ئەرشیفەکانى هاوپۆل: كوردی – Kurdi

بەشی كوردی پێگەی ئەناركیستان

To Struggle Against the Order of Exploitation, Tyranny and Plunder!

خەبات لە دژی سیستەمی ئیستغلال و ستەم و سەرکوت

وەرگێڕانی  ماشینی

ناڕەزایەتییەکان کە دوای دەستبەسەرکردنی زیاتر لە ١٠٠ کەس لە نێویاندا ئەکرێم ئیمامئۆغڵو سەرۆکی شارەوانیی شارەوانیی گەورەی ئەستەنبوڵ دەستیپێکرد، بەردەوامە لە پەرەسەندن. ئەو ناڕەزایەتیانەی کە خوێندکارانی زانکۆ هاتنە سەر ڕیزەکان، سەرەڕای هەوڵەکانی جەهەپە بۆ کۆنترۆڵکردنیان، دەستیان کرد بە وەرگرتنی کاراکتەری شەڕانگێزی و گەورە بوون. هەرچەندە ئەم کردەوانە لە ئەنجامی ململانێی نێوان دوو گرووپی باڵادەست کە لە پێناو دەسەڵاتدا خەباتیان کردووە دەستی پێکردووە، بەڵام ڕوونە کە ئەو توڕەییەی کە سەریهەڵدا هۆکاری زۆر لەوە زیاتری دەستبەسەرکردنی ئیمام ئۆغڵو هەیە.

بەڕێکەوت نییە کە ئەمڕۆ گەنجان، کە ئایندەیان نادیار بووە، کە زۆرێکیان ناچارن لە کاتی خوێندندا کار بکەن، کرێکارانی داهاتوو و ئێستا، لە خەباتدا دێنە پێشەوە. هەروەها ئەو تووڕەییەی کە ئازاد کراوە، دەرئەنجامی هەژاریی ملیۆنان کەسە کە بە کارکردن بژێوی ژیانیان پەیدا دەکەن، چەقاندنی ڕۆژانەیان لەژێر قەیرانی ئابووری، کوشتنی بێکۆتایی ژنان، سیاسەتی چەوساندنەوە و دەستدرێژیکردنە سەر تاکەکانی LGBTI+، کۆمەڵکوژی ئاژەڵان، هێرشکردنە سەر گەلی کورد سەرەڕای بەناو وتووێژی ئاشتی، و ئەو ڕاستییەی کە ژیانی ملیۆنان کەس بۆتە نابێ بەهۆی ستەم و سیاسەتی زۆرەملێی حکومەتەوە کشتوکاڵی دەکرێت. دەبینین ئەم توڕەییە نەک تەنها ئاراستەی حکومەتی ئاکەپە-مەهەپە، بەڵکوو ئاراستەی جەهەپە دەکات، کە ساڵانێکە بەڕواڵەت ئۆپۆزسیۆنە بەڵام لە هەموو ساتێکی سەختدا پشتیوانی حکومەت دەکات، ئەگەری تەقینەوەیەکی کۆمەڵایەتی کە لە هەموو ساتەکانی قەیراندا سەرهەڵدەدات، سنووردار دەکات و وزە بەرەو هەڵبژاردنەکان ئاڕاستە دەکات. خەڵک درکیان بەوە کردووە کە هەڵبژاردن هیچ سوودێکی نییە و جگە لە خەبات هیچ ڕێگایەکی دیکە بۆ ڕزگاری نییە. لەم خاڵەدا وا دەردەکەوێت کە وەک چۆن ناتوانرێت بە ئاسانی لە ڕێگەی ستەمەوە ڕژانی خەڵک بۆ سەر شەقام بوەستێنرێت، جەهەپەش ناتوانرێت هاوتەریب لەگەڵ ئەجێندای خۆیدا ئاڕاستە بکرێت.

لە لایەکی ترەوە پێویستە بزانین کە ئەم کردەوانە سنوورێکیان هەیە تا ئەو خاڵەی ئەمڕۆ گەیشتوونەتە ئەو ئاستە. ئەم بزووتنەوەی کاردانەوە کە هیچ سیمایەکی چینایەتی نییە و ناوەڕۆک و داواکارییە سیاسییەکانی ناڕوونە، پێدەچێت وەک ئامرازێکی ململانێی نێوان زلهێزە باڵادەستەکان بمێنێتەوە یان لەناکاو کاڵ ببێتەوە. بەڵام ئەگەر پەیوەست بێت بە خەبات و داخوازی و شێوازە بەردەوامەکانەوە، ئەوا هەڵگری پۆتانسێلی گەشەکردن و ڕادیکاڵبوون و دەستکەوتی ڕاستەقینە و بەردەوامیشە. مانگرتن و بەرخۆدانی ڕاستەقینەی کرێکاران کە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٥ەوە لە شارە جۆراوجۆرەکاندا سەریهەڵداوە، ئەو بەرخۆدانەی کە ژنان و تاکەکانی LGBTI+ ساڵانێکە سەرەڕای هەموو جۆرە ستەم و توندوتیژییەک بەردەوام بەهێزتر بوون، ئەو خەباتانەی کە لە دژی لەناوبردنی ئیکۆلۆژی و کۆمەڵکوژی ئاژەڵانی دانیشتووی سەر شەقامەکان سەریان هەڵداوە، ئەوە نیشان دەدات کە ڕۆحی بەرخۆدان لەم خاکانەدا سەرەڕای هەموو شتێک پارێزراوە. ئەوانەی ئەمڕۆ ئەم شەپۆلە خەباتەیان خوڵقاندووە، سیاسەتمەدار بە عەزی و بیرۆکراتی سەندیکا و سەرمایەداری دەوڵەمەند نین؛ کرێکاران، منداڵی کرێکاران و ڕەعیەتێک کە چالاکانە بەشدارییان لەو خەباتانەدا کردووە کە باسمان کرد.

بۆیە دەکرێت شەپۆلی خەبات بە داخوازی و گوتاری چینایەتی بەهێز بکرێت و ئەمەش ڕێک ئەوەیە کە پێویستە بیکەین. پێویستە ئێمە بەشداری ئەم خەباتە بکەین نەک وەک پاڵپشتێک بۆ خەباتی دەسەڵات، بەڵکو بە شێوەیەکی ڕێکخراو، بە ڕوانگەی دەنگدانەوە بە کێشە و داواکارییەکانی ئێستای چینی کرێکار و ژنان و هەموو ئەو کەسانەی کە چەوساوە و جیاکارییان بەرامبەر دەکرێت، و گۆڕینی بۆ داواکاری بزووتنەوەکە. لە لایەکی ترەوە دەبێ هەوڵ بدەین ئەو توێژە جیاوازانەی چینی کرێکار کە لە ئێستاوە لەگەڵ مانگرتن و بەرخۆدان خەبات دەکەن، لە خەباتدا بخەینە ناو خەباتەوە.

پێویستە ئەم خەباتە لە شەقامەوە بگوازینەوە بۆ شوێنی کار و لە شوێنی کارەکەمانەوە بۆ شەقام. نابێ چارەنووسی خەبات بۆ دەمی کۆمەڵێک سیاسەتمەدار بە عەزیەوە جێبهێڵین. بۆ بەدیهێنانی ئەمەش پێویستە میکانیزمی بڕیاردان لەسەر بنەمای خۆبەڕێوەبردن لە شوێنی کار و قوتابخانە و فەزای ژیانماندا دروست بکەین، کە بتوانین باس لە کێشە ئابووری و سیاسییەکانمان بکەین و داواکارییە کۆنکرێتییەکانمان دیاری بکەین. ئەو مەکۆیانەی لە دوای بەرخۆدانی گێزییەوە سەریان هەڵدا، ئەزموونی گرنگ بوون کە لەم ڕووەوە هەمانبوو، دەبێ ئەو ئەزموونانە بە پەرەپێدانیان زیندوو بکەینەوە. ئەمە ڕێگایە بۆ ئەوەی خەبات هەمیشەیی و بەرهەمدار بێت.

بە خۆڕاگری سەردەکەوین!
هێزی ئێمە لە یەکڕیزیمانەوە سەرچاوە دەگرێت!

ئانارشۆ کوێرەکان
ئەنارکیستەکان لە ئەنقەرە
زانیاری کەوانە لە
دەستمان هەڵمەت گروپ
یەکسانی کۆمەڵگە
بێوڵاتان کولت
ئەنارکیستەکان لە ئەستەنبوڵ
ئیزمیر ئانارشی
کویر ئووشاک
سەندیکاکانی کرێکارانی ئۆتۆنۆم
أوزو يو إل جي بي تي آي كيو

فيجان إسك

+++++++++

للنضال ضد نظام الاستغلال والاستبداد والنهب!

الترجمە الآلیە

تستمر الاحتجاجات التي اندلعت بعد اعتقال أكثر من 100 شخص، بمن فيهم رئيس بلدية إسطنبول الكبرى، أكرم إمام أوغلو، في التصاعد. وقد بدأت هذه الاحتجاجات، التي يتصدرها طلاب الجامعات، تكتسب طابعًا نضاليًا وتتحول إلى جماهيرية واسعة، على الرغم من جهود حزب الشعب الجمهوري لاحتوائها. ورغم أن هذه الاحتجاجات بدأت نتيجة صراع بين فئتين حاكمتين تتصارعان على السلطة، فمن الواضح أن الغضب الذي انطلق له أسباب تتجاوز بكثير اعتقال إمام أوغلو.

ليس من قبيل الصدفة أن يكون الشباب، عمال المستقبل وعمال اليوم، الذين أصبح مستقبلهم غامضًا، والذين يضطر الكثير منهم للعمل والدراسة في الوقت نفسه، في طليعة النضال اليوم. يأتي هذا الغضب أيضًا نتيجةً للإفقار المتزايد لملايين الناس الذين يعتمدون على عملهم في معيشتهم، وضغط الأزمة الاقتصادية عليهم يومًا بعد يوم، وجرائم قتل النساء التي لا تنتهي، وسياسات القمع والهجوم ضد مجتمع الميم، ومجازر الحيوانات، والهجمات على الشعب الكردي رغم ما يُسمى بمحادثات السلام، وحقيقة أن حياة ملايين الناس أصبحت لا تُطاق بسبب سياسات الحكومة القائمة على القمع والإكراه. نرى أن هذا الغضب لا يستهدف حكومة حزب العدالة والتنمية وحزب الحركة القومية فحسب، بل يستهدف أيضًا حزب الشعب الجمهوري، الذي كان لسنوات يُزعم أنه معارض، ولكنه كان أداةً بيد الحكومة في كل لحظة صعبة، مُقيّدًا إمكانية الانفجارات الاجتماعية في كل أزمة، ومُوجّهًا طاقته نحو الانتخابات. لقد أدرك الشعب أن الانتخابات لا طائل منها، وأن لا سبيل للتحرر إلا النضال. في هذه المرحلة، بات واضحًا أن قمع المتظاهرين لا يمكن أن يوقفهم بسهولة، ولا يمكن لحزب الشعب الجمهوري أن يستغلهم بما يخدم أجندته.

من ناحية أخرى، علينا أن ندرك أن لهذه الاحتجاجات حدودًا اليوم. هناك احتمال كبير أن تبقى هذه الحركة الرجعية، التي تفتقر إلى الطابع الطبقي، والتي يكتنفها الغموض في محتواها السياسي ومطالبها، أداةً للصراع بين القوى الحاكمة أو أن تتلاشى ببساطة. مع ذلك، لديها أيضًا القدرة على النمو والتطرف وتحقيق مكاسب حقيقية ودائمة إذا ما ارتبطت بالنضالات القائمة من حيث المطالب والأساليب. منذ بداية عام ٢٠٢٥، تُظهر الإضرابات غير الرسمية ومقاومات العمال في مختلف المدن، ومقاومة النساء ومجتمع الميم رغم جميع أشكال القمع والعنف، والنضالات ضد تدمير البيئة ومجازر الحيوانات التي تعيش في الشوارع، أن روح المقاومة قد حُفظت في هذه البلدان رغم كل شيء. اليوم، ليس السياسيون ذوو البدلات الرسمية، أو البيروقراطيون النقابيون، أو كبار رجال الأعمال الأثرياء هم من يُشعلون هذه الموجة من النضال، بل العمال، وأبناء العمال، والأفراد الذين شاركوا بفعالية في النضالات المذكورة أعلاه.

لذلك، من الممكن تعزيز موجة النضال بمطالب وخطابات طبقية، وهذا بالضبط ما نحتاج إليه. يجب أن نشارك في هذا النضال، ليس كركيزة أساسية في الصراع على السلطة، بل بطريقة منظمة، من منظور التعبير عن المشاكل والمطالب الراهنة للطبقة العاملة والنساء وجميع المضطهدين والمميزين، وتحويلها إلى مطالب الحركة. من ناحية أخرى، يجب أن نسعى لإشراك مختلف شرائح الطبقة العاملة، التي تُكافح بالفعل من خلال الإضرابات والمقاومة، في النضال.

يجب أن ننقل هذا النضال من الشارع إلى مواقع عملنا، ومن مواقع عملنا إلى الشارع. يجب ألا نترك مصير النضال رهينًا بتصريحات مجموعة من السياسيين ذوي البذلات الرسمية. ولتحقيق ذلك، نحتاج إلى إنشاء آليات صنع قرار ذاتية الإدارة في مواقع عملنا ومدارسنا وأحيائنا، حيث يمكننا مناقشة مشاكلنا الاقتصادية والسياسية وتحديد مطالبنا الملموسة. لقد كانت المنتديات التي نشأت في أعقاب مقاومة جيزي تجارب مهمة في هذا الصدد، وعلينا تطويرها وإحياءها. هذا هو السبيل لاستمرار النضال وتحقيق المكاسب.

سننتصر بالمقاومة!
قوتنا من وحدتنا!

أناركيون مثليون
أناركيون من أنقرة
بيلجي
حملة قوس قزح أيدينا مجموعة
المساواة المجتمع
هيماتلوس طائفة
أناركيون من إسطنبول
إزمير أناركي
كوير أوشاك
جمعيات العمال المستقلة
أوزو يو إل جي بي تي آي كيو+
فيجان إسك

+++++++++++

برای مبارزه با نظم استثمار، استبداد و غارت!

ترجمە ماشینی

اعتراضاتی که پس از بازداشت بیش از 100 نفر از جمله شهردار IBB اکرم امام اوغلو آغاز شد، همچنان در حال افزایش است. اعتراضات که دانشجویان دانشگاه در خط مقدم آن قرار دارند، علیرغم تلاش‌های CHP برای مهار آنها، شروع به تبدیل شدن به یک شخصیت ستیزه‌جو و توده‌ای کرده است. اگرچه این اعتراضات در نتیجه درگیری بین دو دسته حاکم که در حال مبارزه برای قدرت بودند آغاز شد، اما واضح است که خشم ایجاد شده دلایلی بسیار فراتر از بازداشت امام اوغلو دارد.

امروز تصادفی نیست که جوانان، کارگران آینده و کارگران امروزی که آینده شان مبهم شده است و بسیاری از آنها باید همزمان با تحصیل کار کنند، در خط مقدم مبارزه قرار دارند. این خشم همچنین نتیجه فقیر شدن روزافزون میلیون‌ها نفری است که با نیروی کار خود زنده می‌مانند، تحت فشار قرار گرفتن آنها روز به روز تحت بحران اقتصادی، قتل‌های بی‌پایان زنان، ظلم و سیاست‌های حمله به LGBTI+، کشتار حیوانات، حملات علیه مردم کرد علی‌رغم به اصطلاح مذاکرات صلح، و این واقعیت که زندگی مردم بر اساس سیاست‌های غیرقابل‌میلیون‌میلیون‌ها تبدیل شده است. ظلم و اجبار. می‌بینیم که این خشم نه تنها علیه دولت AKP-MHP، بلکه علیه CHP که سال‌ها ظاهراً اپوزیسیون بوده، اما در هر لحظه دست‌دوم حکومت بوده و امکان انفجارهای اجتماعی را در هر بحرانی مهار می‌کند و انرژی را به سمت انتخابات هدایت می‌کند. مردم دریافته اند که انتخابات بی فایده است و راهی جز مبارزه برای رهایی وجود ندارد. در این مرحله، واضح است که مردمی که به خیابان‌ها می‌آیند را نمی‌توان به راحتی با سرکوب متوقف کرد و همچنین توسط CHP در راستای دستور کار خود نمی‌توان آنها را دستکاری کرد.

از سوی دیگر، ما باید بدانیم که این اعتراضات امروز محدودیت هایی دارد. احتمال زیادی وجود دارد که این جنبش ارتجاعی که خصلت طبقاتی ندارد و محتوای سیاسی و مطالبات آن نامشخص است، به عنوان ابزاری برای درگیری بین قدرت‌های حاکم باقی بماند یا صرفاً از بین برود. با این حال، در صورتی که از نظر مطالبات و روش ها به مبارزات موجود مرتبط باشد، پتانسیل رشد، رادیکال شدن و دستیابی به دستاوردهای واقعی و پایدار را نیز دارد. از آغاز سال 2025، اعتصابات گربه‌های وحشی و مقاومت‌های کارگری در شهرهای مختلف، مقاومت زنان و LGBTI+ با وجود انواع ظلم و خشونت، مبارزه با تخریب محیط‌زیست و کشتار حیوانات ساکن در خیابان‌ها نشان می‌دهد که روحیه مقاومت علی‌رغم همه چیز در این سرزمین‌ها حفظ شده است. امروز، این سیاستمداران کت و شلوار پوش، بوروکرات های اتحادیه یا سرمایه گذاران ثروتمند نیستند که این موج مبارزه را ایجاد می کنند، بلکه کارگران، فرزندان کارگران و افرادی هستند که فعالانه در مبارزات ذکر شده در بالا شرکت کرده اند.

بنابراین می توان موج مبارزه را با مطالبات و گفتمان های طبقاتی تقویت کرد و این دقیقاً همان کاری است که باید انجام دهیم. ما باید نه به عنوان ستونی در مبارزه برای قدرت، بلکه به صورت سازمان یافته و با چشم انداز بیان مشکلات و مطالبات جاری طبقه کارگر، زنان و همه کسانی که تحت ستم و تبعیض هستند و تبدیل آن به مطالبات جنبش در این مبارزه حضور داشته باشیم. از سوی دیگر، ما باید سعی کنیم اقشار مختلف طبقه کارگر را که در حال حاضر با اعتصابات و مقاومت ها دست و پنجه نرم می کنند، در مبارزه مشارکت دهیم.

ما باید این مبارزه را از خیابان به محل کارمان و از محل کارمان به خیابان ببریم. ما نباید سرنوشت مبارزه را به آنچه از دهان گروهی از سیاستمداران کت و شلوار بیرون می آید بسپاریم. برای این منظور، ما باید مکانیسم های تصمیم گیری خودگردان را در محل کار، مدارس و محله های خود ایجاد کنیم تا بتوانیم مشکلات اقتصادی و سیاسی خود را مورد بحث قرار داده و خواسته های ملموس خود را تعیین کنیم. تریبون هایی که پس از مقاومت گزی به وجود آمد، تجربیات مهمی بود که ما در این زمینه داریم و باید این تجربیات را توسعه و احیا کنیم. این راهی است برای ماندگاری مبارزه و دستیابی به دستاوردها.

ما با مقاومت پیروز خواهیم شد!
قدرت ما از اتحاد ما ناشی می شود!

آنارکو کوئیرز
آنارشیست ها از آنکارا
بیلگی رنگین کمان
دست های ما گروه
جامعه برابری
Heimatlos فرقه
آنارشیست ها از استانبول
ازمیر آنارشی
کویر اوشاک
انجمن های کارگری خودمختار
أوزو يو إل جي بي تي آي كيو+
فيجان إسك

+++++++++++++

Li Dijî Fermana Îstîsmar, Zulm û Talanê Têkoşîn!

