أدرك حقوقك

 

لکل الذين يعملون في ألمانيا – مع أو بدون أوراق – لهم حقوق التالیة:

 

– العقد العمل المكتوب (مكان العمل، نوع العمل، المدة العمل، الراتب / الأجر، والإجازة السنویة)

 

– الإجازة المرضية مدفوعة الأجر (4  أسابيع من بدء العمل)

 

– فترات الراحة (الحد الاقصی 8–11 ساعات العمل، والحد الادنی 30 دقيقة  فی 6 ساعات)

 

– تعويض عن العمل الإضافي (بالاجازة أو بالمال)

 

– إجازة السنویة مدفوعة كامل الأجر ( حد الادنی 24 أيام مع الأجر الکامل،  من بدء 4 الأسابیع من العمل)

 

–  التأمین الوقایة فی مكان العمل (معدات الحماية الشخصية، والسلامة)

 

– التأمين على الحوادث المهنية والانتقال ( Berufsgenossenschaft )

 

–  حماية الشباب (من ساعة 06 صباحا الی ساعة 20  مساءا ، كالحد أقصى 8– 9 ساعات يوميا، من ساعات 4 و 5 الحد الادنی 30 دقيقة استراحة).

 

– إجازة الأمومة ( 6 الأسابیع قبل الولادة  و 8 الأسابیع بعد ذلك)

 

– الحماية من التمييز والعنف

 

– الرواتب والبیان الساعات العمل ب(الوثیقة مکتوبة)

 

– فحص الملف الشخصي (مع المستشار القانوني أو العضو اتحادي)

 

– الطرد الكتبي ( وفق المواعید والمرسومات المقررة)

 

– الوثیقة المهنیة، مباشرتا بعد الإنتهاء العقد العمل (مع أو بدون التقیم)

 

–  حرية تكوين النقابة (حرية تنظیم من 3  اشخاص)

 

العمل الجزئي (400 €):

 

– استحقاق من الاجازة السنویة (بالنسبة لدوام كامل الوقت)

 

– الحق في تسجیل فی المرکز العمل الجزئي (Knappschaft)

 

العمل الموقت:

 

القراءة العقد العمل بدقة:

 

العنوان المکان العمل؟

 

الوقت العمل؟من يدفع تكاليف النقل الیومي؟

 

هل شركة تتوفر معدات السلامة المهنیة؟

 

هل یوجد العقد الجماعي، تحدید الحد الأدنى للأجور أو المساواة في الأجور؟

 

للمزيد من المعلومات www.leiharbeit-abschaffen.de

ترجمة من قبل المنتدی الاناركیین كوردستان (KAF)

المدونة   www.anarchistan.tk / الصفحة  www.anarchistan.co.cc

البرید الكتروني anarkistan@activist.com

 

 

 

A.1.3 بۆ چی ئه‌نارکیزم به‌ سۆشیالیزمی ئازادیخوازانه‌ش نێو ده‌برێت؟

زۆرێك له‌ ئه‌نارکیسته‌کان به‌ له‌به‌رچاوگرتنی سروشتی نه‌رێیی پێناسه‌کردنی واژه‌ی “ئه‌نارکیزم” له‌ ڕابوردوودا، واژه‌گه‌لی تریان بۆ پێداگرتن له‌سه‌ر پۆزه‌تیڤبوون و سازێنه‌ربوونی به‌کار بردووه‌. واژه‌ فره‌تر به‌کاربراوه‌کان بریتن له‌ “سۆشیالیزمی ئازاد freesocialism“، “کۆمونیزمی ئازاد free communism“، “سۆشیالیزمی ئازادیخواز libertarian socialism” و “کۆمونیزمی ئازادیخواز libertariancommunism“. بۆ ئه‌نارکیسته‌کان، سۆشیالیزمی ئازادیخواز، کۆمونیزمی ئازادیخواز و ئه‌نارکیزم به‌ کرده‌وه‌ هه‌ر یه‌ك واتایان هه‌یه‌. یا به‌و جۆره‌ی که‌ ڤانزێتی Vanzetti ده‌ڵێت: “پاش هه‌موو، ئێمه‌ش سۆشیالیستین وه‌ك سۆشیال-دیموکراته‌کان، سۆشیالیسته‌کان، کۆمونیسته‌کان و I.W.Wهه‌موو سۆشیالیستن. ته‌نیا جیاوازی بنه‌ڕه‌تی نێوان ئێمه‌ و هه‌موو ئه‌وانی تر ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌وان ده‌سه‌ڵاتخوازن، به‌ڵام ئێمه‌ ئازادیخوازین؛ ئه‌وان باوه‌ڕییان به‌ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت و میرایه‌تی خۆیان هه‌یه‌؛ ئێمه‌ باوه‌ڕمان به‌ هیچ جۆره‌ میری و ده‌وڵه‌تێك نییه‌.” [Nicola Sacco and Bartolomeo Vanzetti, The Letters of Sacco and Vanzetti, p. 274]

به‌ڵام ئایا ئه‌مه‌ دروسته‌؟ به‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ سه‌ر (American Heritage Dictionary) بۆمان ده‌رده‌که‌وێت: ئازادیخوازLibertarian : که‌سێك که‌ باوه‌ڕی به‌ ئازادی بیرکردنه‌وه‌ و کردار هه‌یه‌؛ که‌سێك که‌ باوه‌ڕی به‌ ئازادی ویست (ئیراده‌) هه‌یه‌.

سۆشیالیزم Socialism: سیستمێکی کۆمه‌ڵایه‌تی که‌ له‌وێدا به‌رهه‌مهێنه‌ران، ده‌سه‌ڵاتی رامیاری و که‌ره‌سته‌کانی به‌رهه‌مهێنان و دابه‌شکردنیان له‌به‌ر ده‌ستدایه‌.

