ئەرشیفەکانى هاوپۆل: كوردی – Kurdi

بەشی كوردی پێگەی ئەناركیستان

International Week of Solidarity with Anarchist Prisoners 2022 // 23 – 30 August

We support the International Week of Solidarity with Anarchist Prisoners again this year. Get involved with events, actions, letter writing, … whatever you can think of.
You can find the call here and more information about the week at https://solidarity.international.

The fact that capitalism does not focus on our needs but on profit, is demonstrated with all its brutality in times of climate crisis, the Covid-19 pandemic and the collapse of socioeconomic systems all around the world. Those who profit from capitalism enrich themselves through times of disaster. But with ongoing crises we are also experiencing a new era of uprisings from below.

Resistance to the war in Ukraine, Sudanese protests against military rule or the social revolt in Chile are some examples that not only show us the possibilities of organizing and collective struggle. They also highlight how important it is for social movements to learn from each other and support each other in these times. Not only outside the walls but also behind them.

Since the outbreak of the Covid-19 pandemic, we’ve seen fierce struggles against imprisonment, reminding us that incarcerated people are the ones most affected when everything goes down. Breakouts from Brazilian and Italian prisons, people in jail setting fire to a prison in Thailand and ongoing hunger strikes like those we see in Greece or in polish refugee detention camps are examples of the courage people in prisons are showing to smash the walls.

In all of these struggles, anarchist ideas and values are the fuel for collective resistance. Unsurprisingly the repression against anarchists is increasing and solidarity is needed more than ever. The capitalist system of domination can function because of the continued isolation between people, endless competition, and overlook our real needs and desires. We need solidarity within our friendships, at work, in the neighborhood, in our communities. Those outside and those inside their walls.

Let’s break out together! That is why we are calling again for International Week of Solidarity with Anarchist Prisoners. Do some action of solidarity! Write letters, organize speeches or film screening, make our comrades visible on the streets with a banner drop or a graffiti and let them show that they are in our hearts and that we are fighting together.

Let’s remember those who fought against this injustice and payed with their lives.
No one is free, till all are free!

If you have any questions or comments, if you would like to send us a picture, a short text, a recording of your event or action, please write to us.

قەڵەم بەدەستانی کورد و پەکەکە و چالاکی  هەردوو لایان

زاهیر باهیر

14/08/2022

جێگای داخە کە زۆرێك لە قەڵەم بەدەستانی کورد بە ناوی دڵسۆزی بۆ پەکەکە و باکور و ڕۆژئاوای کوردستنانەوە گەورەترین خزمەت بە دەوڵەتی تورکیا و لە سەرویانەوە ئاکەپە و ئەردۆگان دەکەن.

ئەمانیش وەکو میدیای دەوڵەتی تورکیا و میت بەڵام بە وتار و نوسین و بە مەبەستی جیاواز تەواوکەری سیاسەتی ئێستای ئاکەپەن.  ئامانجی سەرەکی بەناوی بەرگرییکردن لە کورد و باکور و باشوور دنەی شەڕی بەردەوامی نێوان پەکەکە و تورکیا دەدەن، هانی ڕشتنی خۆێنی زیاتر و سوتانی جەرگی دایکان و باوکانی گەریلاکانی پەکەکە دەدەن، ئەمانە خەنجەر لە کا دەدەن ، بەنزین بەسەر ئاگری کڵپەسەندووی چەند دەیەیەك دەکەن کە چی تر تین و گەرمی گڕەکەی کارایی نەماوە و کاتی کوژاندنەوەیەتی و گۆڕین و بەکارهینانی ئەو وزە و تینە لە کە ناڵێکی دیکەی تێکۆشانەوە: خەباتی جەماوەریانەی سەرانسەری تورکیا.

ئەمانە خەریکی ئەو کارە قێزەوندەن، کاری هاندان و بەردەوامیدانی بە خوێنڕشتن بە کوشتاری بە کۆمەڵ ، بە وێرانکردنی خاك و نیشتمان و ژینگە کە لە لە کاتێکدا زۆربەی ئەم ئەفەندییە قەڵەم بەدەستانە لە دەرەوەی کوردستان دەژین و لە تەڕ دەخۆن و لە وشک دەنون . زۆریان لەم وڵاتانەدا بەردێك ناخەنە سەر بەردێك و وەکو تەڕاح لێیکەوتوون و جار بە جار بۆ دەستخۆشی لێکردنیان و لایك و کۆمنێنت و وتارەکانیان پۆستێکی قەبیح یا وتارێکی بێ ناوەرۆك و بێ بەڵگە  بۆ بەردەوامیدانی شەڕ دەنوسن کە گوایە ڕێگەی  سەرەکی ڕزگاری کوردە.

گەر بەڕاستی دەتانەوێت دۆستی کورد بن، ڕاستگۆ بن، بە ویژدان بن با هەڵوێستتان هاریکاری و ڕەخنە بێت .  پەکەکە و بزوتنەوەی ڕۆژئاوا زیاتر لەوەی کە پێویستیان بە هاوپشتی و دەستخۆشی هەبێت، پێویستیان بە ڕەخنەی جددییە، پێویستیان بە سەرەکۆنە لەسەر سیاسەتی هەڵە و چالاکییەکانیانە کە تەنها کوشتن و بڕینی زیاتر دەهێنیت نەك ڕزگارکردنی بستێك زەوی.

لام وایە وەختی ئەوە هاتووە کە بوەستین لە لایکباران و دەستخۆشی ‌هێڕشی هەسەدە لە کوژرانی چەند سەربازێکی لەشکری تورکیا کە زۆر نزیکە کوردیش بن نەك تورك .

هاوکاتیس ئایە وەختی ئەوە نەهاتووە کە پەکەکە پێداچونەوەیەك بە سیاسەتەکانی  خۆیدا بکات؟

دیارە ئەوەی کە من دەیڵێم پێشنیار نییە بۆ پەکەکە چونکە حیزب بە سەرکردە و بە بنکردەوە هەرگیز خۆیان بە هەڵە نازانن و و بە قسەی کەسیش ناکەن.  ئەم تێڕوانینەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی هەمیشە سەرکردەکان و ڕابەرانی حیزب خۆیان لە هەموو کەس بە باشتر و بەتواناتر و زیرەکتر و ئاوەزدارتر دەبینن. کاری ئەوان کۆنترۆڵکردنی ئەندامان و کەرتکاریی نێوانی هاووڵاتیان و ململانێی دەسەڵات و کورسییە.

