All posts by Anarchistan ئەنارکیستان
ئایا ئۆڵهمپیک خێروبهرهکهت بۆ دانیشتوانی لهندهن دههێنێت ، یا بۆ کۆمپانییه گهورهکان؟
زاهیر باهیر – لهندهن
21/07/2012
دهسهڵات و سیاسییهکان له بریتانیادا، لهو بڕیارانهی که دهیدهن و ههمیشهش له خزمهتی کۆمپانیا گهورهکان و بزنسمانه گهورهکاندایه، وهکو ههموو کاتێکی تریان وامان پێدهفرۆشنهوه که ههر ههموویان به سوودو بهرژهوهندی دانیشتوانی بریتانی و بهتایبهتی خهڵکه ئاساییهکهی دهگهڕێنهوه. ئێمهش ، لهبهر ئهوهی که دهستهبژێری خۆمانن و هێناوماننهته سهر کورسی دهسهڵات ، دهبێت متمانهیان پێبکهین و ئهوهی دهیڵێن بهڕاستی بزانین. بێگومان بۆ ئهوهشی که خهڵکی لێیان نهکهوێته گومانهوه، بڕیارهکانیان دهبێت به پرۆسێسی غهڵبه غهڵب و چهلهحانێی ناو هۆڵی پهڕلهماندا، بڕوات، پێش ئهوهی ببنه بڕیارێک یاخود یاسایهک. لهولاشهوه بهپشتی پرۆپاگهندهو زوڕنای میدیای لیبراڵ ، قرچهشكێنێکی باشی بیرو هۆشمانی بۆ دهکهن تاکو به ئاسانی و به ئاسایی قبوڵی ئهو بڕیارانه، بکهین.
له ساڵی 2005 وه ههر که لهندهن شانسی میواندارێتی یاری ئۆڵهمپیکی 2012 ی بردهوه، ئیدی له دوای ئهو کاتهوه باس ههر باسی ئهوهیه که چۆن ئۆڵهمپیک وهرزشی خهڵکهو ههلێکی زۆر باش ڕهخساوه بۆ بریتانیا به گشتی و بۆ لهندهن به تایبهتی تاکو خهڵکهکهی له نزیکهوه بهشداری و تهماشای بکهن، ههروهها دهبێته هۆی هێنانی خێرو بهرهکهتێکی زۆر بهخولقاندنی کارو بوژانهوی ئابوری بریتانیا. ههر باس باسی خۆئامادهکردن بووه بۆ ئهم یارییانه تاکو وای نیشان بدهن که ئهمان، له ههموو بوارهکاندا، له چین سهرکهوتوانه تر دهیبهن بهڕێوه، چ له بواری پاراستنی ئاسایش ، له نیشاندانی ڕۆژی کردنهوهو کۆتاییهاتنی یارییهکان، لایهنی هاتووچۆو له گهیشتنی یاریکهران و میدیاو تهماشاکهراندا و تا دهگاته بهکارهێنانی شوێن و شێوه خزمهتگوزارییهکان و گهلێکی تریش لهمانه.
بهڵام له ههقهتدا یارییهکان، پهیوهندییهکی زۆر کهمیان به وهرزشهوه ههیهو لایهنێکی زۆر کهمیشیان سهبارهت به وهرزشه، بهڵکو مهسهلهکه مهسهلهی پارهیهو دروستکردنی پارهی زیاترو کاپیتاڵی زیاتره بۆ کۆمپانیا زهبهلاحهکان و بزنسمانه گهورهکان. ههر لهبهر ئهمهشه که به دهیهها کۆمپانیای گهورهی وهکو :Adidas, G4S, Nike, Puma, McDonald, Dow Chemical, Coca-Cola, Cadbury, Heninken, Atos ، ,Visa Company, British Telecom, British Airways EDF, General Electric جگه له چهند کۆمانیایهکی گهورهی تریش که تایبهتن له دروستکردنی بیناو بازاڕو ئوتێل و پارک و ڕیگاوبان و شوێنی تر، یارمهتی مهرجدارانهی سهرگرتن و بهڕێوهبردنی ئؤڵهمپیک دهدهن.
ههموو ئهم کۆمپانیانه سوودمهندن چ لهبارهی ههرزانی ڕێکلامهوه که له کهناڵه تهلهفزوێنیهکان بۆیان دهکهن، چ له دهستکهوتنی هێزی کاری بهلاشدا که خهڵکانێک به خۆبهخشانه کاریان گرتۆته ئهستۆ که ژمارهیان تا ڕۆژی 12/07/2012 2500 کهس بووه، که ئهم ژمارهیه له چوونه سهرهودایه، ئهمه جگه لهو سوودو قازانجه ئاسساییهی که خۆیان بۆ ناوهتهوه. کهچی ئهم کۆمپانیانه بهدۆستی ئۆڵهمپیک و وهرزش و خهڵک ناوزهده دهکرێن، که له کاتێکدا زۆربهیان دهبێت سهرزهنشت و لۆمه بکرێن، بدرێنه دادگا بهرامبهر بهو تاوانانهی که له ههقی مرۆڤایهتی و کریکارهکانیاندا و تێکدانی ژینگهو هێنانی کارهسات بۆ خهڵکانی ناو کۆمۆنێتی ئهو شوێنانهی که بارگهو بنهیان لێههڵداوه، دهیکهن، بهتایبهتی لهو وڵاتانهدا که بهرهو گهشه سهندن ههنگاو دهنێن. ئهمه جگه لهوهی که به سهدههاههزار ، گهر ملیۆن نهبێت، له خهڵکانی گهنج و منداڵان، دووچاری قهڵهوی و جۆرهها نهخۆشی کوشنده بوون بههۆی خواردن و خواردنهوهکانی ئهوانهوه.
من لێرهدا ههر تهنها ڕۆڵی کۆمپانیای نایک و ئهدیداس له بهنگلادش، دێنمهوه یادی خوێنهر ، که ئهم دوو کۆمپانیایه بهشێکی زۆری بازاڕی سپۆرتیان له بریتانیادا که به 4 ملیارد پاوهند خهمڵێنراوه ، داگیر کردوه. ئهدیداس له %15 و نایک له %18 ئهم بازاڕهیان داگیر کردوه، ههروهها له پشتی 26 تیمی وهرزشهوهن که لهسهر ئاستی نهتهوهیین، که لهوانه: بریتانیاو ئهڵمانیاو ئهمهریکاو چینن.
ڕیکۆردی شوومی ئهم کۆمپانیانه له شاردنهوهدا نییه، له وڵاتێکی وهکو بهنگلادشدا که کارگهو کۆمپانیایان ههیه که لانی کهمی کرێ له ڕۆژێکدا 94 پێنسی بریتانییه ( یهک پاوهند = به 100 پێنس) کهچی ئهدیداس تهنها 72 پێنس کرێ دهدات، ئهمه جگه له ههراسانکردنیان و لێدانیان و سوکایهتی پێکردنیان و تهحهڕوشپێکردنی جنسی. که ئهم مامهڵهیهی ئهدیداس ئهوهنده کۆمۆن( شایع) بووه بهپێی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامهی گاردیانی بریتانی 03/03/2012 که چاوپیکهوتن لهگهڵ دوو بهش له سێ بهشی کرێکارهکانیاندا کراوه، نیشانی دهدات ههر ههموویان به چهشنیك له چهشنهکان سوکایهتییان پێکراوه.