ته‌نیا ئه‌و پێناسه‌یه‌ی سه‌ره‌وه‌ تێکه‌ڵ بکه‌ن و ببینن چی به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌دات: سۆشیالیزمی ئازادیخوازانه‌ Libertarian Socialism سیستمێکی کۆمه‌ڵایه‌تی که‌ باوه‌ڕی به‌ ئازادی کردار، بیرکردنه‌وه‌ و ویست هه‌یه‌. سیستمێك که‌ به‌رهه‌مهێنه‌ران، تیایدا ده‌سه‌ڵاتی رامیاری و که‌ره‌سته‌کانی به‌رهه‌مهێنان و دابه‌شکردنیان له‌به‌ر ده‌ستدایه‌.

(له‌ته‌ك ئه‌وه‌شدا ده‌بێت ئێمه‌ سه‌رنجه‌ ڕۆژانه‌ییه‌کانمان بخه‌ینه‌ سه‌ر گه‌شه‌نه‌کردووی رامیاریی که‌ هێشتاکه‌ به‌سه‌ر فه‌رهه‌نگه‌کاندا زاڵه‌. ئێمه‌ ئه‌م پێناسانه‌ ته‌نیا بۆ نیشاندانی ئه‌وه‌ی که‌ “ئازادیخوازی” ناکاته‌ “بازار ئازاد“ی سه‌رمایه‌داری و “سۆشیالیزم“یش ناکاته‌ خاوه‌ندارێتی ده‌وڵه‌تی. ئاشکرایه‌، که‌ فه‌رهه‌نگه‌کانی تر پێناسه‌ی جیاوازیان هه‌یه‌ – به‌تایبه‌ت بۆ سۆشیالیزم . ئه‌و ئاره‌زوومه‌ندییه‌ بۆ لێدوان له‌سه‌ر پێناسه‌ی فه‌رهه‌نگه‌کان بۆ به‌ دواچوونی بێکۆتایی و هۆگریی بێسوودی رامیاریی کراوه‌یه‌، به‌ڵام ئێمه‌ نامانه‌وێت).

به‌ڵام، به‌ سه‌رنجدان له‌ پێكهێنانی پارتی ئازادیخواز Libertarian Party له‌ ده‌وڵه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا، زۆرێك له‌ خه‌ڵكی پێیان وایه‌ که‌ “سۆشیالیزمی ئازادیخواز” واتایه‌کی دژه‌ چه‌مكی هه‌یه‌. له‌ڕاستیدا زۆرێك له‌ “ئازادیخوازان“پێیان وایه‌ که‌ ئه‌نارکیسته‌کان هه‌وڵی ئه‌وه‌ ده‌ده‌ن تاکو بۆچوونگه‌لی “دژه‌ ئازادیخوازی“ی “سۆشیالیزم“ ( به‌و جۆره‌ی که‌ ئه‌وان وێنای ده‌که‌ن) له‌ته‌ك ئایدیۆلۆژی پارتی ئازادیخواز، ئامێته‌ بکه‌ن و به‌و جۆره‌ بۆچوونگه‌لی “سۆشیالیزم” “په‌سه‌ندتر” بکه‌ن – به‌ واتایه‌کی تر، هه‌وڵ ده‌ده‌ن تاوه‌کو سیمبولی ئازادیخوازی له‌ هه‌ڵگرانی راستینه‌ی بدزن!

ئه‌مه‌ زۆر له‌ راستییه‌وه‌ دووره‌. ئه‌نارکیسته‌کان له‌ ده‌هه‌ی 1850ه‌وه‌ چه‌مکی “ئازادیخوازی“یان بۆ ناساندنی خۆیان و بۆچوونه‌کانیان به‌کار بردووه‌. به‌پێی مێژووناسی ئه‌نارکیست ماکس نێتلاو Max Nettlau ئه‌نارکیستی شۆڕشگێڕ جۆزێف دیاکوا Joseph Dejacque ڕۆژنامه‌ی Le Libertaire, Journal du Mouvement Social ی له‌نێوان سالانی 1858تا 1861 له‌ نیویۆرك ده‌رکردووه‌. ئه‌مه‌ له‌ کاتێکدایه‌ که‌ مێژووی به‌کاربردنی “واژه‌ی کۆمونیزمی ئازادیخواز” بۆ مانگی نۆڤه‌مبه‌ری 1880 ده‌گه‌ڕێته‌وه‌. [Max Netllau, A Short History of Anarchism, p. 75 and p. 145] به‌کاربردنی چه‌مکی “ئازادیخوازی” له‌لایه‌ن ئه‌نارکیسته‌کانه‌وه‌ له‌ ده‌هه‌ی 1890 به‌دواوه‌ له‌ فه‌ره‌نسه‌ به‌ مه‌به‌ستی ڕزگاری له‌ ده‌ست یاسای به‌ربه‌ستکردنی ئه‌نارکیسته‌کان له‌و سه‌رده‌مه‌دا و هه‌روه‌ها بۆ به‌رگرتن له‌ وێناگه‌ری نیگه‌تیڤی خه‌ڵك له‌ واژه‌ی “ئه‌نارکی” په‌ره‌ی پێ درا (بۆ نموونه‌ سێباستیان فاور Sebastien Faure و لویس میشێل Louise Michel ڕۆژنامه‌ی ئازادیخواز Le Libertaire یان له‌ ساڵی 1895 له‌ فه‌رنسه‌ بڵاوکردووه‌ته‌وه‌).له‌و کاته‌وه‌ به‌تایبه‌ت له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا، واژه‌ی ئازادیخواز به‌ هزر و بزاڤه‌ ئه‌نارکیسته‌کانه‌وه‌ په‌یوه‌سته‌. نموونه‌ی زیاتر له‌و باره‌وه‌، ئه‌نارکیسته‌کان له‌ جولای 1954دا له‌ ئه‌مه‌ریکا کۆمه‌ڵه‌ی ئازادیخوازانThe Libertarian Leauge پێکده‌هێنن، که‌ له‌سه‌ر بنچینه‌کانی ئه‌نارکۆسه‌ندیکالیزم پێك هاتبوو و تا ساڵی 1965 به‌رده‌وام بوو. به‌ڵام له‌لایه‌کی تره‌وه‌، پارتی “ئازادیخواز“ی ئه‌مه‌ریکا، ته‌نیا له‌ سه‌روبه‌ری ساڵانی 1970 سه‌ری هه‌ڵدا، ڕێك 100ساڵ پاش ئه‌وه‌ی که‌ یه‌که‌مینجار ئه‌نارکیسته‌کان چه‌مکی ئازادیخواز بۆ ده‌ربڕینی بیروبۆچوونه‌کانی خۆیان به‌کار بردووه‌ (90 ساڵ پاش به‌کاربردنی یه‌که‌مین جاری چه‌مکی “کۆمونیزمی ئازادیخواز“). به‌م پێیه‌، ئه‌وه‌ پارتی ئازادیخوازه‌ که‌ که‌ چه‌مکی ئازادیخوازی “دزیوه‌” نه‌ك ئه‌نارکیسته‌کان. دواتر له‌ به‌شی B دا، له‌و باره‌وه‌ قسه‌ ده‌که‌ین، بۆچی بۆچوونه‌کانی “ئازادیخوازی” سه‌رمایه‌داری (ئه‌وه‌ی که‌ پارتی ئازادیخواز په‌سه‌ندییه‌تی) دژی چه‌مکه‌که‌یه‌تی.