ئەوەی کە دەیڵێم دەربڕینی سەرنج و هەڵوێست و خوێندنەوەیەکە.  پەکەکە بە بارودۆخێکی ئێکجار سەختدا تێدەپەڕیت کە هیچ حیزبێکی کوردستانیی و عێراقیی لەو بارودۆخە مەترسیدار و نادیارەی ئایندەدا ناژین.*   پەکەکە لە قەیرانێکدایە کە تەنها و تەنها مەگەر هەڵبژاردنی حوزەیرانی ساڵی ئایندە بە گۆڕانی ئاکەپە ڕزگاری بکات ئەویش بە دەستپێکردنەوەی وتووێژ.  بێ گومان ئەمەش هۆکاری زۆری هەیە بەڵام هۆکاری هەرە سەرەکی لەو قەیرانەی کە پەکەکە تێیدا دەژی و  شکستی تەواویش بە ڕۆژئاوا دەهێنێت هەر وەکو چۆن بە هەدەپەی هێنا من لە دوو خاڵێ سەرەکیدا کۆی دەکەمەوە. ئەو دوو خاڵەش :

یەکەم: پەکەکە هیچ جۆرە پێداچونەوەیەك بە سیاسەتەکانی خۆیدا ناکات. 

 بڕوانە لە تەموزی2015 وە پەکەکە هەزار کەسی زیاتر لێکوژراوە، کوردستانی باکور وێران بووە، تورکیاش بە پاساوی بوونی پەکەکە لە باشووردا ناوچەیەکی تەواوی وێرانکردووە ژیان و سروشتی لە هەزاران دانیشتوی بناری قەندیل سەندۆتەوە، لەو لاشەوە هەرکەسێكی بوێت بە بێ ترس و بەو پەڕی ئازادییەوە دەیکوژێت. هاوکاتیش ئەم حەوت ساڵ شەڕەی نێوانی پەکەکە و ڕژێمی تورکیا نەك هەر کێشەی کوردی باکوری بستێك نەبردۆتە پێشەوە بەڵکو ئەوەندە زەرەری لێداوە کە هەگیزا و هەرگیز نایەنەوە جێگای خۆیان.

لەمانەش سەیرتر ئەو دیمانە و قسە بێ سەرو بەرانەی سەرکردەکانی پەکەکە وپەیەدە، ڕۆژئاوا دەیکەن جێگەی تێڕامانە کە کەسێك   40 بۆ 50 ساڵ لە حیزب و بزوتنەویەك بیت کەچی قسە لە هەوادا  بکات!!! لەمانەش خراپتر کەسێك نییە لەناو پەکەکەدا چالەنجیان بکات؟ چەپڵەلێدەرەکانی دەرەوەی پەکەکەش هەر دەستخۆشی دەکەن و هانی شەڕ دەدەن بێ ئەوەی خۆیان لەسەفەر و گەشتی تورکیا و کڕینی کاڵای تورکی و تورکیا و سەیرکردنی دراما توڕەهاتەکانی تورکیا دوور بگرن!!

  پرسیارەکە ئەوەیە ئایە وەختی ئەوە نەهاتووە کە پەکەکە تەنها بۆ دەقەیەك بیر لەوە بکاتەوە کە بەم شەڕە چییان بەچی کردووە؟ خەڵکی مامەڵەیەك دەکات، ڕەدەڵ  و بەدەڵێك دەکات، دوکانێك دادەنێت، کە پاش ماوەیەکی کەم کە دەزانێت زەرەری لێدەکات ئیتر بیر لە چارەسەرێکی دیکە دەکاتەوە.

دووەم: ئەم ڕووداوە جەرگبڕانەی کە یەك بە دوای یەکدا لە ماوەی ئەم چەند ساڵەدا ڕوویان داوە و ڕوودەدەن کە لەڕێگەی درۆنەکانی تورکیاوە ڕوودەدات یاخود لە ڕێگەی تیرۆرکردنەوە. لە هەموو ئەم ڕووداوانەدا پەکەکە پەنجە بۆ پارتی و  دەزگەی سیخوڕی پارتی ڕادەکێشێت بێ گومان ڕەنگە بەشێکی کاری هاوبەشی نێوانی دەزگەی سیخوڕیی پارتی و میتی تورکیا بێت.  بەڵام دەکرێت لە کاری تیرۆرکردنی درۆنەکاند ، دوو خاڵ ڕەچاو بکرێت:

یەکەم: کوشتارەکان پێشوەخت پلانی بۆ کراوە ئەوە نییە کەسێك پەیوەندی بە بەشی سەربازیی تورکییەوە کردبێت یا بە میت ڕابگەیەنێت .  بەڵکو ئاگەدارکردنەوەکە زۆر وردەکاری تێدایە تەنانەت میت یاخود بەرپرسانی درۆنەکان پێشوەخت تەواوی پلانەکانیان پێدەدرێت و دەزانن :  کەی ئەم سەیارەیە دەردەچێت، چەندکەسی تێدایە، لە کوێ دەوەستن ، مەنزڵگەیان کوێ و کوێیە. 

 گەر ئەمانە نەبێت چۆن درۆنێکی تورکی دەتوانێت سەیارەیەك لە ڕێی کەلار بکاتە ئامانج.  گەر وا نەبێت چۆن دوو کەس لە ئەزمڕ لەناو دەیەها کەسدا دەکوژرێت؟ گەر پلانی پێشوەخت نەبێت چۆن لە دەروازەی موسڵدا درۆن تەعین دەبێت و هەڵدەکوتێتە سەر سەیارەیەك؟ گەر وا نەبێت چۆن مام زەکی و دیار غەریب دەبنە قوربانی بە درۆن یا ئامرازێکی دیکە؟ گەر پلانەکە زانراو نەبێت چۆن 3 لە ژنانی شەرڤانان کە یەکێكیا جێگری سەرەکی مەزڵوم کۆبانییە هەر ئاوا بە ئاسانی دەکوژرێن؟ چۆن ژنێکی دیکەی خاوەن ئەزموون و مێژوی تێکۆشان لە کەمپێکی خەڵکانی ڕۆژئاوادا لە عەربەتدا نەك شوینانی ژێر دەسەڵاتی پارتی  دەکوژرێت؟  چؤن هەر لەم مانگەدا ئەو قوربانیانە دەدرێت بە تایبەت کەسی وەکو ڕێزان جاوید؟ کە هەڵسو کەوتی ئەم هەڤاڵە و جێگرەکەی مەزڵوم کۆبانی و کوشتنی مام زەکی و دیار غەریب و ئەوانی تریان.. کە جوڵەی ئەمان زۆر دیاریکرا و نهێنی بووە و لە دانیشتنێکی تایبەتیدا باس کراوە و بڕیاری لەسەر دراوە.  بە داخەوەم کە کاتێك  دەڵێم لە ئایندەدا زۆری تریشی بە دوادێت.