Nerazîbûnên ku piştî binçavkirina zêdeyî 100 kesên ku di nav wan de Şaredarê ÎBB’ê Ekrem Îmamoglû jî heye destpê kirin, her ku diçe zêde dibin. Xwepêşandanên ku xwendekarên zanîngehan di rêza herî pêş de ne, tevî ku CHP’ê hewl dide xwe bigre dest bi karakterê xwe yê milîtantiyê kiriye û bûye girseyî. Her çend ev xwepêşandan di encama nakokiya di navbera du klîkên desthilatdar ên ku ji bo desthilatdariyê têdikoşin dest pê kiribin jî, diyar e ku hêrsa ku derketiye holê ji binçavkirina Îmamoglû wêdetir sedemên wê hene.

Îro ne tesaduf e ku ciwan, kedkarên paşerojê û kedkarên îro yên ku paşeroja wan nediyar bûye, gelek ji wan di heman demê de bi xwendinê re dixebitin, di refên herî pêş ên têkoşînê de ne. Hêrs di heman demê de encama xizanbûna zêde ya bi mîlyonan mirovên ku bi keda xwe dijîn, roj bi roj di bin krîza aborî de têne çewisandin, kuştinên bêdawî yên jinan, polîtîkayên zext û êrîşa li dijî LGBTI+yan, qetlîamên heywanan, êrîşên li dijî gelê Kurd tevî hevdîtinên bi navê hevdîtinên aştiyê, û rastiya ku jiyana bi mîlyonan mirovan a li ser bingeha polîtîkayên neçareseriyê yên li ser bingehê hikûmetê bûye sedema polîtîkayên zext û êrîşan e. zilm û zorê. Em dibînin ku ev hêrs ne tenê li dijî desthilatdariya AKP-MHP’ê ye, li hemberî CHP’ê ya ku bi salan qaşo muxalefet e, lê di her kêliya dijwar de bû stûyê hikûmetê, di her krîzê de îhtîmala teqînên civakî asteng dike û enerjiyê ber bi hilbijartinan ve birin. Gel fêm kir ku hilbijartin bêkêr e û ji têkoşînê pê ve tu rêyeke din a azadiyê nemaye. Di vê nuqteyê de diyar e ku gelê ku dadikeve kolanan ne bi çewisandinê bi hêsanî nikare were sekinandin û ne jî ji aliyê CHP’ê ve di rojeva xwe de dikare were manîpulekirin.

Ji aliyê din ve, divê em vê yekê bizanibin ku sînorên van xwepêşandanên îro hene. Îhtimaleke mezin heye ku ev tevgera reaksîyonê ya ku karakterê wê yê çînî tune ye û naverok û daxwazên wê yên siyasî nezelal in, wekî amûra pevçûnê ya di navbera hêzên desthilatdar de bimîne an jî bi tenê ji holê rabe. Lê belê, eger di warê daxwaz û rêbazan de bi têkoşînên heyî ve girêdayî be, xwedî potansiyela mezinbûnê, radîkalbûnê û bidestxistina destkeftiyên rast û mayînde ye. Ji destpêka sala 2025’an û vir ve grevên zozanan û berxwedanên karkeran ên li bajarên cuda, berxwedana jin û LGBTI+’an a tevî her cure zext û tundiyê, têkoşîna li dijî îmhakirina ekolojîk û qetlîamên li ser heywanên li kolanan dijîn nîşan dide ku li van axan tevî her tiştî ruhê berxwedanê hatiye parastin. Yên ku vê pêla têkoşînê diafirînin îro ne siyasetmedarên bi cil û berg, burokratên sendîkayan an jî karsazên dewlemend in, lê karker, zarokên kedkaran û kesên ku bi awayekî aktîf beşdarî têkoşînên li jor hatine kirin in.

Ji ber vê yekê jî bi daxwaz û axaftinên çînayetî pêla têkoşînê bi hêztir dibe û ya ku divê em bikin jî ev e. Divê em ne wek stûnek di têkoşîna desthilatdariyê de, bi perspektîfa ku pirsgirêk û daxwazên heyî yên çîna karker, jin û hemû kesên ku li ser tên çewisandin û cudaxwaziyê derxînin holê û wan bikin daxwazên tevgerê, bi awayekî rêxistinkirî tevlî vê têkoşînê bibin. Li aliyê din divê em hewl bidin ku beşên cuda yên çîna karkeran ku jixwe bi grev û berxwedanan têdikoşin, tevlî têkoşînê bikin.

Divê em vê têkoşînê ji kolanan bigihînin kargehên xwe û ji kargehên xwe jî bigihînin kolanan. Divê em qedera têkoşînê ji devê komek siyasetmedarên bi cil û berg nehêlin. Ji bo vê jî divê em li kar, dibistan û taxên xwe mekanîzmayên biryara xwerêveberiyê ava bikin û pirsgirêkên xwe yên aborî û siyasî nîqaş bikin û daxwazên xwe yên berbiçav diyar bikin. Forumên ku piştî Berxwedana Geziyê derketin holê, di vî warî de tecrubeyên me yên girîng bûn û divê em van ezmûnan geş bikin û zindî bikin. Rêya têkoşînê ya mayînde û bidestxistina destkeftiyan ev e.

Em ê bi berxwedanê bi ser bikevin!
Hêza me ji yekîtiya me tê!

Anarcho Queers
Anarşîstên ji Enqereyê
Bilgi Rainbow
Hands Me Kampanya Koma
Wekhevî
Heimatlos Cult
Anarşîstên ji Stenbolê
Îzmir Anarşî
Kuir Uşak
Komeleyên Karkerên Xweser
OzU LGBTIQ+
VeganEsk

+++++++++++

Sömürü, Zorbalık ve Talan Düzenine Karşı Mücadeleye!

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun da aralarında olduğu 100’den fazla kişinin gözaltına alınmasının ardından başlayan eylemler büyüyerek devam ediyor. Üniversite öğrencilerinin öne çıktığı eylemler, CHP’nin kontrol altına alma çabalarına rağmen militan bir nitelik kazanmaya ve kitleselleşmeye başladı. Bu eylemler, iktidar mücadelesi veren iki egemen klik arasındaki çatışmanın bir sonucu olarak başlamış olsa da, açığa çıkan öfkenin İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının çok ötesinde sebepleri olduğu açık.

Bugün, gelecekleri belirsiz hale gelen, çoğu zaten okurken aynı zamanda çalışmak zorunda kalan, geleceğin ve bugünün işçileri olan gençlerin mücadelede öne çıkması rastlantı değil. Açığa çıkan öfke, emeğiyle geçinen milyonların giderek yoksullaşmasının, ekonomik kriz altında her geçen gün ezilmelerinin, sonu gelmeyen kadın cinayetlerinin, LGBTİ+’lara yönelik baskı ve saldırı politikalarının, hayvan katliamlarının, sözde barış görüşmelerine rağmen Kürt halkına dönük saldırıların ve milyonlarca insanın hayatının iktidarın baskı ve zora dayalı politikalarıyla çekilmez hale gelmesinin de bir sonucu. Bu öfkenin yalnızca AKP-MHP iktidarına değil, yıllardır sözde muhalif görünen ama her zor anında iktidarın payandalığını yapan, her kriz anında açığa çıkan toplumsal patlama olasılığını dizginleyen ve enerjiyi seçimlere yönlendiren CHP’ye de yöneldiğini görüyoruz. İnsanlar, seçimlerin bir işe yaramadığının ve kurtuluş için mücadeleden başka bir yol olmadığının farkına varmış durumda. Gelinen noktada, sokağa çıkan insanların baskıyla kolay kolay durdurulamayacağı gibi, CHP’nin de kendi ajandası doğrultusunda yönlendirilemeyeceği görülüyor.

Öte yandan, bu eylemlerin bugün geldiği noktanın sınırlarının olduğunu da görmemiz gerekiyor. Sınıfsal nitelik taşımayan, politik içeriği ve talepleri belirsiz bu tepki hareketinin, egemen güçler arasında çatışmanın aracı olarak kalma ya da bir anda sönümlenme olasılığı oldukça yüksek. Ancak hâlihazırda süren mücadelelerle, talepler ve yöntemler bağlamında bağ kurulması halinde, büyüme, radikalleşme ve gerçek, kalıcı kazanımlar elde etme potansiyeli de taşıyor. 2025 yılı başından bu yana çeşitli şehirlerde ortaya çıkan fiili grevler ve işçi direnişleri, kadınların ve LGBTİ+’ların her türlü baskıya ve şiddete rağmen yıllardır güçlenerek sürdürdükleri direniş, ekolojik yıkıma ve sokakta yaşayan hayvanlara yönelik katliamlara karşı ortaya çıkan mücadeleler, bu topraklarda direniş ruhunun her şeye rağmen korunduğunu gösteriyor. Bugün bu mücadele dalgasını ortaya çıkaranlar da, takım elbiseli siyasetçiler, sendika bürokratları ya da zengin kodamanlar değil; işçiler, işçi çocukları ve saydığımız mücadelelerde aktif bir şekilde yer almış özneler.

Dolayısıyla, mücadele dalgasını sınıfsal talepler ve söylemlerle güçlendirmek mümkün ve yapmamız gereken de tam olarak bu. Bu mücadeleye, iktidar kavgasının payandası olarak değil, örgütlü biçimde, işçi sınıfının, kadınların ve ezilen, ayrımcılığa uğrayan herkesin güncel sorun ve taleplerini dillendirerek ve hareketin talepleri haline getirme perspektifiyle dahil olmalıyız. Öte yandan, zaten grevlerle ve direnişlerle mücadele eden işçi sınıfının farklı kesimlerini mücadeleye dahil etmeye çalışmalıyız.

Bu mücadeleyi sokaktan işyerlerimize, işyerlerimizden sokağa taşımalıyız. Mücadelenin kaderini bir grup takım elbiseli politikacının ağzından çıkacaklara bırakmamalıyız. Bunun için işyerlerimizde, okullarımızda ve yaşam alanlarımızda, ekonomik ve politik sorunlarımızı konuşacağımız ve somut taleplerimizi belirleyeceğimiz özyönetime dayalı karar mekanizmalarını oluşturmalıyız. Gezi Direnişi sonrasında ortaya çıkan forumlar, bu konuda sahip olduğumuz önemli deneyimlerdi ve bu deneyimleri geliştirerek tekrar canlandırmalıyız. Mücadelenin kalıcı ve kazanım elde edici olabilmesinin yolu da budur.

Direne direne kazanacağız!
Gücümüz birliğimizden gelir!

Anarko Queerler
Ankara’dan Anarşistler
Bilgi Gökkuşağı
Bizim Elimizde Kampanya Grubu
Eşitlik Topluluğu
Heimatlos Kültü
İstanbul’dan Anarşistler
İzmir Anarşi
Kuir Uşak
Otonom İşçi Birlikleri
ÖzÜ LGBTİQ+
VeganEsk

 

++++++++++++

To Struggle Against the Order of Exploitation, Tyranny and Plunder!

The protests that started after the detention of more than 100 people, including IBB Mayor Ekrem İmamoğlu, continue to grow. The protests, in which university students are at the forefront, have started to gain a militant character and become mass despite the CHP’s efforts to contain them. Although these protests started as a result of the conflict between two ruling cliques struggling for power, it is clear that the anger that has been unleashed has reasons far beyond the detention of İmamoğlu.

Today, it is no coincidence that young people, the workers of the future and the workers of today, whose future has become uncertain, many of whom have to work at the same time as studying, are at the forefront of the struggle. The anger is also a result of the increasing impoverishment of millions of people who survive by their labor, their being squeezed day by day under the economic crisis, the endless murders of women, the oppression and attack policies against LGBTI+ people, the massacres of animals, the attacks against the Kurdish people despite the so-called peace talks, and the fact that the lives of millions of people have become unbearable due to the government’s policies based on oppression and coercion. We see that this anger is directed not only against the AKP-MHP government, but also against the CHP, which for years has been supposedly oppositional, but has been the government’s stooge in every difficult moment, restraining the possibility of social explosions in every crisis and directing energy towards the elections. People have realized that elections are useless and that there is no other way for liberation except struggle. At this point, it is clear that the people taking to the streets cannot be easily stopped by repression, nor can be manipulated by CHP in line of its own agenda.

On the other hand, we need to recognize that there are limits to what these protests have become today. There is a high probability that this reaction movement, which has no class character and whose political content and demands are unclear, will remain as a tool of conflict between the ruling powers or simply fizzle out. However, it also has the potential to grow, radicalize and achieve real, lasting gains if it is linked to existing struggles in terms of demands and methods. Since the beginning of 2025, wildcat strikes and workers’ resistances in various cities, the resistance of women and LGBTI+ people despite all kinds of oppression and violence, the struggles against ecological destruction and massacres of animals living on the streets show that the spirit of resistance has been preserved in these lands despite everything. Today, it is not politicians in suits, union bureaucrats or rich tycoons who are creating this wave of struggle, but workers, children of workers and individuals who have actively participated in the struggles mentioned above.

Therefore, it is possible to strengthen the wave of struggle with class demands and discourses, and this is exactly what we need to do. We should be involved in this struggle, not as a pillar in the struggle for power, but in an organized way, with the perspective of articulating the current problems and demands of the working class, women and all those who are oppressed and discriminated against, and turning those into the demands of the movement. On the other hand, we must try to involve different sections of the working class, who are already struggling with strikes and resistances, in the struggle.

We must take this struggle from the street to our workplaces and from our workplaces to the street. We must not leave the fate of the struggle to what comes out of the mouths of a group of politicians in suits. For this, we need to create self-governing decision-making mechanisms in our workplaces, schools and neighborhoods where we can discuss our economic and political problems and determine our concrete demands. The forums that emerged in the aftermath of the Gezi Resistance were important experiences we have in this regard and we must develop and revitalize these experiences. This is the way for the struggle to be permanent and to achieve gains.

We will win by resisting!
Our strength comes from our unity!

Anarcho Queers
Anarchists from Ankara
Bilgi Gökkuşağı
Bizim Elimizde Campaign Group
Eşitlik Topluluğu
Heimatlos Kültü
Anarchists from Istanbul
Izmir Anarchy
Kuir Uşak
Autonomous Workers’ Associations
OzU LGBTIQ+
VeganEsk

 

 

 

 

 