به‌و جۆره‌ی که‌ له‌ به‌شی I دا ڕوونی ده‌که‌ینه‌وه‌، ته‌نیا سیستمی خاوه‌نداریتی ئازادیخوازانه‌ی سۆشیالیستی Libertarian – Socialist ده‌توانێت ئازادییه‌ تاکه‌که‌سییه‌کان په‌ڕه‌ پێبدات. پێویست ئه‌وه‌ش بوترێت، که‌ خاوه‌نداریتی ده‌وڵه‌تی – ئه‌وه‌ی که‌ “سۆشیالیزم” ناو ده‌برێت – بۆ ئه‌نارکیسته‌کان به‌هیچ شیوه‌یه‌ك سۆشیالیزم نییه‌. وه‌ك ئه‌وه‌ی که‌ له‌ به‌شی H دا تێی ده‌گه‌ین، “سۆشیالیزم“ی ده‌وڵه‌تی، ته‌نیا جۆرێکه‌ له‌ سه‌رمایه‌داری و هیچ ناوه‌ڕۆکێکی سۆشیالیستی نییه‌. هه‌روا که‌ ڕۆدۆلف ڕۆکه‌ر Rudolf Rocker تێبینی کردووه‌، سۆشیالیزم بۆ ئه‌نارکیسته‌کان “ته‌نیا پرسی زگتێری نییه‌، به‌ڵکو پرسی هێنانه‌ ئارای که‌ڵچه‌ڕێکه‌ که‌ شوناسی تاکه‌که‌سی و داهێنانی ئازادی که‌سه‌کان دابین ده‌کات؛ به‌بێ ئازادی، به‌ره‌و سه‌رمایه‌داری ده‌وڵه‌تی خه‌سێنه‌ر مل ده‌نێت و ته‌واوی بیرکردنه‌وه‌ و هه‌ستی که‌سه‌کان ده‌کاته‌ قوربانی به‌رژه‌وه‌ندی خه‌یاڵی گشتی .“ [quoted by Colin Ward, “Introduction”, Rudolf Rocker, The London Years, p. 1]

به‌ سه‌رنجدان له‌ ڕه‌چه‌ڵه‌کی ئه‌نارکیستی چه‌مکی “ئازادیخوازی”، که‌من ئه‌و ئه‌نارکیستانه‌ی لایان ئاساییه‌ که‌ ببینن ئه‌م چه‌مکه‌ له‌لایه‌ن ئایدیۆلۆژییه‌که‌وه‌ دزراوه‌، که‌ شتێکی وا هاوبه‌شی له‌ته‌ك بۆچوونه‌کانماندا نییه‌. له‌ ده‌وڵه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان وه‌ك موره‌ی بوکین Murray Bookchin تێبینی کردووه‌ “چه‌مکی ‘ئازادیخوازی‘ بۆ خۆی، گرفت ده‌وروژێنێت، به‌تایبه‌ت فێڵی هاوتاکردنی ئایدیۆلۆژییایه‌کی دژه‌ سه‌روه‌ری له‌ته‌ك بزاڤێکی هه‌وڵده‌ر بۆ ‘سه‌رمایه‌داری بێگه‌رد‘ و ‘بازارئازاد‘. ئه‌و بزاڤه‌ هه‌رگیز ئافه‌رێنه‌ری چه‌مکه‌که‌ نییه‌: به‌ڵکو ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ بزاڤی ئه‌نارکیستی سه‌ده‌ی نۆزده‌ و پێویسته‌ بگێڕدرێته‌وه‌ بۆ دژه‌سه‌روه‌ران … ئه‌وانه‌ی که‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ن قسه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتی خه‌ڵکی وه‌ك گشتێك بکه‌ن، نه‌ك بۆ خۆپه‌رستی که‌سیی، ئه‌وانه‌ی که‌ ئازادی و خاوه‌ندارێتی کۆمپانیاکان و سوود هاوتا ده‌که‌ن“. به‌و جۆره‌ پێویسته‌ ئه‌نارکیسته‌کان له‌ ئه‌مه‌ریکا “بگه‌رێنه‌وه‌ بۆ کرده‌ییکردنی نه‌ریتێك، که‌ به‌ هۆی ڕه‌وایی بازارئازاده‌وه‌ شێوێنراوه‌”. [The Modern Crisis, pp. 154-5 وه‌ك ئه‌وه‌ی ئێمه‌ ده‌یکه‌ین، به‌و جۆره‌ له‌سه‌ر بانگه‌وازکردنی بۆچوونه‌کانمان به‌ سۆشیالیزمی ئازادیخوانه‌، به‌رده‌وام ده‌بین.