ئەوانەی کە دەمێننەوە فەرماندەکانی قەندیلن  نەك لە بەر ئەوەەی کە سەر بە دەوڵەتی تورکیان بەڵکو لەبەر ئەوەی کە مانەوەیان پێویستە بۆ بەردەوامیدان بە جەنگ ، جەنگێکی ماڵکاولکەر، شەڕێکی نیشتمان وێرانکەر، جەنگێکی بێ مایە و بێ دەسکەوت کە 3 کوردستانی بە خۆیەوە کاولکردووە .

دووەم: ئامانجی تیرۆرکردنەکان هەڵبژاردەیە و قوربانییەکان یەکیی یەکین و کوردانی ڕۆژئاوا و باکور و ڕۆژهەڵاتن، نەك کوردی باشوور.  باشە چۆن دەکرێت کە یەکێکی وەکو زەکی چەلەبی، ڕێگای پێبدرێت نزیکەی ساڵێك لە حیواردا بێت لەگەڵ میتی تورکیدا؟!!.  ئەمە جێگای سەرنج و تێڕامانی وردە دیارە ئەم کابرایە ئەوەندە ساویلکە بووە کە باوەڕی نەبووە کە دەیکوژن، یاخود بەو پەیوەندییەی کە هەیبووە لە خشتەیان بردووە کە بێ خەم بێت ناکوژرێت. زەكی دەبوایە هەر لەیەکەم حیوارەوە ژمارەکەی بگٶڕیایە و ئیحتیاتی وەرگرتایە.   ئێمە نازانین چی وتراوە و چی نەوتراوە، بەڵام بڵاوکردنەوەی ئەو حیوارە بۆ من زۆر قسە هەڵدەگرێت و زۆر وردەکاری دەردەخا. تکایە وا مەزانە کە من زەکی تاوانبار دەکەم بە هەبوونی پەیوەندیی لەگەڵ مییت-دا.

ئایا ئەی قەڵەم بەدەستانی کورد ، ئەی پیاوان و ژنانی هەلهەلەکێشی جەنگ و دەستخۆشی لێکەری پەکەکە ئەی ئەندامانی ڕیزەکانی خوارەوەی پەکەکە و پەیەدە هەرگیز ئەو پرسیارەتان لە خۆتان کردووە کە بۆچی دەوڵەتی تورکیا ئۆجەلان بەرنادات؟

دەوڵەتی تورکیا نایەوێت ئۆجەلان بەربدات لەبەر ئەوەی کە دەزانێت ئۆجەلان زۆر دەمێکە گەیشتۆتە ئەو قەناعەتەی کە شەڕی چەکداریی لە قازانجی کورد نییە و دەبیت بە هەر نرخێك بێت بوەستێت.  دەزانێت گەر ئۆجەلان بەر ببێت ئیتڕ شەر وشەڕکەران دەوەستێنێت ، نەک هەر ئەوەش زۆرێك لە سەرانی پەکەکەش وەدەر دەنێت و نزیکیشە کە دادگاییان بکات .

دەسەڵاتدارانی تورکیا دەزانن بوونی بزوتنەوەی چەکداریی پەکەکە گەورەترین سوودیان پیدەگەیەنێت، هۆکاری سەرەکی مانەوەیانە، هاندەرێکی باش و بیانوویەکی چاکە بۆ وێرانکردنی تەواوی کوردستانی باکور ، هۆکارێکی گرنگە لە ڕوونەدانی مانگرتنی گشتی و  خۆپیشاندان و پرۆتێستی زۆر گەورە لە تورکیا، چونکە میدیا و پاگەندەی تورکیا توانوێتی کە هاووڵاتیانی ئاسایی  تورکیا بگەیەننە ئەو قەناعەتەی دووژمنی سەرەکی ئەوان ” تیرۆریزم و تیرۆریستانە ” کە هەڕەشە لە کییانی گەلی تورك و دەوڵەتەکەیان دەکەن . 

وەستانی ئەم شەڕە هەتا زووتر بێت سوودمەندترە ، ئاگربەستی یەكلایەنانە بۆ هەمیشە، باشترین خزمەتێکە کە پەکەکە بیکات بە خۆی و مانەوەی و بە میللەتی کورد و بە چینی کرێکاران و هەژارانی تورکیاش.  کاتی ئەوە هاتوە کە دەستبەرداری چەك ببن دەبێت ئەوە تێبگەن کە ئەزموونەکان و ڕووداوەکان و گۆڕانی بارودۆخەکە بزوتنەوەی چەكداری و چەکبازیی توڕداوەتە زبڵدانی مێژووەوە.

…………………………..

*لە 31/12/2017 ئەم وتارەی کە لەم لینکەدا هاتووە بە هەردوو زمانەکە، کوردی و ئینگلیزی، لەسەر پەکەکەم بڵاوکردۆتەوە. تکایە گەر خوازیاری بیبینی کلیکی لەسەر بکە.

*https://zaherbaher.com/2018/01/10/%d9%be%db%95%da%a9%db%95%da%a9%db%95-%d8%a8%db%95%d8%b1%db%95%d9%88-%da%a9%d9%88%db%8e-%d9%85%d9%84-%d8%af%db%95%d9%86%db%8e%d8%9f/

Zaherbaher.com

نان، کار، ئازادیی

14/08/2022

ئەمانە دروشمی خۆپیشاندان و ناڕەزاییەکەی  نزیکەی 40 ژن بو کە دوێنێ ، ڕۆژی شەمە، 13/08/2022 – لەبەردەم بینای وەزارەتی پەروەردە لە کابول رێپێوانیان کردووە، پێش ئەوەی ئاسایشی تالیبان بە تەقاندنی چەکەکانیان  بۆ ئاسمان بڵاوەیان پێبکەن.