لهندهن و ئۆڵهمپیک یا لهندهن و زۆنی جهنگ:
کولفهی (تێچونی-خهرجه) ئۆلۆمپیک به ههموویهوه له سهرهتادا، لهلایهن کاربهدهستانی ئهوکاتهی دهوڵهتهوه تهنها به 2.38 ملیارد پاوهند خهمڵێنرا. له ساڵی 2010 سهرکهوت بۆ 9.3 ملیارد پاوهند ، له سهرهتای 2011 وتیان به 10 ملیارد پاوهند تهواو دهکرێت. کهچی ئهمساڵ ئاشکرا بوو که له ههقهتدا 13 ملیارد پاوهند دهکهوهێت که لهم پارهیهش له %98 (9.3 ملیارد پاوهند) باجدهری بریتانی دهیدات، تهنها له %2 ی ئهم پارهیه لهلایهن کۆمپانییه گهورهکانهوه دهدرێت ئهویش بهو مهرجهی که ڕیکلامهیان له میدیاداو له شوێنه گشتییهکاندا بهخۆڕایی بێت و باج لهسهر کۆمپانیهکانیان ئهوهی که هی خودی بریتانیا خۆیهتی، کهمبکرێتهوه ئهوانهشیان که نیشتمانی دایکیان، وڵاتانی تره ، باجیان وهکو لهسهر کۆمپنیاکانی خودی بریتانی، لهسهر حساب بکرێت، چونکه باج لهسهر کۆمپانیا، له بریتانیادا نزمه به بهراورد لهگهڵ زۆربهی وڵاتانی ئهوروپیدا یا وڵاتانی سکهندناڤیدا. ڕۆژنامهی گاردیان دهری خست که که به ههموویان بۆ ئهو ماوه کورته 600 ملیۆن پاوهند باجیان بۆ دهگهڕیتهوه، واته 600 ملیۆن پاوهند له ههقی خۆیان کهمتر دهدهن.
نزیکهی 2 ملیارد پاوهند تهنها بۆ زامنکردنی ئاسایش له ناوهوهو دهرهوهی گێمهکان، تهرخان کراوه. ئا لهم پارهیه بۆ دروستکردنی پهرژینێکی (سیاجێک) کارهبایی 11 میلی به دهوری شوێنی یارییهکاندا 80 ملیؤن پاوهنده، دانانی 6 بنکهی موشهکی دژه تهیاره لهسهر ئهو ماڵانهی که نزیکن له شوێنی یارییهکهوه، بهکارهێنانی 55 تیمی سهگ ، هێنانی گهورهترین پاپۆڕی جهنگی HNS Ocean، که له ڕوباری تایمس کهنار بگرێت لهگهڵ 4 فڕۆکهی جهنگی که پێی دهڵێنJets Typhoon Fighter ئهمه جگه له چاودێری کردنی چهندهها ههلیکۆپتهری جهنگی و پۆلیسی له ئاسمانهوهو قهدهغه کردنی بهشێک له ئاسمان له فڕینی فڕۆکهی بێمۆڵهت. بهواتایهکی تر تهنها فڕۆکه جهنگییهکان و ههلیکۆپتهره میلیتهریهکان و پۆلیسییهکان، بهو بهشهی ئاسماندا که قهدهغه کراوه، دهتوانن بفڕن . به کورتییهکی 13500 سهرباز ، زۆر لهوه زیاتر که له ئهفغنستانن ، 10000 پۆلیس ، 10 ههزار گاردی تر کهلهلایهن گهورهترین کۆمپانیای جیهانی زامنکردنی ئاسایشهوه به ناوی Group for Security که به G4S ناسراوه و گرێبهستی 284 ملوێن پاوهندیان ههیه بۆ دابینکردنی 13500 گارد بۆ یارییهکه. . وا پێشبینی دهکرێت به هێنانی بۆدیگاردو پاسهوانی تایبهتی له لایهن سهرۆکی دهوڵهتهکانهوهو پیاوه دهسهڵاتدارهکانهوه تهواوی ژمارهکه بچێته 42 ههزار چهکدار ، به کورتییهکهی لهندهن دهبێته زۆنی جهنگ لهبری مهڵبهندی وهرزش و ئۆڵهمپیکیش مهترسی زیاتری تیرۆریزم لهسهر خهڵکی زیاد دهکات تاوهکو ئاشتی .
ههر لهبهر ئهم مهترسییهش بوو که دانیشتوانی یهکێک لهو تاوهرانهی(Tower ) که ئهو مووشهکانهی لهسهر دانرابوو ، پاش ڕێکخستنی خۆیان له گروپێکدا، وهزارهتی بهرگری و شالیاری بهرگرییان برده دادگا لهبهر ئهوهی یهکهم: ههبوونی ئهو موشهکانه لهوێ مهترسی ژیانیان بۆ دروست دهکات بههۆی ئهگهری زیاتری تیرۆریزمهوه، ههروهها ئاوهڵابوونیان بۆ مهبهستی میلیتهری و سیخوڕی و چاودێریکردنیان، واته زهوتکردنی ئازادی هاتوو چۆو ههڵسوکهوتی خۆشیان و ئهوانهشی که دێنییان دهکهن. داوی ئهوهیان دهکرد لهکاتی سوور بوونی دهوڵهت و وهزارهتی بهرگری لهسهربهردهوامیدان به مانهوهی ئهم بنکهیه، ئهرکی دهوڵهته که سهرجهمی دانیشتوانی ئهو تاوهره یا بگوێزێتهوه بۆ خانوویهکی تر یاخود بخرێنه ئوتێلهوهو دهوڵهتیش خهرجهکهی بدات. دووههم: وهزارهتی بهرگری بههیچ شێوهیهک ڕاوێژی لهگهڵ دانیشتوانی تاوهرهکهدا، نهکردووه له سهر ئهم مهسهلهیه ، بهڵکو دهرکهوت که به نهێنی لهگهڵ شارهوانیدا کردویهتی، که ئهمهش ههقێکی یاسایی و مرۆڤانهی خۆیانه.
له ڕۆژی 10/07/2012 ، که کهیسهکهیان لهلایهن دادگاوه بینرا، دۆڕاندیان. دادگاو پارێزهری وهزارهتی بهرگری وتیان که هێزی سهربازی و پۆلیسی نه لهکاتی ئاشتی و نه لهکاتی جهنگدا، زهروور نییه بۆیان که پرس و ڕاوێژ به کهس بکهن ، دهتوانن له ههر شوێنێکدا بیانهوێت، ههتا ناوماڵهکانیش بێت، بنکهی خۆیان دانێن ، ههقی ئهوهشیان ههیه که هیچ قهرهبوویهکی دانیشتوان، نهکهنهوه.
ئۆڵهمپیک و گرانکردنی باری ژیانی دانیشتوانی لهندهن:
واپێشبینی دهکرێت له سهردهمی بهڕیوهچوونی یارییهکانی ئۆڵهمپیکدا ژمارهی خهڵکی لهندهن به ملیۆنێک زیاتر بچێته سهرهوه به هاتنی 10500 یاریکهر، 28 ههزار له هێزی میدیا، فرۆشتنی 8.8 ملیۆن بیتاقه، که زۆربهی ئهم بیتاقانه لهلایهن خهڵکانی وڵاتانی ترهوه یا خهڵکانێک که بریتانین و بهلام دانیشتوی لهندهن نین، کڕراون و ئامادهی تهماشاکردنی یارییهکان دهبن.