 

 

 

بيان من فرع مانشستر للفيدرالية الأناركية في بريطانيا عن حرب غزة

الجمعة 9 يناير كانون الثاني 2009

شيء واحد واضح بشكل أكيد فيما يتعلق بالوضع الحالي في غزة : إن دولة إسرائيل ترتكب فظائع يجب إيقافها فورا . مع مئات القتلى و آلاف المصابين , أصبح أكثر وضوحا أن هدف العملية العسكرية , التي جرى التخطيط لها منذ توقيع وقف إطلاق النار الأساسي في يونيو حزيران , هو تدمير حماس بالكامل . يأتي الهجوم بعد الحصار الذي سبب الشلل طوال فترة وقف “إطلاق النار” المفترض , الذي دمر حياة الغزاويين , و دمر البنية المدنية التحتية و خلق كارثة إنسانية سيسعى أي إنسان يملك شيئا من الإنسانية إلى وضع نهاية لها . لكن ليس هذا كل ما يمكن قوله عن الوضع .على كلا طرفي النزاع , فكرة أن معارضة إسرائيل يجب أن تعني دعم حماس و حركة “مقاومتها” هو شائع بشكل خاطئ . إننا نرفض هذه الفكرة تماما .

تماما مثل أي مجموعة أخرى من الحكام , فإن حماس , مثل كل الفصائل الفلسطينية الكبرى , سعيدة و راغبة بالتضحية بالفلسطينيين العاديين لزيادة قوتها . هذه ليست نقطة نظرية ما مبهمة – فحتى اليوم كانت معظم الوفيات في غزة نتيجة للقتال بين حماس و فتح . “الخيارات” التي تقدم للشعب الفلسطيني العادي هي بين رجال العصابات الإسلامية ( حماس , الجهاد الإسلامي ) أو العصابات القومية ( فتح , كتائب شهداء الأقصى ) . أظهرت هذه الجماعات استعدادها لمهاجمة محاولات الطبقة العاملة لتحسين ظروف حياتهم , بالاستيلاء على مكاتب النقابات , و اختطافهم لنقابيين بارزين , و كسر الإضرابات . مثال واضح على هذا هو تدمير إذاعة عمال فلسطين من قبل كتائب شهداء الأقصى , بحجة “إذكاء النزاعات الداخلية” . من الواضح أن “فلسطين حرة” تحت سيطرة أي من هذه المجموعات لن تكون شيئا من هذا القبيل .

كأناركيين , نحن أمميون , نعارض فكرة أن الحكام و المحكومين داخل شعب ما تجمعهم مصالح مشتركة . لذلك يرفض الأناركيون القومية الفلسطينية تماما كما نرفض القومية الإسرائيلية ( الصهيونية ) . لا تمنح الأثنية ( وحدة النسب ) أي حقوق في الأرض , تحتاج إلى الدولة لتفرضها بالقوة . بينما للناس , على الجهة المقابلة الحق في أن تتم تلبية حاجاتهم , و يجب أن يتمكنوا من العيش حيثما يختارون , بحرية .

لذلك فإننا في مواجهة الانقسامات و الخيارات المزيفة التي تطرحها القومية , ندعم بشكل كامل السكان العاديين في غزة و إسرائيل ضد حروب الدولة – ليس بسبب قوميتهم , أثنيتهم أو دينهم , بل ببساطة لأنهم كائنات حية فعلا , تشعر , تفكر , تعاني و تناضل . و يجب على هذا الدعم أن يعني العداء الكامل لكل من يقمعهم و يستغلهم – دولة إسرائيل و الحكومات و الشركات الغربية التي تمدها بالأسلحة , و أيضا كل بقية القوى الرأسمالية التي تسعى إلى استخدام الفلسطينيين الشغيلة العاديين كمخالب في صراعاتهم على السلطة . الحل الوحيد الواقعي هو حل جماعي , يقوم على حقيقة أننا في النهاية و كطبقة , عالمية , لا نملك أي شيء إلا قدرتنا على العمل لصالح الآخرين , و كل شيء يمكن أن نكسبه هو في إنهاء هذا النظام – الرأسمالية – و الدول و الحروب التي يحتاجها .

أن يبدو هذا حلا “صعبا” لا يمنعه من أن يكون الحل الصحيح . أي “حل” آخر يعني دورات لا تنتهي من النزاعات , التي هي ما تمثله القومية , هو ليس بحل على الإطلاق . و إذا كانت هذه هي القضية , فإن حقيقة أنه “أكثر سهولة” لا علاقة له بالموضوع . هناك قطاعات من المجتمع الفلسطيني لا تخضع للحكام المحتملين – الاحتجاجات التي تنظمها لجان القرى في الضفة الغربية على سبيل المثال . إنهم يستحقون دعمنا . مثل أولئك الذين في إسرائيل الذين يرفضون أن يحاربوا , و الذين يقاومون الحرب . لكن ليست المجموعات التي تدعو الفلسطينيين ليذبحوا نيابة عنهم من قبل واحد من أكثر الجيوش تفوقا في العالم , و الذي يهاجم المدنيين بكل رغبة على الطرف الآخر من الحدود .

مهما كان من يموت , فإن حماس و دولة إسرائيل ستنتصران .