بەشێک لە ژنە خۆپیشاندەرەکان کە پەنایان بۆ دوکانەکانی نزیکیان بردبوو، لەلایەن چەکدارانی تاڵیبانەوە بە قۆناخی تفەنگەکانیان ڕاودەنران و  لێیاندەدرا.

لافیتەی خۆپیشاندەران لەسەری نووسرابوو “15ی ئاب ڕۆژێکی ڕەشە” [ ئاماژە بە 15ی ئابی ساڵی پارە کە تالیبان دەسەڵاتیان گرتەوە دەست] لەکاتێکدا داوای مافی کارکردن و بەشداری سیاسییان دەکرد هاواریان دەکرد ” دادپەروەری، دادپەروەری ئێمە لە نەزانیین بێزار بووین” زۆربەی ئەم ژنانە ڕوپۆشیان نەکردبوو.

لەو کاتەوەی کە تالیبان هاتونەتەوە سەر کورسی دەسەڵات دەیان هەزار کچ لە خوێندنگە ناوەندییەکان کە داخراون، نێرراونەتەوە ماڵەوە، هاوکات ژنانیش قەدەغە کراون بگەڕێنەوە بۆ زۆرێک لە کارەکانی حکومەت.   هەروەها لە گەشتە دوور و درێژەکاندا گەشتکردن بە تەنیا لە ژنان قەدەغە کراوە و تەنیا لە ڕۆژانی جیا لە پیاوان دەتوانن سەردانی باخ و پارکە گشتیەکانی پایتەخت بکەن.

لەوەتەی قەدەغەکردنی خوێندنی ناوەندی لە مانگی ئازاردا ڕاگەیەندراوە، زۆرێک لە قوتابخانە نهێنییەکان بۆ ئەم کچانە لە چەندین پارێزگادا سەریان هەڵداوە.

هەر لەو خۆپیشاندانەدا دەستبەسەر مۆبایەلی زۆرێك لە خۆپیشاندەراندا درا لەگەڵ شکاندنی دروشمەکانیاندا .

یەکێك لە ڕێکخەرانی خۆپیشاندانەکە وتی ” ئەگەر ئەوان ناڕەزایی سەر شەقاممان لێ قەدەخە بکەن ، ئەوە لە ماڵەوە ناڕەزایی دەردەبڕین “

مانگرتنی ئەمڕۆی سایەقی قیتارەکانی بریتانیا جوڵەیان لە هاتووچۆ بڕی

13/08/2022

ئەمڕۆ شەمە،13/08/22 ، مانگرتنی سایەقی قیتارەکانی بریتانیا بۆ 24 سەعات لەسەر کێشەی بەرزبوونەوەی کرێ و مووچە  دەستی پێکرد. بە هۆی ئەمەوە قیتارەکانی سەرزەوی لە لەندن هەروەها ئەوانەشی کە بە شارەکانی دیکەوە پەیوەستن کە سەر بە 9 کۆمپانیای جیاوازن، لە گەیاندنی سەرنشینەکانیان وەستان.

  لە سەدا 96 سایەقی ئەو قیتارانەی کە لە نێوانی لەندەن و  ئینگلەند و سکۆتلەندە و یۆڵس هاتوچۆ دەکەن سەر بە نقابەی ‘ ئەسلیف’ ن.

لە لایەکی دیکەوە کرێکارانی پۆست ئۆفیس بڕیاری مانگرتنیان  لە هەمان ڕۆژدا دا کە زیاتر لە 40 هەزار لە  کرێکارانی نقابەی پۆستی بەریتانی و پەیوەندییەکان لە ڕۆژانی 26 و 27 و 30 ئەم مانگەدا ماندەگرن . 

هەر ئەمڕۆش ڕۆژنامەنوسان و موراسیلەکانی ڕۆژنامەکانی : Mirrior   و Express  و زیاتر لە 12 ڕۆژنامە لۆکاڵییەکانی دیکە لە شار و شوێنە جیاوازەکاندا وەکو لە مانشستەر و لیڤەرپووڵ  لە سەر کێشەی موچە کە تەنها لە سەدا3 ی موچەیان بۆ بەرزدەکرێتەوە و بڕیاری مانگرتنیان دا.

ئیدارە و خاوەنی ئەم ڕۆپژنامانە ئامادەنین لەوە زیاتر موچەیان بەرزبکەنەوە ئەمە لە کاتێکدا کە سەرۆکی جێ بەجێکاری کۆمپانیاکە ، جیم مولین ، موچەی ساڵی پاری  4 ملیۆن پاوەند بووە.    

نەوتی ڕوسیا و کارایی سزای ئابووری لەسەری

زاهیر باهیر

12/08/2022

زۆر دەگمەن بوون ئەوانەمان کە پێشبینی دەکرد کە سزای ئابووریی ئەوروپاو ئەمەریکا لەسەر ڕوسیا  کاراییەکی زۆر کەمی دەبێت.

 بێ گومان دەبوایە زۆربەی هەرە زۆرمان ئەو ڕاستییەمان بزانیایە چونکە کورد دەلێت ” هەزار حەکیم بە قەدەر دەردەدارێك نازانن” ئێمەیە کە لە بواری ژیاندا و بە تاقیکردنەوە بە تایبەت لەسەر خۆمان سزای ئابووریمان دیوە یاخود لەسەر ئێران و ڤێنزویلا و کۆریا باکورر و هەندێك وڵاتی دیکە ئەم سزای ئابوورییە تاقکراوەتەوە بەڵام زۆر کەم کارایی خۆی لەسەر خودی ڕژێم داناوە.

بە داخەوە پاش تێپەڕینی نزیکەی 6 مانگ تازە ئابووریناسان و ڕاپۆرتدەرانی بریتانی هەتا جیهانیش دەگەنە ئەو قەناعەتە کە کەسە دەگمەنەکان هەرر لە سەرەتادا کارایی سزای ئابوورییان لەسەر ڕوسیا دەرك پێکردبوو .

