شاخەوان

26/12/2023

من ئەگەر ناکۆکم لەگەڵ شتێکدا، ئەوە بۆ خۆم و لە ئێستادا ناکۆکم بەو شتە، ئەو ناکۆکییەی من هەمە لەگەڵ شتەکاندا هەرگیز بیانووی سەپاندن نییە بەسەر ئەوانی تردا، ئەمە لە سۆنگەی ئەوەوە دێت کە بارودۆخێک منی بەم چەشنە لە ناکۆکی گەیاندووە و ئەوی تریش بارودۆخێکی تر بەو چەشنە تایبەتییەی خۆیی گەیاندووە… لەم چەند دێڕەی سەرەوەدا دەمەوێت بڵێم؛ تاک خۆی سەنتەری خۆیەتی، نەک نموونەی باڵا بۆ ئەوانی تر.

لە بارێکی باشدا مرۆڤ پێویستی بە ئارگۆمێنتسازی و گفتوگۆی زانستی و عەقڵانی شتەکان هەیە بۆ هەڵسەنگاندن، بەتایبەتی هەڵسەنگاندنی شتە گشتییەکان، ئەوەش بە جۆرێک کە نەبێتە دۆگم و هەمیشە چەند گریمانەیەکی زیندوو و کراوە بەهەند وەربگیرین.. ئالەم حاڵەتەشدا ئێمە خەریکی عەقڵسەنتەری یاخود مرۆڤسەنتەرین.. بەم جۆرەش هێشتا ئێمە دەتوانین (بابەتی) هەڵسەنگاندن بکەین نەک (خودی).. بۆ نموونە ئێمە دەکرێت باسی جوانییەکانی ئەو گوڵە بکەین کە لە تابلۆیەکدا هەیە و هەستی پێ بکەین، بەڵام ئەم باسە هەرگیز باسی راستەقینەی خودی گوڵە هونەرییەکەی ناو تابلۆکە نییە..

بەگشتی ئامرازەکانی (تێگەیشتنی مرۆڤ لەوانی دی) ساکار نین، پێناچێت هیچ ئامرازێکی تێگەیشتنی مرۆڤ هەبێت خراپ نەبێت، بەڵام دەشێت پەنابردنە بەر باشترین ئامرازە خراپەکان، لە پەنابردنە بەر خراپترین ئامرازە خراپەکانی تێگەیشتن، باشترین هەوڵێک بێت کە بتوانین لە ئێستادا بیدەین.

یەکێک لە باشترین ئامرازە خراپەکانی تر کە بەهرەیەکی زۆر تایبەتی مرۆڤە، خۆلەبریدانان-ە. سەیرکردنی بابەتیانەی دیاردە و شتەکان بەس نین بۆ ئەوەی لێیان تێبگەین، بەڵکو هەوڵدان بۆ ئەوەی خۆت بخەیتە شوێنی شتەکان و کەسەکان، حەقیقەتێکی زیاتر بە باری سەرنج و باری تێگەیشتن دەدەن، ئەمە لە باشترین حاڵەتدا زەحمەتە و لە خراپترین حاڵەتیشدا ئاستەمە.

بابەتی LGBT یەکێکە لەو شتانەی بەر لەوەی خۆی کێشەیەکی گەورە بێت، کێشەی گەورەی تێگەیشتنە.

چەند ساڵێک لەمەوبەر، مقابەلەی کەسێکی هاورەگەزخوازم بینی، باسی ئەو دۆزەخە کۆمەڵایەتی و نەریتی و دینییەی دەکرد کە بە هۆی ئەو مەیلەیەوە بۆی دروست بووە، بە نزیکی هەموو شتێکی لەدەستدابوو لە پێناویدا.. بۆ منیش زۆر جێگەی پرسیار بوو، (ئایا ئەوە چییە وادەکات هێندە قوربانی بدەیت لەپێناویدا؟).. سەرەڕای ئەوەی دەربارەی لایەنی زانستی ئەو دۆخە هەندێ شتی سەرەتاییم خوێندبۆوە، وە سەرەڕای باوەری زۆرم بە ئازادی مرۆڤ.. بەلام هێشتاش نەمدەتوانی وەلامی وردی ئەو پرسیارەی سەرەوە بدەمەوە.. چونکە لێرەدا کێشەکە تەنها مەسەلەی کرۆمۆسۆم و ئارگۆمینتسازی نییە.. بەڵکو گەورەترین کێشەی تێگەیشتن لەم دۆخە ئاستەمی خۆلەبریدانانە، ئاستەمی تێگەیشتنی (خودی)ە. سەرەڕای ئەوەی کە ناتوانم باوەڕ بەوە بهێنم کە بابەتەکە تەنها بابەتی زایەندە.. وەک گریمانەیەک وا وەریدەگرم کە بەهاگەلێکی تری هەبێت تا شایانی قوربانیدانی وەها گەورە بێت.

تۆ ئەگەر مرۆڤێکی گێتەرەسیکشواڵی (مەیلت بۆ رەگەزی بەرامبەر هەیە) ئاسانتر دەتوانیت لە رووی سیکشواڵێتیەوە خۆت لەبری ئەوی تر دابنێیت و سەرەڕای کۆمەکی کەناڵی زانیاری تر لێی تێبگەیت، بەڵام تا چ ئاستێک دەتوانیت خۆت بکەیت بە گوڵی ناو تابلۆکە و لەوێوە لە گوڵی ناو تابلۆکە تێبگەیت؟ بەهۆی ئەم کێشەیە لە کەناڵی تێگەیشتن، تەنانەت ئاستەمە لە سێکشواڵێتی رەگەزی بەرامبەریش وەکو خۆی تێبگەین.