نقلا عن   http://www.ainfos.ca/en/ainfos22034.html

ھەزار كرێكاری ڕست و چنینی المحلة ی میسر درێژە بە مانگرتنەكەیان دەدەن، پاش پیوەستبوونی شیفتی سێیەم و ئەنجوومەنێكی ٣٠٠ كرێكاری بۆ پاسەوانی كارخانە.. داواكارییە سەرەكییەكانی مانگرتنەكەیان بریتین لە : زیادكردنی لایەنی كەمی كرێ بۆ ١٥٠٠ جونەی، بەرەنگاری گەندەڵی و دەركردنی گەندەڵان و یەكێتی كرێكاران دەكەن

A.1.2 ئه‌نارکیزم چی ده‌گه‌یێنێت‌؟

به‌ پێی ده‌ربڕینی پیته‌ر کرۆپۆتکین، ئه‌نارکیزم “سیستمێکی بێ میرایه‌تییه‌ له‌ سۆشیالیزم “ [Anarchism, p. 46] به‌ واتایه‌کی تر، “ئه‌نارکیزم به‌ واتای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی به‌هره‌کێشی مرۆڤ له‌ لایه‌ن مرۆڤه‌وه‌، که‌ هه‌مان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی خاوه‌ندارێتی تایبه‌تی (له‌وانه‌ سه‌رمایه‌داری) و میرایه‌تییه‌.” [Errico Malatesta, Towards Anarchism,”, p. 75]

له‌به‌ر ئه‌وه‌، ئه‌نارکیزم تیئۆرییه‌کی رامیارییه‌ و ئامانجی پێكهێنانی کۆمه‌ڵگه‌یه‌که‌ به‌بێ پێکهاته‌ی قوچکه‌یی رامیاریی، ئابووریی و کۆمه‌ڵایه‌تیی. ئه‌نارکیسته‌کان پاگه‌نده‌ی ئه‌وه‌ ده‌که‌ن، که‌ ئه‌نارکی، بێ سه‌روه‌ر، فۆرمی گونجاوی سیستمێكی کۆمه‌ڵایه‌تیی و بۆ سوودوه‌رگرتن له‌وپه‌ڕی ڕاده‌ی فراوانی ئازادی تاکه‌که‌سی و یه‌کسانی کۆمه‌ڵایه‌تیی له‌باره‌. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خوازیاری به‌دیهێنانی ئامانجگه‌لی ئازادی و یه‌کسانی وه‌ك ئاڵوگۆڕیكی پشتیوانی خۆین. یا به‌و جۆره‌ی که‌ باکونین له‌ ده‌ربڕینه‌ به‌ناوبانگه‌که‌ی خۆیدا ده‌ڵێت:

“ئێمه‌ به‌و بڕوایه‌ گه‌یشتووین که‌ ئازادی به‌بێ سۆشیالیزم واته‌ سته‌م و ناداروه‌ری و سۆشیالیزم به‌بێ ئازادی واته‌ کۆیله‌تی و دڕنده‌یی.“ [The Political Philosophy of Bakunin, p. 269]

مێژووی کۆمه‌ڵگه‌ مرۆییه‌کان ئه‌م پرسه‌ی سه‌لماندووه‌، که‌ ئازادی به‌بێ یه‌کسانی، ئازادییه‌ بۆ ده‌سه‌ڵاتداران، یه‌کسانیش به‌بێ ئازادی له‌ توانادا نییه‌ و ئاراسته‌کردنه‌ به‌ره‌و کۆیله‌تی.

ئه‌گه‌ر چی جۆرگه‌لی جیاواز له‌ ئه‌نارکیزم هه‌ن( له‌ ئه‌نارکیزمی تاکگه‌را individualist anarchism وه‌ بگره‌ تا ئه‌نارکۆکۆمونیزم communist-anarchism… بۆ زانیاری زیاتر بنواڕنه‌ به‌شی A.3) هه‌موویان دوو خاڵی هاوبه‌شیان له‌ ناوه‌ڕۆکی خۆیاندا هه‌ڵگرتووه‌؛ دژایه‌تی له‌ته‌ك میرایه‌تی و دژایه‌تی سه‌رمایه‌داری. به‌ قسه‌ی ئه‌نارکیستی تاکگه‌را به‌نیامین توکه‌ر Benjamin Tucker ئه‌نارکیزم پێ له‌سه‌ر “هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت و نه‌هێشتنی قازانجخۆری؛ میرایه‌تی مرۆڤ به‌سه‌ر مۆرڤ و به‌هره‌کێشی مرۆڤ له‌لایه‌ن مرۆڤه‌وه‌” داده‌گرێت [cited by Eunice Schuster, Native American Anarchism, p. 140] ته‌واوی ئه‌نارکیسته‌کان به‌ ئه‌ندازه‌ی ده‌وڵه‌ت و میرایه‌تی، سوود، به‌رتیل و کرێ وه‌ك قازانجخۆری ده‌بینن و له‌ته‌كیان و ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ی که‌ ده‌یانهێنێته‌ بوون، دژایه‌تی ده‌که‌ن.

به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی، به‌پێی ده‌ربڕنی ل. سوزان براونL. Susan Brown له‌ چوارچێوه‌ی “به‌سته‌رێکی هاوبه‌ش“ ئه‌نارکیزم “ڕسواکردنی هه‌موو پایه‌به‌ندییه‌کی قوچکه‌یی و پاوانخوازیییه‌، له‌به‌رامبه‌ردا ئاره‌زوومه‌ندی خه‌باتکردنه‌ بۆ ئازادی تاکایه‌تی مرۆڤ.“ [The Politics of Individualism, p. 108] بۆ ئه‌نارکیسته‌کان، تاوه‌کو مرۆڤ بۆ میرایه‌تی یا ده‌سه‌ڵاتی سه‌رمایه‌دار ملکه‌چ بێت، ناتوانێت به‌ ئازادی بگات. به‌و جۆره‌ی که‌ ڤۆلتارین دێ کلێیر Voltairine de Cleyre به‌ کورتی ده‌ری ده‌بڕێت: “ئه‌نارکیزم … له‌ توانادابوونی کۆمه‌ڵگه‌یه‌ك فێرده‌کات، که‌ پێداویستی یه‌ك به‌ یه‌کی مرۆڤه‌کان تێیدا دابین کراوه‌ و په‌روه‌رده‌ی ته‌واوی هۆشیی و جه‌سته‌یی سه‌ردێڕی ژیانی هه‌مووانه‌ … ئه‌نارکیزم فێرمان ده‌کات، که‌ ده‌زگه‌ی نادادوه‌رانه‌ و سته‌مگه‌رانه‌ی به‌رهه‌مهێنان و دابه‌شکردنی هه‌نووکه‌یی، ده‌بێت له‌نێو ببرێت و له‌لایه‌ن سیستمێکه‌وه‌ شوێنی بگیردرێته‌وه‌، که‌ به‌بێ پێداویستبوونی خاوه‌نکار که‌ کرێکار ناچار ده‌بێت به‌شی زۆر له‌ به‌رهه‌می خۆی به‌و بفرۆشێت، ئازادی کارکردن بۆ هه‌مووان دابین ده‌کات … له‌ مرۆڤی گوێرایه‌ڵ، مرۆڤی ناڕازی ده‌ئافرێنێ و له‌ یاخیبووی نائاگا، نارازی هوشیار په‌رده‌وه‌رده‌ ده‌کات … ئه‌نارکیزم له‌ دویی به‌ئاگاهێنانه‌وه‌ی هه‌ستی هوشیاری مرۆییه‌وه‌یه‌ به‌رامبه‌ر به‌ سته‌م و نادادوه‌ری، هه‌ستێك بۆ درێژه‌دان به‌ جه‌نگی بێکۆتایی دژی سه‌رمایه‌داری و ده‌وڵه‌ت، هه‌ستێك که‌ خوازیاری کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی باشتره‌.“[Anarchy! An Anthology of Emma Goldman’s Mother Earth, pp. 23-4]