لە ڕۆژنانەی گاردیانی بریتانی ئەمڕۆدا وتارێك / ڕپۆرتێك لەسەر هەمان بابەت نوسراوە بە داتا و ئامارەوە ئاماژەی بەوە کردووە گەرچی سزای ئابووری خراوەتە سەر ڕوسیا بەڵام  بەرهەمهێنانی نەوتی ڕووسیا کەمتر لە 3% دابەزیوە چونکە سزاکان کاریگەری ‘سنووردار’یان  لە مانگی تەمموزدا لەسەر بەرهەمهێنان هەبووە.

ئەوە لێرەدا چەند بڕگەیەکی ئەو ڕاپۆرتە بۆ کوردی وەردەگێڕم :

ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی بۆی دەرکەوتووە کە لە مانگی تەموزدا بەرهەمهێنانی نەوت لە رووسیادا تەنها 310 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا لە خوار ئاستی پێش جەنگەوە بووە.

ئاژانسەکە ڕایگەیاندووە کە بەرهەمهێنانی نەوتی ڕووسیا لە دوای داگیرکردنی ئۆکرانیا بە ڕێژەی کەمتر لە سەدا 3  دابەزیوە و بەشێک لە سزاکانی وزەی ڕۆژئاوا تەنیا کاریگەرییەکی “سنووردار”ی هەیە..   ئەم ئاژانسە لە دوایین راپۆرتی مانگانەی نەوتی خۆیدا رایگەیاندووە، کاتێك کە بەرهەمی نەوتی ڕووسیا لە مانگی تەمموزدا310  هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا لە خوار ئاستی پێش جەنگەوە بووە، هاوكات كۆی گشتی هەناردەی نەوت بە رێژەی نزیكەی 580 هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا كەمیكردووە.   هەر ئاواش هەناردەی نەوتی خاو و بەرهەمی نەوتی مۆسکۆ بۆ ئەوروپا، ئەمریکا، ژاپۆن و کۆریا لە دوای لەشکرکێشییەکەی لە مانگی شوباتەوە، رۆژانە نزیکەی 2.2 ملیۆن بەرمیل دابەزیبوە.  بەڵام لە کاتێکدا کە ڕوسیا  رێڕەوی هەناردەی  گۆڕینەوەی نەوتی بۆ هیندستان، چین، تورکیا و وڵاتانی دیکە گۆڕی، لەگەڵ وەرزی بەرزبوونەوەی خواستی ناوخۆیی ڕووسیا، زیانەکانی سەرەوەی کەمکردووەتەوە.

لە راپۆرتەکەیدا مەزەندە کراوە کە رووسیا لە مانگی رابردوودا 19 ملیار دۆلار (16 ملیار پاوەند) داهاتی هەناردەی نەوتی بەدەستهێناوە، لە مانگی حوزەیرانیشدا 21 ملیار دۆلار بووە .

بەڵام ئاژانسی وزەی نێودەوڵەتی رایگەیاندووە، گەمارۆی یەکێتی ئەوروپا لەسەر هاوردەکردنی نەوتی خاو و بەرهەمەکانی رووسیا کە لە شوباتی 2023 بە تەواوی دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، دەبێتە هۆی “دابەزینی زیاتر” چونکە بەرهەمهێنای نەوت نزیکەی یەک ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا کەمدەکات هەروەها 1.3 ملیۆن بەرمیل نەوتی خامیش .

هاوکات لەگەڵ بەرزبوونەوەی نرخی غازی سروشتی و کارەبا و لەتەك “هاندان بۆ گۆڕینی غاز بۆ نەوت لە هەندێک وڵاتدا”، ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی نێودەوڵەتی خەمڵاندنەکانی بۆ گەشەی خواستی نەوتی جیهانی بۆ ساڵی 2022 بە ڕێژەی 380 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا بەرزکردەوە، بۆ 2.1 ملیۆن بەرمیل .

مانگرتنی نافەرمیی

11/08/2022

مانگرتنی نافەرمیی ئەو مانگرتنە نییە کە کرێکاران و کارمەندان لە ڕێگای پرۆسەی دەنگدان بە کارت و گەڕانەوەی بۆ نقابە و نقابەش دەبێت  ئیدارە لە ڕۆژانی مانگرتنەکان ئاگەدار بکاتەوە ، بەڵکو جۆرێکە لە ئەنجامدانی چالاکی ڕاستەوخۆ بە دەنگدانی ڕاستەوخۆ لە دانیشتنێکی هەمواندا لە جۆری دیمۆکراتی ڕاستەوخۆ.

دوێنی 4شەمە، 10/08 کرێکارانی پاڵاوگەی نەوتی Grangemouth   لە سکۆتلەندە دەستبەرداری کارکردن بوون لەسەر پرسی موچە و خانەنشینی .

Grangemouth یەکێکە لە تەنها شەش پاڵاوگەی نەوت لە بەریتانیا و دوو لەسەر سێی بەنزین و دیزڵ بۆ زۆرێك لە شوێنەکان لە سکۆتلەندا دابین دەکات و هەروەها قەبارەیەکی زۆر بۆ باکووری ئینگلتەرا و ئێرلەندای باکووریش دابین دەکات.

کڕیکارەکان بەیانێکیان دەرکردووە و لە لایەن سوشیالمیدیاوە بڵاوکراوەتەوە کە لەلایەن مانگرتووانەوە کە تێیدا داوای کردووە کە  کۆمەڵەی پیشەسازی بیناسازی ئەندازیار بگەڕێتەوە سەر مێزی دانوستانەکان بۆ ئەوەی داوای زیادکردنی مووچەی ئەو کرێکارانە بکات کە لەگەڵ بەرزبوونەوەی هەڵاوسان و قەیرانی تێچووی ژیاندا دەستەویەخە بوونەتەوە.

لە بڵاوکراوەکەدا دەڵێت کرێکاران لە سەرەتای ساڵدا بەڕێژەی 2.5% مووچەیان بەرزکراوەتەوە ، لە ساڵی 2023دا بەڕێژەی 2.5%ی دیکە بەرزدەکرێتەوە. بەڵام ئەوان کە حسابی دەکەن لە ڕاستیدا  کەمکردنەوەی مووچەیە بە ڕێژەی 10% ئەگەر هەڵاوسان بەرزبێتەوە بۆ 13%، وەک هەفتەی ڕابردوو بانکی ئینگلتەرا پێشبینی کرد.