سەرەڕای دیوە قێزەونە بازرگانییەکەی و رەواجپێدانی لە خۆرئاوا و بەتایبەتی لە USA کە دەشێت وەک بابەتی سەرمایەگوزاری قسەی زۆر هەڵبگرێت، بەڵام وەک بابەتی سێکشواڵێتی پێویستە لێیبگەڕێین بۆ خۆیان و جگە لە رێز گرتن لە ئازادیە تایبەتییەکەی خۆیان هیچی تر رێگە بە خۆمان نەدەین، چونکە تۆ ئەگەر خۆت یەکێک لە L,G, B, T نیت زۆر ئاستەمە لێی تێبگەیت.. مرۆڤێک کە فسیۆلۆژیا سێکسییەکەی لەسەر بنەمایەکی گێتەرەسێکشواڵە و فەسلەجەیەکی تایبەتی بە سێشواڵێتی هەیە، لە بنەڕەتدا ئەوەی تیادا نییە کە بتوانێت هەست بە G، یان L، یاخود B و T بکات.. ئەگەر تۆش دۆخێکی وەهات هەیەو فسیۆلۆجیای سێکسیت بە جۆرێکی ترە لەوان، باشترین شت بێدەنگبوونە وەکە رێزێک لە ئازادی و دۆخی تایبەتییان.. تا تێگەیشتن لە هەموو لایەنەکانی ئەو بارودۆخە لە زەمەنێکی تردا کە ئاستەمییەکانی تێگەیشتنی تێکشکابێت.

لە حەقیقەتدا پۆڵێنکردنی شکۆ و بەهای مرۆڤ لەسەر بنەمای رەگەزی هەڵەیەکی ترسناکە، وا تێدەگەم ژنبوون و پیاوبوون تەنها بابەتێکی جەستەیی و زایەندی رووت نییە، بابەتێکی دەروونی ئاڵۆزیشە، هەمان تێگەیشتنم بۆ ویستی ژنبوون و ویستی پیاوبوونیش هەیە.. نەک لەبەر ئەوەی کە تەنها بە مافیێکی سروشتی – فەسلەجی ئینسان دەیبینم، بەڵکو لەبەر ئەوەش کە تێگەیشتنم بۆی، لەهەر سەرێکەوە دروست نایەتەوە و ئاستەمە بەلامەوە لە ئێستادا.

بوونی تۆ بەو جۆرەی هەیت لە کۆمەڵێک هۆکار و بارودۆخەوە رەوایەتی وەرگرتووە، دیارە ناچار نیت جۆرێکی تر بیت.. هەر ئەو هۆکار و بارودۆخەش بکە بە بنەما بۆ رەوایەتیدان بەوەی ئەگەر ئەوانی تر جیاواز بوون و وەک تۆ نەبوون.. کاتێک خۆمان دەکەین بە نموونەی باڵا و دەیسەپێنین بەسەر ئەوانی تردا، داخەکەی وەک ئەوە گرانە کە ئەگەر ئەوان خۆیان وەک نموونەی باڵا بسەپێنن بەسەر ئێمەدا.. لێگەڕێن.. هێندە ساکار نین ئێمەی مرۆڤ.. کیشووەری ئەمەریکامان دۆزییەوە، بە مانگ و مەریخ گەیشتووین و خەریکی لێکدانەوەی قوڵاییەکانی گەردوونین.. بەڵام هێشتاش مرۆڤ بەتەواوەتی نەگەشتووە بە قوڵاییەکانی خۆی و ئاڵۆزییەکانی زۆیی بۆ شی نەکراوەتەوە، ساکارترین میتۆدێک لەدەستمان بێت رێزگرتنە لە ئازادییەکانی ئەوانی تر، لە پێناوی ئەوەی وەک یاسا و قەڵغانێکی چەسپاو کە لە میانیدا ئازادییەکانی خۆشمان پارێزراو بێت. بۆیە بەرد لە ئازادی خەڵکی تر نەگرین، لە کاتێکدا ماڵی ئازادی هەر یەکێکمان لە شوشەیە.

25/12/2023

کێشەی بێ خانووبەرەی کێشەیەکی زۆر سەرەکییە لە سەراپای بریتانیادا .  ئەم کێشەیە نوێ نییە بەڵام بە تێپەڕینی زەمەن کێشەکە ئاڵۆزتر بووە و ژمارەی ئەوانەی کە خانوی نیشتەجێبوونیان نییە لە سەردایە .