لهندهن مهشووره به شارێکی جهنجاڵ و قهرهباڵغ، ئاووههوا پیسی، گرانییهکی بێوێنه ، پڕ له گیروگرفت و تاوان. ئێستاش که ملیۆنێک خهڵکی تریشی بێته سهر ههڵبهته سهنگ و قورسییهکی زیاتر دروست دهکات به تایبهت له هاتوو چۆو بهکارهێنانی هۆیهکانی هاتووچۆدا و کردنی تاوانی زیاتردا.
له لهندهندا خهڵکێکی زۆر له خهڵکانی زگورت و خانهواده بێجێگاو ڕێگان. پێشوهختی ئۆڵهمپیک، بهپێی ڕاپۆرتێکی گاردیانی ڕۆژی 19/07/2012 تێکڕای دانیشتوانی بریتانی له %40 ی داهاتیان بۆ کرێ یا سلفهی عهقاری خانویان ، دهڕوات. له نێو 29 وڵاتی ئهوروپییدا تهنها دانیمارک و یؤنان پارهی زیاتر له بریتانیا له داهاتیان بۆ مهسهلهی خانووبهره دهڕوات. بێگومان هاتنی ئۆڵهمپیکیش بهشدارییهکی گهوره دهکات له سهرخستنی کرێ ی خانوو ئهپارتمێنتهکاندا( شوقه) . له ههقهتدا ههر له مانگی دوازدهی ساڵی پارهوه ئهم دیاردهیه دهرکهوتووهو بوهته هۆی ئهوهی که خاوهن موڵک و خانووهکان له ڕۆژههڵاتی لهندهن و شوێنه نزیکهکانی تری ئۆڵهمپیک کرێی خانویان زۆر سهرخستوهوه، له ههندێک شوێندا خاوهن خانووکان داوایان له کرێچییهکانیان کردوه که یا دهبێت ڕازی بن به سهرخستنی کرێکهیان یا دهبێت خانوهکانیان بۆ چۆڵ بکهن. ئهمهش وایکرد که گهلێک کرێچی له خانوهکانیان دهربکرێن چونکه خاوهن خانوهکان دهتوانن و یاساش له پشتیانه که خانوهکانیان به پارهیهکی خهیاڵی بۆ ئهو ماوه کورته بدهنهوه به کرێ به خهڵکانێک که له دهرهوهی لهندهنهوه یا بریتانیاوه دێن بۆ سهیری یارییهکان.
له شهقامهکانی ناو لهندهن و دهوروبهری لهندهندا 109 میل دابڕاوه بۆ بهکارهێنانیانی ئهو شهقام و لهینانه ( Lane ) تهنها لهلایهن وهرزشکهران و کهسوکاریان و Very Important Person (VIP) بۆ گهیشتنیان به شوێنی ئۆلهمپیکهکه، که 30 میلیان له ناو جهرگهی لهندهن دایه، بهکارهێنانی ئهم لهینانه له ههموو کهسێکی تر قهدهغهکراوه. گیروگرفتی هاتوچۆ گهورهترین گیروگرفته له لهندهن دا گهرچی پاسێکی زۆر له ئارادایه که ڕۆژانه 6 ملوێن خهڵک دهگوێزنهوه، شهمهندهفهری ژێر زهمینیش زیاتر له 3 ملیوین خهڵک ڕۆژانه بهکاریان دههێنن ئهمه بێ له شهمهندهفهرهکانی سهرزهوی و تهکسی و سهیارهی تایبهتی خهڵک . ههر بههۆی ئهم قهرهباڵغییهی که ههیه، گهیشتنه شوێنێکی زۆر نزیک وهختێکی زۆر دهبات ، بێگومان لهمهولا ئهم کێشهیه خراپتر دهبێت نهک ههر بهوهی که سهیارهیهکی زیاترو پاسێکی زیاتر له سهر شهقامهکان دهبن، بهڵکو بهشێکی جادهکان وهکو لهسهرهوه باسم کردن ، بۆ گهیشتنی ئهو خهڵکانهی له سهرهوه دهستنیشانم کردن، بۆ شوێنی یارییهکانو کاروباری ئۆڵهمپیک، بهکار دههێنرێت.
پیسبوونی ژینگه بههۆی ههبوونی کارخانهو کۆمپانیاو ئۆفیس و سهیارهو پاس و لۆری و شهمهندهفهرو فڕۆکهی مهدهنی و جهنگی، پۆلیس، که زۆرن ، گیروگرفتێکی تری لهندهن و دانیشتوانی لهندهنه لهگهڵ دهنگ و غهوغایهکی زۆردا. له لهندهن و دهوروبهری لهندهن دا 5 فڕۆکهخانهی ناوخۆو نێودهوڵهتی ههن، ههره گهورهکهیان Heathrow یه که ههموو نیو خولهکێک یا فڕۆکهیهک دهنیشێتهوه یا یهکێک ههڵدهستێ، ئهمه جگه له فڕۆکهخانهکانی تر،. بێگومان له ڕۆژی 16/07/2012 وه هاتن و فڕینی فڕۆکه زیاتر بووهو ڕۆژ بهڕۆژیش تا کارهساتی ڕۆژی دهسپێکردنی ئۆلهمپیک و چهند ڕۆژێکیش دوای تهواو بوونی، ههر له زیاد بووندا دهبێت، که ئهمانهش دهبێته پیسکردنی زیاتری ژینگهی لهندهن و دهوروبهرهکهی.
گهرچی ڕهنگه ههندێک بزنسی بچوک بۆ کاتێکی دیاریکراو کهمێک سوودمهند بن، یاخود چهند ههزار کارێک به پارهیهکی کهم و له ههل و مهرجێکی سهختی کارکردن و نهبوونی نقابهو نهبوونی مافی پارهی خانهنشینی ، بخولقێنێت، بهڵام له ڕاستیدا ههتا مانگی نیسانی ئهمساڵ زیاتر له 300 بزنسی بچوک بههۆی ئهوهی که زۆر نزیکن له شوێنی ئۆڵهمپیکهوه، له شوێنهکانی خۆیان ههڵکهنراون لهگهڵ 1200 ماڵیش که پێیان چۆڵکراوه تاکو خانوهکانیان بڕوخێننرێن و بهکاریان بهێنن بۆ کاروبارو شوێنی یارییهکان. ئهمه جگه لهوهی که دروستکردنی پارکی ئۆڵهمپیک 776 ملیۆن پاوهندی تێچوه ، بێگومان دوای تهواوبوونی یارییهکانیش خهڵکانی ئاسایی ناتوانن ئهم پارکه بهکار بهێنن ، چونکه ئهمیش بهشێکه له ههموو مومتهلهکاتهکانی ئۆڵهمپیک ، یا بههۆی ئۆڵهمپیکهوه، دروستکراون.
دانانی نوقتهی پاسهوان و سهیتهرهی زۆرو خستنه ژێرچاودێری کردنی خهڵک و پرۆسێسی پشکنینی خهڵک و سهیارهو ههراسانکردنیان بهردهومهو تاکۆتایی یارییهکانیش ههر بهردهوام دهبێت.