جاران و ئێستام :

زاهیر باهیر

11/08/2016

جاران نوقمی گۆمی مه‌نگ و جار جاره‌ش گۆمی خوڕی ئایدۆلۆژیا بووم، سه‌رگه‌رمی وتنه‌وه‌ی ده‌قی کتێبه‌کان و جێبه‌جێکردنی کوێرانه‌یان به‌سه‌ر واقیعدا، بووم ، مێشکم داخراو، ئاوه‌زم کڵۆمکراو لاشه‌م به‌دیلگیراو ته‌مه‌نی گه‌نجێتیم به‌بابراو وزه‌ی سه‌رده‌می لاوێتیم به‌فیڕۆدراو … دونیام له‌ نێوانی چاك و خراپ ..ڕه‌ش و سپی .. موعاره‌زه‌ و حکومه‌ت ، یا له‌گه‌ڵ من، یا ‌ دژ به‌ من، ده‌بینی … جاران ئایدۆلۆجیه‌ت حه‌ڵاڵ و هه‌موو شتێکی دیکه‌ حه‌رام بوو، حیزبایه‌تی و چالاکی ناوحیزبیانه‌ هه‌موو شتێکبوو، به‌ده‌ر له‌ حیزبایه‌تی ، له‌ ده‌ر له‌ حیزبچێتی مانایه‌کی نه‌بوو ، له‌ باشترین حاڵه‌تدا بێده‌ربه‌ستی و به‌ته‌نگه‌وه‌ نه‌هاتن و خۆپه‌رستی بوو….جاران ڕقم له‌ کێ نه‌ده‌بووه‌وه‌ … له‌وه‌ی که‌ هاوفکرم نه‌بوو … له‌وه‌ی که‌ به‌ من و فکرم ڕازی نه‌ده‌بوو .. له‌وه‌ی که‌ له‌گه‌ڵما یه‌کینه‌ده‌گرته‌وه‌ ، سه‌رجه‌می دونیا لای من به‌ش به‌ش کراو بوو … ده‌زانی بۆچی ؟ چونکه‌ ڕاستیییه‌کان هه‌ر لای من بوو!! دونیای کارکردن ، دونیای خێزانی ، دونیای خزمایه‌تی ، دونیای براده‌رێتی و دۆستایه‌تی ،دونیای دراوسێتی ، دونیای هه‌موو دونیاکان لای من له‌ت له‌ت بوون ، ئه‌و له‌ته‌ی له‌گه‌ڵ من بوون…به‌ هیمه‌ت و ڕاست بوون ، ئه‌و‌ له‌ته‌شی له‌گه‌ڵ من نه‌بوون بێ بایاخ و پووچ بوون…..

ئای دونیای ڕه‌شی جاران له‌ چاوی ئێستای مندا ، ئای دونیای کێشمان کێش و ژاوه‌ ژاوی جاران له‌ وزه‌ی له‌ بن نه‌هاتوی ئەو کاته‌ی مندا …..چاوم ..هزرم ..وزه‌م هه‌مووی بۆ تۆ دانا…که‌چی نه‌ك هه‌ر نه‌گه‌یشتم به‌وه‌ی که‌ باوه‌ڕم پێی هێنابوو به‌ڵکو کارم له‌سه‌ر پته‌وکردنی ئه‌وه‌ش ده‌کرد ، که‌ وجودی هه‌بوو .

ئه‌ها چ عه‌شامگه‌لێ بووین… چ مه‌خلوقێکی پێڕه‌وی کتێب و ئایدۆلۆجی و سه‌رکرده‌ و ڕابه‌ر بووین…ئای چ ئازارکێشێ… چ نه‌گه‌به‌تێ… چ ده‌روێشێ بووین….چه‌ند خوێنگه‌رم و چه‌ند‌ ڕۆحسوك و چه‌ند وابه‌سته‌ به‌ کتێب و قسه‌ی ڕابه‌ر و خودی سه‌رکرده‌ و قائید بووین .

ته‌مه‌نی ڕابوردوو .. وزه‌ی لاوێتی له‌بن نه‌هاتوو …غیره‌تی شێتانه‌ی تاودان و فووتێکردوو … هه‌رگیز کۆتایی نه‌بوو.. بۆ هاندان…بۆ خولقانی دونیایه‌کی پڕ له‌ مونافه‌سه… به‌ڵی مونافه‌سه‌ له‌سه‌ر خوێندنه‌وه … له‌سه‌ر بردنه‌وه‌ …له‌سه‌ر خۆبردنه‌ پێشه‌وه‌…له‌سه‌ر زۆری تر …. ئای که‌ دونیایه‌کی سه‌یر بوو… ئای که‌ دونیایه‌کی پڕ له‌ ئاڵۆزی و نائارامی بوو ….نائارامی ده‌روونی …نائارامی حیزبی … نائارامی کۆمه‌ڵی و نائارامی تێکۆشان و خه‌بات ….

به‌ڵام ئێستا…دونیایه‌کی تره‌…شته‌کان له‌به‌رچاوم ڕوناكتره‌..منیش زۆر کامڵترم …ئالوده‌ی هزرێکی ترم…مه‌خابن چۆن له‌ لاوێتییمدا پێی نه‌گه‌یشتم …ئای گه‌وجه‌!!…ئه‌و‌ سه‌رده‌مه!‌ ..ئه‌و کۆمه‌ڵه‌ که‌ی سه‌رده‌می ..که‌ی کۆمه‌ڵی گه‌یشتن به‌و هزره‌ بوو …هێی نه‌فام‌؟ کۆمه‌ڵ و سه‌رده‌می له‌ قاڵبدان بوو.. له‌ قاڵبی ئایدۆلۆجی … له‌ قاڵبی حیزبایه‌تی ….له‌ قاڵبی نامرۆڤایه‌تی….

نا نا… به‌ دوای چووا مه‌چۆ…ئێستاش هه‌ر باشه‌ له‌م قۆناخه‌شدا …له‌م دواته‌مه‌نه‌ی ژیانیشدا …سه‌ری داوه‌کانت بۆ درکه‌وتبێت…ڕاستی درۆکانی سه‌رجه‌می گه‌نجێتیت …تاووتوێ کردبێت….خۆت له‌ کێوی هه‌ڵدێر و ته‌ماح و هه‌ژموونی پاره‌ و پله‌ و موڵکییه‌ت، قورتار کردبێت …باوه‌شی گه‌رمت به‌ ” ئه‌نارکیزم”دا ، کردبێت ..