دیارە ئەمەش هۆکاری خۆی هەیە و پێشتر من لەسەریم نوسیوە ، لێرەشدا هەر بە کورتی هەندێك لە هۆکارە سەرەکییەکانی دەخەمە بەرچاو :  سیاسەتی کڕینی خانوەکانی شارەوانی و دواتر  بۆ بەکرێدانەوەی و فژرۆشتنەوە، دروستکردنی ژمارەی کەمی خانو ، زیادبوونی دژمارەی دانیشتوان ، گرانبوونی ژیان وگوزەران : بەرزبوونەی ڕێژەی سلفەی عەقار و کرێ و تێچووی ژیان و نەخۆشی دەرویی و خەمۆکی و ………

ئەوانەی بێ خانووبەرەن دوو بەشن.  بەشێکیان  ئەوانەن کە هەر هیچ شوێنیکیان نییە و لە سەر شەقام و ناو تونێلەکان بەردەم شۆپەکان و پارکەکاندا دەنون .  دووەمیان : ئەوانەن کە زیاتر خێزانن و کەسانی زۆر بە رتەمەنن و یاخود خاوەنپیداویستی تایبەتین .  ئەمانە لەبەر ئەوەی خانوی شارەوانی نییە دەیانخەنە ئوتێل و هۆستڵەوە و یاخود خانوی خراپی کرێوە بە موەقەت کە شوێنەکانیان زۆر خراپە تا سەرەی خانوی شارەوانییان دێت .

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی نوێ کە دوێنێ لە ڕۆژنامەی گاردیانی بریتانیادا بڵاوبووەوە ئەوانەی بەشی دووەم، ژمارەیان  ا121،327 خێزانە و ژمارەی خانوی بەتاڵیش کە هێچیان لە 6 مانگ کەمتر نییە کە بەتاڵن 261،189 خانووە.

لە بێرمەنگەهام ژمارەی ئەو منداڵانەی ئەو خێزانانەی کە لە شوێنی موەقەتدا دەژین 9400 منداڵن ، لە شارەوانی نیوهام لە لەندەن 8600 و لە شارەوانی ئێنفیڵدا هەر لە لەندەن 4500 منداڵ و لە 11 شارەوانی دیکەی لەندەند لە نێوانی 2300 بۆ 4500 منداڵ تۆمار کراون .

بێ گومان نیشتەجێبوون لە شوێنی موەقەتدا هەمیشە دڵەڕاوکێی و نائارامی و هەست بە نیشەجێنەبوونی لەگەڵدایە .  ئەمەش کاراییەکی زۆر لەسەر دەروونی منداڵان دادەنێن و ناسەقامگیرن لەو قوتابخانانەی کە لێی دەخوێنن نازانن کەی خێزانەکەیان دەگوێزرتێتەوە بۆ شوێنیکی دیکە ئەوانیش بە دوایاندا بۆ قوتابخانەیەکی نوێ.

25/12/2023

زیاتر لە نیو ملیۆن گەنج لە بەریتانیا دەڵێن بەهۆی نەخۆشی درێژخایەن لە کارەکانیان دوورکەوتوونەتەوە، ئەمەش بەڕێژەی 44% زیادیکردووە تەنها لە ماوەی چوار ساڵدا.   داتاکانی فەرمانگەی ئاماری نیشتمانی دەریدەخەن کە زیاتر لە 560 هەزار کەس کە تەمەنیان لە نێوان 16 بۆ 35 ساڵدایە لە ڕووی ئابوورییەوە ناچالاک بوون – واتە لە سێ مانگی یەکەمی ساڵی 2023دا بەهۆی نەخۆشی درێژخایەنەوە لە کاردا نەبوون یان بەدوای کارەوە نەبوون.

لە ڕاپۆرتێکدا، لەلایەن دامەزراوەی تەندروستیەوە، دەرکەوتووە کە کەسانی تەمەن 16 بۆ 34 ساڵ ئێستا “ئەگەری ئەوەیان هەیە کە حاڵەتێکی سنووردارکردنی کارکردن وەک کەسێکی تەمەن 45-54 ساڵ لە 10 ساڵ لەمەوبەر ڕابگەیەنن“.

کێشەکانی تەندروستی دەروونی – لەوانەش خەمۆکی، ئەعساب و دڵەڕاوکێ – زۆرترین جار لە گەنجترین گروپی تەمەنیدا بڵاوبووەتەوە، کە زیاتر لە یەک لەسەر سێی ئەو کەسانەی تەمەنیان لە تەمەنی 16 بۆ 34 ساڵدا بووە (36%) کە بەهۆی نەخۆشی درێژخایەن لە کارەکانیان دوورکەوتوونەتەوە، بەپێی ڕاپرسییەک کە کراوە.

 دەیڤید ستڕاین، مامۆستا لە زانکۆی ئێکستەر و سەرۆکی دەستەی زانستی کۆمەڵەی پزیشکی بەریتانیا، وتی کێشەکانی دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییەکانی تەندروستی دەروونی و “12 ساڵ کەم پارە خستنە  کەرتی تەندروستی گشتی” بەشداربوون لە خراپتربوونی تەندروستی دانیشتووان.  ئاماژەی بەوەشکردووە، “ئێمە لەم ڕۆژانەدا خزمەتگوزاری نەخۆشی نیشتمانیمان هەیە، نەک خزمەتگوزاری تەندروستی نیشتمانی..  ئێمە سەرنجمان لەسەر چارەسەرکردنی کەسانی نەخۆشە نەک تەندروستی مرۆڤەکان.  وە خەڵک دەستیان بە خزمەتگوزارییە سەرەکییەکانی تەندروستی دەروونی نەگەیشتووە” وتی و ئاماژەی بەوەشکرد کە لە کاتێکدا کە کۆڤید بۆ ماوەیەکی زۆر ڕەنگە ڕۆڵی هەبووبێت لە زیادبوونەکەدا، بەڵام ئەمە ئەستەمە لە ئامارە بەردەستەکاندا.