داگیرکردنی زهوییهکی زۆر که پێشتر موڵکی کهس نهبووه و لهلایهن ههموو خهڵکهوه بهکار دههێنران ، بۆ دروستکردنی شوێنی ئۆڵهمپیک و پێداویستییهکانی تری لهگهڵ دروستکردنی 3000 خانوو فلاتی( شوقه) گهلێک مۆدیرن بۆ وهرزشهوانهکان و هاوسهرو کهسوکاری نزیکیان، که ناوی گوندی ئۆڵهمپیکی، لێنراوه. بێگومان لهکۆتایی یارییهکاندا ئهم خانوو فلاتانه، بههۆی گرانییانهوه، ناتوانرێت لهلایهن خهڵکانی ئاساییهوه بهکار بهێبرێت یان بهکرێ بگیرێت . ههر له ئیستاوه 1439 فلاتیان به نرخی 557 ملیۆن پاوهند به کۆمپانیایهکی قهتهری ، فرۆشراوه، که باجدهری بهریتانی لهم ڕهدهڵ و بهدهڵهدا 275 ملیۆن پاوهندی زییان لێکهوتوه. ئهو خانوو فلاتانهشی که ئهمێننهوه کرێ و نرخهکانیان به ڕادهیهک بهرز دهبێت که له توانای خهڵکانی ئاساییدا نابێت.
هاندانی گیانی ناشیونالیستی و پیرۆزکردنی زیاتری سرودی نهتهوهیی و نیشتمانیانه. ناساندنی بڕگهو یاسای نوێ لهپێدانی دهسهڵاتی زیاتر به پۆلیس و گاردهکانی پاراستنی ئاسایش لهکاتی دهرکهوتنی ههر شتێکی بهناو ” شاز” یا کهسێک ، گروپێک، به ههڵه، به نهشارهزایی ڕییان بکهوێته ئهو شوێنانهی که له خهڵکی قهدهغهکراون، دیسانهوه بهناوی “شکاندنی حورمهتی یاسای ئاسایش” دهتوانن خهڵکی به پشکنین و پرسیارو وهڵام و چاودێری کردنی بهردهوامیان و ههتا گرتنیشیان ، ههراسان و بێزار بکهن. ههر سهرهتای ئهمساڵ بوو شالیاری ئۆڵهمپیک و وهرزش له تهلهفزووێن و میدیادا بێئابڕوانه داوای له دراوسێ دهکرد که سیخوڕییهتی بهسهر دراوسێوه بکات له کاتی بینینی مامهڵهیهک، یا ڕهفتارێکی ” غهریبداا”
کاردانهوهی خهڵکی بریتانی له بهرامبهر ئۆڵهمپیکدا:
گهرچی به ملیارد پاوهند بۆ ئهم یارییه گهورهیه سهرف کراوه، به ملیۆنیش وتهو وتارو باس و خواسو ستایش و دیمانهو چاوپێکهوتن و حیکایهت و یادوهری و زۆری تر لهمانه له سهری، وتراوه و ڕیسراوه تاکو ههم پاساوی سهرفکردنی ئهو ههموو پارهی پێبدهنهوه که له پێناوی بۆنهیهکی چهند ههفتهییدا سهرف کراوهو، که چ کهسێک زیاتر له کۆمپانییه گهورهکان سوودی زۆری لێنابینێت، ههم بۆ ستایش کردنی بریتانیاو سیاسییهکان و وروژاندنی گیانی نهتهوهیی و نیشتمانی تاکو خهڵکانی ئاسایی کارهساتو نههامهتییهکانییان لهبیر بکهن که بههۆی ئهم قهیرانهوه، تووشی بوون، که سیاسییهکان و سهرجهمی لیبراڵهکان و کۆمپانییه گهورهکان و بانقهکان ، بهرامبهر بهم قهیرانه لێپرسراوان. لهگهڵ ههموو ئهمانهشدا ڕاپرسییهکان که لهڕێگای پؤڵهکانهوه کراوه دهری دهخهن که خهڵکی هیچ خۆشییهکی بهم یارییانهدا ناچێت و به گشتی لهگهڵیدا نین. بۆ نموونه پؤڵی یهکهم که له کۆتایی مانگی پێشوو سهرهتای ئهم مانگهدا کرا ، له نێوانی ئهوانهی که پرسیاریان لێکرابوو له لهندهن دا له %49 و له دهرهوهی لهندهنیش له %53 ، لهگهڵیدا نهبوون، تهنها له %4 زۆر به کوڵ و دڵهوه لهگهڵیدابوون. له ڕۆژانی 10/07/2012 دواتر، له پؤڵی دووههمدا که BBC لهسهر ئاستی بریتانیا ئهنجامی دا تهنها له %36 ی ڕاپرسان لهگهڵیدان. له ههردوو پؤڵهکدا خهڵکی زۆر ناڕازییهو ئهوهی ڕهچاو کردووه که تهنها کۆمپانیا گهورهکان سوودمهند دهبن.
لهههمان کاتیشدا ههر له دهمێکهوهیه زیاتر له 30 گروپ و ڕێکخراو، چالاکیهکانیان کردووه به یهک و لهژێر ،, The Counter Olympics Network (CON) htt://counterolympicsnetwork.wordpress.com خۆیان ڕێکخستوه بۆ کردنی چالاکی جۆراو جۆر، ئێستاش بانگهشه بۆ خۆپیشاندانێکی گهوره دهکهن بۆ ڕۆژی28/07/2012 . CON بڕوای وایهو ڕایگهیاند ” که ئۆڵهمپیکی 2012 له سروشتهکهی خۆی وهرگێڕراوه بۆ فیستیڤاڵی کۆمپانیا گهورهکانی جیهانی، که به ملیارد پاوند له ئێمه دهبهن تهنها بۆ زیادکردنی قازانجی تایبهتییان، ئهمه له کاتێکدا پیرهکان و خهڵکانی کهمئهندام و نهخۆشهکان و بێکاران و گهنجان و لاوان و خهڵکانی تریش سزا دهدرێن بۆ ئهو قهیرانهی که بهشی دارایی و پیشهسازی خولقاندویانه. ڕاوهستان و بێدهنگبوونمان بهرامبهر ئهمه، نیشانهی ڕازی بوونمانه، که له ههقهتدا ئێمه ئهمهمان ناوێت گهرتۆش بێزاری له ههموو ئهمانه وهکو ئێمه ، وهرهو بهشداری ئهم خۆپیشاندانه بکه”
ئهم چهند ڕستهیهی که CON دهیڵێت زۆر ڕاسته ، که له کاتێکدا بهو پارهیه دهتوانرا قوتابخانه و خهستهخانهی زیاتر دروست بکرایهو بێکارانی پێبخرایهته ئیشهوه.
لهلایهکی تریشهوه دوو له نقابه گهورهکانی بریتانیا که یهکێکیان نوێنهرایهتی کارمهندانی پشکنینی پهساپۆرت له فڕۆکهخانهکانی بریتانیا و لهاوانه فڕۆکهخانهی Heathrow و بهندهرهکان و سهر سنورهکان دهکات، بڕیاری داوه ڕۆژی 26/07/2012 مانبگرن دوای ئهوهش ههتا ڕۆژی 20/08/2012 ش ئۆڤهر-تایم نهکرێت به مهبهستی دژی بهتایبهتکردنی کهرتهکهیان، زیادکردنی مووچهی خانهنشینی و زیادی موووچهو دژی دهرکردنی کرێکاران. هاوکاتیش بهشێک له شۆفێرهکانی شهمهندهفهرهکانی هێڵی ئاسنینی بهستنهوهی لهندهن به ههندێک شاری دهرهوهی لهندهن، بهکۆمهک دهنگیان داوه له ڕۆژی 06/08/2012 وه بۆ 3 ڕۆژ مانبگرن بۆ ههمان مهبهستی سهرهوه. ئهم دوو مانگرتنه، دهوڵهت و دهسهڵاتی تۆقاندووهو شپرزه کردوه و کهوتوونهته پڕۆپاگهندهیهکی زۆر دژی ئهو دوو نقابهیه، چوونکه له ههقهتدا ئهم دوو مانگرنته لهو کاته ناسکهدا شکستییهکی گهوره دهبێت ههم بۆ دهوڵهت و ههم بۆ ئۆڵهمپیکیش .