به‌م جۆره‌، ئانارکیزم تیئۆرییه‌کی رامیارییه‌، که‌ لایه‌نگری پێکهێنانی ئه‌نارکی، کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی پشتبه‌ستوو به‌ بنه‌مای به‌و په‌ڕی “بێ فه‌رمانڕه‌وایی”ه‌. بۆ گه‌یشتن به‌م ئامانجه‌ “ ئه‌نارکیسته‌کان وه‌ك ته‌واوی سۆشیالیسته‌کان بڕوایان وایه‌، که‌ سه‌رده‌می خاوه‌ندارێتی تایبه‌تی زه‌مین، سه‌رمایه‌ و که‌ره‌سته‌کانی به‌رهه‌مهینان به‌سه‌ر چووه‌ و سزاوار به‌ له‌ناوچوونه‌. ئه‌وه‌ی که‌ که‌ره‌سته‌کانی به‌رهه‌مهێنان ده‌بێت دارایی هاوبه‌شی کۆمه‌ڵگه‌ بن و هاوبه‌ش له‌لایه‌ن به‌رهه‌مهێنه‌رانی سامانه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ ببرێن. ئه‌نارکسیته‌کان ئه‌وه‌ ڕاده‌گه‌یێنن که‌ ڕێکخستنی ئایدیالی ڕامیاریی کۆمه‌ڵگه‌ کاتێك دێته‌ بوون، که‌ کارگێریی میری تا که‌مترین ئاست دابه‌زیبێت …. هه‌روه‌ها ئه‌وه‌ی که‌ دوائامانجی کۆمه‌ڵگه‌ هێنانه‌خواره‌وه‌ی کاروباری میرییه‌ تا ئاستی نه‌بوون. ئه‌مه‌ هه‌مان کۆمه‌ڵگه‌ی بێ میرایه‌تی – ئه‌نارکی-یه‌.“ [Peter Kropotkin, Op. Cit., p. 46]

به‌م جۆره‌ ئه‌نارکیزم هه‌م پۆزه‌تیڤه‌ و هه‌م نیگه‌تیڤ. کۆمه‌ڵگه‌ی هه‌نووکه‌یی شی ده‌کاته‌وه‌ و لێك ده‌داته‌وه‌ و ڕه‌خنه‌ی ئاراسته‌ ده‌کات. به‌ڵام له‌ هه‌مان کاتدا تێڕوانینی نوێ بۆ کۆمه‌ڵگه‌ی داهاتوو ده‌خاته‌ ڕوو؛ کۆمه‌ڵگه‌یه‌ك که‌ پێداویستییه‌ تایبه‌ته‌کانی مرۆڤ، ئه‌وانه‌ی که‌ کۆمه‌ڵگه‌ی هه‌نووکه‌یی نکۆڵییان لێ ده‌کات، به‌وپه‌ڕی ڕاده‌ ده‌گه‌یێنێت. ئه‌و پێداویستییانه‌ی که‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا ئازادانه‌ و یه‌کسانیخوازانه‌ و هاوپشتییانه‌ن، له‌ به‌شی A.2.فره‌تر ڕوون ده‌کرێنه‌وه‌.

ئانارکیزم شیکردنه‌وه‌ و لێکدانه‌وه‌ی ڕه‌خنه‌گرانه‌ له‌ته‌ك هیواکان ئامێته‌ ده‌کات، یا به‌و جۆره‌ی که‌ باکونین (له‌ ڕۆژانی ئه‌نارکیستی پێشوویدا ) په‌نجه‌ی بۆ ڕاده‌کێشێت، “پاڵنه‌ری وێرانکردن، پاڵنه‌رێکی ئافه‌رێنه‌ره‌.“ که‌س ناتوانێت کۆمه‌ڵگه‌یه‌كی باشتر چێ بکات به‌بێ ئه‌وه‌ی ده‌رکێکی دروستی له‌ که‌موکوڕی و گرفته‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی هه‌نووکه‌یی هه‌بێت.