ب.٣.١ فەرقا د ناڤبەرا ملک و ملکێ تایبەت دە چیە؟

وەرگەرا ماکینە

ئانارشیست “مولکێ تایبەت” (ئان ژی ب کورتاسی “مولکی” ) وەکی مۆنۆپۆلێن دەولەتێیێن پاراستییێن ھن تشتان ئان ئیمتیازێن کو ژ بۆ کۆنترۆلکرن و ئیستسمارکرنایێن دن تێنە بکار ئانین پێناسە دکن. ژ ئالیێ دن ڤە ، “خوەدیبوون” خوەدیێ تشتێن کو ژ بۆ ئیستسمارکرنا کەسێن دن نایێن بکارانینە (میناک ئەرەبە، سارنج، فرچەیا درانان، ھود.). ژ بەر ڤێ یەکێ گەلەک تشت ل گۆری کا ئەو چاوا تێنە بکار ئانین دکارن وەکی ملک ئان خوەدان بێنە ھەسباندن.
ب کورتی، ئانارشیست ئالیگرێ جورەیێ ملکن کو “نکارە ژ بۆ ئیستسمارکرنا یەکی دن وەرە بکار ئانین — ئەو جوورەیێن ملکێن کەسانەیێن کو ئەم ژ زارۆکاتیێ دە بەرھەڤ دکن و دبن بەشەک ژ ژیانا مە.” ئەم ل دژی جەلەبێ ملکێ “کو تەنێ ژ بۆ ئیستسمارکرنا مرۆڤان دکارە وەرە بکار ئانین — ئەرد و ئاڤاھی، ئاموورێن ھلبەرین و بەلاڤکرنێ، مادەیێن خاڤ و مادەیێن چێکری، پەرە و سەرمایە.” [نچۆلاس والتەر، ئابۆوت ئانارچسم ، ر. ٤٠] وەک قایدە، ئانارشیست ل دژی وان فۆرمێن ملکیەتێیێن کو خوەدیێن چەند کەسانن، لێ ژ ھێلا کەسێن دن ڤە تێنە بکار ئانین، رادوەستن. ئەڤ دبە سەدەم کویێن بەرێیێن پاشین کۆنترۆل بکن و وان بکار بینن دا کو ژ وان رە زێدەبوونەک چێبکە (ئان راستەراست، وەکی مەسەلا کارمەندەک، ئان نەیەکسەر، د رەوشا کرێدار دە).
یا سەرەکە ئەڤە کو “خوەدیبوون” د تێگەھا “مافێن بکار ئانینێ” ئان “فێدەھیێ” دەیە دەما کو “مولکێ تایبەت” د ڤەقەتاندنا د ناڤبەرا بکارھێنەر و خوەدانیێ دەیە. مەسەلا، مالەکە کو مەرڤ تێ دە دژی، مال و ملکە، لێ کو مەرڤ وێ ب قازانجێ بدە کەسەکی دن، دبە ملک. ب ھەمان ئاوایی، ئەگەر یەک ساوێ بکار بینە دا کو دەبارا خوە بکە وەک خەراتپارێزەک خوەبەخش، ساو ملکە؛ لێ ئەگەر یەک کەسێن دن ب مەاش بخەبتینە دا کو ساوێ ژ بۆ بەرژەوەندیا خوە ب کار بینە، ئەو ملکە. ھێژایی گۆتنێیە کو کارگەھەکە کاپیتالیست، کو ل سەر کارکەران ب فەرمانا پاترۆنان تێ دایین، میناکا “مولکێ”یە لێ کۆۆپەراتیفەک، کو کارکەر کارێ خوە ب خوە برێڤە دبن، میناکا “خوەدیدەرکەتنێ”یە. ژ بۆ گۆتنا پرۆودھۆن:
“خوەدی مرۆڤەکە کو ب موتلەق کۆنترۆلا ئاموورەکە ھلبەرینێ ھەیە، بێیی کو بخوە بکار بینە ژ بەرھەمێ کێفێ دگرە. ژ بۆ ڤێ یەکێ ئەو ب دەین ددە.” [ ئۆپ. جت. ، ر. ٢٩٣]
ھەر چەند د دەستپێکێ دە کرنا ڤێ جیاوازیێ تەڤلھەڤ بە ژی، فێمکرنا جەوھەرا جڤاکا کاپیتالیست پر بکێرە. کاپیتالیست مێل دکن کو پەیڤا “مولکێ” بکار بینن ژ فرچەیا درانان بگرە ھەیا پارگیدانیەک ترانسنەتەوەیی – دو تشتێن پر جوودا، ب باندۆرێن پر جوودا ل سەر جڤاکێ. ژ بەر ڤێ یەکێ پرۆودھۆن:
“د ئەسلێ خوە دە پەیڤا مال و ملک ھەڤواتە بوو ب خوەدیبوونا خوەروو ئان تاکەکەسی رە. ئەو مافێ تایبەتییێ ھەر فەردییێ بکارانینا تشتەکی دەستنیشان دکر. لێ دەما کو ئەڤ مافێ کارانینێ … بوو چالاک و سەرەکی — ئانگۆ دەما کو سوودمەند مافێ خوە گوھەرت. ژ بۆ کو ئەو تشت ب خوە ژ بۆ مافێ بکارانینا وێ ژ ئالیێ کەدا جیرانێ خوە ڤە ب کار بینە — پاشێ ملک جەوھەرێ خوە گوھەرت و ئەڤ فکر تەڤلھەڤ بوو.” [ ئۆپ. جت. ، رووپەل ٣٩٥-٦]
پرۆودھۆن ب ئاوایەکی گرافیکی فەرقێ نیشان دا کو ئەڤیندار وەکی خوەدان، و مێرەک وەکی خوەدان بەرھەڤ دکە! وەکی کو وی تەکەز کر، “پێناسەیا دوالییا ملکێ — دۆمان و خوەدان — گرینگیا ھەری بلندە؛ و دڤێ ب زەلالی وەرە فام کرن، دا کو وەرە فام کرن” ئانارشیزم ب راستی ل سەر چیە. ژ بەر ڤێ یەکێ دەما کو ھن کەس دکارن بپرسن کا چما ئەم ڤێ جووداھیێ دکن، سەدەم زەلالە. وەکی کو پرۆودھۆن گۆت، “گونجایە کو مەرڤ تشتێن جوودا ب ناڤێن جودا ب ناڤ بکە، ھەکە ئەم ناڤێ عمولکێع ژ بۆیا پێشین [خوەدی] بھێلن، دڤێ ئەم ژیا پاشین رە [ناڤچەیا ملکێ] رە ببێژن تالان، رەپنە، تالانکرن. بەرەڤاژی ڤێ، ئەم ناڤێ عمولکێع ژ بۆیا پاشین ڤەقەتاندنە، دڤێ ئەمیا پێشین ب تێگینا خوەدان ئان ھەڤواتەیا دن دەستنیشان بکن، وەکی دن دڤێ ئەم ب ھەڤواتەیەک نە خوەش رە مژوول ببن.” [ ئۆپ. جت. ، ر. ٦٥ و رووپ. ٣٧٣]
جووداھیا د ناڤبەرا مال و ملک دە ژ جەلەبێن تێکلیێن دەستھلاتداریێ کو ھەر یەک چێدکە تێ دیتن. میناکا جیھێ کارا کاپیتالیست، ئەشکەرەیە کویێن کو خوەدیێ جیھێ کارن دیار دکن کو ئەو چاوا تێ بکار ئانین، نەیێن کو کارێ راستین دکن. ئەڤ دبە سەدەما سیستەمەکە ھەما ھەما تۆتالیتەر. وەکی کو نۆام چۆمسکی دەستنیشان دکە، “تێگینا عتۆتالیتەرع پر راستە. سازیەک مرۆڤی تونە کو ب قاسی پارگیدانیەک کارسازیێ نێزکی تۆتالیتاریزمێ ببە. مەبەستا من ئەوە کو ھێز ب تەڤاھی ژ ژۆر-بەرێ ڤەیە. ھوون دکارن ل جیھەک د ھوندورێ وێ دە بن و ھوون بگرن. فەرمانێن ژ ژۆر و خوارێ وان د داویێ دە، ئەو د دەستێ خوەدان و ڤەبەرھێنەرێن. ژ بەر ڤێ یەکێ ھلبەرینەرێ راستین نە چالاکیا خوە، نە ھلبەرینا کەدا خوە و نە ژی ئاموورێن ھلبەرینێیێن کو بکار تینن کۆنترۆل دکە. د جڤاکێن چینا نووژەن دە، ھلبەرینەر د پۆزیسیۆنا بندەستیێ دەیە ژ وان کەسێن کو ب راستی خوەدان ئان رێڤەبرنا پێڤاژۆیا ھلبەرینێ نە.
د جڤاکەک ئانارشیست دە، وەکی کو ھاتە دەستنیشان کرن، کارانینا راستین تەنێ سەرناڤ تێ ھەسباندن. ئەڤ تێ وێ واتەیێ کو کارگەھەک ژ ھێلا کەسێن کو د ھوندورێ وێ دە دخەبتن تێ ئۆرگانیزەکرن و رێڤەبرن، ب ڤی رەنگی ھیەرارشیێ کێم دکە و ئازادی و وەکھەڤیا د ناڤ جڤاکێ دە زێدە دکە. ژ بەر ڤێ یەکێ دژبەریا ئانارشیستا ل ھەمبەری ملکیەتا تایبەت و کاپیتالیزمێ ب ئاوایەکی خوەزایی ژ پرەنسیب و رامانێن بنگەھینێن ئانارشیزمێ دھەرکە. ژ بەر ڤێ یەکێ ھەمی ئانارشیست ب پرۆودھۆن رە دپەژرینن:
“خوەدی مافەکە، ملک ل دژی ھەقێیە. مال و ملکێ خوە بھێلن.” [ ئۆپ. جت. ، ر. ٢٧١]
چاوا کو ئالەخاندەر بەرکمان ڤێ جوداھیێ ڤەدبێژە، ئانارشیزم “خوەدیتیا تایبەتا ئاموورێن ھلبەراندن و بەلاڤکرنێ رادکە، و ب وێ رە دبە کارسازیا کاپیتالیست. خوەدیدەرکەتنا کەسانە تەنێ د تشتێن کو ھوون بکار تینن دە دمینە. ژ بەر ڤێ یەکێ، ساەتا وەیا وەیە، لێ کارگەھا ساەتێ ئایدێ وەیە. ئەرد، ماکینە و ھەمی کارووبارێن گشتییێن دن دێ ببە ملکێ کۆلەکتیف، نە کو وەرە کرین و نە ژی وەرە فرۆتن. [ ئانارشیزم چیە؟ ، ر. ٢١٧]
ئەڤ تەھلیلکرنا جورەیێن جودایێن ملکیەتێ د دلێ ئانارشیزما جڤاکی و فەردپەرەست دەیە. ئەڤ تێ وێ واتەیێ کو ھەمی ئانارشیست ھەول ددن کو نەرینێن مرۆڤان ل سەر تشتێن کو دڤێ وەکی فۆرمێن مالداریێ بێنە ھەسباندن بگوھەزینن، ب مەبەستا کو ببینن کو “نێرینا ئانارشیستا کو داگیرکرن و بکار ئانین دڤێ شەرت و مەرجێن خوەدیکرنا ئەردان بھێلە و سینۆردار بکە، دبە نێرینا سەردەست” و ژ بەر ڤێ یەکێ پشتراست دکن کو “فەرد. دڤێ ئێدی ژ ئالیێ ھەڤرێیێن خوە ڤە ژ بلی داگرکرنا شەخسی و چاندنی [ئانگۆ بکارانینا] ئاخێ، نەیێن پاراستن.” [بەنژامن توجکەر، تھە ئندڤدوالست ئانارچستس ، ر. ١٥٩ و رووپ. ٨٥] جووداھیێن سەرەکە، وەکی کو مە د بەشاا.٣.١ دە دەستنیشان کر ، ئەوە کو ئەو چاوا ڤێ پرەنسیبێ بکار تینن.
ئەڤ پشتگریا ئانارشیستا ژ بۆ خوەدیتیێ نایێ واتەیا پەرچەبوونا رێخستنێن مەزنێن وەکی کارگەھ ئان جیھێن دنێن کارێن کو ژ بۆ خەباتێ ھەوجەداریا ھەژمارەکە مەزن ژ مرۆڤان ھەیە. دوور ژ وێ. ئانارشیست ژ بۆ کۆمەلەیێ وەکی تەمامکەرێ خوەدیتیێ نیقاش دکن. ئەڤ تێ واتەیا سەپاندنا “داگیرکرن و بکارانین” ل سەر ملکێ کو ژ ھێلا بێتر کەسان ڤە تێ خەبتاندن، دبە سەدەما خەباتا تێکلدار، ئانگۆیێن کو ب ھەڤ رە دخەبتن (ئانگۆ ملکەک دیارکری بکار تینن) رێڤەبرن و کەدا خوە وەکی رێڤەبەریەک خوەسەر، راستەراست دەمۆکراتیک. ، کۆمەلەیا وەکھەڤان (ب گەلەمپەری ب کورتاسی “خوە-رێڤەبەری” تێ گۆتن ).
ئەڤ ب ئاوایەکی مانتقی ژ تەۆریا خوەدیدەرکەتنێ،یا “داگیرکرن و بکارانین” دھەرکە. ژ بەر کو ئەگەر ھلبەراندن ب کۆمان بێ کرن، کییە داگرکەرێ زاگۆنییێ ئاخێ؟ کاردێر ئان رێڤەبەرێ وان؟ ئەشکەرە نە، ژ بەر کو ئەو ب پێناسە ژیا کو دکارن ب خوە بکار بینن زێدەتر داگر دکن. ئەشکەرەیە کو کۆمەلەیا کەسێن کو ب خەباتێ رە مژوول دبن دکارە ببە بەرسڤا یەکانەیا ماقوول. ژ بەر ڤێ یەکێ شیرۆڤەیا پرۆودھۆن کو “ھەموو سەرمایەیا بەرھەڤکری ملکێ جڤاکییە، کەس نکارە ببە خوەدیێ وێیێ تایبەتی.” “ژ بۆ ھلوەشاندنا دەسپۆتیزم و نەوەکھەڤیا شەرت و مەرجان، دڤێ مێر… ببن ھەڤکار” و ئەڤ تێ واتەیا خوەرێڤەبەریا کارکەران – “سەرۆک، پەروەردەکار، سەرپەرەشت… دڤێ ژ ھێلا کەدکاران ڤە ژ کەدکاران وەرن ھلبژارتن.” [پرۆودھۆن، ئۆپ. جت. ، ر. ١٣٠، رووپ. ٣٧٢ و رووپ. ١٣٧]
ب ڤی ئاوایی، ئانارشیست، ب گۆتنێن پرۆودھۆن، ل “ھلوەشاندنا پرۆلەتەریایێ” دگەرن و رامانەک سەرەکەیا رامانێن مە دھەسبینن کو “دەمۆکراسیا پیشەسازی… دڤێ فەۆدالیزما پیشەسازی ب سەر بکەڤە.” [پرۆودھۆن، نڤیسارێن ھلبژارتییێن پەڕە-ژۆسەپھ پرۆودھۆن ، ر. ١٧٩ و رووپ. ١٦٧] ژ بەر ڤێ یەکێ جڤاکەکە ئانارشیست دێ ل سەر بنگەھا خوەدیتیێ بێ ئاڤاکرن، ب خوەبرێڤەبرنا کارکەران رە د ھەر ئاستێ دە ژ جیھێ کار ئان چاندنیێیا ھەری پچووکا یەک کەسی بگرە ھەیا پیشەسازیا مەزن (ل بەشا ئ.٣ ژ بۆ نیقاشێن زێدەتر بنێرە).
ئەشکەرەیە کو، ھنگێ، ھەمی ئانارشیست ھەول ددن کو مافێن ملکیەتێ ڤەگوھەرینن و سینۆردار بکن. دێ مافێن ملکیەتێیێن کاپیتالیست بھاتا قەداندن و پەرگالەک نوویا کو د فەراسەتا خوەدیدەرکەتن و کارانینێ دەیە، بھاتا دەستپێکرن. دگەل کو جەوھەرا راستینا وێ پەرگالا نوو د ناڤبەرا دبستانێن رامانا ئانارشیست دە جوودا دبە، پرەنسیبێن بنگەھین ھەمانن کو ئەو ژ ھەمان تەۆریا ئانارشیستا ملکیەتێ دەردکەڤن کو د پرۆودھۆن دە، تایبەتمەندی چیە؟.
گرینگە، وڵام گۆدون د لێپرسینا خوەیا دەربارێ دادمەندیا سیاسی دە ھەمان خالێ د دەربارێ جووداھیا د ناڤبەرا مال و ملک دە (ھەر چەند نە ب ھەمان زمانی) دکە، پێنجی سال بەریا پرۆودھۆن، کو جھێ وێیێ ناڤەندی د رامانا ئانارشیست دە دەستنیشان دکە. ژ بۆ گۆدون، ملکێن جووربەجوور ھەبوون. یەک جەلەبەک “ئیمپاراتۆریا کو ھەر [کەس] ل سەر ھلبەرینا پیشەسازیا خوەیا [ئان وێ] مافدارە.” لێبەلێ، جەلەبەک دن “پەرگالەک، ب چ ئاوایی وەرە ساز کرن، کو مەرڤەک ب وێ رە دکەڤە شیانا ھلانینا ھلبەرێن پیشەسازیا مەرڤەک دن.” ئەڤ “جوورە ملکێ راستەراست د ناکۆکیەک” دە ب جەلەبێ بەرێ رەیە (ھەڤسەنگیا وی ب رامانێن ئانارشیستێن پاشەرۆژێ رە بالکێشە). ژ بۆ گۆدون، نەوەکھەڤی د فەقیران دە روھەک “خزمەتکار” چێدکە و ژ بلی ڤێ، کەسێ کو “ژ خزانیێ رە چێدبە، دبە کو ب ناڤەکی دن وەرە گۆتن، وەکی کۆلە چێببە.” [ تھە ئانارچست ورتنگس ئۆف وڵام گۆدون ، ر. ١٣٣، رووپ. ١٣٤، رووپ. ١٢٥ و رووپ. ١٢٦]
نە ھەوجەیە کو وەرە گۆتن، ئانارشیست د کارانینا ڤێ تەرمینۆلۆژیێ دە ب تەڤاھی ھەڤگرتی نە. وەک میناک ھنەکان چینێن سەرمایەدار و ئاخایان وەک “چنێن خوەدان” ب ناڤ دکن.یێن دن تەرجیھ دکن کو ل شوونا “مالا تایبەت” ل شوونا ” خوەدیبوون” ئان “سەرمایە” پەیڤا ” مالا کەسانە” بکار بینن. ھن، مینا گەلەک ئانارشیستێن فەردپەرەست، تێگینا “مولکێ” ب ئاوایەکی گشتی ب کار تینن و د وارێ ئەرد، خانی و جیھێن کار دە ب “داگیرکرن و بکارانین” ب ناڤ دکن. لێبەلێ، بێیی کو پەیڤێن تایبەتی تێنە بکار ئانین، رامانا سەرەکە یەکە.

B.3.1 Ferqa di navbera milk û milkê taybet de çi ye?