ئای سه‌رده‌می گه‌نجێتی ، سه‌رده‌می ده‌سته‌مۆیی ئایدۆلۆجی … ئه‌ی سه‌رده‌می نه‌زانی و سه‌رلێشێواویی … چ سه‌رده‌مێکی خراپبووی …یا ڕاستتر ..ئێمه‌ چۆنمان له‌ خۆگرتبوی …چه‌ند به‌ گران …چه‌ند به‌ تاسوق و به‌ ئومێده‌وه‌ باوه‌شمان پیادا کردبووی !! بابڕوا ئه‌و سه‌رده‌مه‌ .. ئێستا بۆم ده‌ر‌ده‌که‌وێت ، که‌ چ زه‌لکاوێك بوو ، سه‌رده‌می چه‌پ و بزوتنه‌وه‌ی چه‌پێتی دیار بوو له‌سه‌ر بڵقی ئاو دروستبووبوو ..له‌سه‌ر تڕه‌ که‌ڵه‌کێی ئایدۆلۆجی سه‌ری گرتبوو … ئه‌گه‌ر وانییه‌ ..بۆچی که‌سه‌کانی ناو بزوتنه‌وه‌ی چه‌پی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ که‌ من خه‌ڵکانێکی زۆریم تیادا ده‌ناسین …هه‌نگاوێك ته‌نها هه‌نگاوێك، نه‌چوونه‌ پێشه‌وه‌ …له‌ ڕاستیدا زۆر بۆ دواوه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ …بۆ لاینگریی یه‌کێتی و پارتی ….بۆ ئیسلامی بۆ ” گۆڕانخوازیی ” بۆ نه‌ته‌وه‌چێتی ، بۆ پاره‌ و سه‌مایه‌داری ..بۆ موڵکییه‌ت و خاوه‌داریی … له‌ هه‌ر هه‌موو ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ من ده‌مناسین ته‌نها و ته‌نها 3 که‌س ، 3 که‌س نه‌گوڕان و تاڕاده‌یه‌کیش هه‌نگاوی به‌ره‌و پێشه‌وه‌یان ناوه‌ … به‌داخه‌وه‌م ..زۆر به‌داخه‌وه‌م ..بۆ ئه‌و هاوڕێیانه‌مان که‌ گیانیان به‌ختکرد … بۆ ئه‌و هاوڕێیانه‌ی که‌ تافی لاوێتیان له‌‌ عه‌زابی به‌ندیخانه‌کانی حکومه‌تی به‌عسدا ، سه‌رفکرد….. ئێستا چۆن له‌ ڕومان بێت ڕوبه‌ڕووی خێزانیان… یا ئه‌مانه‌ی دیکه‌یان که‌ ماون ببینه‌وه‌ … ئای که‌ سه‌خته‌ … ئای که‌ شه‌رمه‌زارییه‌ …ئای که‌ بێ مۆراڵییه‌… به‌تایبه‌ت که‌ له‌ کاتێکدا ئاوڕێك له‌ خۆیان و خێزانیان ناده‌ینه‌وه‌ .

مانگرتنی کڕێکارانی Starbucks لە ئەمەریکا بەردەوامە

11/08/2022

ئەم مانگە زنجیرەیەك مانگرتنی کرێکارانی ستۆرەکانی [ مەخزەن] کۆمپانیای ستارباکس زیاتر لە 17 ویلایەتی ئەمەریکای گرتەوە کە بریتی بووە لە 55 مانگرتنی جیاواز کە ویلایەتی فلۆریدا یەكێك بوو لەوانە.

هەروەها چەندین فرۆشگای ستاربەکس لە ویلایەتی ماساشوستس لەسەر پرسی مووچە و یارمەتییەکان مانگرتنێکی یەک ڕۆژەیان ئەنجامدا و دوو فرۆشگا درێژەیان بە مانگرتنەکە داوە، لە کاتێکدا فرۆشگایەک لە بۆستن لە ناوەڕاستی مانگی تەمموزەوە مانگرتنێکی نادیاریان گرتووە و داوای دوورخستنەوەی بەڕێوەبەرێکی فرۆشگاکە دەکەن لەسەر دروستکردنی تۆمەت و کردنی  هەڕەشە و تۆڵەسەندنەوە لە کرێکاران.

مانگرتنی کرێکاران لەوێ لەسەر زیادکردنی موچەکەیان و مۆڵەتدانی خۆڕێکخستنیانە لە نقابەدا.  بۆ ئەمەش ستارباکس بە هیچ شێوەیەك ڕازی نابێت ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا لە 200 ستۆری ستارباکسدا بە زۆری زۆرداری ئەو کرێکارانەی ئەوێ نقابەی خۆیانیان دروستکردووە وێڕای ئەوەی کە چالاکوانەکانیان هەندێکیاد لەسەر کار دەرکراون بۆ نموونە 75 کرێکار دەرکراون بە سەدەهای تریان سەعاتی کارکردنیان بۆ کەمکراوەتەوە و بیمەکانیان لێبڕاوە.

بۆ هاوکاری ئەم کرێکارانە  نقابە 1 ملیۆن دۆلاری کۆکردۆتەوە و لاداوە تاکو یارمەتی ئەو کرێکارانەی پێبدات کە لەسەر کارەکانیان دەرکراون ، یاخود لە مانگرتندان .

بە گوێرەی ئامارێك لە ماوەی مانگرتنی کرێکاراندا زیانی 375 هەزار دۆلاریان لە کۆمپانیاکە کەوتووە.

 

زنجیرەی مانگرتنەکان  لە بریتانیادا بەردەوامە و بە ئاسانی ناپسێت

10/08/2022

115 هەزار  لە کڕیکارانی پۆستی بریتانیا بە ڕێژەی لە سەدا 97.6  دەنگیان بە مانگرتن لە ڕۆژانی 26 و 31 ی ئەم مانگەو ڕۆژی 8 و 9 ی مانگی سێبتەمبەردا دا .