هه‌روه‌ها پێویسته‌ پێ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ داگرین که‌ ئه‌نارکیزم واوه‌تر له‌ شیکردنه‌وه‌ و لێکدانه‌وه‌ و خستنه‌ڕووی وێناگه‌ری کۆمه‌ڵگه‌ی تازه‌یه‌. ئه‌نارکیزم ڕیشه‌ی له‌ خه‌باتدایه‌؛ خه‌باتی که‌سی چه‌وساوه‌ بۆ ئازادی. به‌ واتایه‌کی تر، ئه‌نارکیزم ڕێگه‌یه‌کی تازه‌یه‌ به‌ره‌و کۆمه‌ڵگه‌ی پشتبه‌ستوو به‌ پێداویستییه‌کانی مرۆڤ، نه‌ك ده‌سه‌ڵات، ده‌خاته‌ ڕوو و هه‌روه‌ها شوێنه‌کانی گۆی زه‌مین له‌ پێش سووده‌وه‌ داده‌نێت. وه‌ك یه‌کێك له‌ ئه‌نارکیسته‌کانی سکۆتله‌نده‌ ستوارت کریستی Stuart Christie ده‌ڵێت:

“ئه‌نارکیزم بزاڤێکه‌ بۆ ئازادی مرۆڤ. وه‌ك سه‌لماوه‌، دیموکراتیك و یه‌کسانیخوازه‌ … ئه‌نارکیزم وه‌ك خه‌باتی راسته‌وخۆ له‌لایه‌ن چه‌وساوه‌وه‌ له‌ دژی چه‌وسانه‌وه‌ و سته‌م و به‌هره‌کێشی ده‌ستی پێ کردووه‌ و به‌و جۆره‌ش به‌رده‌وام ده‌بێت. دژی په‌ره‌پێدانی ده‌سه‌ڵاتی میریی و ڕێسا و مۆرکه‌ کوشنده‌کانی خاوه‌ندارێتی تایبه‌تی و چاوچنۆکی تاکایه‌تییه‌. ئه‌م دووانه‌ – پێکه‌وه‌ یا به‌ته‌نیا- ته‌نیا به‌رژه‌وه‌ندی ژماره‌یه‌کی دیاریکراو له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی که‌سانی تر دابین ده‌که‌ن.

“ ئه‌نارکیزم هه‌م تیئۆری و هه‌م کرده‌یه‌ بۆ ژیان. له‌ ڕووی فیلۆسۆفییه‌وه‌، ئه‌نارکیزم ئامانجی به‌دیهێنانی باڵاترین پله‌ی ته‌بایی نێوان که‌سه‌کان، کۆمه‌ڵگه‌ و سروشته‌. به‌کرده‌وه‌، ئامانجی ئه‌نارکیزم به‌و جۆره‌یه‌، که‌ ئێمه‌ به‌خۆمان کۆمه‌ڵگه‌ وه‌ها ڕێکی بخه‌ین و بژین، که‌ ڕامیارکاران، میرایه‌تییه‌کان و ده‌وڵه‌ته‌کان، ئه‌رکه‌کانیان بکه‌ینه‌ شتێکی زیاده‌ و ناپێویست. له‌ کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی ئه‌نارکیستیدا، که‌سه‌کان به‌ڕێزی به‌رابه‌رانه‌ له‌ کۆبوونه‌وه‌ ناسه‌پێنراوه‌کاندا (به‌بێ په‌یوه‌ندی سه‌رۆك و نۆکه‌ر) ڕێكخراو ده‌بن و که‌ره‌سته‌کانی به‌رهه‌مهێنان و دابه‌شکردن هی هه‌مووان ده‌بن.

“ئه‌نارکیسته‌کان که‌سانی خه‌یاڵپه‌روه‌ری پشتبه‌ستوو به‌ بنچینه‌ی دابڕاو و بیرکردنه‌وه‌ی گۆشه‌گیرانه‌ نین… ئه‌نارکیسته‌کان ئه‌وه‌ باش ده‌زانن، که‌ کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی باڵا (پێرفێکت) له‌ دواڕۆژدا سه‌رکه‌وتوو نابێت. له‌ ڕاستیدا، خه‌بات له‌و پێناوه‌دا بۆ هه‌میشه‌ به‌رده‌وام ده‌بێت! له‌ته‌ك ئه‌وه‌شدا، ئه‌وه‌ تێڕوانینه‌ که‌ پشتیوانیه‌ك بۆ خه‌بات دژی شته‌کان وه‌ك ئه‌وه‌ی که‌ هه‌ن ده‌سته‌به‌ر ده‌کات و شتگه‌لێك که‌ ده‌بێت ببن…

“سه‌ره‌نجام، ئه‌وه‌ خه‌باته‌ که‌ ئه‌نجام دیاری ده‌کات. پێشکه‌وتن به‌ره‌و کۆمه‌ڵێکی به‌که‌ڵكتر، ده‌بێت به‌ دژایه‌تی و وه‌ستانه‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر هه‌ر جۆره‌ ناداروه‌ری و چه‌وسانه‌وه‌یه‌ك ده‌ست پێ بکات. به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی، ئه‌مه‌ به‌ واتای دژایه‌تیکردنی هه‌موو جۆره‌ به‌هره‌کێشییه‌ك و خه‌بات دژی ڕه‌وایه‌تی هه‌ر جۆره‌ فه‌رمانڕه‌واییه‌کی سه‌پێنراو. ئه‌نارکیسته‌کان ئه‌گه‌ر ته‌نیا بیرکردنه‌وه‌یه‌کی نه‌گۆڕ که‌ هه‌یانه‌، ئه‌وه‌یه‌ که‌ کاتێك که‌ خووگرتن به‌ خۆدانه‌ده‌ست ڕامیاران و ئایدیۆلۆژیبازان له‌نێو بچێت، کاتێك که‌ به‌ره‌نگاری له‌به‌رامبه‌ر ده‌سه‌ڵاتخوازی و به‌هرکێشی سه‌رهه‌ڵده‌دات، ئه‌و کاته‌یه‌ که‌ خه‌ڵکی ئاسایی توانای به‌ڕێوه‌بردنی ته‌واوی بواره‌کانی ژیانی خۆیان، ئازادانه‌ و دادوه‌رانه‌، له‌ هه‌ر سه‌رده‌م و شوێنێکدا ده‌بێت.