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
وێنەھەواڵی ئوردووی بێسنوور لە ساری كۊلن/ ئڵمانیا
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
خۆپیشادانهجەماوەرییەكان له ئیسرائیل كۆتاییان نەھاتووە و لە پەرەسەندندان
خۆپیشادانهجەماوەرییەكان له ئیسرائیل كۆتاییان نەھاتووە و لە پەرەسەندندان
پاش خۆپیشاندانه مهزنهکانی خهڵکی ئیسرائیل لەوانە کهمپهین و دهوارههڵدان و کردنی چالاکی ڕاستهوخۆ له هاوینی ساڵ پاردا که زیاتر له 600 ههزار کهس تیایاندا بهشداریان کرد سهبارهت خانووبهره، کهمبوونهوهی خزمهتگوزارییهکان، گرانبوونی پێداویستییهکانی ژیان بهتایبهتی نهوت و گاز و بهنزین و کارهبا و گازوایل و هاتووچۆو هتد، هێشتا ههر خهڵکی به ژمارهیهکی زۆر ناو بهناو دهڕژێنهوه سهرشهقامهکان. ئهوهبوو شهمهی ڕابوردوو 14/07/2012 خهڵکێکی زۆر دیسانهوه له تهلئهبیب و حهیفا و ههندێك شاری دیكە گەرانەوە سەرشەقامەكان بۆ ههمان ئامانجی ساڵی پار و ھێنانەدی دادپەروهری کۆمهڵایهتی.
ههر لهو خۆپیشاندانهدا پیاوێکی 57 ساڵ بهناوت Moshe Silman ئاگری له خۆی بهردا و ههتا ڕۆژی 20/07/2012 له خهستهخانه بوو، بهڵام بهداخهوه پاشنیوهڕۆی ئهم ڕۆ گیانی له دهستدا و ئهویش وهکو سهدهها ههزاری دیكە بووه قوربانی دڕندهیی و چاوچنۆکی دهوڵهت و سەرمایەداران و سیستهمهکهیان.
ئهم کابرایه هیچ زیاده داوایهکی نهبوو، جگه لهوهی که وهکو مرۆڤێك بتوانێت بژی و قەیرانەكانی سیستەمەكە ژیانی دیاری نەكەن. ههر وهکو خۆی له ڕاسپاردهیهكدا که له دوای مهرگی خۆی بهجێیهێشتووه دهڵێت ” من ئهوه ڕەتدهکهمەوە، که سەرپەناكەم لەدەست بدەم و لانهواز بم، ههر ئهمهش وای لێکردم که دژی ههموو نادادوهرییهك که لهلایهن دهوڵهتهوه بهرامبهر من و خهڵکانی وهکو مندا کراوهوه و دهکرێت، ناڕەزایەتی دەربڕم ” .
ههروههها سهرۆکشالیارانی ئیسرائیل، بنیامیهین نێتهنیاهو و شالیاری دارای بەرامبەر ئەوهی که کردویهتی بهرپرسیار کردوه. لهلایهکی دیكەشهوه خوشکی قوربانییەكە وتی “ئهو، واته براکهی، زۆر قهرزار بوو، تا مانگی ڕابوردووش بەردەوام یارمهتیمان داوه، بهڵام ئهو نهیدەویست فشارەكە بخاتە سەر دەوروبەرەكەی. ئیتر لەو ساوە ههموو شتێکی له دهستدا، ههموو شتێکیان لێسهندهوه، لهوانه خانووهکهی، ئۆتۆمەبێلەكەی، ئینجا خانووەکهی ماڵی باوکیشم. ئیتر ڕۆژبهڕۆژ ژیانی ئەو بەرەو سەختی ڕۆیشت”.
ڕۆژی دواتر، 15/07/2012 جارێکی دیكە خهڵکی ڕژایهوه سهر شهقامهکان و توڕهیی و دووبارە ناڕهزایی خۆیان دهربڕییهوه و دهوڵهتیان لەوە بهرپرسیار کرد و سەبارەت بەوەی که بەسەر هاوهڵهكەیان ھاتووە، دەوڵەتیان لۆمه کرد. له ههمان کاتیشدا دووپاتیان کردهوه، که له دهربڕینی ناڕهزاییهکانیاندا له پێناوی ئامانجهکانیاندا بهردهوام دهبن .
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
بۆ ھەموو ئەوانەی كە لە ئاڵمانیا كاردەكەن – بە بوونی مۆڵەت یا بەبێ مۆڵەت – ئەم مافانەیان ھەن
مافەكانی خۆت بناسە
بۆ ھەموو ئەوانەی كە لە ئاڵمانیا كاردەكەن – بە بوونی مۆڵەت یا بەبێ مۆڵەت – ئەم مافانەیان ھەن:
– ڕێكەوتننامەی نووسراو (شوێنی كار، جۆری كار، ماوەی كار، كرێی كار/ ڕادەی و جۆری كرێ ، پشووی ساڵانە)
– مافی وەرگرتنی كرێی كار لە كاتی نەخۆشبووندا ( لە پاش ٤ ھەفتەی دەستپێكردنی كارەكەوە)
– كاتەكانی پشوودان ( لایەنی زۆری ماوەی كار ٨ تا ١١ سات، بەلایەنی كەمەوە ٣٠ خولەك پشوودان لە ٦ ساتەوە)
– بژاردنی ساتەكانی زیادەكاری (وەك پشوو یا بە پارە)
– پشووی ساڵانە بەتەواوی كرێوە( بەلایەنی كەمەوە ٢٤ ڕۆژی كار بەكاتی تەواو، لە پاش ٤ ھەفتەی دەستپێكاركردنەوە)
– شوێنكاری پارێزراو(كەرەستەكانی خۆپاراستن، ئاساییشی كار)
– دابینكراوی بیمەی ڕووداوی سەركار و ھاتوچۆ بۆ سەركار و گەرانەوە لە كارەوە بۆ ماڵ (Berufsgenossenschaft)
– پاراستنی لاوان ( لە نێوان سات ٠٦ بەیانی -٢٠ ئێوارە، لایەنی زۆر ٨ تا ٩ سات لە ڕۆژێكدا، لە پاش ٤ و ٥ ساتەوە بەلایەنی كەمەوە ٣٠ خولەك پشوو)
– پاراستنی دایكان (٦ ھەفتە پێش و ٨ ھەفتە پاش منداڵبوون)
– پاراستن لە ھەڵاوارن و توندوتیژی
– تۆماری كار و مووچەی مانگانە ( بە بەڵگەی نووسراوەوە)
–مافی دیتنی پەروەندەی خۆت ( لەتەك ئەندامانی سەندیكا یا پارێزەر)
-دەركردن بە نووسراو( بەلەبەرچاوگرتنی ماوە دیریكراوەكان)
– بڕوانامەی كار دەستبەجێ پاش دەركردن ( لەتەك یا بەبێ ھەڵسەندگاندن )
– ئازادی سەندیكاكان (ئازادی ڕێكخراوبوون لە ٣ كەسەوە)
نیوەكاری (كاری ٤٠٠ ئۆرۆیی):
– بەھرەمەندی لە پشووی ساڵانە ( بەپێی كارێكی تەواو كات)
– مافی خۆتۆماركردن لەلای نێوەندی نیوەكار(Knappschaft)
كاری كاتی:
بەتەواوی ڕیكەوتننامەی كارەكەت بخوێنەوە و لێی وردبەرەوە:
چەند سات كاركردن؟
پێویستە لە كوێ كار بكەیت؟
كێ خەرجی ھاتوچۆكردن بۆ سەر كار دەدات؟
ئایا كۆمپانییەكە كەرەستەكانی پاراستن دابین دەكات؟
ئایا ڕێكەوتننامەی كاریی بە كۆمەل، دیاریكراوی لایەنی كەمی كرێ یا یەكسانی لە بژاردنی كرێدا (كرێی یەكسان)ھەیە؟
*بۆ زانیاری زیاتر بڕواننەwww.leiharbeit-abschaffen.de
*وەرگێڕان/ ئامادەكردنی:سەكۆی ئەناركیستانیكوردستان(KAF)
*بلاگ www.anarchistan.tk
*سایت www.anarchistan.co.cc
*ئیمەیل anarkistan@activist.com
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
ئیسپانیا: مانگرتنەکان و خۆپیشاندانەکان بەردەوامن
پاش ئەوەی سەرۆکشالیارانی ئیسپانیا لە ڕۆژی ١١/٠٧/١٢ ڕایگەیاند کە دەوڵەت پێویستە بە بڕی ٦٥ ملیارد یورۆی دیكە دەستبگرێیتەوە و پاشەکەوت بکات، تاکو قەرزەکانی دەوڵەت بێنێتە خوارەوە و هەم بۆ ئەوەی کۆمیسیۆنی ئەوروپی و دەسگە دراوییەکانیش متمانە بە دەسەڵات بکەن، کە گوێڕایەڵی ئەوانە و پەیڕەوی پلانەکانی ئەوان دەکات، تاوەکو بڕی ٣٠ ملیارد یورۆی دیكە یارمەتی بانکەکانی ئیسپانیا بدەن، بۆ ئەوەی مایەپوچ نەبن و هەرەس نەهێینن. ئیتر لەو کاتەوە خۆپیشاندانەكان شانبەشانی مانگرتنی کرێیکارانی کانەخەڵوزەکان بەردەوامە و لە زۆر شاردا خەڵکی بەلێیشاو دەڕێنە سەشەقامەکان.