Wergera Makîne

Anarşîst “mulkê taybet” (an jî bi kurtasî “mulkî” ) wekî monopolên dewletê yên parastî yên hin tiştan an îmtiyazên ku ji bo kontrolkirin û îstismarkirina yên din têne bikar anîn pênase dikin. Ji aliyê din ve , “xwedîbûn” xwediyê tiştên ku ji bo îstismarkirina kesên din nayên bikaranîn e (mînak erebe, sarinc, firçeya diranan, hwd.). Ji ber vê yekê gelek tişt li gorî ka ew çawa têne bikar anîn dikarin wekî milk an xwedan bêne hesibandin.
Bi kurtî, anarşîst alîgirê cureyê milk in ku “nikare ji bo îstismarkirina yekî din were bikar anîn — ew cûreyên milkên kesane yên ku em ji zarokatiyê de berhev dikin û dibin beşek ji jiyana me.” Em li dijî celebê milkê “ku tenê ji bo îstismarkirina mirovan dikare were bikar anîn — erd û avahî, amûrên hilberîn û belavkirinê, madeyên xav û madeyên çêkirî, pere û sermaye.” [Nicholas Walter, About Anarchism , r. 40] Wek qaîde, anarşîst li dijî wan formên milkiyetê yên ku xwediyên çend kesan in, lê ji hêla kesên din ve têne bikar anîn, radiwestin. Ev dibe sedem ku yên berê yên paşîn kontrol bikin û wan bikar bînin da ku ji wan re zêdebûnek çêbike (an rasterast, wekî mesela karmendek, an neyekser, di rewşa kirêdar de).
Ya sereke ev e ku “xwedîbûn” di têgeha “mafên bikar anînê” an “fêdehiyê” de ye dema ku “mulkê taybet” di veqetandina di navbera bikarhêner û xwedaniyê de ye. Mesela, maleke ku meriv tê de dijî, mal û milk e, lê ku meriv wê bi qazancê bide kesekî din, dibe milk. Bi heman awayî, eger yek sawê bikar bîne da ku debara xwe bike wek xeratparêzek xwebexş, saw milk e; lê eger yek kesên din bi meaş bixebitîne da ku sawê ji bo berjewendiya xwe bi kar bîne, ew milk e. Hêjayî gotinê ye ku kargeheke kapîtalîst, ku li ser karkeran bi fermana patronan tê dayîn, mînaka “mulkê” ye lê kooperatîfek, ku karker karê xwe bi xwe birêve dibin, mînaka “xwedîderketinê” ye. Ji bo gotina Proudhon:
“Xwedî mirovek e ku bi mutleq kontrola amûreke hilberînê heye, bêyî ku bixwe bikar bîne ji berhemê kêfê digire. Ji bo vê yekê ew bi deyn dide.” [ Op. Cit. , r. 293]
Her çend di destpêkê de kirina vê ciyawaziyê tevlihev be jî, fêmkirina cewhera civaka kapîtalîst pir bikêr e. Kapîtalîst mêl dikin ku peyva “mulkê” bikar bînin ji firçeya diranan bigire heya pargîdaniyek transneteweyî – du tiştên pir cûda, bi bandorên pir cûda li ser civakê. Ji ber vê yekê Proudhon:
“Di eslê xwe de peyva mal û milk hevwate bû bi xwedîbûna xwerû an takekesî re. Ew mafê taybetî yê her ferdî yê bikaranîna tiştekî destnîşan dikir. Lê dema ku ev mafê karanînê … bû çalak û serekî — ango dema ku sûdmend mafê xwe guhert. ji bo ku ew tişt bi xwe ji bo mafê bikaranîna wê ji aliyê keda cîranê xwe ve bi kar bîne — paşê milk cewherê xwe guhert û ev fikir tevlihev bû.” [ Op. Cit. , rûpel 395-6]
Proudhon bi awayekî grafîkî ferqê nîşan da ku evîndar wekî xwedan, û mêrek wekî xwedan berhev dike! Wekî ku wî tekez kir, “pênaseya dualî ya milkê — doman û xwedan — girîngiya herî bilind e; û divê bi zelalî were fam kirin, da ku were fam kirin” anarşîzm bi rastî li ser çi ye. Ji ber vê yekê dema ku hin kes dikarin bipirsin ka çima em vê cûdahiyê dikin, sedem zelal e. Wekî ku Proudhon got, “gunca ye ku meriv tiştên cûda bi navên cuda bi nav bike, heke em navê ‘mulkê’ ji bo ya pêşîn [xwedî] bihêlin, divê em ji ya paşîn re [navçeya milkê] re bibêjin talan, repine, talankirin. Berevajî vê, em navê ‘mulkê’ ji bo ya paşîn veqetandine, divê em ya pêşîn bi têgîna xwedan an hevwateya din destnîşan bikin, wekî din divê em bi hevwateyek ne xweş re mijûl bibin.” [ Op. Cit. , r. 65 û rûp. 373]
Cûdahiya di navbera mal û milk de ji celebên têkiliyên desthilatdariyê ku her yek çêdike tê dîtin. Mînaka cîhê kar a kapîtalîst, eşkere ye ku yên ku xwediyê cîhê kar in diyar dikin ku ew çawa tê bikar anîn, ne yên ku karê rastîn dikin. Ev dibe sedema sîstemeke hema hema totalîter. Wekî ku Noam Chomsky destnîşan dike, “têgîna ‘totalîter’ pir rast e. Saziyek mirovî tune ku bi qasî pargîdaniyek karsaziyê nêzikî totalîtarîzmê bibe. Mebesta min ew e ku hêz bi tevahî ji jor-berê ve ye. Hûn dikarin li cîhek di hundurê wê de bin û hûn bigirin. fermanên ji jor û xwarê wan di dawiyê de, ew di destê xwedan û veberhênerên. Ji ber vê yekê hilberînerê rastîn ne çalakiya xwe, ne hilberîna keda xwe û ne jî amûrên hilberînê yên ku bikar tînin kontrol dike. Di civakên çîna nûjen de, hilberîner di pozîsyona bindestiyê de ye ji wan kesên ku bi rastî xwedan an rêvebirina pêvajoya hilberînê ne.
Di civakek anarşîst de, wekî ku hate destnîşan kirin, karanîna rastîn tenê sernav tê hesibandin. Ev tê wê wateyê ku kargehek ji hêla kesên ku di hundurê wê de dixebitin tê organîzekirin û rêvebirin, bi vî rengî hiyerarşiyê kêm dike û azadî û wekheviya di nav civakê de zêde dike. Ji ber vê yekê dijberiya anarşîst a li hemberî milkiyeta taybet û kapîtalîzmê bi awayekî xwezayî ji prensîb û ramanên bingehîn ên anarşîzmê diherike. Ji ber vê yekê hemî anarşîst bi Proudhon re dipejirînin:
“Xwedî mafek e, milk li dijî heqê ye. Mal û milkê xwe bihêlin.” [ Op. Cit. , r. 271]
Çawa ku Alexander Berkman vê cudahiyê vedibêje, anarşîzm “xwedîtiya taybet a amûrên hilberandin û belavkirinê radike, û bi wê re dibe karsaziya kapîtalîst. Xwedîderketina kesane tenê di tiştên ku hûn bikar tînin de dimîne. Ji ber vê yekê, saeta we ya we ye, lê kargeha saetê aîdê we ye. Erd, makîne û hemî karûbarên giştî yên din dê bibe milkê kolektîf, ne ku were kirîn û ne jî were firotin. [ Anarşîzm çi ye? , r. 217]
Ev tehlîlkirina cureyên cuda yên milkiyetê di dilê anarşîzma civakî û ferdperest de ye. Ev tê wê wateyê ku hemî anarşîst hewl didin ku nerînên mirovan li ser tiştên ku divê wekî formên maldariyê bêne hesibandin biguhezînin, bi mebesta ku bibînin ku “nêrîna anarşîst a ku dagîrkirin û bikar anîn divê şert û mercên xwedîkirina erdan bihêle û sînordar bike, dibe nêrîna serdest” û ji ber vê yekê piştrast dikin ku “ferd. Divê êdî ji aliyê hevrêyên xwe ve ji bilî dagirkirina şexsî û çandinî [ango bikaranîna] axê, neyên parastin.” [Benjamin Tucker, The Individualist Anarchists , r. 159 û rûp. 85] Cûdahiyên sereke, wekî ku me di beşa A.3.1 de destnîşan kir , ew e ku ew çawa vê prensîbê bikar tînin.
Ev piştgiriya anarşîst a ji bo xwedîtiyê nayê wateya perçebûna rêxistinên mezin ên wekî kargeh an cîhên din ên kar ên ku ji bo xebatê hewcedariya hejmareke mezin ji mirovan heye. Dûr ji wê. Anarşîst ji bo komeleyê wekî temamkerê xwedîtiyê nîqaş dikin. Ev tê wateya sepandina “dagîrkirin û bikaranîn” li ser milkê ku ji hêla bêtir kesan ve tê xebitandin, dibe sedema xebata têkildar, ango yên ku bi hev re dixebitin (ango milkek diyarkirî bikar tînin) rêvebirin û keda xwe wekî rêveberiyek xweser, rasterast demokratîk. , komeleya wekhevan (bi gelemperî bi kurtasî “xwe-rêveberî” tê gotin ).
Ev bi awayekî mantiqî ji teoriya xwedîderketinê, ya “dagîrkirin û bikaranîn” diherike. Ji ber ku eger hilberandin bi koman bê kirin, kî ye dagirkerê zagonî yê axê? Kardêr an rêveberê wan? Eşkere ne, ji ber ku ew bi pênase ji ya ku dikarin bi xwe bikar bînin zêdetir dagir dikin. Eşkere ye ku komeleya kesên ku bi xebatê re mijûl dibin dikare bibe bersiva yekane ya maqûl. Ji ber vê yekê şîroveya Proudhon ku “hemû sermayeya berhevkirî milkê civakî ye, kes nikare bibe xwediyê wê yê taybetî.” “Ji bo hilweşandina despotîzm û newekheviya şert û mercan, divê mêr… bibin hevkar” û ev tê wateya xwerêveberiya karkeran – “serok, perwerdekar, serpereşt… divê ji hêla kedkaran ve ji kedkaran werin hilbijartin.” [Proudhon, Op. Cit. , r. 130, rûp. 372 û rûp. 137]
Bi vî awayî, anarşîst, bi gotinên Proudhon, li “hilweşandina proleteryayê” digerin û ramanek sereke ya ramanên me dihesibînin ku “Demokrasiya Pîşesazî… Divê Feodalîzma Pîşesazî bi ser bikeve.” [Proudhon, Nivîsarên Hilbijartî yên Pierre-Joseph Proudhon , r. 179 û rûp. 167] Ji ber vê yekê civakeke anarşîst dê li ser bingeha xwedîtiyê bê avakirin, bi xwebirêvebirina karkeran re di her astê de ji cîhê kar an çandiniyê ya herî piçûk a yek kesî bigire heya pîşesaziya mezin (li beşa I.3 ji bo nîqaşên zêdetir binêre).
Eşkere ye ku, hingê, hemî anarşîst hewl didin ku mafên milkiyetê veguherînin û sînordar bikin. Dê mafên milkiyetê yên kapîtalîst bihata qedandin û pergalek nû ya ku di feraseta xwedîderketin û karanînê de ye, bihata destpêkirin. Digel ku cewhera rastîn a wê pergala nû di navbera dibistanên ramana anarşîst de cûda dibe, prensîbên bingehîn heman in ku ew ji heman teoriya anarşîst a milkiyetê derdikevin ku di Proudhon de, Taybetmendî Çi ye?.
Girîng e, William Godwin di Lêpirsîna xwe ya Derbarê Dadmendiya Siyasî de heman xalê di derbarê cûdahiya di navbera mal û milk de (her çend ne bi heman zimanî) dike, pêncî sal beriya Proudhon, ku cihê wê yê navendî di ramana anarşîst de destnîşan dike. Ji bo Godwin, milkên cûrbecûr hebûn. Yek celebek “împaratoriya ku her [kes] li ser hilberîna pîşesaziya xwe ya [an wê] mafdar e.” Lêbelê, celebek din “pergalek, bi çi awayî were saz kirin, ku merivek bi wê re dikeve şiyana hilanîna hilberên pîşesaziya merivek din.” Ev “cûre milkê rasterast di nakokiyek” de bi celebê berê re ye (hevsengiya wî bi ramanên anarşîst ên paşerojê re balkêş e). Ji bo Godwin, newekhevî di feqîran de ruhek “xizmetkar” çêdike û ji bilî vê, kesê ku “ji xizaniyê re çêdibe, dibe ku bi navekî din were gotin, wekî kole çêbibe.” [ The Anarchist Writings of William Godwin , r. 133, rûp. 134, rûp. 125 û rûp. 126]
Ne hewce ye ku were gotin, anarşîst di karanîna vê termînolojiyê de bi tevahî hevgirtî ne. Wek mînak hinekan çînên sermayedar û axayan wek “çinên xwedan” bi nav dikin. Yên din tercîh dikin ku li şûna “mala taybet” li şûna ” xwedîbûn” an “sermaye” peyva ” mala kesane” bikar bînin. Hin, mîna gelek anarşîstên ferdperest, têgîna “mulkê” bi awayekî giştî bi kar tînin û di warê erd, xanî û cîhên kar de bi “dagîrkirin û bikaranîn” bi nav dikin. Lêbelê, bêyî ku peyvên taybetî têne bikar anîn, ramana sereke yek e.

ب.٣ چما ئانارشیست ل دژی ملکیەتا تایبەتن؟

وەرگەرا ماکینە

تایبەتمەندی یەک ژ وان سێ تشتانە کو ھەمی ئانارشیست ل دژی دەستھلاتداریا ھیەرارشیک و دەولەتێ نە. ئیرۆ پەرگالا سەردەستا ملکیەتا تایبەت ب خوەزایا کاپیتالیستە و ژ بەر ڤێ یەکێ، ئانارشیست مەیلا خوە ل سەر ڤێ سیستەمێ و رەژیما وێیا مافێن ملکیەتێ دکن. ئەمێ ل ڤر ڤێ یەکێ نیشان بدن، لێ ژ بەر ڤێ یەکێ، ئەم نافکرن کو ئانارشیست شێوازێن دنێن رەژیما ملکیەتا تایبەت (وەک، بێژە، فەۆدالیزم) قەبوول ناکن. ئەڤ نە وسایە — ئانارشیست ل دژی ھەر جورە رەژیما مافێن ملکیەتێ نە کو د ئەنجامێ دە گەلەک ژ بۆ ھندک دخەبتن.
دژبەریا ئانارشیستا ل ھەمبەری ملکیەتا تایبەت ل سەر دو نیقاشێن گرێدایی، دسەکنە. ڤانا ب تەسیسێن پرۆودھۆن (ژ مولکیەت چیە؟ کو “مولک دزییە” و “مولک دەسپۆتیزمە” ھاتن کورتکرن. ب گۆتنا وی، “مالییەت… وەکھەڤیێ ب مافێن دوورکەتن و زێدەبوونێ و ئازادی ب دەسپۆتیزمێ بنپێ دکە. ژ بەر ڤێ یەکێ، ئانارشیست ل دژی ملکیەتا تایبەت (ئانگۆ کاپیتالیزمێ) نە ، ژ بەر کو ئەو چاڤکانیا دەستھلاتداریا ب زۆرێ، ھیەرارشیک و ئیستیسمارێیە. ژ بەر ڤێ یەکێ، ئیمتیاز و نەوەکھەڤیا ئەلیتان ھەم د وارێ دەولەمەندی و ھەم ژی ژ ئالیێ ھێزێ ڤە ل سەر بنگەھا نەوەکھەڤیێیە.
ئەمێ ھەر ئارگومانەک ب رێزێ کورت بکن.
گۆتنا “مال دزییە” یەک ژ گۆتنێن ھەری ناڤدارێن ئانارشیزمێیە. ب راستی، نە زێدەگاڤە کو مرۆڤ ببێژە کو کەسێ کو ڤێ گۆتنێ رەد بکە نە ئانارشیستە. ئەڤ ماخم ب دو ئاوایێن تێکلدار دخەبتە.یا یەکەم، ئەو ڤێ راستیێ ناس دکە کو ئەرد و چاڤکانیێن وێ، میراتا ھەڤپارا ھەمییان، ژ ھێلا چەند کەسان ڤە ھاتنە مۆنۆپۆل کرن.یا دویەمین ژی، دبێژە کو د ئەنجاما ڤێ یەکێ دە،یێن کو خوەدی ملکن،یێن کو نە خوەدی دکن، ئیستسمار دکن. ژ بەر کویێن کو نە خوەدیێ وانن نەچارن کو کەدا خوە بدن ئان بفرۆشنیێن کو خوەدیێن وانن دا کو بگھیژن چاڤکانیێن کو ژ بۆ ژیان و خەباتێ ھەوجە نە (وەک جیھێن کار، ماکینە، ئەرد، کرەد، خانی، ھلبەرێن د بن پاتەنتان دە. ، ویێن وەکی — ژ بۆ بێتر نیقاشێ ل بەشا ب.٣.٢ بنێرە ).
وەکی کو ئەم د بەشا ب.٣.٣ دە نیقاش دکن ، ئەڤ ئیستیسمار (دزی) ژ وێ یەکێ دەردکەڤە کو کارکەر نە خوەدیێ ئاموورێن ھلبەرینێیێن کو بکار تینن ئان ژی کۆنترۆل ناکن و د ئەنجامێ دە ژ ھێلا کەسێن کو د دەمژمێرێن کار دە دکن ڤە تێنە کۆنترۆل کرن. ئەڤ بیانیکرنا کۆنترۆلا ل سەر کەدێ ژ بۆ پاترۆن، کاردێر د رەوشەکێ دە دھێلە کو وێ کەدێ ئیستیسمار بکە — دا کو کارکەر ژ ھەقدەستێ خوە زێدەتر ھلبەرینێ بکە. ژ بەر ڤێ یەکێ ژی پاترۆن کارکەر دخەبتینە. ڤێ یەکێ ب کرێ، فایز و مافێن ملکیەتا رەوشەنبیری رە بکن یەک و ئەم رازا پاراستنا پەرگالا کاپیتالیست ببینن ژ بەر کو ھەمی رێ ددن کو نەوەکھەڤیێن مەزنێن دەولەمەندیێ بەردەوام بکن و چاڤکانیێن جیھانێ د دەستێ چەند کەسان دە بھێلن.
لێ دیسا ژی کەد نایێ بیانیکرن. ژ بەر ڤێ یەکێ دەما کو ھوون کەدا خوە دفرۆشن ھوون خوە، ئازادیا خوە، ژ بۆ دەما ناڤبۆری دفرۆشن. ئەڤ مە دگھینە سەدەما دویەمین کو ئانارشیست ل دژی ملکیەتا تایبەت دەردکەڤن، راستیا کو ئەو تێکلیێن جڤاکییێن ئۆتۆریتەر چێدکە. ژ بۆ ھەمی ئانارشیستێن راستین، ملک وەکی چاڤکانیا دەستھلاتداریێ، ب راستی ژی دەسپۆتیزمێ، دژبەرییە. ل سەر ڤێ مژارێ ژ بۆ گۆتنا پرۆودھۆن:
“خوەدی، دز، لەھەنگ، سەردەست – ژ بەر کو ڤان ناڤان ھەمواتە نە – ئیرادەیا خوە وەکی قانوون فەرز دکە، نە دژبەری و نە ژی د بن کۆنترۆلێ دەیە؛ ئانگۆ ئەو ب یەکجاری خوە وەکی دەستھلاتداریا قانووندانین و ئیجرایێ نیشان ددە. خوەدیکرنا دەسپۆتیزمێ ئەو قاس ئەشکەرەیە، کو مرۆڤ پێ باوەر ببە، ئەو چیە کو دقەومە و ئەگەر مال و ملکن، چما خوەدان پادیشاھ نەبن پادیشاھ، ل گۆری ھێزا خوە دۆمان، چاوا دبە کو ھوکوومەتەک خوەدان ژ بلی کاۆس و تەڤلھەڤیێ تشتەک بە؟” [ ئۆپ. جت. ، رووپ. ٢٦٦-٧]
ب گۆتنەکە دن، ملکێ تایبەت دەولەتەک پچووکە، کو خوەدان ملک وەکی “خوەدێ سەردەست” ل سەر ملکێ وان تەڤدگەرە، و ژ بەر ڤێ یەکێ پادیشاھێ موتلەقێن کەسێن کو وێ بکار تینن. مینا ھەر مۆنارشیێ، کارکەر ژی مژارا سەرمایەدارە، دەما ل ملکێ خوەیە نەچارە کو فەرمان، قانوون و بریارێن وان بشۆپینە. ئەڤ، ئەشکەرە، ئینکارکرنا تەڤاھییا ئازادیێیە (و روومەتا، ئەم دکارن دەستنیشان بکن، ژ بەر کو مەرڤ ل پەی فەرمانان کێم دکە). و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی ملکیەتا تایبەت (کاپیتالیزم) پێویستی ب بەشداربوون، باندۆر و کۆنترۆلکرنا کەسێن کو ئاموورێن ژیانێ بکار تینن، لێ نە خوەدیێ وانن، دەردخە ھۆلێ.
بێ گومان، راستە کو ملکێ تایبەت قادەک بریارگرتنێیا بێ دەستوەردانێن دەرڤە پەیدا دکە — لێ تەنێ ژ بۆ خوەدیێن ملک. لێ ژ بۆ کەسێن کو نە خوەدیێن ملکن رەوش ب ئاوایەکی رادیکال جودا بە. د پەرگالەکە ب تەنێ ملکیەتا تایبەت دە تو قادەکە وسایا ئازادیێ گارانتی ناکە. تەنێ ئازادیا وان ھەیە کو ئازادیا خوە بفرۆشن کەسێن خوەدی ملکێن تایبەت. گەر ئەز ژ یەک پارچەیەک ملکێ تایبەت ھاتم دەرخستن، ئەز دکارم بچم کو دەرێ؟ ل تو دەرێ، ھەیا کو خوەدانەک دن رازی نەبە کو ئەز بگھیژم پارچا ملکێ وانێ تایبەت. ئەڤ تێ وێ واتەیێ کو ھەر جھێ کو ئەز بکاربم بسەکنم جیھەکە کو مافێ من تونە کو بێیی دەستوور راوەستم و، د ئەنجامێ دە، ئەز تەنێ ب ئێشا ئەلیتا خوەدان ملک ھەیە. ژ بەر ڤێ یەکێ پرۆودھۆن:
“چاوا کو مرۆڤ بەرێ ئاخا خوە ب کەدخواری و ھورمەتا خوەدێ گرتیە، ئیرۆ ژی کەدکار کەدا خوە ب ئیھتییات و ھەوجەداریێن خوەدێ و خوەدان دگرە.” [پرۆودھۆن، ئۆپ. جت. ، ر. ١٢٨]
ئەڤ تێ وێ مانەیێ کو ژ پەیداکرنا قادەکە سەرخوەبوونێ دوور، جڤاکەک کو تێ دە ھەمی مال و ملکێن تایبەت بن، ب ڤی ئاوایی مالووملکان ب تەڤاھی ب کەسێن خوەدی ملک ڤە گرێدایییە. ئەڤ یەک مسۆگەر دکە کو ئیستسمارکرنا کەدا یەکی دن پێک تێ و ھن کەس د بن ئیرادەیا کەسێن دن دە نە، ئەڤ یەک بەرۆڤاژیکرنا سۆزێن پارێزڤانێن ملکە. ژ بەر جەوھەرێ ملکێ کو ئەو دپارێزن ئەڤ نە ئەجێبە:
“موخالیفێن مە… ب ئادەتەن کو مافێ ملکیەتا تایبەت رەوا بکن، دیار دکن کو ملک شەرت و گارانتیا ئازادیێیە.
“و ئەم ژی ب وان رە دپەژرینن. ما ئەم چەند جاران نابێژن خزانی کۆلەتییە؟
“لێ وێ دەمێ چما ئەم ل دژی وان دەردکەڤن؟
“سەدەم ئەشکەرەیە: د راستیێ دە ملکێ کو ئەو دپارێزن ملکێ کاپیتالیستە، ئانگۆ ملکێ کو دەستوورێ ددە خوەدیێن خوە کو ژ کارێ کەسێن دن بژین و ژ بەر ڤێ یەکێ گرێدایی ھەبوونا چینەک ژ میراس و بێخوەدییانە، کو نەچارن کو خوە بفرۆشن. کەدا ژ بۆ خوەدیێن ملک ژ بۆ مەاشێ د بن نرخێ خوە دە ئەڤ تێ وێ واتەیێ کو کارکەران د بن جەلەبەک کۆلەتیێ دەیە، کو ھەر چەند د ئاستا توندیێ دە جوودا بە، ھەر دەم تێ واتەیا کێمبوونا ماددی و خرابوونا ئەخلاقی. سەدەما بنگەھینا ھەموو نەخوەشیێن کو نیزاما جڤاکییا ئیرۆیینە.” [مالاتەستا، شۆرەشا ئانارشیست ، ر. ١١٣]
بێ گومان، دێ وەرە ئیتراز کرن کو کەس نەچاری کارکەرەک ناکە کو ژ بۆ پاترۆنێ دیارکری بخەبتە. لێبەلێ، گاڤا کو ئەم د بەشا ب.٤.٣ دە نیقاش دکن ، ئەڤ ئیددیا (دگەل کو راست بە) خالێ ژ دەست ددە. دەما کو کارکەر نەچارن کو ژ بۆ پاترۆنەک تایبەتی بخەبتن ، ئەو نەچارن کو ژ بۆ پاترۆنەک بخەبتن. ژ بەر کو ب راستی تو رێیەک دن ژ بۆ ژیانێ تونەیە — ھەمی ڤەبژارکێن دنێن ئابۆری ب زۆرا دەولەتێ ژ دەستێ وان ھاتنە گرتن. ئەنجاما نەتیجە ئەڤە کو چینا کارکەر نەچارە کو خوە ب کرێ بدە کەسێن خوەدی ملک و، د ئەنجامێ دە، کەدکار “ئازادیا خوە فرۆتیە و تەسلیمی پاترۆنێ خوە کریە” . [پرۆودھۆن، ئۆپ. جت. ، ر. ١٣٠]
ژ بەر ڤێ یەکێ ملکێ تایبەت، د ناڤ جڤاکێ دە فۆرمەک پر تایبەتییا سازوومانیا دەستھلاتداریێ چێدکە، ئاڤاھیەک کو تێ دە چەند کەس د دەمژمێرێن خەباتێ دە پران برێڤە دبن. ئەڤ تێکلیێن ھلبەراندنێ د جەوھەرێ خوە دە ئۆتۆریتەرن و پەرگالا چینا کاپیتالیست پێک تینن و ددۆمینن. وەختا کو ھوون تێکەڤن دەریێ کارگەھێ ئان ژی دەریێ ئۆفیسێ، ھوون ھەموو مافێن خوەیێن بنگەھینێن مرۆڤی ژ دەست ددن. تو ئازادیا ئاخافتنێ، رێخستنبوونێ و مافێ تەیێ کۆمبوونێ تونەیە. گەر ژ وە ھات خوەستن کو ھوون قیمەتێن خوە، پێشانیێن خوە، دادبار و روومەتا خوە پاشگوھ بکن و گاڤا ھوون تێکەڤن مالا خوە وان ل بەر دەری بھێلن، ھوونێ ب ھەقی وێ زلمێ بھەسبینن، لێ ئەوە کو ھوون د دەما خەباتێ دە دکن. کارکەرەک. تو گۆتنەک ل سەر چ دقەومە تونە. ھەر وەھا دبە کو ھوون ھەسپەک بن (ژ بۆ کو ئانالۆژیا ژۆھن لۆجکە بکار بینن – ل بەشا ب.٤.٢ بنێرە ) ئان ژی پەرچەیەک ماکینەیێ.
ژ بەر ڤێ یەکێ نە ئەجێبە کو ئانارشیست ل دژی ملکیەتا تایبەت وەکی ئانارشیێ “نەبوونا ئاخایەک، سەروەرەک”ە [پرۆودھۆن، ئۆپ. جت. ، ر. ٢٦٤] و ژ کاپیتالیزمێ رە دبێژن ئەو چیە، ئانگۆ کۆلەتیا مەاش !
ژ بەر ڤان سەدەمان، ئانارشیست ب رۆوسسەاو رە دپەژرینن دەما کو وی گۆت:
“مرۆڤێ پێشییێ کو پارسەیەک زەڤی دۆرپێچ کر، فکری کو ببێژە عەڤیا من ئەع و مرۆڤێن کو تێرا خوە سادە دیتن کو ژێ باوەر بکن، دامەزرینەرێ راستینێ جڤاکا سڤیل بوو. چقاس سووج، شەر، کوشتن، چەند مخابن. و دبە کو نژادا مرۆڤاھی ژ ترسان خلاس ببوویا ژ ئالیێیێ کو، دەما کو ستوونان راکربوو یان ژی خەندەک تژی دکر، ژ ھەڤالێن خوە رە دگۆت: “ھای ژ گوھدانا ڤی خاپینۆک ھەبە ئەگەر ھوون ژ بیر بکن فێکیێن ئەردێیێن ھەر کەسی نە و کو ئەرد نە ئایدی تو کەسییە، وەندا دبە.ع” [ “دیسجۆورسە ئۆن ئنەقوالتی،” تھە سۆجال جۆنتراجت ئاند دسجۆورسەس ، ر. ٨٤]
ئەڤ دژبەریا ئانارشیستا ل دژی کاپیتالیزمێ راڤە دکە. ئەو ژ ھێلا دو تایبەتمەندیێن سەرەکە ڤە تێ نیشانکرن، “مولکێ تایبەت” (ئان ژی د ھن رەوشان دە، ملکێ دەولەتێ — بنێرە ل بەشا ب.٣.٥ ) و ژ بەر ڤێ یەکێ، کەدا مەاش و ئیستیسمار و دەستھلاتداری. وەکی دن، ژ بۆ پەرگالەک وەھا دەولەتەک ھەوجە دکە کو خوە بدۆمینە “ھەتا کو د ناڤ جڤاکێ دە کۆمەک ئینسانێن خوەدی و نەخوەدی د دژمناتیێ دە روو ب روو بمینن، دەولەت ژ بۆ پاراستنا ئیمتیازێن خوە دێ ژ ھندکاییا خوەدان رە نەچار بە.” ” [رودۆلف رۆجکەر، ئانارکۆ-سندیکالیزم، ر. ١١] ژ بەر ڤێ یەکێ خوەدانیا تایبەتا ئاموورێن ھلبەرینێ تەنێ ھەکە دەولەتەک ھەبە، ئانگۆ مەکانیزمایێن زۆرێیێن رێخستنکرییێن د دەستێ چینا خوەدان دە ھەبە (ل بەشا ب.٢ بنێرە ).
ھەر وەھا، دڤێ ب ھێسانی وەرە دیتن کو کاپیتالیزم، ب دایینا “مافەک” ئیدەۆلۆژیکییا کو ژ ملکیەتا تایبەت رە نایێ ڤەقەتاندن، دێ د بەلاڤکرنا چاڤکانیێن دەرڤە دە ژی زوو نەوەکھەڤیان دەرخە ھۆلێ، و کو ئەڤ نەوەکھەڤیا د بەلاڤکرنا چاڤکانیێ دە دێ ببە سەدەم. نەوەکھەڤیەک دن د پۆزیسیۆنێن دانووستەندنێیێن مال و ملکێ کێم دە. دەما کو لێبۆریندارێن کاپیتالیزمێ ب گەلەمپەری ھەول ددن کو ملکێ تایبەت ب ئیدایا کو “خوەدیتن” “مافەک گەردوونییە” رەوا بکن (ل بەشا ب.٤.٢ بنێرە — “گەلۆ کاپیتالیزم ل سەر بنگەھا خوە-خوەدیبوونێیە؟” )، ئەشکەرەیە کو کاپیتالیزم ب راستی خوەسەریا گەردوونی ب فەراسەتا خەلەتا خوە-خوەدیدەرکەتنێ (ژ بەر کو ئیترازا تێگینا خوە-خوەدیتنێ ل سەر ئیدەالێیە کو مرۆڤ نە وەکی ناڤگینەک، لێ تەنێ وەکی ئارمانجەک ب سەرێ خوە تێنە بکار ئانین) ڤەدھەوینە. لێ بەلێ پەرگالا کاپیتالیست خوەسەری و ئازادیا تاکەکەسی خەرا کریە و ب ئاوایەکی ئیرۆنیک گۆتنا “خوەدیدەرکەتنا ل خوە” ژ خوە رە کریە بنگەھ. د بن کاپیتالیزمێ دە، وەک کو دێ د بەشا ب.٤ دە وەرە دیتن ، پر کەس ب گەلەمپەری د رەوشەک دە تێنە ھشتن کو بژارەیا وانا چێترین ئەوە کو دەستوورێ بدن خوە کو تەنێ ب وان ئاوایێن کو ب مانتقێ ب خوەدانیا راستین رە ل ھەڤ ناکن، ئانگۆ خوەسەریا کو تێ بکار ئانین. ئەو د دەستپێکێ دە تێگەھەک بالکێش دکە.
تەنێ سۆسیالیزما ئازادیخواز دکارە ئەرێکرنا خوەسەریا واتەدار و ئازادیا تاکەکەسییا کو خوەسەری سۆز ددە، د دەما ئاڤاکرنا شەرت و مەرجێن کو وێ گارانتی دکە، بدۆمینە. تەنێ ب ژ ھۆلێ راکرنا ملکیەتا تایبەت دکارە بگھێژە ناڤگینێن ژیانێ ژ بۆ ھەموویان، ژ بەر ڤێ یەکێ خوەسەریا کو خوەسەری سۆزا وێ ددە، لێ نکارە ب گەردوونیکرنا خوەرێڤەبەریا د ھەموو ئالیێن ژیانێ دە راستیەک پێک بینە.
بەریا کو ئەم ل سەر ئالیێن دژ-ئازادییێن کاپیتالیزمێ وەرن نیقاشکرن، وێ ھەوجە بە کو مەرڤ “مولکێ تایبەت” ژ “مال و ملکێن کەسانە” جوداتر وەرە پێناسە کرن و ب ھوورگولی وەرە خویانگ کرن کو چمایا پێشین ھەوجەیێ پاراستنا دەولەتێیە و ئیستیسمارکەرە.