ژمارەی ئەو کەسانەی کە ڕایانگەیاندووە کە بەهۆی نەخۆشی درێژخایەنەوە لە کارەکانیان دوورکەوتوونەتەوە لە پۆلە تەمەنییە گەورەکاندا گەشەی کردووە، هەرچەندە ئەم زیادبوونانە بەو شێوەیە توند نەبوون، کاریگەرییان لەسەر 1.4 ملیۆن کەس هەبووە کە تەمەنیان لە نێوان 50 بۆ 64 ساڵدایە، کە بە بەراورد بە ئاماری ساڵی 2019 بە ڕێژەی 26.7% بەرزبووەتەوە ، و 578 هەزار کەس لە تەمەنی 35 بۆ 49 ساڵان، کە بە ڕێژەی 16% زیادی کردووە.

هەروەها لە توێژینەوەکەدا دەرکەوتووە کە 3.7 ملیۆن کەس لە کاردان بەڵام حاڵەتێکی تەندروستییان هەیە کە جۆر یان بڕی کارەکانیان سنووردار دەکات. ئەمەش 1.6 جار زیاترە لە ژمارەی پێش پەتاکە و پێشبینی دەکرێت زیاتر لە نیو ملیۆن کەسی دیکە تا ساڵی 2030 بەدەست بارودۆخی سنووردارکردنی کارەوە دەناڵێنن.

22/12/2023

زیاتر لە 200 کارمەندی بەشی تەندروستی  و لایەنگرانی کارمەندانی تەندروستی بۆ فەلەستینێکی ئازاد بنکەی سەرەکی کۆمپانیای تەکنەلۆژیای ئەمریکی پاڵنتیریان، Palantir ،  بۆ ڕۆژێك داخست – کە کۆمپانیایەکی هاوبەشە لە ستەم و داگیرکاری سەربازی و چاودێری دەوڵەت لە سەرانسەری جیهان، لەنێویاندا کۆمەڵکوژی ئیسرائیل لە فەلەستین.

 کۆمپانیای پالانتیر کە لەلایەن ملیاردێری ڕاستڕەوی توندڕەو پیتەر تیلەوە ، Peter Thiel ،بەڕێوەدەبرێت، تازە گرێبەستێکی 330 ملیۆن پاوەندی لەگەڵ بەشی تەندروستی بریتانیا، NHS ،  پێبەخشراوە بۆ پەرەپێدانی نەرمەکاڵای سیستەمی داتا – ئەمەش پرسیاری جددی دەوروژێنێت سەبارەت بەوەی چی بەسەر داتای پزیشکی تایبەتی خەڵکدا دێت.

 کۆمپانیاکە لە ئێستاوە بەشدارە لە وەزارەتی بەرگری و وەزارەتی ناوخۆ و هێزە سنوورییەکان – و کاتێک داواکارییەکی ئەم دواییەی وەزارەتی ناوخۆ بۆ تۆماری نەخۆش بۆ نەخۆشە کۆچبەرەکان ڕەتکرایەوە، لەناکاو ئەم گرێبەستە درا بە پاڵنتیر.  ئەو بانگەشە جەماوەرییە لە دووەم ڕۆژی مانگرتنی پزیشکە نوێیەکان کە لە ژێڕ چاودێری پزیشکە بە ئەزموونەکاندا کار دەکەن، درا.

Click here to watch video (8 mins 54 secs)

20/12/2023

Video from Reel News..  Italian car factory occupied by workers for 2 years are demanding and planning conversion to green production (cargo bikes and solar panels)..

Reel News say ‘we don’t think it’s any exaggeration to say this is the most important climate justice struggle in Europe – and now, the most urgent too. If people can help us get the word out that’ll be much appreciated by the workers – and please pass on in particular to trade union branches and others who might be able to buy shares’

—

ڤیدیۆ لە ڕیل نیوزەوە

 کارگەی ئۆتۆمبێلی ئیتاڵی کە ماوەی 2 ساڵە لەلایەن کرێکارانەوە دەستیان بەسەرداگیراوە  داواکاری و پلانی گۆڕینی کارگەکە بۆ بەرهەمی سەوز [ واتە ئەوەی کە لەگەڵ ژینگەدا دێتەوە ] هەیە وەکو دروستکردنی  (پاسکیلی بارهەڵگر و پانێڵی خۆر).

ڕیل نیوز دەڵێت ‘پێمانوانییە هیچ زیادەڕەوییەک بێت ئەگەر بڵێین ئەمە گرنگترین ململانێی دادپەروەرانەی کەشوهەوایە لە ئەوروپا – و لە ئێستاش زەروورترینە.  ئەگەر خەڵک بتوانن یارمەتیدەرمان بن بۆ ئەوەی هەواڵەکە بڵاوببێتەوە ئەوە زۆر لەلایەن کرێکارانەوە بەرز دەنرخێنرێت .  تکایە هەواڵەکە بگەیەنن بەتایبەتی  بە لقەکانی سەندیکاکان و ئەوانی تر کە ڕەنگە بتوانن پشک بکڕن.