دوێینێ ، ١٩/٧/٢٠١٢ لە ٨٠ شاری ئیسپانیادا خۆپیشاندانی گەورە بەرپاكراون، بەپێی سەندیكای ناوەندی ئیسپانیا لە شاری مەدریددا ٦٠٠ هەزارکەس لەسەر شەقامەکان خۆپیشاندانیان كردووە و تاکو ئەم دەمەوبەیانەش خۆپیشاندان هەر بەردەوام بووە و پۆلیس فیشەکی پلاستیکی بۆ بڵاوەپێیکردنی خۆپیشاندەران بەکارهێیاوە و بەپێی ھەواڵی مییدیاكان گەلێك کەس بریندار بوون.
ھەروەھا ئاوا بڕیارە كە خۆپیشاندانەکان بەردەوام بن، چونکە باجی زیاتر و بێكارکردنی خەڵکی زیاتر و بەرزکردنەوەی نرخی پێیداویستییەکانی ڕۆژانەی خەڵک، لەوە زیاتر قبوڵ ناکرێن، ھەر وەکو خۆیان دەڵێین چارەسەری سێیهەمیان لەبەردەمدا نەماوەتەوە ، کەواتە یا دەبێت ئەوەی دەوڵەت دەیكات، کە مردنێكی لەسەرخۆیە، قبوڵ بکەن یا دەبێت بەرهەڵستی بکەن و بەرامبەر ئەوستەم و هەژاری و بێیدەرەتانییەی کە تیایدا دەژین، ڕاپەڕن.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
همه کسانی که در آلمان کار می کنند ( با مدارﻛ یا بدون مدارک ) حق برخورداری از این حقوقھا را دارند
حقوق خود را بدانید
همه کسانی که در آلمان کار می کنند ( با مدارﻛ یا بدون مدارک ) حق برخورداری از این حقوقھا را دارند:
– قرارداد کار نوشته شده (آدرس محل کار، طول مدت كار، حقوق و دستمزد، تعطیلات)
– مرخصی بیماری با پرداخت حقوق( 4 هفته پس از شروع به کار)
– دورەهای استراحت ( حد اكثر 8 – 11 ساعت کار در روز، حداقل 30 دقیقه استراحت در 6 ساعت)
– پرداخت اضافه کاری (با مرخصی و یا پول)
– مرخصی سالانە با پرداخت كامل حقوق (حداقل 24 روز کار تمام وقت، از شروع چھارمین هفته کار)
-امنیت شغلی (تجهیزات حفاظتی شخصی، ایمنی)
-بیمه حوادث شغلی و رفت و آمد
(Berufsgenossenschaft)
– حفاظت از جوانان شاغل (از ساعت 06 – ساعت 20، حداکثر 8 – 9 ساعت در روز، از 4 و 5 ساعت، حد اقل 30 دقیقه استراحت)
– مرخصی زایمان (6 هفته قبل از تولد و 8 هفته پس از آن)
– حفاظت در مقابل تبعیض و خشونت
– دستمزد و لیست ساعت ھای كار (نوشته شده با تمام ساعت كار)
– بازرسی پروندە شخصی( با وکیل یا با اعضاﺀ اتحادیە)
– اخراج کتبی (مطابق با آین نامە مقرر)
– مدرﻛ نوشتە شدە به طور مستقیم پس از پایان قرارداد (با أرزیابی یا بدون أرزیابی)
– آزادی تشکل (آزادی تشكل از 3 نفر)
كار پارە وقت (400 €):
– برخورداری از مرخصی (در رابطه با كار تمام وقت)
– حق ثبت نام در دفتر کارهای کوچک (Knappschaft)
کار موقت:
کنترل قرارداد:
– چند ساعت كار؟
– جای انجام دادن كار؟
– چە كسی هزینەهای رفت و آمد كار را پرداخت میكند؟
– آیا شرکت تجهیزات محافظت و ایمنی را تأمین میكند؟
– آیا یک قرارداد دستە جمعی، حداقل دستمزد و یا دستمزد برابر (دستمزد مساوی) وجود دارد؟
برای اطلاعاتبیشتر www.leiharbeit-abschaffen.de
ترجمە: فوروم آنارشیستھایكوردستان(KAF)
بلاگ www.anarchistan.tk
سایت www.anarchistan.co.cc
ایمیل آدرس anarkistan@activist.com
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
كرێكارانی مانگرتووی كارخانەكانی ڕستنی (المحلة) جێگری پارتی (ئازادی و داد- الحرية والعدالة) دەردەكەن
كرێكارانی ڕستنی (المحلة) جێگری پارتی (ئازادی و داد- الحرية والعدالة) دەردەكەن و دەڵێن ” مرسي فەرمانەكانی لە نووسینگەی (الإرشاد)ەوە وەردەگرێت ” كرێكارانی ڕستنی (المحلة) بۆ ڕۆژی دووەم ، درێژەیان بە مانگرتنەكەیان دا و بنكەكانی بەرھەمھێنانی وزەیان لەنێو كۆمپانیدا داخستن و تەزووی كارەبایان لە ئامێرەكان بڕی و وەك نیشانەی بەردەوامی مانگرتنەكەیان كرێكارەكان ئامادەی پیشوازیكردن لە ئەندازیار سعد الحسيني سەرۆكی لیژنەی نەخشەدانان و بودجە لە (ئەنجومەنی گەل)دا و دژی محمد مرسي.