B.3 Çima anarşîst li dijî milkiyeta taybet in?

Wergera Makîne

Taybetmendî yek ji wan sê tiştan e ku hemî anarşîst li dijî desthilatdariya hiyerarşîk û dewletê ne. Îro pergala serdest a milkiyeta taybet bi xwezaya kapîtalîst e û ji ber vê yekê, anarşîst meyla xwe li ser vê sîstemê û rejîma wê ya mafên milkiyetê dikin. Em ê li vir vê yekê nîşan bidin, lê ji ber vê yekê, em nafikirin ku anarşîst şêwazên din ên rejîma milkiyeta taybet (wek, bêje, feodalîzm) qebûl nakin. Ev ne wisa ye — anarşîst li dijî her cure rejîma mafên milkiyetê ne ku di encamê de gelek ji bo hindik dixebitin.
Dijberiya anarşîst a li hemberî milkiyeta taybet li ser du nîqaşên girêdayî, disekine. Vana bi tesîsên Proudhon (ji Mulkiyet çi ye? ku “mulk dizî ye” û “mulk despotîzm e” hatin kurtkirin. Bi gotina wî, “Malîyet… wekheviyê bi mafên dûrketin û zêdebûnê û azadî bi despotîzmê binpê dike. Ji ber vê yekê, anarşîst li dijî milkiyeta taybet (ango kapîtalîzmê) ne , ji ber ku ew çavkaniya desthilatdariya bi zorê, hiyerarşîk û îstîsmarê ye. Ji ber vê yekê, îmtiyaz û newekheviya elîtan hem di warê dewlemendî û hem jî ji aliyê hêzê ve li ser bingeha newekheviyê ye.
Em ê her argumanek bi rêzê kurt bikin.
Gotina “mal dizî ye” yek ji gotinên herî navdar ên anarşîzmê ye. Bi rastî, ne zêdegav e ku mirov bibêje ku kesê ku vê gotinê red bike ne anarşîst e. Ev maxim bi du awayên têkildar dixebite. Ya yekem, ew vê rastiyê nas dike ku erd û çavkaniyên wê, mîrata hevpar a hemîyan, ji hêla çend kesan ve hatine monopol kirin. Ya duyemîn jî, dibêje ku di encama vê yekê de, yên ku xwedî milk in, yên ku ne xwedî dikin, îstismar dikin. Ji ber ku yên ku ne xwediyê wan in neçar in ku keda xwe bidin an bifroşin yên ku xwediyên wan in da ku bigihîjin çavkaniyên ku ji bo jiyan û xebatê hewce ne (wek cîhên kar, makîne, erd, kredi, xanî, hilberên di bin patentan de. , û yên wekî — ji bo bêtir nîqaşê li beşa B.3.2 binêre ).
Wekî ku em di beşa B.3.3 de nîqaş dikin , ev îstîsmar (dizî) ji wê yekê derdikeve ku karker ne xwediyê amûrên hilberînê yên ku bikar tînin an jî kontrol nakin û di encamê de ji hêla kesên ku di demjimêrên kar de dikin ve têne kontrol kirin. Ev biyanîkirina kontrola li ser kedê ji bo patron, kardêr di rewşekê de dihêle ku wê kedê îstîsmar bike — da ku karker ji heqdestê xwe zêdetir hilberînê bike. Ji ber vê yekê jî patron karker dixebitîne. Vê yekê bi kirê, faîz û mafên milkiyeta rewşenbîrî re bikin yek û em raza parastina pergala kapîtalîst bibînin ji ber ku hemî rê didin ku newekheviyên mezin ên dewlemendiyê berdewam bikin û çavkaniyên cîhanê di destê çend kesan de bihêlin.
Lê dîsa jî ked nayê biyanîkirin. Ji ber vê yekê dema ku hûn keda xwe difroşin hûn xwe, azadiya xwe, ji bo dema navborî difiroşin. Ev me digihîne sedema duyemîn ku anarşîst li dijî milkiyeta taybet derdikevin, rastiya ku ew têkiliyên civakî yên otorîter çêdike. Ji bo hemî anarşîstên rastîn, milk wekî çavkaniya desthilatdariyê, bi rastî jî despotîzmê, dijberî ye. Li ser vê mijarê ji bo gotina Proudhon:
“Xwedî, diz, leheng, serdest – ji ber ku van navan hemwate ne – îradeya xwe wekî qanûn ferz dike, ne dijberî û ne jî di bin kontrolê de ye; ango ew bi yekcarî xwe wekî desthilatdariya qanûndanîn û îcrayê nîşan dide. Xwedîkirina despotîzmê ew qas eşkere ye, ku mirov pê bawer bibe, ew çi ye ku diqewime û eger mal û milk in, çima xwedan padîşah nebin padîşah, li gorî hêza xwe doman, çawa dibe ku hukûmetek xwedan ji bilî kaos û tevliheviyê tiştek be?” [ Op. Cit. , rûp. 266-7]
Bi gotineke din, milkê taybet dewletek piçûk e, ku xwedan milk wekî “xwedê serdest” li ser milkê wan tevdigere, û ji ber vê yekê padîşahê mutleq ên kesên ku wê bikar tînin. Mîna her monarşiyê, karker jî mijara sermayedar e, dema li milkê xwe ye neçar e ku ferman, qanûn û biryarên wan bişopîne. Ev, eşkere, înkarkirina tevahî ya azadiyê ye (û rûmeta, em dikarin destnîşan bikin, ji ber ku meriv li pey fermanan kêm dike). Û ji ber vê yekê jî milkiyeta taybet (kapîtalîzm) pêwîstî bi beşdarbûn, bandor û kontrolkirina kesên ku amûrên jiyanê bikar tînin, lê ne xwediyê wan in, derdixe holê.
Bê guman, rast e ku milkê taybet qadek biryargirtinê ya bê destwerdanên derve peyda dike — lê tenê ji bo xwediyên milk. Lê ji bo kesên ku ne xwediyên milk in rewş bi awayekî radîkal cuda be. Di pergaleke bi tenê milkiyeta taybet de tu qadeke wisa ya azadiyê garantî nake. Tenê azadiya wan heye ku azadiya xwe bifroşin kesên xwedî milkên taybet. Ger ez ji yek parçeyek milkê taybet hatim derxistin, ez dikarim biçim ku derê? Li tu derê, heya ku xwedanek din razî nebe ku ez bigihîjim parça milkê wan ê taybet. Ev tê wê wateyê ku her cihê ku ez bikaribim bisekinim cîhek e ku mafê min tune ku bêyî destûr rawestim û, di encamê de, ez tenê bi êşa elîta xwedan milk heye. Ji ber vê yekê Proudhon:
“Çawa ku mirov berê axa xwe bi kedxwarî û hurmeta xwedê girtiye, îro jî kedkar keda xwe bi îhtîyat û hewcedariyên xwedê û xwedan digire.” [Proudhon, Op. Cit. , r. 128]
Ev tê wê maneyê ku ji peydakirina qadeke serxwebûnê dûr, civakek ku tê de hemî mal û milkên taybet bin, bi vî awayî malûmilkan bi tevahî bi kesên xwedî milk ve girêdayî ye. Ev yek misoger dike ku îstismarkirina keda yekî din pêk tê û hin kes di bin îradeya kesên din de ne, ev yek berovajîkirina sozên parêzvanên milk e. Ji ber cewherê milkê ku ew diparêzin ev ne ecêb e:
“Muxalîfên me… bi adeten ku mafê milkiyeta taybet rewa bikin, diyar dikin ku milk şert û garantiya azadiyê ye.
“Û em jî bi wan re dipejirînin. Ma em çend caran nabêjin xizanî koletî ye?
“Lê wê demê çima em li dijî wan derdikevin?
“Sedem eşkere ye: di rastiyê de milkê ku ew diparêzin milkê kapîtalîst e, ango milkê ku destûrê dide xwediyên xwe ku ji karê kesên din bijîn û ji ber vê yekê girêdayî hebûna çînek ji mîras û bêxwedîyan e, ku neçar in ku xwe bifroşin. keda ji bo xwediyên milk ji bo meaşê di bin nirxê xwe de ev tê wê wateyê ku karkeran di bin celebek koletiyê de ye, ku her çend di asta tundiyê de cûda be, her dem tê wateya kêmbûna maddî û xirabûna exlaqî. sedema bingehîn a hemû nexweşiyên ku nîzama civakî ya îroyîn e.” [Malatesta, Şoreşa Anarşîst , r. 113]
Bê guman, dê were îtiraz kirin ku kes neçarî karkerek nake ku ji bo patronê diyarkirî bixebite. Lêbelê, gava ku em di beşa B.4.3 de nîqaş dikin , ev îddîa (digel ku rast be) xalê ji dest dide. Dema ku karker neçar in ku ji bo patronek taybetî bixebitin , ew neçar in ku ji bo patronek bixebitin. Ji ber ku bi rastî tu rêyek din ji bo jiyanê tune ye — hemî vebijarkên din ên aborî bi zora dewletê ji destê wan hatine girtin. Encama netîce ev e ku çîna karker neçar e ku xwe bi kirê bide kesên xwedî milk û, di encamê de, kedkar “Azadiya xwe firotiye û teslîmî patronê xwe kiriye” . [Proudhon, Op. Cit. , r. 130]
Ji ber vê yekê milkê taybet, di nav civakê de formek pir taybetî ya sazûmaniya desthilatdariyê çêdike, avahiyek ku tê de çend kes di demjimêrên xebatê de piran birêve dibin. Ev têkiliyên hilberandinê di cewherê xwe de otorîter in û pergala çîna kapîtalîst pêk tînin û didomînin. Wexta ku hûn têkevin deriyê kargehê an jî deriyê ofîsê, hûn hemû mafên xwe yên bingehîn ên mirovî ji dest didin. Tu azadiya axaftinê, rêxistinbûnê û mafê te yê kombûnê tune ye. Ger ji we hat xwestin ku hûn qîmetên xwe, pêşaniyên xwe, dadbar û rûmeta xwe paşguh bikin û gava hûn têkevin mala xwe wan li ber derî bihêlin, hûn ê bi heqî wê zilmê bihesibînin, lê ew e ku hûn di dema xebatê de dikin. karkerek. Tu gotinek li ser çi diqewime tune. Her weha dibe ku hûn hespek bin (ji bo ku analojiya John Locke bikar bînin – li beşa B.4.2 binêre ) an jî perçeyek makîneyê.
Ji ber vê yekê ne ecêb e ku anarşîst li dijî milkiyeta taybet wekî Anarşiyê “nebûna axayek, serwerek” e [Proudhon, Op. Cit. , r. 264] û ji kapîtalîzmê re dibêjin ew çi ye, ango koletiya meaş !
Ji ber van sedeman, anarşîst bi Rousseau re dipejirînin dema ku wî got:
“Mirovê pêşî yê ku parseyek zevî dorpêç kir, fikirî ku bibêje ‘ev ya min e’ û mirovên ku têra xwe sade dîtin ku jê bawer bikin, damezrînerê rastîn ê civaka sivîl bû. Çiqas sûc, şer, kuştin, çend mixabin. Û dibe ku nijada mirovahî ji tirsan xilas bibûya ji aliyê yê ku, dema ku stûnan rakiribû yan jî xendek tijî dikir, ji hevalên xwe re digot: “Hay ji guhdana vî xapînok hebe eger hûn ji bîr bikin fêkiyên erdê yên her kesî ne û ku erd ne aîdî tu kesî ye, wenda dibe.'” [ “Dîscourse on Inequality,” The Social Contract and Discourses , r. 84]
Ev dijberiya anarşîst a li dijî kapîtalîzmê rave dike. Ew ji hêla du taybetmendiyên sereke ve tê nîşankirin, “mulkê taybet” (an jî di hin rewşan de, milkê dewletê — binêre li beşa B.3.5 ) û ji ber vê yekê, keda meaş û îstîsmar û desthilatdarî. Wekî din, ji bo pergalek weha dewletek hewce dike ku xwe bidomîne “heta ku di nav civakê de komek însanên xwedî û nexwedî di dijminatiyê de rû bi rû bimînin, dewlet ji bo parastina îmtiyazên xwe dê ji hindikayiya xwedan re neçar be.” ” [Rudolf Rocker, Anarko-Sindîkalîzm, r. 11] Ji ber vê yekê xwedaniya taybet a amûrên hilberînê tenê heke dewletek hebe, ango mekanîzmayên zorê yên rêxistinkirî yên di destê çîna xwedan de hebe (li beşa B.2 binêre ).
Her weha, divê bi hêsanî were dîtin ku kapîtalîzm, bi dayîna “mafek” îdeolojîkî ya ku ji milkiyeta taybet re nayê veqetandin, dê di belavkirina çavkaniyên derve de jî zû newekheviyan derxe holê, û ku ev newekheviya di belavkirina çavkaniyê de dê bibe sedem. newekheviyek din di pozîsyonên danûstendinê yên mal û milkê kêm de. Dema ku lêborîndarên kapîtalîzmê bi gelemperî hewl didin ku milkê taybet bi îdiaya ku “xwedîtin” “mafek gerdûnî ye” rewa bikin (li beşa B.4.2 binêre — “Gelo kapîtalîzm li ser bingeha xwe-xwedîbûnê ye?” ), eşkere ye ku kapîtalîzm bi rastî xweseriya gerdûnî bi feraseta xelet a xwe-xwedîderketinê (ji ber ku îtiraza têgîna xwe-xwedîtinê li ser îdealê ye ku mirov ne wekî navgînek, lê tenê wekî armancek bi serê xwe têne bikar anîn) vedihewîne. Lê belê pergala kapîtalîst xweserî û azadiya takekesî xera kiriye û bi awayekî îronîk gotina “xwedîderketina li xwe” ji xwe re kiriye bingeh. Di bin kapîtalîzmê de, wek ku dê di beşa B.4 de were dîtin , pir kes bi gelemperî di rewşek de têne hiştin ku bijareya wan a çêtirîn ew e ku destûrê bidin xwe ku tenê bi wan awayên ku bi mantiqê bi xwedaniya rastîn re li hev nakin, ango xweseriya ku tê bikar anîn. ew di destpêkê de têgehek balkêş dike.
Tenê sosyalîzma azadîxwaz dikare erêkirina xweseriya watedar û azadiya takekesî ya ku xweserî soz dide, di dema avakirina şert û mercên ku wê garantî dike, bidomîne. Tenê bi ji holê rakirina milkiyeta taybet dikare bigihêje navgînên jiyanê ji bo hemûyan, ji ber vê yekê xweseriya ku xweserî soza wê dide, lê nikare bi gerdûnîkirina xwerêveberiya di hemû aliyên jiyanê de rastiyek pêk bîne.
Beriya ku em li ser aliyên dij-azadî yên kapîtalîzmê werin nîqaşkirin, wê hewce be ku meriv “mulkê taybet” ji “mal û milkên kesane” cudatir were pênase kirin û bi hûrgulî were xuyang kirin ku çima ya pêşîn hewceyê parastina dewletê ye û îstîsmarker e.