……………………………………………

20/12/2

20/12/2023

پزیشکەکانی ئینگلتەرە  کە ماوەیەکە لەسەر کار دامەزراون داوای بەرزکردنەوەی مووچەکەیان  بە ڕێژەی 35% دەکەن بۆ قەرەبووکردنەوەی دابەزینی 26.2%ی بەهای ڕاستەقینەی مووچەکانیان لە ساڵی 2008ەوە.  لە ئێستادا حکومەت و  وەزیری تەندروستی ئامادەن کە تەنها مووچەکەیان بە لە سەدا 6 بەرزبکەنەوە.

مانگرتنەکەی ئەمجارەیان بۆ 3 ڕۆژە کە لە بەیانی زووی ئەمڕۆوە ، 4لشەمە تاکو سەعات 8 بەیانی ڕۆژی شەمە بەردەوام دەبێت .  تا ئێستا 28 ڕۆژ ئەم دکتۆرانە مانیان گرتووە هەروەها بڕیاریشە لە ساڵی نوێشدا 9 ڕۆژی دیکە مان بگرن ، کە یەکەم مانگرتنیان لە ڕۆژی 3ی مانگی داهاتووەوە دەستپێدەکات .

دکتۆرەکان بڕیاریان داوە بەردەوام بن لە مانگرتندا تا ئەو کاتەی داخوازیەکانیان دێتە دی .

18/12/2023

ئاشکرایە کە نەوەی نوێ بە هەر هۆکارێك بێت  زۆر زیاتر لە نەوەکانی پێش سەردەمی خۆیان بە تەنگ ژینگەوە دێن ، هەر لەبەر ئەمەشە کە سەراپای ئەو پرۆتێست و خۆپیشاندان و چالاکی ڕاستەوخۆیانەی کە لە هەر شوێنێک دەکرێن ئەوانن کە سەرپەرشتی دەکەن و ڕێکیدەخەن و ئەنجامیشی دەدەن.

پرسی ژینگە و کارایی دانەوەی پیسبوونی بە بەکارهێنانی سووتەمنی بەردین بووەتە پرسێکی سەرەکی .  زانکۆکانی بریتانیا هەندێکیان لە لایەن ئەو کۆمپانیا زەبەلاحانەی نەوت و غازەوە هاوکارییان دەکرێت ، هەندێکی دیکەشیان لە لایەن ئەو بانقانەی کە سپۆنسەر ئەو کۆمپانیانە دەکەن و قەرزێکی باشیان بە هەل و مەرجێکی باشیا پێدەدەن، کۆمەکیان دەکرێت .

لە ئێستادا وردە وردە زانکۆکان لە ژێر فشاری خۆێندکارەکانیاندا دەستیان بە  هەنگاونانی  باش کردوو لە بڕینی ئەو پەیوەدنییەدا . 

زانکۆی کامبریج کە زانکۆیەکی پۆشی دانپێانراوی دونیایە پەیوەندی 200 ساڵەی لەگەل بانقی بارکەلیز ، کە بانقێکی زۆر گەورەیە  هەڵپەسێررا لەبەر ئەوەی ئەم بانقە ڕەتی ئەوە دەکاتەوە کە کۆمەك و دەسگرۆیی بە پرۆژەی نوێی نەوت و غاز نەکات .

 زانکۆکە ئاماژەی بەوەشکردووە، ” لەگەڵ دەرفەتەکاندا دەگەڕێت بۆ دۆزینەوەی بەرهەمە داراییەکان کە پارەی فراوانکردنی سووتەمەنی بەردینی نادەن ” وەک بەشێک لە “ستراتیژی پەیوەندیکردنی ئامانجی پلەی سفرێتی لەگەڵ کەرتی بانکیدا“.   خوێندکاران و کارمەندانی کامبریج داوای قەرزدەرێکی سەوزتریان [ دۆستی ژینگە] کردووە و زانکۆکە پێشتر بەڵێنی داوە تا ساڵی  2030 3.5 ملیار پاوەندەکەی لە هەموو وەبەرهێنانە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆکان لە سووتەمەنی بەردینیدا لابدات.   مامۆستایەکی کۆلێژ بە ڕۆژنامەی  فاینانشیاڵ تایمزی وتووە: “ ئێمە مامەڵە لەگەڵ کەسانێک دەکەین کە پێدەچێت سەرکردەی سبەینێ بن”. “وە گەورەترین نیگەرانییەکانیان گۆڕانی کەشوهەوایە.”

هەرچەندە بانقی بارکلیز بۆ چەندین سەدە پارەی دارایی بۆ زانکۆکە دابینکردووە، بەڵام بەپێی ڕاپۆرتێکی تۆڕی چالاکیی دارستانە باراناوییەکان، بانکی نێودەوڵەتی لە نێوان ساڵانی 2016 بۆ 2022دا زۆرترین پارەی ئەوروپی بووە بۆ سووتەمەنی بەردینی.

لە مانگی ئەیلولدا زانکۆی لیدز پەیوەندی و حساباتی خۆی گۆڕی  بۆ بانقی لۆیدز چونکە ” کەمترین وەبەرهێنانی سووتەمەنی بەردینی هەیە لە هەریەکێک لە بانکە گەورەکانی بەریتانیا“.