ھەروەھا كرێكارەكان نوێنەری پارتی (ئازادی و داد – الحرية والعدالة) مەحمود تەوفیق لەكاتێكدا كە دەیویست گوێ لە داخوازییەكانیان بگرێت، لەنێو كۆمپانی دەكەنە دەرەوە، ھەروەھا ھێرشێكی توند دەكەنە سەر (محمد مرسي) بە نەرێنی و فەرمانوەرگرتن لە نووسینگەی (الإرشاد) تاوانباریان كرد.
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
لکل الذين يعملون في ألمانيا – مع أو بدون أوراق – لهم حقوق التالیة:
أدرك حقوقك
لکل الذين يعملون في ألمانيا – مع أو بدون أوراق – لهم حقوق التالیة:
– العقد العمل المكتوب (مكان العمل، نوع العمل، المدة العمل، الراتب / الأجر، والإجازة السنویة)
– الإجازة المرضية مدفوعة الأجر (4 أسابيع من بدء العمل)
– فترات الراحة (الحد الاقصی 8–11 ساعات العمل، والحد الادنی 30 دقيقة فی 6 ساعات)
– تعويض عن العمل الإضافي (بالاجازة أو بالمال)
– إجازة السنویة مدفوعة كامل الأجر ( حد الادنی 24 أيام مع الأجر الکامل، من بدء 4 الأسابیع من العمل)
– التأمین الوقایة فی مكان العمل (معدات الحماية الشخصية، والسلامة)
– التأمين على الحوادث المهنية والانتقال ( Berufsgenossenschaft )
– حماية الشباب (من ساعة 06 صباحا الی ساعة 20 مساءا ، كالحد أقصى 8– 9 ساعات يوميا، من ساعات 4 و 5 الحد الادنی 30 دقيقة استراحة).
– إجازة الأمومة ( 6 الأسابیع قبل الولادة و 8 الأسابیع بعد ذلك)
– الحماية من التمييز والعنف
– الرواتب والبیان الساعات العمل ب(الوثیقة مکتوبة)
– فحص الملف الشخصي (مع المستشار القانوني أو العضو اتحادي)
– الطرد الكتبي ( وفق المواعید والمرسومات المقررة)
– الوثیقة المهنیة، مباشرتا بعد الإنتهاء العقد العمل (مع أو بدون التقیم)
– حرية تكوين النقابة (حرية تنظیم من 3 اشخاص)
العمل الجزئي (400 €):
– استحقاق من الاجازة السنویة (بالنسبة لدوام كامل الوقت)
– الحق في تسجیل فی المرکز العمل الجزئي (Knappschaft)
العمل الموقت:
القراءة العقد العمل بدقة:
العنوان المکان العمل؟
الوقت العمل؟من يدفع تكاليف النقل الیومي؟
هل شركة تتوفر معدات السلامة المهنیة؟
هل یوجد العقد الجماعي، تحدید الحد الأدنى للأجور أو المساواة في الأجور؟
للمزيد من المعلومات www.leiharbeit-abschaffen.de
ترجمة من قبل المنتدی الاناركیین كوردستان (KAF)
المدونة www.anarchistan.tk / الصفحة www.anarchistan.co.cc
البرید الكتروني anarkistan@activist.com
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
A.1.3 بۆ چی ئهنارکیزم به سۆشیالیزمی ئازادیخوازانهش نێو دهبرێت؟
A.1.3 بۆ چی ئهنارکیزم به سۆشیالیزمی ئازادیخوازانهش نێو دهبرێت؟
زۆرێك له ئهنارکیستهکان به لهبهرچاوگرتنی سروشتی نهرێیی پێناسهکردنی واژهی “ئهنارکیزم” له ڕابوردوودا، واژهگهلی تریان بۆ پێداگرتن لهسهر پۆزهتیڤبوون و سازێنهربوونی بهکار بردووه. واژه فرهتر بهکاربراوهکان بریتن له “سۆشیالیزمی ئازاد freesocialism“، “کۆمونیزمی ئازاد free communism“، “سۆشیالیزمی ئازادیخواز libertarian socialism” و “کۆمونیزمی ئازادیخواز libertariancommunism“. بۆ ئهنارکیستهکان، سۆشیالیزمی ئازادیخواز، کۆمونیزمی ئازادیخواز و ئهنارکیزم به کردهوه ههر یهك واتایان ههیه. یا بهو جۆرهی که ڤانزێتی Vanzetti دهڵێت: “پاش ههموو، ئێمهش سۆشیالیستین وهك سۆشیال-دیموکراتهکان، سۆشیالیستهکان، کۆمونیستهکان و I.W.Wههموو سۆشیالیستن. تهنیا جیاوازی بنهڕهتی نێوان ئێمه و ههموو ئهوانی تر ئهوهیه که ئهوان دهسهڵاتخوازن، بهڵام ئێمه ئازادیخوازین؛ ئهوان باوهڕییان به دامهزراندنی دهوڵهت و میرایهتی خۆیان ههیه؛ ئێمه باوهڕمان به هیچ جۆره میری و دهوڵهتێك نییه.” [Nicola Sacco and Bartolomeo Vanzetti, The Letters of Sacco and Vanzetti, p. 274]
بهڵام ئایا ئهمه دروسته؟ به گهڕانهوه بۆ سهر (American Heritage Dictionary) بۆمان دهردهکهوێت: ئازادیخوازLibertarian : کهسێك که باوهڕی به ئازادی بیرکردنهوه و کردار ههیه؛ کهسێك که باوهڕی به ئازادی ویست (ئیراده) ههیه.
سۆشیالیزم Socialism: سیستمێکی کۆمهڵایهتی که لهوێدا بهرههمهێنهران، دهسهڵاتی رامیاری و کهرهستهکانی بهرههمهێنان و دابهشکردنیان لهبهر دهستدایه.
تهنیا ئهو پێناسهیهی سهرهوه تێکهڵ بکهن و ببینن چی بهدهستهوه دهدات: سۆشیالیزمی ئازادیخوازانه Libertarian Socialism سیستمێکی کۆمهڵایهتی که باوهڕی به ئازادی کردار، بیرکردنهوه و ویست ههیه. سیستمێك که بهرههمهێنهران، تیایدا دهسهڵاتی رامیاری و کهرهستهکانی بهرههمهێنان و دابهشکردنیان لهبهر دهستدایه.
(لهتهك ئهوهشدا دهبێت ئێمه سهرنجه ڕۆژانهییهکانمان بخهینه سهر گهشهنهکردووی رامیاریی که هێشتاکه بهسهر فهرههنگهکاندا زاڵه. ئێمه ئهم پێناسانه تهنیا بۆ نیشاندانی ئهوهی که “ئازادیخوازی” ناکاته “بازار ئازاد“ی سهرمایهداری و “سۆشیالیزم“یش ناکاته خاوهندارێتی دهوڵهتی. ئاشکرایه، که فهرههنگهکانی تر پێناسهی جیاوازیان ههیه – بهتایبهت بۆ سۆشیالیزم . ئهو ئارهزوومهندییه بۆ لێدوان لهسهر پێناسهی فهرههنگهکان بۆ به دواچوونی بێکۆتایی و هۆگریی بێسوودی رامیاریی کراوهیه، بهڵام ئێمه نامانهوێت).