ناتانیاهو بۆ داپۆشینی کارەساتی 7ی ئۆکتۆبەری 2023  و گەندەڵییەکانی سەرۆکی شن بێت-ی دەرکرد

21/03/2025

ڕۆنێن باڕ کە سەرۆکی تۆڕی سیخوڕی ناوەوەی ئیسرائیل بوو، بەناوی شن بێت پاش هەوڵێکی زۆر ناتانیاهو توانی کابینەی حکومەتەکەی بە دەرکردنی ڕازی بکات . 

ناتانیاهو هەفتەیەکە لە هەوڵی ئەو کارەدایە و 3 ڕۆژیش بە هەزاران کەس لە ئیسرائیل هاتنە سەر شەقامەکان بۆ بەرگریکردن لە ڕۆنێن باڕ تاکو لە پۆستەکەیدا بمێنێتەوە .  ئەمە جگە لەوەی کە زۆرێك لە کاربەردەستانی کۆن و سەرۆکی کۆنی دەزگە سیخوڕییەکەش و جەماعەتی موعارەزە و ڕێکخراوی مەدنی ناحکومی هەموویان موعاریز بوون بە بڕیارەکەی ناتانیاهو کە پێشتریش داواکاری گشتی-شی دەرکرد .

پەیوەندی نێوانی ڕۆنێن باڕ و نەتیاناهو خراپ بوو چونکە ئەو لە لێپێچینەوە و دۆزینەوەی زانیارییەکاندا بوو کە هەندێك لە سەرکردەکانی حەماس لە ڕێگەی قەتەرەوە هاوکاری داراییان پێگەیشتووە .  ناتیاناهۆش لەبەرانبەر ئەمەدا ئەوی تاوانار و لۆمە دەکرد بەوەی کە ئاسایشی ئیسرائیلی نەپاراستووە بۆیە ئەوەی 7ی ئۆکتۆبەر ڕویداوە.  

دواتر  پەیوەندییەکانی نێوانیان  خراپتر بوو دوای بڵاوبوونەوەی ڕاپۆرتی ناوخۆیی شین بێت لە 4ی ئازاردا سەبارەت بە هێرشەکەی 7ی ئۆکتۆبەر کە دان بە شکستەکانی دەزگاکە خۆیدا دەنێت بەڵام ئاماژەی بە پرس و کێشە سیساسییەکانیش کردوە.

ناتانیاهۆ لە کۆتایی دادگاییکردنییەکەی کە لەسەر گەندەڵی بەردەوامە، ڕووبەڕووی سزای زیندانیکردن دەبێتەوە. ئەو کە تەمەنی 75 ساڵە، کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی 1996 هاتۆتە سەر دەسەڵات و 17 ساڵ سەرۆک وەزیران بووە.

لە لێکۆڵینەوەکاندا شەن بێت  لێکۆڵینەوە لە یاریدەدەرە نزیکەکانی نەتانیاهۆ دەکات بەهۆی پێشێلکردنی ئاسایشی نیشتمانی، لەوانە دزەپێکردنی بەڵگەنامەی نهێنی بۆ میدیا بیانییەکان، هەروەها گوایە پارەیان لە قەتەر وەرگرتووە، کە ناسراوە بەوەی هاوکاری دارایی بەرچاوی بە حەماس داوە.

مانگرتنی کرێکارانی کۆکەرەوەی خۆڵ و خاشاک لە بێرمینگەهامی بریتانیا بەردەوامە

21/03/2025

نۆ هەفتەیە مانگرتنی کرێکارانی کۆکەرەوەی خۆڵ و خاشاك لە شاری بێرمەنگەهام بەردەوامە لە ڕۆژی 11 ی مانگیشەوە مانگرتنەکەیان جدییتر و گشتگیرتر کرد کە 400 کرێکار بەشدارییان کردووە .

مانگرتنەکە بە هۆی یاسای نوێی شارەوانی شارەکەوەیە کە بۆ دەستگرتن بە پارەوە 150 کرێکار بێ کار دەکات ئەوانی دیکەش هەندێکیان تا 8000 پاوەند لە موچەکەیان ساڵانە کەم دەبێتەوە. 

دوێنێ 5 شەمە، 20ی مانگ، جارتێکی دیکە نقابەی کرێکارەکان لەگەڵ بەرپرسانی شارەوانی گفتوگۆی دیکەیان کرد بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە بەڵام شارەوانی ئامادە نەبوو داخوازییەکانی کرێكاران جێ بەجێ بکات بۆیە گفتوگۆکە لە ئێستادا بێ ئەنجام مایەوە .

حکومەتی پارتی کرێکاران جیاوازییەکی ئاوایان نییە لەگەڵ حکومەتە پێشینەکانی حیزبی موحافیزین ، خەڵکی زۆر ناڕازییە  لێیان لە ئیدارەدانی کۆمەڵ .  بە ماوەیەك دوای ئەوەی هاتنە سەر حوکم لە سەدا 44 خەڵکی ڕایان وابوو کە ئەمان وڵات باش بەڕێوە نابەن، ئێستا ئەو ڕێژەیە بەرزبووەتەوە بۆ لە سەدا 68 .

گەلێك لە شارەوانییەکانی بریتانیا مایەپوچ بوون یاخود لەسەر قەراغی مایەپوچین حکومەتیش هاوکارییەکی وایان ناکات کە بتوانن چارەسەری کێشەکانی شارەوانییەکان بکات ، گوایە پارەی نییە ، کە ئەمە لە کاتێکدا کە خەڵکی ئەوە زۆر باش دەزانێت کە بە ملیار پاوەند دەنێرێت بۆ هاوکاری ئۆکرانیا جگە لە ناوبەناو ناردنی پارە و هاوکاری سەربازیی. حکومەت پەیمانی داوە کە هەتا ساڵی 2029 هەموو ساڵیك 3 ملیار پاوەند هاوکاری حکومەتی ئۆکرانیا بکات .

 لە لایەکی دیکەوە حکومەتە نایەوێت باجی دەوڵەمەندان و سامانداران و باجی سەر کۆمپانیاکان زیاد بکات کەچی ئامادەیە پارەی وەزارەتی بەرگریی زیاد بکای کە هیچ مەترسییەك لەسەر وجودی بریتانیا نییە نە لە ئێستا و نە لە داهاتووشدا، هاوکاتیش پارەی لە بیمەکان بڕی و هاوکاری وزەی بۆ خانەنشینان کە ساڵانە 200 پاوەند بوو بڕی و هاوکاری پیران و پەککەوتانیش زۆر کەم دەکاتەوە و پرۆسەی داخوازی ئەو هاوکارییەش زۆر زۆر گران دەکات بە جۆرێک کە لە 10 کەسدا یەكێك نەتوانێت لە تێستەکەدا سەرکەوتووبێت..

هەموو ئەمانە ناڕەزایی خەڵکی بریتانی زۆر زیاتر کردووە .

on march 23, is the death Anniversary of Comrade Niusha (Shirin-dukht)

۲۳ی ئازار ساڵیادی مەرگی هاوڕێ نیوشا (شیرین‌دوخت) هاوڕێ نیوشا لەدایکبووی ئێران/تاران و فارسی زمان بوو، بەڵام ئەو تێکۆشەرێکی جەهانیی ئەنارشیست بوو، لە هەر کوێ خەبات هەبوایە، ئەو لەوێ چالاکی و پشتیوانی دەکرد:ساڵی ٢٠٠٩ لە پاش یەکەمین کۆبوونەوەی ئەنارشیستانی ئێران لە شاری کۆڵن، چالاکانە لەتەک هاوڕێیانی کاف ، ئافک بەشداری کۆبوونەوە و چالاکییەکانی دەکرد، لەوانە کۆبوونەوەی مانگانەی ئەو فۆڕوومە و بەشداری خۆنیشاندانەکانی یەکی ئایاری شاری کۆڵن / بۆن / ڤوپێرتاڵ / دۆرموند و بەرلین … بەشداری مێزکتێبی ئەنارشیستی ڕۆژی یەکی ئایار لە شاری کۆڵن، زۆربەی چالاکییە خۆجێییەکانی کۆڵن و دەوروبەری ..تد دەکرد. دوایین چالاکییە سەرەکییەکانی ئەو:
  • کۆمەک و پشتیوانی بۆ پەنابەران لەنێو کەمپەکانی شاری کۆڵن ساڵی ٢٠١٤ – ٢٠١
 
  • کۆکردنەوەی کۆمەکی پۆشاکی و خۆراکی و پارەیی بۆ پەنابەران و کۆچەرانی ڕوو لە دەریای نێوەڕاست و هەروەها  بۆ گرووپە فریاگوزارەکان لە کەنارەکانی ئیتالیا
 
  • هاوپشتیکردن لە ڕاپەرینی (ژن-ژیان-ئازادی) لە هەموو هەرێمەکانی ئێران و کۆکردنەوەی کۆمەک بۆ زیندانیکراوانی ئەو ڕاپەڕینە و خێزانەکانیان و گەیاندنی دەنگ و هەواڵی ڕۆژانەی ڕاپەڕیوان بە جیهانی دەرەوەی ئێران.
 
  • هاوپشتیکردن لە ڕاپەڕینی سوودان و بزووتنەوەی کۆمیتەکانی هاریکاری هاوسێیەتی و گەیاندنی دەنگی ئەوان بە گۆشەکانی دیکەی جیهانی (دەرەوەی سوودان). بەشداری چالاکانەی لەنێو گرووپی هاوپشتی شۆڕشگەرانەی نێوان ئێران و سوودان.
 
  • پشتیوانی و چالاکی لەتەک گرووپەکانی ژینگەپارێزی، منداڵپارێزی، ئاژەڵدۆستی، ڤێگان، گرووپەکانی ژنانی ڕادیکاڵ لە ئاڵمانیا و ئێران و وڵاتانی دیکە …
 
  • کۆمەک و پشتیوانی لە پەنابەران و کۆچەرانی ئەفغانی لە ئێران و وەستانەوە دژی ڕاسیزمی ئێرانی
 
  • وەستانەوەی بەردەوام  لە دژی  ژنانی دەسەڵاتخواز و حکوومەتگەرا  و ڕیفۆرمیستی سەرمایەداری.
 
  • ئەوانە و زۆر چالاکی دیکە لەسەر شێوازی دایرێکت ئاکتسیۆن.
یادی هاوڕێ نیوشا و گشت گیانبەخشانی ئەنارشیست بەرز و بەڕێز بمێنێت سەکۆی ئەنارشیستانی کوردیی-زمان
٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ https://linktr.ee/anarkistan   ++++++++++++ ٢٣ مارس، سالگرد درگذشت رفیق نیوشا (شیرین‌دخت) فارسی ترجمە ماشینی رفیق نیوشا در ایران/تهران به دنیا آمد و فارسی صحبت می کرد، اما یک فعال آنارشیست جهانی بود. او در جلسات ماهانه فوروم‌ها، تظاهرات اول ماه مه در کلن، بن، ووپرتال، دورموند و برلین شرکت کرد و در برگزاری میز کتاب آنارشیستی اول ماه مه در هویمارکت شهر کلن، و بسیاری از فعالیت های محلی در کلن و اطراف آن شرکت کرد. مهمترین فعالیت های اخیر وی:
  • سال ٢٠١٤ – ٢٠١٥ کمک به پناهندگان در اردوگاه های کلن کمک رسانی کرد.
  • جمع آوری پوشاک، غذا و کمک های مالی برای پناهندگان و مهاجران در دریای مدیترانه و همچنین برای گروه های امدادی در سواحل ایتالیا.
  • حمایت از قیام (زن-زندگی-آزادی) در تمام مناطق ایران (کوردستان، بلوجستان، خوزستان و …) و جمع آوری کمک برای زندانیان این قیام و خانواده هایشان و رساندن صدا و اخبار روزانه قیام به جهان خارج از ایران.
  • حمایت از قیام سودان و حرکت کمیته های همکاری همسایگی و رساندن صدای آنها به سایر نقاط جهان (خارج از سودان). مشارکت فعال در گروه همبستگی انقلابی ایران و سودان.
  • حمایت و فعالیت با محیط زیست، حمایت از کودکان، حمایت از حیوانات، وگان، گروه های زنان رادیکال در آلمان، ایران و سایر کشورها
  • حمایت از پناهندگان و مهاجران افغان در ایران و ایستادگی در برابر نژادپرستی ایرانی.
  • ایستادگی مستمر در برابر زنان اصلاح طلب استبدادی، حکومتی و سرمایه دار.
  • اینها و بسیاری دیگر از فعالیتهای اقدام مستقیم.
یاد و خاطره رفیق نیوشا و همه شهدای آنارشیست گرامی و گرامی باد ٢٠٢٥/٠٣/٢١ فوروم آنارشیست‌های کوردی-زبان https://linktr.ee/anarkistan   +++++++++ عربی ترجمة الآلیة 23 مارس ذكرى وفاة الرفيقة نيوشا (شيرين‌دوخت) يصادف الثالث والعشرون من مارس ذكرى وفاة الرفيقة نيوشا (شيرين دوخت). وُلدت الرفيقة نيوشا في إيران/طهران، وكانت تتحدث الفارسية، لكنها كانت ناشطة أناركية عالمية. شاركت في مظاهرات الأول من مايو في كولونيا، وبون، وفوبرتال، ودورموند، وبرلين. كما شاركت في مائدة الأناركيين في كولونيا، وفي معظم الأنشطة المحلية في كولونيا ومحيطها، وغيرها. أهم أنشطته الأخيرة:
  • مساعدة اللاجئين في المخيمات في كولونيا السنة 2014 – 2015
  •   جمع الملابس والطعام والمساعدات المالية للاجئين والمهاجرين في البحر الأبيض المتوسط، وكذلك لمجموعات الإغاثة على الساحل الإيطالي
  • دعم الانتفاضة (المرأة – الحياة – الحرية) في كافة مناطق إيران وجمع المساعدات لسجناء هذه الانتفاضة وعائلاتهم ونقل صوت الانتفاضة وأخبارها اليومية إلى العالم خارج إيران.
  • دعم الانتفاضة السودانية وحركة لجان التعاون الجواري وإيصال أصواتهم إلى أجزاء أخرى من العالم (خارج السودان). المشاركة الفعالة في مجموعة التضامن الثوري بين إيران والسودان.
  • الدعم والأنشطة مع الجماعات البيئية ورعاية الطفل ورعاية الحيوان والجماعات النباتية وجماعات النساء الراديكاليات في ألمانيا وإيران ودول أخرى
  • دعم اللاجئين والمهاجرين الأفغان في إيران والوقوف ضد العنصرية الإيرانية
  • الوقوف المستمر ضد المرأة الإصلاحية الاستبدادية والحكومية والرأسمالية
  • هذه وغيرها الكثير من أنشطة العمل المباشر
لتظل ذكرى الرفيق نيوشا وجميع الشهداء الأناركيين عالية ومشرفة المنتدی الأنارکیو الناطقو باللغة الکردیة ٢٠٢٥/٠٣/٢١ https://linktr.ee/anarkistan   ++++++++++++

kurdish kurmanji

Wergera Makîne

23’ê Adarê Salvegera Wefata Rêheval Newşa (Şîrîn-dûxt)

Rêheval Niuşa li Îran/Tehranê ji dayik bû û bi farisî diaxivî, lê çalakvanek anarşîst a cîhanê bû. Ew beşdarî civînên mehane yên forumê, xwenîşandanên 1ê Gulanê yên li Koln, Bonn, Wuppertal, Dormund û Berlînê, Maseya Anarşîst a Yekê Gulanê ya li Kolnê û gelek çalakiyên herêmî yên li Koln û derdora wê bû. Çalakiyên wî yên herî dawî:

  • Alîkariya penaberan li kampên li Kolnê 2014 -2015.
  • Komkirina cil û berg, xwarin û alîkariyên aborî ji bo penaber û koçberên li Derya Spî û her wiha ji bo komên alîkariyê yên li peravên Îtalyayê.
  • Piştgiriya ji serhildana (Jin-Jiyan-Azadî) li hemû herêmên Îranê û komkirina alîkariyan ji bo girtiyên vê serhildanê û malbatên wan û gihandina deng û nûçeyên rojane yên serhildanê bo cîhanên derveyî Îranê.
  • Piştgiriya serhildana Sûdanê û tevgera komîteyên hevkariya taxan û gihandina dengên wan li deverên din ên cîhanê (derveyî Sûdanê). Beşdarbûna çalak di Koma Hevgirtina Şoreşgerî ya di navbera Îran û Sûdanê de.
  • Li Elmanya, Îran û welatên din piştgirî û çalakiyên bi komên jinan ên hawirdor, parastina zarokan, parastina heywanan, vegan, radîkal re.
  • Piştgiriya penaber û koçberên Efxanî yên li Îranê û rawestana li hember nijadperestiya Îranê.
  • Li dijî jinên otorîter, desthilatdar û kapîtalîst reformîst bênavber rawestin.