زاهیر باهیر

16/12/2023

وەکو پێشتر چەندجارێك بە پۆست و بە وتار ڕوونمکردۆتەوە کە پرسی کۆتاییهاتنی ئازادییەکانی بریتانییەکان لە سەرەتای کۆتاییاندایە .

بە گوێرەی بەشی حەوتەمی یاسای ڕێکخستنی گشتی ساڵی 2023 هەر چالاکییەك قەدەغە دەکات کە ڕێگری بکات لە چاپخانەی ڕۆژنامە، وێستگەی کارەبا، دەرهێنان یان شوێنی دابەشکردنی نەوت و گاز، بەندەر، فڕۆکەخانە، هێڵی ئاسن یان ڕێگاوبانەکان ” بە هەر ڕادەیەک ئەو چالاکییانە بەکاربهێنرێن یان کاربکەن”، لەگەڵ سزای ئەگەری 12 مانگ زیندانیکردندا.

چالاکوانێکی گروپی ‘ جەست ستۆپ ئۆیەڵ ‘ دوای ئەوەی کە بەشداری لە خۆپیشاندانێکی هێواش  و خاو و ئاشتیانەدا کردووە لەسەر شەقامێکی لەندەن، ڕۆژی 5شەمە ،14/12 ، ماوەی شەش مانگ زیندانی کرا. چالاکوانەکە ناوی ستیڤن جینگێلی تەمەن 57 ساڵدا ، ئەمەش  یەکەم زیندانیکردنە بەپێی یاسایەکی نوێ بە بیانوی ئەوەی  هەر کەسێک بە ڕێگایەکدا/ شەقامێکدا بڕوات، بەرپرسیارە لە لێپێچینەوە بەهۆی “دەستوەردان لە ژێرخانی سەرەکی نیشتمانی“.

گروپی ‘ جەست ستۆپ ئۆیەڵ ‘ ڕایگەیاندووە،  ستێڤن یەکێک بوو لە نزیکەی 40 لایەنگری گروپەکەیان  کە نزیکەی 30 خولەکیان بەسەربردووە لە ڕێپێوانکردن لەسەر شەقامی  هۆلۆوەی لە باکووری لەندەن نزیکەی کاتژمێر 4ی ئێوارەی 12ی ئەم مانگە.

گروپی  جەست ستۆپ ئۆیل لە ساڵی 2022ەوە بانگەشەی ئەوە دەکات کە حکومەتی بەریتانیا هەموو بەرهەمهێنانی سووتەمەنی بەردینی نوێ ڕابگرێت. “تاکتیکەکانی گەریلا” وەکو هەڵمەتێك،  لەلایەن وەزارەتی ناوخۆوە ئاماژەی پێکراوە کە ئەو گروپە و چالاکییەکانیان وەکو  توند و تیژی و دژ بەبەرژەوەندی نیشتمانی بە پەڕلەمان ناسێرا و ئەوانیش ئەم یاسا نوێیەیان کان دەرکردووە و کەوتە بەجێهێنانەوە.

لە هەڵمەتی چالاکییەکانیاند کە زیاتر نیشاندانی ناڕەزایەتی  بووە لە شێوەی  ڕێپێوانی خاودا کە لەلایەن گروپەکەوە لەو کاتەوەی چالاکی دەکەن  تا ئێستا 470 لە لایەنگرانی گروپەکە 630 جار دەستگیرکراون، کە نزیکەی نیوەی ئەو دەستگیرکردنانە بەپێی یاسا نوێیەکەیە.

وتەبێژی کەمپەینەکە وتی: “بەشی 7ی یاسای نەزمی گشتی 2023، یاسایەکە کە لەلایەن لۆبی سووتەمەنی بەردینیەوە داڕێژراوە، لە مانگی نیساندا لەلایەن ‘ پریتی پەتەلەوە’  کۆنەو وەزیری پۆلیس و ناوخۆ، پێشکەشکرا، و ‘دەستوەردان لە بەکارهێنان یان بەڕێوەبردنی ژێرخانی سەرەکی نیشتمانی’ دەگرێتەوە.  پێدەچێت ئەم حکومەتە ئێستا ڕۆیشتن بە ڕێگاکەدا/ های وەیەکاندا، ڕۆیشتن لەسەر ڕێگای گشتی های وەی کردبێتە کارێکی نایاسایی کە شایەنی زیندانییە.  وتیشی، پێش ئەوەی ئەوانەی پلانیان بۆ کوشتنمان هەیە و بەردەوامن  چەند باوک زیندانی دەکرێن؟ نەوت و غازی نوێ ملیۆنان لەسەر ملیۆنان ماڵ و بژێوی ژیانیان لەدەست دەدەن.  لەلایەن حکومەتەوە، لەلایەن سیاسەتمەدارە شکستخواردووەکانەوە، لەلایەن پۆلیسەوە پارێزراون، ئەوانەی جینۆساید دەکەن بەردەوامن لە ڕۆیشتنن بە ئازادیی، ئەوانەی ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر کوشتنەکان دەکوژرێن.  تۆ لە چ بەرەیەکیانی؟”

گرتن و زیندانیکردنی چالاکوانان ، بە زیندانی سیاسی دەدەرێنە قەڵەم ، کەواتە لە ولاتانی ئەوروپاشدا زیندانی سیاسی هەیە کە ئەمە ڕەتی ئەو ڕاگەیاندنە بێ بنەمایەی سیاسییەکان و پۆلیس و هەموو ئەوانەشی کە بەرگری لە سیستەمی لیبراڵ و نیولیبراڵ دەکەن کە گوایە  لەم وڵاتانەدا زیندانی سیاسی نییە و تەنها ئەوانە زیندانین کە ‘ تاوان’ ئەنجام دەدەن ، بەڵام گەر لەوە بکۆڵینەوە دەرەدەکەوێت کە بەشێکی زۆر لەوانەی  کە بەندن، ڕیشەی گرتنەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سیاسەتی دەوڵەتمەداران و پۆلیس و ئابووریناسان لیبراڵ .