ئەم مانگرتنە لە دوای شکستهێنانی وتووێژی نێوانی نقابەی کرێکاران و ئیدارەدا بوو .  ئیدارە  ئامادەیە تەنها موچەی کریکاران بە ڕێژەی لە سەدا 2 بەرزبکاتەوە .  ئەم ڕێژەیەش لە ڕاستیدا هەر هیچ نییە بە بەراورد بە فرانبوونی هەموو شتێك و هەڵئاوسانی پارە و بەرزبوونەوەی ڕێژەی سوو لە وەرگرتنی هەموو جۆرەکانی قەرزدا، هەر ئەم هۆکارەشە کە هانی  کرێکاران دەدات کە بەو ڕێژە گەورەیەوە  ئامادەی مانگرتن بن.  

نەگەبەتی شەڕەکە بەهەر حاڵ، ئەوە وشکە ساڵیشی هاتە سەر

زاهیر باهیر

09/08/2022

شەڕەکە و وشکە ساڵی گەورەترین گرفتیان بۆ  دانیشتوانی ئەوروپا بە گشتی و بریتانیا بە تایبەتی دروستکردووە .  هیوادارم لێرەدا بوەستێت و پەتایەکی کۆرۆنائاساشی نەیەت بەسەردا.

بریتانیا دووەم وڵاتی دەوڵەمەندی ئەوروپا و شەشەم وڵاتی دەوڵەمەندی دونیایە.  بە بەراورد بە ئەو سەرەوەت سامان ئەو هەموو سەرمایەدارە هەڵتۆقیوو و ئەو پاشخانە مێژوییەی کە پڕە لە دزی و تاڵانی  و ڕاوو ڕوتی وڵاتانی دیکە و مێژوییەکی پڕ لە شەرمەزاری لە شەڕ و داگیرکردنی وڵاتانا، کەچی نەیتوانیوە خۆی لە پاشکۆیی نەوت و وزە و نەگبەتی وشکەساڵی دەربکات، کە لە ڕاستیدا ئەمانە پارەی دوو سێ شەڕێکی تێنەدەجوو.

لە کاتێکدا کە پێشبینی ئەوە دەکرێت کە مانگی ئۆکتۆبەر هەڵئاوسانی پارە بە ڕێژەی لە سەدا 13 بەرزدەبێتەوە و قائیمەی ساڵێکی غازی ماڵێکی ئاسایی دەگاتە 3،630 پاوەند و لە مانگی یەکی ساڵی نوێدا گوایە دەچێتە 4 هەزار. 

گرفتێکی دیکە لە پێش بریاتانیایە کە دەبێتەو هۆی سەرخستنی پارەی وزە [ غاز و کارەبا] بە بڕێکی زیاتر بە هۆی وابەستەیی بە ولاتی نەرویجەوە لە وزەدا کە لە ڕێگای بەستنەوەی بۆرییەوەی لە Kvilldal لە نەرویج و Blyth لە بریتانیاوەیە  کە 730 کیلۆمەترە لە گەیاندنی وزەکەدا.

وشکە ساڵی لە نەرویجدا گەیشتۆتە ئەو ئاستەی کە داوا لە دانیشتوانی ئۆسلۆی پایتەختی وڵاتەکە کراوە، لەکاتی شوشتنی ددانەکانیاندا و دووشکردندا دوشێکی کورتتر بکەن  و هەر زووش بەلوعەکان بگرنەوە.

ئەم وشکەساڵییەی نەرویچ دەبیتە هۆی لێبرانی ئەو بڕە وزە، کارەبایەی کە لە نەرویجەوە دەگاتە بریتانیا، چونکە ئاستی ئاو لە باشووری نەرویج  زۆر کەمبووەتەوە و ئەمەش بووەتە هۆی کەمکردنەوەی بەکارهێنانی لە ناوخۆدا، خودی ئەمەش کارایی لەسەر وڵاتانی دیکەی وەکو ئەڵمانیا و هۆڵندە و بریتانیا دادەنێت .

لەم وڵاتانەدا، بەکاربەرانی بریتانی لە وزە لەم زستانەدا ڕووبەڕووی پارەی زیاتر و ئەگەری کەمیی وزە دەبنەوە، دوای ئەوەی نەرویج هەڕەشەی  ناردنی  بەشی هەناردکردنی کارەبای لە بریتانیا کرد.  بەریتانیا وزەی کارەبای ئاوی لە نەرویجەوە وەردەگرێت لە ڕێگەی کێبڵی پەیوەندی ژێر دەریاوە کە لە ژێر دەریای باکووروە دەڕوا دەگاتە بریتانیا.

وەزیری نەوت و وزەی نەرویچ ، Terje Aasland ، تێرجە ئاسلاند، دوێنی،  دووشەممە بە پەرلەمانی نەرویجی راگەیاند: ” وەزیفەی پڕکردنەوەی بەنداوەکان پێش بەرهەمهێنانی کارەبا دەکەوێت  کاتێك کە ئاستی پڕییان  لە خوار تێکڕای پڕی ساڵانی پێشووترەوەیە”.  ئاسلاند ئاماژەی بەوەشکردووە، ” بەرهەمهێنانی کارەبا لە باشووری نەرویج بە بەراورد بە ساڵی رابردوو بەڕێژەی 18% دابەزیوە و هەفتەی رابردووش بەرهەمهێنانی کارەبا لە باشووری رۆژئاوای نەرویج کەمترین ئاستی بووە لە ئەمساڵدا کە لە ئێستادا بینراوە”.

وتی: “ئەمە دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی نرخی کارەبا کە مێژووییە.  دۆخێکە کە بۆ یەکەمجار چەندین ساڵە نەبینراوە، ناتوانین بە تەواوی ماوەیەك  لە بەهاری ئایندەدا دابەشکردنی کارەبا [ کارەبا بە نۆبە یاخود چەند سەعات چەند سەعاتێك ]  ڕەت بکەینەوە. بەڵام دەسەڵاتە پرۆفێشنەڵەکەمان  جەخت لەوە دەکەنەوە کە ئەگەری ئەمە کەمە”.

ئاسلاند وتی زەحەمەتە کێشەی دابەشکردنی کارەبا ئەم زستانە یەخەی دانیشتوانی نەرویج بگرێت ، بەڵام ئەگەری زۆر هەیە کە پچڕانی کارەبا لە مانگی نیسان یان ئایاری داهاتوودا ڕووبدات، ئەمەش بە پلەی یەکەم بۆ بزنس  نەک بەکاربەرانی ماڵان.