Ev û gelek çalakiyên çalakiya rasterast ên din.

Bîranîna rêheval Nîûşa û hemû şehîdên anarşîst bilind û bi rûmet be.

Foruma Anarşîstên kurdîziman 21. Adarê 2025 https://linktr.ee/anarkistan

++++++++++++++ deutsch Am 23. März ist der Todestag unserer Genossin Niusha (Shirin-dukht). Die Genossin Niusha wurde in Teheran/Iran geboren und sprach Persisch, war aber eine global aktive Anarchistin. Sie nahm an Demonstrationen in Köln, Bonn, Wuppertal, Dortmund und Berlin, sowie in Paris teil. Sie beteiligte sich am Anarchistischen Infotisch zum 1. Mai in Köln und an den meisten lokalen Aktivitäten in und um Köln usw. Ihre letzten Hauptaktivitäten waren:
  • Hilfe und Unterstützung für Flüchtlinge in den Flüchtlingslagern in Köln 2014 – 2015
  • Sammeln von Kleidung, Nahrungsmitteln und Bargeld für Flüchtlinge und Migrant*innen auf dem Weg ins Mittelmeer, sowie für Hilfsorganisationen an der italienischen Küste
  • Unterstützung des Aufstands (Frauen-Leben-Freiheit) in allen Regionen des Iran und Sammeln von Hilfsgütern für die Gefangenen dieses Aufstands und deren Familien, sowie Verbreitung ihrer Stimme und der täglichen Nachrichten über den Aufstand in der Welt außerhalb des Iran.
  • Unterstützung des sudanesischen Aufstands und der Bewegung der Nachbarschaftskooperationskomitees und dafür sorgen, dass ihre Stimmen in anderen Teilen der Welt (außerhalb des Sudan) Gehör finden. Aktive Teilnahme an der Revolutionären Solidaritätsgruppe zwischen Iran und Sudan.
  • Unterstützung und Aktivitäten mit Umwelt-, Kinderschutz-, Tierschutz-, Veganismus- und radikalen Frauengruppen in Deutschland, Iran und anderen Ländern
  • Hilfe und Unterstützung von Migrant*inneen im Iran und Kampf gegen den iranischen Rassismus
  • kontinuierlicher Widerstand gegen autoritäre, staatliche und kapitalistische, reformistische Frauen
  • und viele andere direkte Aktionsaktivitäten…
Möge das Andenken an unsere Genossin Niusha und an alle anarchistischen Märtyrer*innen hoch abgesehen und ehrenvoll bleiben. Kurdischsprachiges Anarchistisches Forum 21. März 2025 https://linktr.ee/anarkistan +++++++++ english Machine translation
  1. On March 23, the death of our comrade Niusha (Shirin-Dukht) is.
The comrade Niusha was born in Tehran/Iran and spoke Persian, but was a globally active anarchist. She took part in demonstrations in Cologne, Bonn, Wuppertal, Dortmund and Berlin, as well as in Paris. She participated in the anarchist infotically on May 1st in Cologne and in most local activities in and around Cologne, etc. Their last main activities were:
  • Help and support for refugees in the refugee camps in Cologne 2014 – 2015
  • Collecting clothing, food and cash for refugees and migrants on the way to the Mediterranean, as well as for aid organizations on the Italian coast
  • Support of the uprising (freedom of women) in all regions of Iran and collect relief goods for the prisoners of this uprising and their families, as well as the spread of their voice and daily news about the uprising in the world outside of Iran.
  • Support of the Sudanese uprising and the movement of the neighborhood cooperation committee and ensure that their voices are heard in other parts of the world (outside of Sudan). Active participation in the revolutionary solidarity group between Iran and Sudan.
  • Support and activities with environmental, child protection, animal welfare, veganism and radical women’s groups in Germany, Iran and other countries
  • Help and support of migrants in Iran and fight against Iranian racism
  • Continuous resistance to authoritarian, state and capitalist, reformist women
  • and many other direct action activities …
May the memory of our comrade Niusha and all anarchist martyrs are not targeted and honorable. Kurdish-speaking anarchist Forum March 21 2025 https://linktr.ee/anarkistan

ب.٢.٦ د ناڤ جڤاکێ دە دەولەت دکارە ببە ھێزەک سەربخوە؟

وەرگەرا ماکینە

ئەرێ دکارە. ژ بەر ھێزا ماکینا دەولەتێ، دێ زەھمەت بە کو مەرڤ باوەر بکە کو ئەو ھەر گاڤ تەنێ ژ بۆ ھندکاھیا ئابۆرییا سەردەستا د جڤاکێ دە ببە ئاموورەک. ل گۆری ئاڤاھی و ھێزێن خوە، دکارە وان ژ بۆ بەرژەوەندیێن خوە ب کار بینە. ب راستی، د ھن رەوشان دە ئەو دکارە ببە چینا سەردەست بخوە.
لێ بەلێ، د دەمێن نۆرمال دە دەولەت، وەکە کو مە د بەشا ب.٢.١ دە ژی گۆت ، ئاموورەکە چینا کاپیتالیستە. ئەڤ یەک، دڤێ وەرە چەسپاندن، نایێ وێ واتەیێ کو ئەو ھەر گاڤ “چاڤ ب چاڤ” دبینن. سیاسەتمەدارێن بلند، وەک نموونە، بەشەک ژ ئەلیتا دەستھلاتدارن، لێ ئەو ب بەشێن دن رە د پێشبازیێ دە نە. ب سەر دە ژی، بەشێن جودایێن چینا کاپیتالیست ژ بۆ بەرژەوەندی، باندۆرا سیاسی، ئیمتیاز و ھود، ل ھەمبەر ھەڤ دکەڤن پێشبازیێ. مالاتەستا، ئانگاشت دکر، بوورژوووازی، “ھەر دەم د ناڤ خوە دە د شەر دە نە… ژ بەر ڤێ یەکێ لیستکێن سونگان، مانەڤرایان. تاویز و ڤەکشاندن، ھەولدانێن پەیداکرنا ھەڤالبەندان د ناڤ گەل دە ل دژی کەڤنەپەرەستان و د ناڤ کەڤنەپەرەستان دە ل دژی گەل.” [ ئانارشی ، ر. ٢٥] ئەڤ تێ وێ مانەیێ کو بەشێن جودایێن چینا سەردەست، ل گۆری بەرژەوەندییێن خوە، دێ ل دۆرا پارتییێن جھێ کۆم ببن، و ئەڤ پارتی دێ ژ بۆ پێشدەبرنا ڤان بەرژەوەندییان ھەول بدن کو ببن خوەدی ھێز. دبە کو ئەڤ یەک ب بەشێن دنێن چینا کاپیتالیست رە بکەڤە ناڤا ناکۆکیێ. دەولەت ناڤگینا چارەسەرکرنا ڤان ناکۆکیانە.
ژ بەر کو رۆلا دەولەتێ ئەوە کو شەرت و مەرجێن ھەری باش ژ بۆ سەرمایەیێ ب تەڤاھی دابین بکە، ئەڤ تێ وێ واتەیێ کو دەما ھەوجە بکە، دکارە ل دژی بەرژەوەندیێن ھن بەشێن چینا کاپیتالیست بخەبتە و دکە. ژ بۆ پێکانینا ڤێ فۆنکسییۆنێ دڤێ دەولەت ژ سەرمایەدارێن تاکەکەسی یان ژی شیرکەتان را بە. تشتێ کو دکارە دەولەتێ وەکی سازیەک جڤاکییا بێالی بدە خویا کرن و دکارە مرۆڤان بخاپینە کو بفکرە کو ئەو بەرژەوەندیا جڤاکێ تەمسیل دکە. لێ دیسا ژی ئەڤ یەکجار بێالیبوون د دەربارێ شیرکەتێن کاپیتالیستێن تاکەکەسی دە تەنێ وەکی ئیفادەیا رۆلا وێیا وەکی ئاموورەک سەرمایێ ب گشتی ھەیە. وەکی دن، بێیی پەرەیێن باجێیێن کارسازیێن سەرکەتی دێ دەولەت قەلس ببە و ژ بەر ڤێ یەکێ دەولەت ژ بۆ نرخا زێدەیا کو ژ ھێلا چینا کارکەر ڤە ھاتی ھلبەراندن ب کاپیتالیستان رە د پێشبازیێ دەیە. ژ بەر ڤێ یەکێ رەتۆریکا دژ-دەولەتێیا کارسازیا مەزنا کو دکارە وان کەسێن کو ھایا وان ژ خوەزایا دەستانییا کاپیتالیزما نووژەنا دەولەتێ تونەیە بخاپینە.
وەکی کو چۆمسکی دەستنیشان دکە:
“د ناڤبەرا بەرژەوەندییێن کارساز و دەولەتا کاپیتالیست دە ھەر دەم جوورەیەک تێکلیا ھەزکرن-نەفرەتێ ھەیە. ژ ئالیەکێ ڤە کارساز دەولەتەک ب ھێز دخوازە کو بازارێن نەلرێتی برێکووپێک بکە، کارووبار و یارمەتیدان بدە کارسازیێ، زێدە بکە و گھاندنا بازارێن بیانی بپارێزە و بپارێزە. چاڤکانی و ھود. ژ ئالیێ دن ڤە، کارسازی ھەڤرکەک ب ھێز ناخوازە، ب تایبەتی،یێ کو بەرسڤێ بدە بەرژەوەندییێن جھێرەنگ، بەرژەوەندییێن گەلێری و ل سەر داھات ئان ھێزێ سیاسەتێن ب باندۆرەک ڤەبەلاڤکەر بمەشینە. [ ترننگ تھە تدە ، ر. ٢١١]
ژ بەر ڤێ یەکێ، دەولەت گەلەک جاران ب بەشێن چینا کاپیتالیست رە د ناڤ ناکۆکیێ دەیە، چاوا کو بەشێن وێ چینا دەولەتێ ژ بۆ بەرژەوەندیێن خوە د چارچۆڤەیا گشتییا پاراستنا پەرگالا کاپیتالیست دە بکار تینن (ئانگۆ بەرژەوەندیێن چینا سەردەست وەک چین. ). رۆلا دەولەتێ ئەوە کو ناکۆکیێن ب ڤی رەنگی د ناڤ وێ چینێ دە ب ئاوایەکی ئاشتیانە چارەسەر بکە. د بن کاپیتالیزما نووژەن دە، ئەڤ یەک ب گەلەمپەری ب پێڤاژۆیا “دەمۆکراتیک” (د ناڤ ڤێ پێڤاژۆیێ دە شانسێ ھلبژارتنا نوونەرێن ئەلیتێیێن کو ھەری کێم زەختێ ل مە دکن) تێ کرن .
پەڤچوونێن وەھا جارنان نەرینا دەولەتێ ددن کو لاشەک “بێالی”یە، لێ ئەڤ خەیالەکە — ئەو ژ بۆ پاراستنا ھێز و ئیمتیازێن چینی ھەیە — لێ تام کیژان چین دپارێزە دکارە بگوھەزینە. ئانارشیست دەما کو دپەژرینن کو دەولەت ھێز و پۆزیسیۆنا چینا سەردەستا ئابۆری د ناڤ جڤاکێ دە دپارێزە، د ھەمان دەمێ دە دەستنیشان دکن کو دەولەت، ژ بەر جەوھەرا خوەیا ھیەرارشیک، خوەدیێ بەرژەوەندیێن خوەیە. ژ بەر ڤێ یەکێ ئەو تەنێ وەکی ئاموورا چینا سەردەستا ئابۆرییا د جڤاکێ دە نایێ ھەسباندن. دەولەت دینامیکێن خوە ھەنە، ژ بەر ئاڤاھیا خوە، کو چین و بەرژەوەندی و ئیمتیازێن خوەیێن چینایەتی چێدکە (و رێ ددە وان کو ژ بن کۆنترۆلا چینا سەردەستا ئابۆری برەڤن و ل پەی بەرژەوەندیێن خوە بن، کێم ئان زێدە). وەکی کو مالاتەستا گۆتیە “ھکوومەت، ھەر چەند ژ بوورژوووازیێ و خزمەتکار و پارێزگەرێ وێ دەرکەڤە ژی، مینا ھەر خزمەتکار و ھەر پارێزگەرەک، مەیل دکە کو بگھیژە ئازادیا خوە و سەردەستیا کێ دپارێزە.” [ ئۆپ. جت. ، ر. ٢٥]
ژ بەر ڤێ یەکێ، د سیستەمەکە چینییا وەکە کاپیتالیزمێ دە ژی، دەولەت دکارە ژ ئەلیتا دەستھلاتدار سەربخوە تەڤبگەرە و ب پۆتانسیەل ل دژی بەرژەوەندیێن وان تەڤبگەرە. ژ بەر کو بەشەک ژ رۆلا وێ ناڤبەینکاریا د ناڤبەرا سەرمایەدارێن/شرکەتێن تاکەکەسی دەیە، پێویستیا وێ ب ھێزەک تێر ھەیە کو وان تەشھیر بکە و ئەڤ ژی ھەوجە دکە کو دەولەت ژ چینا کو بەرژەوەندییێن وێ ب گشتی دپارێزە، ھنەکی سەربخوە بە. و سەرخوەبوونەکە وھا دکارە ژ بۆ بەرژەوەندیێن خوە ب کار بینە، ھەتا زەرارێ بدە چینا کاپیتالیست، گەر شەرت و مەرج دەستوورێ بدن. گەر چینا کاپیتالیست قەلس بە یان ژی پارچە ببە، وێ دەمێ دەولەت دکارە خوەسەریا خوە ل ھەمبەر ئەلیتا ئابۆرییا سەردەست ب کار بینە، ل دژی سەرمایەداران ب تەڤاھی ئاموورێن کو ب گەلەمپەری ژ بۆ بەرژەوەندییێن خوە ژ بۆ وان کەسان ب کار تینە. و ھێزان.
ئەڤ تێ وێ مانەیێ کو دەولەت نە تەنێ “پارێزڤانێ سەرمایەیێ” ژ بۆ وێ “ژ خوە رە ژینداریەکە خوە ھەیە و ژ چینێن دن پێ ڤە چینەکە جڤاکییا رەسەن پێک تینە… و ئەڤ چین خوەدیێ پارازیت و فایزێیێن تایبەتە. بەرژەوەندیێن دنێن کو دەولەت ب خوە ئیدا دکە کو نوونەرتیا وان دکە، د ناڤا ناکۆکیێ دەیە. ژ کووچکێ جەردەڤانێن سەرمایەداران.” [لوگ فاببر، ژ ھێلا داڤد بەڕی ڤە ھاتی ڤەگۆتن، دیرۆکا تەڤگەرا ئانارشیستا فرەنسی، ١٩١٧-١٩٤٥ ، ر. ٣٩]
ژ بەر ڤێ یەکێ ماکینەیا دەولەتێ (و ئاڤاھی)، دەما کو فۆرما وێیا نووژەن ب کاپیتالیزمێ ڤە گرێدایییە، نکارە وەکی ئاموورەک کو ژ ھێلا پرانیێ ڤە تێ بکار ئانین وەرە دیتن. ژ بەر کو “دەولەت، ھەر دەولەت – تەورا ب شێوازێ ھەری لیبەرال و دەمۆکراتیک ل خوە بکە ژی – ب ئەسلێ خوە خوە دسپێرە سەردەستیێ، و ل سەر شیدەتێ، ئانگۆ ل سەر دەسپۆتیزمێ – دەسپۆتیزمەک ڤەشارتی لێ نە کێمتر خەتەرناک. ” دەولەت “ھێز، دەستھلاتداری، سەردەستیێ نیشان ددە؛ د راستیێ دە نەوەکھەڤیێ فەرز دکە.” [ فەلسەفەیا سیاسییا مچاەل باکونن ، ر. ٢١١ و رووپ. ٢٤٠] ژ بەر ڤێ یەکێ دەولەت خوەدی مانتقێ خوەیێ تایبەت، پێشانینێن خوە و لەزا خوە ھەیە. ئەو جھێ خوەیێ دەستھلاتداریێ پێک تینە کو نە تەنێ ژێدەرەکە ھێزا چینا ئابۆرییە. ژ بەر ڤێ یەکێ، دەولەت دکارە ل دەرڤەیی کۆنترۆلا چینا سەردەستا ئابۆری بە و ھەوجە ناکە کو تێکلیێن ئابۆری نیشان بدە.
ئەڤ یەک ژ بەر جەوھەرا وێیا ھیەرارشیک و ناڤەندییە، کو ھێز ددە ھندک کەسێن کو ماکینەیا دەولەتێ کۆنترۆل دکن — “[ە]ھەر ھێزەک دەولەتی، ھەر ھکوومەتەک، ب جەوھەرێ خوە خوە ل دەر و دۆرا گەل ب جھ دکە و ب نەچاری وان د بن دارێ زۆرێ دە دخە بن دەستێ رێخستن و رێخستنەکێ. ژ بۆ ئارمانجێن کو بیانی نە و ل دژی ھەوجەداری و داخوازێن راستینێن گەلن.” ھەگەر “تەڤاھیا پرۆلەتەریا… [ببن] ئەندامێن ھوکوومەتێ… نە ھکوومەت، نە دەولەت چێدبە، لێ ھەکە دەولەتەک ھەبە دێیێن کو تێنە رێڤەبرن ویێن کۆلەدار ژی ھەبن”. [ باکونن ل سەر ئانارشیزمێ ، ر. ٣٢٨ و رووپ. ٣٣٠]
ب گۆتنەکە دن، بورۆکراسیا دەولەتێ ب خوە راستەراست زۆردارە و دکارە ژ چینەکە ئابۆرییا سەردەست سەربخوە بژی. ب گۆتنێن پێخەمبەرییێن باکونن:
“مە د دیرۆکێ دە چ دیتیە؟ دەولەت ھەر تم بوویە میراتەیا چەند چینێن خوەدی ئیمتیاز: چینا پیرۆز، ئەسلزادە، بوورژوووازی — و د داویێ دە، دەما کو ھەموو چینێن دن خوە وەستاندنە، چینا بورۆکراسیێ دکەڤە دەورێ. و پاشێ دەولەت دکەڤە، ئان ژی رادبە، ئەگەر ھوون بخوازن، ل پۆزیسیۆنا ماکینەیێ.” [ فەلسەفەیا سیاسییا مچاەل باکونن ، ر. ٢٠٨]
ئەڤ نە ئەجێبە. ژ بۆ ئانارشیستان، “رێخستنا دەولەتێ… [ئەو] ھێزا کو ھندکاھیان ژ بۆ دامەزراندن و برێخستنکرنا دەستھلاتداریا خوە ل سەر گرسەیان سەری لێ ددن.” ئەڤ نایێ وێ واتەیێ کو ئەڤ ھندکاھی ھەوجە نە کو د جڤاکێ دە د وارێ ئابۆری دە چینا سەردەست بن. دەولەت “ئاڤاھیەکە کو ژ بۆ بەرژەوەندیا ئاخا، کاپیتالیزم و فەرمیەتپارێزیێ ھاتیە ئاڤاکرنە.” [ ئەڤۆلوتۆن ئاند ئەنڤرۆنمەنت ، ر. ٨٢ و رووپ. ١٠٥] ژ بەر ڤێ یەکێ، ئەم نکارن تەخمین بکن کو ژ ھۆلێ راکرنا یەک ئان ژی دو ژ ڤێ سێتیا نەپیرۆز دێ ببە سەدەما ئازادیێ و نە ژی کو ھەر سێ ژی بیێن دن رە تام ھەمان بەرژەوەندی ئان ھێزێ پارڤە دکن. ژ بەر ڤێ یەکێ، د ھن رەوشان دە، چینا ئاخا دکارە ل سەر بەرژەوەندییێن چینا کاپیتالیست (و بەرەڤاژی) بەرژەوەندییێن خوە پێش بخە، دەما کو بورۆکراسیا دەولەتێ دکارە ل سەر ھەسابێ ھەردویان مەزن ببە.
ژ بەر ڤێ یەکێ، گرینگە کو وەرە دەستنیشان کرن کو ھندکاھیا کو دەولەت بەرژەوەندییێن وان دپارێزە نە ھەوجەیە کو د وارێ ئابۆری دە سەردەست بە (ھەر چەند ب گەلەمپەری ووسا بە). د بن ھن مەرجان دە کاھینەک دکارە ببە چینەک سەردەست، وەکی کۆمەک لەشکەری ئان بورۆکراسی. ئەڤ تێ وێ واتەیێ کو دەولەت د ھەمان دەمێ دە دکارە ئەلیتا سەردەستا ئابۆری ژی وەکی چینا ئیستیسمارکەر ب باندۆر بکە . ژ بەر کو ئانارشیست دەولەتێ وەک خوەدی بەرژەوەندییێن (چینی)یێن خوە دبینن.
وەکە کو ئەم د بەشا ھ.٣.٩ دە ب بەرفرەھی نیقاش دکن ، دەولەت نکارە تەنێ وەکی ئاموورەک (ئابۆری) دەستھلاتداریا چینێ وەرە ھەسباندن. دیرۆک گەلەک جڤاکان نیشان دایە کو دەولەت ب خوە چینا سەردەست بوو و ل ور چینەکە دنا ئابۆرییا سەردەست تونەبوو. تەجرووبەیا رووسیایا سۆڤیەتێ راستبوونا ڤێ ئانالیزێ نیشان ددە. راستیا شۆرەشا رووسیایێ ب ئیدایا مارکسیست رە بەرەڤاژی بوو کو دەولەتەک ب تەنێ ئاموورەک دەستھلاتداریا چینێیە و ژ بەر ڤێ یەکێ، چینا کارکەر ھەوجە دکە کو دەولەتا خوە ئاڤا بکە کو تێ دە جڤاکێ برێڤە ببە. ل شوونا کو ببە ئاموورەک کو مرۆڤێن چینا کارکەر بکارن جڤاکێ ل گۆری بەرژەوەندیێن خوە ب رێ ڤە ببن و ڤەگوھەرینن، دەولەتا نوویا کو ژ ھێلا شۆرەشا رووسیایێ ڤە ھاتی ئافراندن زوو بوو ھێزەک ل سەر چینا کو ئیدیا دکر کو نوونەرتیا وێ دکە ( ژ بۆ بێتر ل سەر ڤێ یەکێ ل بەشا ھ.٦ بنێرە) . چینا کارکەر ژ ئالیێ دەولەتا نوو و بورۆکراسیا وێ ڤە، نە ژ ئالیێ چینا کاپیتالیست ڤە وەکە بەرێ دھات ئیستیسمارکرن و سەردەستکرن. ئەڤ ب تەسادوفی پێک نەھات. وەکە کو ئەم د بەشا ھ.٣.٧ دە باھس دکن ، دەولەتێ ھن تایبەتمەندیێن (وەکی ناڤەندپارێزی، دەستھلاتداری و ھود.) ب پێش خستیە کو ئەرکا وێیا وەکی جیبجیکرنا دەستھلاتداریا ھندکاییان ب جھ تینە. پاراستنا وان تایبەتمەندیان بێ گومان تێ واتەیا گرتنا پەیورا کو ئەو ژ بۆ خزمەتێ ھاتنە ئافراندن.
ژ بەر ڤێ یەکێ، ب کورتاسی، رۆلا دەولەتێ ئەوە کو ژ بۆ بەرژەوەندییێن ھندکاھییێن/چنێن ئابۆرییێن سەردەست و ژ بۆ بەرژەوەندییێن خوە، فەرد و چینا کارکەر ب تەڤاھی تەپس بکە. ئەو “جڤاکەک ژ بۆ سیگۆرتا ھەڤبەش د ناڤبەرا ئاخا، فەرماندارێ لەشکەری، دادوەر، کاھین و پاشێ سەرمایەدار دە، ژ بۆ پشتگریکرنا دەستھلاتداریا دنا ل سەر گەل، و ژ بۆ ئیستسمارکرنا خزانیا گرسەیان و دەولەمەندبوونا.” خوە.” ئەڤ ئەسلێ دەولەتێ بوو ؛ دیرۆکا وێ وھا بوو و جەوھەرا وێیا نھا ژی وھایە. [کرۆپۆتکن، ئەڤۆلوتۆن ئاند ئەنڤرۆنمەنت ، ر. ٩٤]
ژ بەر ڤێ یەکێ دەما کو دەولەت ئاموورەک دەستھلاتداریا چینێیە، نە ژخوەبەر تێ وێ واتەیێ کو ب بەشێن چینا کو تەمسیل دکە رە ناکۆکی و نە ژی دڤێ ببە ئاموورا چینەک ئابۆرییا سەردەست. لێبەلێ، تشتەک پشتراستە. دەولەت ژ بۆ ئازادیا بندەستان نە ئاموورەک گونجاوە.