شاخەوان

14/12/2023

لە چەند وانەیەکدا بە گرنگییەوە باسی ژینگەم بۆ خوێندکارەکان کردووە و هەمیشەش لاموایە کە یەکەمین پرسێکە کە کە دەبێت بیری لێبکەینەوە و وەڵاممان هەبێت بۆی، ئەمڕۆ یەکێک لەو خۆێندکارانە کە هۆشیارییەکی زۆری دەربارەی دۆخی ژینگە هەبوو لە سایەی سیستمی چاوچنۆکانەی سەرمایەداریدا، پێشنیاری بینینی فیلمێکی ئەنیمەیشنی بۆ کردم بەناوی (The Lorax).. لە تەک سوپاسی زۆرم بۆ پێشنیارەکەی، بەڵام ئێجگار گرنگە بۆ تێگەیشتن لەوەی کە بەسەر ژینگەدا دێت.

ئەم فیلمە ژیانێکی(لە ڕوواڵەتدا) ئێجگار جوان پیشان دەدات لە کۆمەڵگەیەکدا بەهۆی سەرمایەدارییەوە، هەموو شتێک سیمایەکی رازاوە و جوانی هەیە، تەنانەت جوانتر لەوەی کە سروشت خۆیی پێوە بادەدات.. کۆشک و سیتی و باڵەخانەی سەردەمییانە، شەقام و خزمەتگوزاری زۆر و رووبەری سەوزایی گەورە.. بەڵام هیچ شتێک سروشتی نییە.. کەواتە هیچ شتێکیش بەخۆڕایی نییە.. لەو شارۆچکەیەدا تەنانەت هەوا-ش بۆ هەناسەدان کڕین و فرۆشتنی پێوە دەکرێت.

سروشت دراو ناناسێت، ئەو ژینگەیەیە کە هەموو شتێکمان بە بێ بەرامبەر پێدەبەخشێت.. بۆ ئەوەی نرخ لەسەر شتەکان دابنێین و سیستمی سەرمایەداری زۆرتر بمانهاڕێت، ئەبێت ئەو ژینگە سروشتییە خۆڕاییە بشێوێنرێت، بە قەولی کارڵ مارکس (سەرمایەداری هیچ درەختێک بەپێوە ناهێڵێت، مەگەر بۆ ئەوە بیهێڵێتەوە کە سێبەرەکەی بدات بە کرێ) ئیشی سەرمایەداری لە بنەڕەتەوە ئەوەیە کە سروشتی خۆڕایی بگۆڕێت بۆ کاڵای بازرگانی.

شارۆچکەکە لەسەر وێرانەی ئەو دارستانە بونیادنراوە کە بە مەبەستی بەرهەمهێنانی کاڵای (سنید) کۆی درەختەکانیان لەناو برد.. پاش ئەو سەرمایەگوزارییە، کاتێک کە درەختەکان نامێنن، کێ لەو زانا و کۆمپانیانە باشتر دەردەکەوێت کە دەتوانن ئۆکسجین بەرهەم بهێنن و بیفرۆشنەوە؟.. سەرمایەداری خەریکی داهێنان و خزمەتگوزاری ناوازەیە کە دەشێت رزگارمان بکات لەو ژیانە سەختەی، کە هەر بۆ خۆی سەختییەکانی بەرهەمهێناوە..

زەمانێک لە کانیاوەکان ئاوی سازگار هەڵدەقوڵی و بینمان پێوەدەنا، ئێستا بە دەبە دەیکڕین، ئەو رۆژگارە نزیکە کە ئۆکسجینیش بکرێتە دەبەوە رەنگە(مرۆڤەکان حەز بە کڕینی هەر شتێک بکەن کە لە دەبەدا دەفرۆشرێت*).. ئەو زەمانە دوور نییە، رەنگە تا فیلمێک، دووانی تر بەرهەمدەهێنرێت لەسەر دۆخەکە، دۆخەکە خۆی بگاتە سەرمان.

ئەگەر پیاو چەندجارێک سەرکێشی بکات، رەنگە لەبەر ئەوەبێت کە پیاوە، بەڵام ئەگەر شێتانە بەردوامبوو لەسەری، لەبەر ئەوەیە کە سەرنجی کچێک ڕابکێشێت!..

(ئۆدری) کچێکی شۆخ و شەنگە و لەسەر هاوسەرگیریەکەی مەرجێکی گرانی هەیە، هەرکەس بتوانێت درەختێکی زیندووی بۆ بهێنێت، ئەوا بەختی ئەوەی دەبێت کە ببێتە هاوژینی.. خۆشەویستی (تێد) بۆ ئۆدری بەو رادەیەیە کە گوێ بە هیچ رێگا و بەربەستێک نەدات و سەرکێشی بەوە بکات و لە ئەنجامیشدا توانی تۆوی درەختی (ترۆفێڵا)ی دەست دەست بکەوێت و بیپیتێنێ و بەم هۆیەشەوە هەم ئۆدی بەدەستهێنا، هەم دونیای سروشتیی ژیانەوە و سەرمایەداری کۆتایی پێهێنایەوە.