بهڵام، به سهرنجدان له پێكهێنانی پارتی ئازادیخواز Libertarian Party له دهوڵهته یهکگرتووهکانی ئهمهریکا، زۆرێك له خهڵكی پێیان وایه که “سۆشیالیزمی ئازادیخواز” واتایهکی دژه چهمكی ههیه. لهڕاستیدا زۆرێك له “ئازادیخوازان“پێیان وایه که ئهنارکیستهکان ههوڵی ئهوه دهدهن تاکو بۆچوونگهلی “دژه ئازادیخوازی“ی “سۆشیالیزم“ ( بهو جۆرهی که ئهوان وێنای دهکهن) لهتهك ئایدیۆلۆژی پارتی ئازادیخواز، ئامێته بکهن و بهو جۆره بۆچوونگهلی “سۆشیالیزم” “پهسهندتر” بکهن – به واتایهکی تر، ههوڵ دهدهن تاوهکو سیمبولی ئازادیخوازی له ههڵگرانی راستینهی بدزن!
ئهمه زۆر له راستییهوه دووره. ئهنارکیستهکان له دهههی 1850هوه چهمکی “ئازادیخوازی“یان بۆ ناساندنی خۆیان و بۆچوونهکانیان بهکار بردووه. بهپێی مێژووناسی ئهنارکیست ماکس نێتلاو Max Nettlau ئهنارکیستی شۆڕشگێڕ جۆزێف دیاکوا Joseph Dejacque ڕۆژنامهی Le Libertaire, Journal du Mouvement Social ی لهنێوان سالانی 1858تا 1861 له نیویۆرك دهرکردووه. ئهمه له کاتێکدایه که مێژووی بهکاربردنی “واژهی کۆمونیزمی ئازادیخواز” بۆ مانگی نۆڤهمبهری 1880 دهگهڕێتهوه. [Max Netllau, A Short History of Anarchism, p. 75 and p. 145] بهکاربردنی چهمکی “ئازادیخوازی” لهلایهن ئهنارکیستهکانهوه له دهههی 1890 بهدواوه له فهرهنسه به مهبهستی ڕزگاری له دهست یاسای بهربهستکردنی ئهنارکیستهکان لهو سهردهمهدا و ههروهها بۆ بهرگرتن له وێناگهری نیگهتیڤی خهڵك له واژهی “ئهنارکی” پهرهی پێ درا (بۆ نموونه سێباستیان فاور Sebastien Faure و لویس میشێل Louise Michel ڕۆژنامهی ئازادیخواز Le Libertaire یان له ساڵی 1895 له فهرنسه بڵاوکردووهتهوه).لهو کاتهوه بهتایبهت له دهرهوهی ئهمهریکا، واژهی ئازادیخواز به هزر و بزاڤه ئهنارکیستهکانهوه پهیوهسته. نموونهی زیاتر لهو بارهوه، ئهنارکیستهکان له جولای 1954دا له ئهمهریکا کۆمهڵهی ئازادیخوازانThe Libertarian Leauge پێکدههێنن، که لهسهر بنچینهکانی ئهنارکۆسهندیکالیزم پێك هاتبوو و تا ساڵی 1965 بهردهوام بوو. بهڵام لهلایهکی ترهوه، پارتی “ئازادیخواز“ی ئهمهریکا، تهنیا له سهروبهری ساڵانی 1970 سهری ههڵدا، ڕێك 100ساڵ پاش ئهوهی که یهکهمینجار ئهنارکیستهکان چهمکی ئازادیخواز بۆ دهربڕینی بیروبۆچوونهکانی خۆیان بهکار بردووه (90 ساڵ پاش بهکاربردنی یهکهمین جاری چهمکی “کۆمونیزمی ئازادیخواز“). بهم پێیه، ئهوه پارتی ئازادیخوازه که که چهمکی ئازادیخوازی “دزیوه” نهك ئهنارکیستهکان. دواتر له بهشی B دا، لهو بارهوه قسه دهکهین، بۆچی بۆچوونهکانی “ئازادیخوازی” سهرمایهداری (ئهوهی که پارتی ئازادیخواز پهسهندییهتی) دژی چهمکهکهیهتی.
بهو جۆرهی که له بهشی I دا ڕوونی دهکهینهوه، تهنیا سیستمی خاوهنداریتی ئازادیخوازانهی سۆشیالیستی Libertarian – Socialist دهتوانێت ئازادییه تاکهکهسییهکان پهڕه پێبدات. پێویست ئهوهش بوترێت، که خاوهنداریتی دهوڵهتی – ئهوهی که “سۆشیالیزم” ناو دهبرێت – بۆ ئهنارکیستهکان بههیچ شیوهیهك سۆشیالیزم نییه. وهك ئهوهی که له بهشی H دا تێی دهگهین، “سۆشیالیزم“ی دهوڵهتی، تهنیا جۆرێکه له سهرمایهداری و هیچ ناوهڕۆکێکی سۆشیالیستی نییه. ههروا که ڕۆدۆلف ڕۆکهر Rudolf Rocker تێبینی کردووه، سۆشیالیزم بۆ ئهنارکیستهکان “تهنیا پرسی زگتێری نییه، بهڵکو پرسی هێنانه ئارای کهڵچهڕێکه که شوناسی تاکهکهسی و داهێنانی ئازادی کهسهکان دابین دهکات؛ بهبێ ئازادی، بهرهو سهرمایهداری دهوڵهتی خهسێنهر مل دهنێت و تهواوی بیرکردنهوه و ههستی کهسهکان دهکاته قوربانی بهرژهوهندی خهیاڵی گشتی .“ [quoted by Colin Ward, “Introduction”, Rudolf Rocker, The London Years, p. 1]
به سهرنجدان له ڕهچهڵهکی ئهنارکیستی چهمکی “ئازادیخوازی”، کهمن ئهو ئهنارکیستانهی لایان ئاساییه که ببینن ئهم چهمکه لهلایهن ئایدیۆلۆژییهکهوه دزراوه، که شتێکی وا هاوبهشی لهتهك بۆچوونهکانماندا نییه. له دهوڵهته یهکگرتووهکان وهك مورهی بوکین Murray Bookchin تێبینی کردووه “چهمکی ‘ئازادیخوازی‘ بۆ خۆی، گرفت دهوروژێنێت، بهتایبهت فێڵی هاوتاکردنی ئایدیۆلۆژییایهکی دژه سهروهری لهتهك بزاڤێکی ههوڵدهر بۆ ‘سهرمایهداری بێگهرد‘ و ‘بازارئازاد‘. ئهو بزاڤه ههرگیز ئافهرێنهری چهمکهکه نییه: بهڵکو دهگهڕێتهوه بۆ بزاڤی ئهنارکیستی سهدهی نۆزده و پێویسته بگێڕدرێتهوه بۆ دژهسهروهران … ئهوانهی که ههوڵ دهدهن قسه له دهسهڵاتی خهڵکی وهك گشتێك بکهن، نهك بۆ خۆپهرستی کهسیی، ئهوانهی که ئازادی و خاوهندارێتی کۆمپانیاکان و سوود هاوتا دهکهن“. بهو جۆره پێویسته ئهنارکیستهکان له ئهمهریکا “بگهرێنهوه بۆ کردهییکردنی نهریتێك، که به هۆی ڕهوایی بازارئازادهوه شێوێنراوه”. [The Modern Crisis, pp. 154-5 وهك ئهوهی ئێمه دهیکهین، بهو جۆره لهسهر بانگهوازکردنی بۆچوونهکانمان به سۆشیالیزمی ئازادیخوانه، بهردهوام دهبین.
Anarkistan ئەنارشیستان 
پێویستە لە ژوورەوە بیت تا سەرنج بنێریت.