B.2.6 Di nav civakê de dewlet dikare bibe hêzek serbixwe?

Wergera Makîne

Erê dikare. Ji ber hêza makîna dewletê, dê zehmet be ku meriv bawer bike ku ew her gav tenê ji bo hindikahiya aborî ya serdest a di civakê de bibe amûrek. Li gorî avahî û hêzên xwe, dikare wan ji bo berjewendiyên xwe bi kar bîne. Bi rastî, di hin rewşan de ew dikare bibe çîna serdest bixwe.
Lê belê, di demên normal de dewlet, weke ku me di beşa B.2.1 de jî got , amûreke çîna kapîtalîst e. Ev yek, divê were çespandin, nayê wê wateyê ku ew her gav “çav bi çav” dibînin. Siyasetmedarên bilind, wek nimûne, beşek ji elîta desthilatdar in, lê ew bi beşên din re di pêşbaziyê de ne. Bi ser de jî, beşên cuda yên çîna kapîtalîst ji bo berjewendî, bandora siyasî, îmtiyaz û hwd, li hember hev dikevin pêşbaziyê. Malatesta, angaşt dikir, bûrjûwazî, “her dem di nav xwe de di şer de ne… Ji ber vê yekê lîstikên swingan, manevrayan. tawîz û vekişandin, hewldanên peydakirina hevalbendan di nav gel de li dijî kevneperestan û di nav kevneperestan de li dijî gel.” [ Anarşî , r. 25] Ev tê wê maneyê ku beşên cuda yên çîna serdest, li gorî berjewendîyên xwe, dê li dora partîyên cihê kom bibin, û ev partî dê ji bo pêşdebirina van berjewendîyan hewl bidin ku bibin xwedî hêz. Dibe ku ev yek bi beşên din ên çîna kapîtalîst re bikeve nava nakokiyê. Dewlet navgîna çareserkirina van nakokiyan e.
Ji ber ku rola dewletê ew e ku şert û mercên herî baş ji bo sermayeyê bi tevahî dabîn bike, ev tê wê wateyê ku dema hewce bike, dikare li dijî berjewendiyên hin beşên çîna kapîtalîst bixebite û dike. Ji bo pêkanîna vê fonksîyonê divê dewlet ji sermayedarên takekesî yan jî şîrketan ra be. Tiştê ku dikare dewletê wekî saziyek civakî ya bêalî bide xuya kirin û dikare mirovan bixapîne ku bifikire ku ew berjewendiya civakê temsîl dike. Lê dîsa jî ev yekcar bêalîbûn di derbarê şîrketên kapîtalîst ên takekesî de tenê wekî îfadeya rola wê ya wekî amûrek sermayê bi giştî heye. Wekî din, bêyî pereyên bacê yên karsaziyên serketî dê dewlet qels bibe û ji ber vê yekê dewlet ji bo nirxa zêde ya ku ji hêla çîna karker ve hatî hilberandin bi kapîtalîstan re di pêşbaziyê de ye. Ji ber vê yekê retorîka dij-dewletê ya karsaziya mezin a ku dikare wan kesên ku haya wan ji xwezaya destanî ya kapîtalîzma nûjen a dewletê tune ye bixapîne.
Wekî ku Chomsky destnîşan dike:
“Di navbera berjewendîyên karsaz û dewleta kapîtalîst de her dem cûreyek têkiliya hezkirin-nefretê heye. Ji aliyekê ve karsaz dewletek bi hêz dixwaze ku bazarên nelirêtî birêkûpêk bike, karûbar û yarmetîdan bide karsaziyê, zêde bike û gihandina bazarên biyanî biparêze û biparêze. çavkanî û hwd. Ji aliyê din ve, karsazî hevrikek bi hêz naxwaze, bi taybetî, yê ku bersivê bide berjewendîyên cihêreng, berjewendîyên gelêrî û li ser dahat an hêzê siyasetên bi bandorek vebelavker bimeşîne. [ Tirning the Tide , r. 211]
Ji ber vê yekê, dewlet gelek caran bi beşên çîna kapîtalîst re di nav nakokiyê de ye, çawa ku beşên wê çîna dewletê ji bo berjewendiyên xwe di çarçoveya giştî ya parastina pergala kapîtalîst de bikar tînin (ango berjewendiyên çîna serdest wek çîn. ). Rola dewletê ew e ku nakokiyên bi vî rengî di nav wê çînê de bi awayekî aştiyane çareser bike. Di bin kapîtalîzma nûjen de, ev yek bi gelemperî bi pêvajoya “demokratîk” (di nav vê pêvajoyê de şansê hilbijartina nûnerên elîtê yên ku herî kêm zextê li me dikin) tê kirin .
Pevçûnên weha carinan nerîna dewletê didin ku laşek “bêalî” ye, lê ev xeyalek e — ew ji bo parastina hêz û îmtiyazên çînî heye — lê tam kîjan çîn diparêze dikare biguhezîne. Anarşîst dema ku dipejirînin ku dewlet hêz û pozîsyona çîna serdest a aborî di nav civakê de diparêze, di heman demê de destnîşan dikin ku dewlet, ji ber cewhera xwe ya hiyerarşîk, xwediyê berjewendiyên xwe ye. Ji ber vê yekê ew tenê wekî amûra çîna serdest a aborî ya di civakê de nayê hesibandin. Dewlet dînamîkên xwe hene, ji ber avahiya xwe, ku çîn û berjewendî û îmtiyazên xwe yên çînayetî çêdike (û rê dide wan ku ji bin kontrola çîna serdest a aborî birevin û li pey berjewendiyên xwe bin, kêm an zêde). Wekî ku Malatesta gotiye “hikûmet, her çend ji bûrjûwaziyê û xizmetkar û parêzgerê wê derkeve jî, mîna her xizmetkar û her parêzgerek, meyl dike ku bigihîje azadiya xwe û serdestiya kê diparêze.” [ Op. Cit. , r. 25]
Ji ber vê yekê, di sîstemeke çînî ya weke kapîtalîzmê de jî, dewlet dikare ji elîta desthilatdar serbixwe tevbigere û bi potansiyel li dijî berjewendiyên wan tevbigere. Ji ber ku beşek ji rola wê navbeynkariya di navbera sermayedarên/şirketên takekesî de ye, pêwîstiya wê bi hêzek têr heye ku wan teşhîr bike û ev jî hewce dike ku dewlet ji çîna ku berjewendîyên wê bi giştî diparêze, hinekî serbixwe be. Û serxwebûneke wiha dikare ji bo berjewendiyên xwe bi kar bîne, heta zerarê bide çîna kapîtalîst, ger şert û merc destûrê bidin. Ger çîna kapîtalîst qels be yan jî parçe bibe, wê demê dewlet dikare xweseriya xwe li hember elîta aborî ya serdest bi kar bîne, li dijî sermayedaran bi tevahî amûrên ku bi gelemperî ji bo berjewendîyên xwe ji bo wan kesan bi kar tîne. û hêzan.
Ev tê wê maneyê ku dewlet ne tenê “parêzvanê sermayeyê” ji bo wê “ji xwe re jîndariyeke xwe heye û ji çînên din pê ve çîneke civakî ya resen pêk tîne… û ev çîn xwediyê parazît û faîzê yên taybet e. Berjewendiyên din ên ku dewlet bi xwe îdia dike ku nûnertiya wan dike, di nava nakokiyê de ye. ji kûçikê cerdevan ên sermayedaran.” [Luigi Fabbri, ji hêla David Berry ve hatî vegotin, Dîroka Tevgera Anarşîst a Frensî, 1917-1945 , r. 39]
Ji ber vê yekê makîneya dewletê (û avahî), dema ku forma wê ya nûjen bi kapîtalîzmê ve girêdayî ye, nikare wekî amûrek ku ji hêla piraniyê ve tê bikar anîn were dîtin. Ji ber ku “Dewlet, her dewlet – tewra bi şêwazê herî lîberal û demokratîk li xwe bike jî – bi eslê xwe xwe dispêre serdestiyê, û li ser şîdetê, ango li ser despotîzmê – despotîzmek veşartî lê ne kêmtir xeternak. ” Dewlet “hêz, desthilatdarî, serdestiyê nîşan dide; di rastiyê de newekheviyê ferz dike.” [ Felsefeya Siyasî ya Michael Bakunin , r. 211 û rûp. 240] Ji ber vê yekê dewlet xwedî mantiqê xwe yê taybet, pêşanînên xwe û leza xwe heye. Ew cihê xwe yê desthilatdariyê pêk tîne ku ne tenê jêdereke hêza çîna aborî ye. Ji ber vê yekê, dewlet dikare li derveyî kontrola çîna serdest a aborî be û hewce nake ku têkiliyên aborî nîşan bide.
Ev yek ji ber cewhera wê ya hiyerarşîk û navendî ye, ku hêz dide hindik kesên ku makîneya dewletê kontrol dikin — “[e]her hêzek dewletî, her hikûmetek, bi cewherê xwe xwe li der û dora gel bi cih dike û bi neçarî wan di bin darê zorê de dixe bin destê rêxistin û rêxistinekê. ji bo armancên ku biyanî ne û li dijî hewcedarî û daxwazên rastîn ên gel in.” Heger “tevahiya proleterya… [bibin] endamên hukûmetê… ne hikûmet, ne dewlet çêdibe, lê heke dewletek hebe dê yên ku têne rêvebirin û yên koledar jî hebin”. [ Bakunin li ser Anarşîzmê , r. 328 û rûp. 330]
Bi gotineke din, burokrasiya dewletê bi xwe rasterast zordar e û dikare ji çîneke aborî ya serdest serbixwe bijî. Bi gotinên pêxemberî yên Bakunin:
“Me di dîrokê de çi dîtiye? Dewlet her tim bûye mîrateya çend çînên xwedî îmtiyaz: çîna pîroz, esilzade, bûrjûwazî — û di dawiyê de, dema ku hemû çînên din xwe westandine, çîna burokrasiyê dikeve dewrê. û paşê Dewlet dikeve, an jî radibe, eger hûn bixwazin, li pozîsyona makîneyê.” [ Felsefeya Siyasî ya Michael Bakunin , r. 208]
Ev ne ecêb e. Ji bo anarşîstan, “rêxistina dewletê… [ew] hêza ku hindikahiyan ji bo damezrandin û birêxistinkirina desthilatdariya xwe li ser girseyan serî lê didin.” Ev nayê wê wateyê ku ev hindikahî hewce ne ku di civakê de di warê aborî de çîna serdest bin. Dewlet “avahiyeke ku ji bo berjewendiya Axa, Kapîtalîzm û Fermiyetparêziyê hatiye avakirin e.” [ Evolution and Environment , r. 82 û rûp. 105] Ji ber vê yekê, em nikarin texmîn bikin ku ji holê rakirina yek an jî du ji vê sêtiya nepîroz dê bibe sedema azadiyê û ne jî ku her sê jî bi yên din re tam heman berjewendî an hêzê parve dikin. Ji ber vê yekê, di hin rewşan de, çîna axa dikare li ser berjewendîyên çîna kapîtalîst (û berevajî) berjewendîyên xwe pêş bixe, dema ku burokrasiya dewletê dikare li ser hesabê herduyan mezin bibe.
Ji ber vê yekê, girîng e ku were destnîşan kirin ku hindikahiya ku dewlet berjewendîyên wan diparêze ne hewce ye ku di warê aborî de serdest be (her çend bi gelemperî wusa be). Di bin hin mercan de kahînek dikare bibe çînek serdest, wekî komek leşkerî an burokrasî. Ev tê wê wateyê ku dewlet di heman demê de dikare elîta serdest a aborî jî wekî çîna îstîsmarker bi bandor bike . Ji ber ku anarşîst dewletê wek xwedî berjewendîyên (çînî) yên xwe dibînin.
Weke ku em di beşa H.3.9 de bi berfirehî nîqaş dikin , dewlet nikare tenê wekî amûrek (aborî) desthilatdariya çînê were hesibandin. Dîrok gelek civakan nîşan daye ku dewlet bi xwe çîna serdest bû û li wir çîneke din a aborî ya serdest tunebû. Tecrûbeya Rûsyaya Sovyetê rastbûna vê analîzê nîşan dide. Rastiya Şoreşa Rûsyayê bi îdiaya Marksîst re berevajî bû ku dewletek bi tenê amûrek desthilatdariya çînê ye û ji ber vê yekê, çîna karker hewce dike ku dewleta xwe ava bike ku tê de civakê birêve bibe. Li şûna ku bibe amûrek ku mirovên çîna karker bikarin civakê li gorî berjewendiyên xwe bi rê ve bibin û veguherînin, dewleta nû ya ku ji hêla Şoreşa Rûsyayê ve hatî afirandin zû bû hêzek li ser çîna ku îdîa dikir ku nûnertiya wê dike ( ji bo bêtir li ser vê yekê li beşa H.6 binêre) . Çîna karker ji aliyê dewleta nû û burokrasiya wê ve, ne ji aliyê çîna kapîtalîst ve weke berê dihat îstîsmarkirin û serdestkirin. Ev bi tesadufî pêk nehat. Weke ku em di beşa H.3.7 de bahs dikin , dewletê hin taybetmendiyên (wekî navendparêzî, desthilatdarî û hwd.) bi pêş xistiye ku erka wê ya wekî cîbicîkirina desthilatdariya hindikayiyan bi cih tîne. Parastina wan taybetmendiyan bê guman tê wateya girtina peywira ku ew ji bo xizmetê hatine afirandin.
Ji ber vê yekê, bi kurtasî, rola dewletê ew e ku ji bo berjewendîyên hindikahîyên/çinên aborî yên serdest û ji bo berjewendîyên xwe, ferd û çîna karker bi tevahî tepis bike. Ew “civakek ji bo sîgorta hevbeş di navbera axa, fermandarê leşkerî, dadwer, kahîn û paşê sermayedar de, ji bo piştgirîkirina desthilatdariya din a li ser gel, û ji bo îstismarkirina xizaniya girseyan û dewlemendbûna.” xwe.” Ev eslê dewletê bû ; dîroka wê wiha bû û cewhera wê ya niha jî wiha ye. [Kropotkin, Evolution and Environment , r. 94]
Ji ber vê yekê dema ku dewlet amûrek desthilatdariya çînê ye, ne jixweber tê wê wateyê ku bi beşên çîna ku temsîl dike re nakokî û ne jî divê bibe amûra çînek aborî ya serdest. Lêbelê, tiştek piştrast e. Dewlet ji bo azadiya bindestan ne amûrek guncaw e.