ئێستا ئیتر ژینگەی سروشتی شارۆچکەی (سنیدڤێڵ) گەراوەتەوە دۆخی پێش سەرمایەداری. The End.. فیلمەکە کۆتایی هات.

بەڵام چی ئەگەر ئەو کارەساتە لەبیر بکەین و دیسان بووار بدەینەوە بە سیستمی سەرمایەداری بۆ ئەوەی ژیان ژینگەی خۆڕایی سروشت بکاتەوە بە مەکینەدا و بیکاتەوە بە کاڵای بازاڕ؟

ئەسکەندەری مەکدۆنی شارەکەی دیۆجین (سینۆپ)ی خاپور کردبوو، بەڵام لەبەر رێزی زۆری بۆ (دیۆجینی سینۆپی)، جارێک پێیدەڵێت: دیۆجین؛ ئەگەر داوا بکەیت شاری سینۆپت بۆ دروستدەکەمەوە! دیۆجین لە وەڵامدا دەڵێت: نا، چونکە دڵنیام ئەسکەندەرێکی تر دێتەوە و دیسان خاپوری دەکاتەوە.

لە کۆتاییدا سینۆپ دروست کرایەوە، هەزاران شاری تریش دروستکران.. بەڵام چ گەرەنتییەک هەیە کە وەک موسڵ و کۆبانێ و غەزە و شارەکانی تر ئەسکەندەرەکان هەڵنەکوتنەوە سەری و خاپوری نەکەن؟

رزگاربوونمان لە چەشنێک لە سەرمایەداری و سپاردنی ژیانمان بە چەشنێکی تری سەرمایەداری، لە چەشنێک دەسەڵاتەوە بۆ چەشنێکی تر، لە چەشنە حیزبێکەوە بۆ حیزبێکی تر.. رەنگە بۆ ماوەیەکی کورت ئاریشەکانی ژیانمان کەم بکاتەوە، بەڵام هیچ نییە جگە لە دووبارە سەیرکردنەوەی فیلمی (The Lorax).

…………………………………………………

* لە گفتوگۆیەکی ناو فیلەمکەوە

14/12/2023

خۆپیشاندەران ڕێگای خێرای لۆس ئەنجلۆسیان داخست وەک بانگەوازێک بۆ ئاگربەستی غەززە.  لەو خۆپیشاندانەدا 75 کەس دەستگیرکران کە شەش هێڵی هاتوچۆیان گرتووە. بەڵام لەبری هاوکاری و پاڵپشتی شۆفێرانی سەیارەکانی دیکە و هەروەها هەندێك لە خەڵکی دیکە   هەوڵیان دەدا خۆپیشاندەران لە ڕێگاکە لادەن بە ڕابکێشنیان بێ گوێ دانە هیچ ڕێنماییەکی تەندروستی و ڕەچاوکردنی بارودۆخی کەسانی ڕاکێشراو.

هەر ئاواش بەشێکی قەرەباڵغی ڕێگای ئازادیان لە ناوەندی شارەکەدا داخست. ئەمەی کە ڕوی دا دوێنی ، ڕۆژی 4شەمە بوو لە بەرەبایاندا کە بەسەدەها کەس  لەسەر ڕێگای ژمارە 110 کۆبوونەوە، بەهۆیەوە هاتوچۆ لە کاتی هاتووچۆی بەیانیاندا بۆ زیاتر لە کاتژمێرێک پەكخرا هاوکاتیش ڕووبەڕووبوونەوەی جەستەیی توندوتیژانە لە لایەن  گەشتیاران ئەوانەی کە دەچوون بۆ سەر کار ڕووی دا کە  هەوڵیان دەدا خەڵک لە ڕێگاکە لابەرن.

. خۆپیشاندانەکە هەر شەش هێڵی هاتوچۆی بەرەو باشووری داخست، ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی مەجدانەوەی سەیارەی وەستاو بۆ چەند کیلۆمەترێك.

گروپەکە لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاندووە “ناتوانین ڕێگە بدەین بازرگانی وەک هەمیشە بەردەوام بێت، چونکە فەلەستینییەکان بەبێ هۆکارێك دەکوژرێن …بۆیە ڕێگای ئازادمان داخستووە”  لە گرتەیەکی ڤیدیۆیی کە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانەوە لە شوێنی ڕووداوەکە گیراوە، دەرکەوتووە کە شۆفێران هەوڵی دوورخستنەوەی خۆپیشاندەران دەدەن لەسەر ڕێگاکە و ڕاکێشان و ڕاکێشانی خۆپیشاندەران لەکاتێکدا خۆپیشاندەرانی دیکە دەستوەردان دەکەن.

Some commuters began physically pushing and grappling protesters on the 110 freeway.

Protestors calling for a ceasefire in Gaza shutdown the 110 freeway in Los Angeles during rush hour pic.twitter.com/potoqPtVmA

— Sergio Olmos (@MrOlmos) December 13, 2023