەگەڵ چەند پەیمانێکدا بۆ جۆرێك لە هاوسەنگییەك لە نێوانی پاراستنی ژینگەو بزنس دا.  بریتانیا یەکێك بوو لەو وڵاتانەی کە ڕازی بوو بەو مەرج و پەیمانانە .

دوای نزیکەی دە مانگ دوای ئەو کۆبوونەوە گەورەیە کە دەبوایە ئاسانکاری زیاتر بکرایە بۆ ڕاگرتنی ئەو هاوکێسەیەی نێوانی بزنس و ژینگەدا کەچی لە ئێستادا داتاکان دەریدەخەن وەبەرهێنانی وزەی نوێبووەوەی بەریتانیا بە بەراورد بە باقی جیهان دواکەوتووە.   ئامارەکان ئاشکرای دەکەن کە تواناکان لە سێ ساڵی ڕابردوودا بۆ تێکڕای بەرزبوونەوەی ٤.٤٥% دابەزیوە، لە کاتێکدا لە ئاستی جیهانیدا ٩.٦٧% بووە

 دوایین ئاماری حکومەت ئاشکرای دەکات کە دوای ڕاگەیاندنی حکومەت سەبارەت بە پشکنین بۆ نەوت و غاز  زیاتر لە ١٠٠ مۆڵەتی نوێی نەوت و گاز پەسەند کراوە.  لە بەریتانیا، کۆی توانای وزەی نوێبووەوە لە ساڵی 2020 بە ڕێژەی ١.٩٦%، لە ساڵی 2021 بە ڕێژەی ٣.٦٥% و لە ساڵی 2022 بە ڕێژەی ٧.٧٤% گەشەی کردووە، کە بە تێکڕا توانای تەنها ٤.٤٥% لە ساڵێکدا بووە – کە زۆر دابەزیوە لە گەشەی ٢٤.٣٦% کە لە ساڵی 2015 تۆمارکراوە

باقی جیهان ئاستی گەشەسەندنی زۆر بەرزتری لە توانای نوێبووەوە تۆمارکردووە بە بەراورد لەگەڵ بەریتانیا لە سێ ساڵی ڕابردوودا.   لە ساڵی ٢٠٢٠دا توانای وزەی نوێبووەوە بە ڕێژەی ١٠.٣% گەشەی کردووە، دواتر لە ساڵی ٢٠٢١دا ٩.١% و لە ساڵی ٢٠٢٢دا ٩.٦% زیادیکردووە، ئەمەش بە تێکڕا ٩.٦٧% زیادیکردووە، کە زیاتر لە دوو هێندە زیاترە لە بەریتانیا لە هەمان ماوەی ساڵدا.

ڕۆجەر فۆکوێت، توێژەرێکی باڵا لە پەیمانگای توێژینەوەی وزە لە زانکۆی نیشتمانی سەنگافورە، ڕایگەیاندووە کە لەگەڵ هەنگاونان بۆ وڵاتانی وەک ئایسلەندا بەرەو وزەی نوێبووەوە 100%، هەنگاو دەنێت “ بەڵام پێدەچێت وەبەرهێنانەکەی خاو بوبێتەوە چونکە سەرکەوتنی بەرەو ئەو ڕێژەیە  یاخود بەرزبوونەوەی بۆ ئەو ئاستە تەنها بۆ گەیشتنە بە ئاستی داخوازی وزە  “. بەڵام ئاماژەی بەوە دا کە بەریتانیا ناتوانێت بەراورد بکات. “توانای کارەبای نوێبووەوەی ئێستای بەریتانیا لە خوار ٥٠% دایە، و وەبەرهێنانێکی زۆری زیاتری هەیە کە دەبێت ئەنجامی بدات بۆ ئەوەی بانگەشەی پێشەنگ بێت لە سیستەمی وزەی کەم کاربۆن. لە ڕاستیدا ٤٥%ی ئابوورییەکانی ئەوروپا پشکێکی زیاتریان لە توانای کارەبای نوێبووەوە هەیە” فۆکێت وای وت.

No photo description available.