“ئه‌نارکیسته‌کان له‌ ده‌ره‌وه‌ی خه‌باتی جه‌ماوه‌ری نین و ئامانجیان زاڵبوون به‌سه‌ر ئه‌و خه‌باته‌دا نییه‌. ئه‌وان هه‌وڵ ده‌ده‌ن تاوه‌کو به‌پێی توانا و به‌ شێوه‌ی کرده‌یی ئه‌وه‌ی له‌ توانایاندایه‌ له‌ به‌رزکردنه‌وه‌ی هه‌ستی خۆپه‌روه‌رده‌کردنی خۆیی که‌سه‌کان و به‌ په‌ره‌دان به‌ هاوپشتی گروپیی، کۆمه‌ك و هاریکاری بکه‌ن. ده‌کرێت بیرکردنه‌وه‌ و بۆچوونگه‌لی ئه‌نارکیستی به‌ خوازیاریی په‌یوه‌ندی خۆبه‌شانه‌، یه‌کسانی و هاوتایی له‌ بڕیاردانه‌کاندا، هاوئامانجی و ڕه‌خنه‌گرتن له‌ ته‌واوی شێوه‌کانی ده‌سه‌ڵاتداری و فه‌رمانڕه‌وایی و له‌ بزاڤه‌ فیلۆسۆفی، کۆمه‌ڵایه‌تی و شۆڕشگێڕییه‌کان، له‌به‌رچاو بگرین.“ [My Granny made me an Anarchist, p. 162-3]

ئه‌نارکیسته‌کان ده‌ڵێن، که‌ ئه‌نارکیزم به‌ جۆرێکی ساده‌ ده‌ربڕی توانایی ئێمه‌یه‌ بۆ ڕێکخستنی خۆمان و به‌ڕێوه‌بردنی کۆمه‌ڵگه‌ به‌بێ پێویستی خاوه‌کاران و ڕامیارکاران. ئه‌نارکیزم ڕێگه‌ به‌ چینی کرێکار و که‌سانی تری چه‌وساوه‌ ده‌دات هوشیاری به‌ده‌ست بهێنن و پێ له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی خۆیان داگرن و خه‌بات بۆ شۆڕشاندنی کۆمه‌ڵگه‌ وه‌ك گشتێك بکه‌ن. ته‌نیا به‌ ئه‌نجامدانی ئه‌مه‌، ئێمه‌ ده‌توانین کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی گونجاو بۆ مرۆڤ و ژیان تێیدا به‌دی بهێنین.

ئه‌نارکیزم فیلۆسۆفییه‌کی دابڕاو نییه‌. بۆچوون و تێڕوانینی ئه‌نارکیستی ڕۆژانه‌ ده‌خرێنه‌ پای جێبه‌جێبوونه‌وه‌. هه‌ر کات، که‌ مرۆڤی چاوساوه‌ بۆ به‌ده‌ستهێنانی مافه‌کانی ڕاپه‌ڕێت، بۆ ئازادی خۆی هه‌نگاو بنێت، هاوپشتی و هه‌ره‌وه‌زی پیاده‌ بکات و خۆی به‌بێ خاوه‌نکار و ڕابه‌ر ڕێك بخات، له‌وێدا گیانی ئه‌نارکی به‌رجه‌سته‌ ده‌بێت. ئه‌نارکیسته‌کان ته‌نیا له‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌دان تاوه‌کو ئه‌م حه‌زه‌ ئازادیخوازانه‌یه‌ به‌هێز بکه‌ن و په‌ره‌ی پێ بده‌ن. به‌و جۆره‌ی که‌ له‌ به‌شی (J) دا له‌باره‌یه‌وه‌ فره‌تر قسه‌ ده‌که‌ین. ئه‌نارکیسته‌کان بیرکردنه‌وه‌ و بۆچوونه‌کانی خۆیان به‌ ڕێگه‌ی جۆراوجۆر له‌نێو ده‌روونی سیستمی سه‌رمایه‌داریدا ده‌خه‌نه‌گه‌ڕ تا گۆڕانی له‌بارتر ده‌که‌ن و کاتی ئه‌وه‌ دێت که‌ بۆ هه‌میشه‌ له‌نێو ببرێت. له‌ به‌شی ( I) دا قسه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌که‌ین که‌ ئامانجی ئێمه‌ جێگرتنه‌وه‌یه‌تی به‌ چی یا ئامانجی ئه‌نارکیزم چییه‌.

بقلم : ميخائيل باكونين

 ترجمة : مازن كم الماز

يفترض وجود دولة واحدة محدودة وجود دول متعددة , أو أن يحرض على تشكيلها عند الضرورة , من الطبيعي تماما أن الأفراد الذين يجدون أنفسهم خارج هذه الدولة و الذين تهدد هذه الدولة وجودهم و حريتهم , يجب بدورهم أن يجتمعوا ضدها . لدينا هنا الإنسانية و قد مزقت إلى عدد غير محدد من الدول , الأجنبية , المتعادية و التي تهدد بعضها البعض .

ليس هناك حق عام , و لا عقد اجتماعي بينها , لأنه إذا وجد مثل هذا العقد و الحق , ستكف الدول المختلفة عن أن تكون مستقلة بشكل مطلق عن بعضها , و ستصبح أعضاء متحدين في دولة واحدة كبرى . ما لم تشمل هذه الدولة الكبرى كل البشرية , فإنها ستجد في مواجهتها عداء بقية الدول الكبرى , المتحدة داخليا . لذلك ستكون الحرب هي القانون الأبرز و الضرورة الداخلية لوجود البشرية نفسه .

على كل دولة سواء أكانت ذات صفة اتحادية أم لا أن تسعى تحت طائلة التدمير النهائي لتصبح أكثر الدول قوة . عليها أن تبيد البقية كيلا تتعرض للإبادة هي نفسها , أن تخضع البقية كيلا تتعرض هي للإخضاع , أن تستعبد كيلا تتعرض هي للاستعباد – لأن قوتين متشابهتين و في نفس الوقت أجنبيتين , لا يمكنهما الوجود جنبا إلى جنب دون أن تدمر أحدهما الأخرى .

الدولة عندئذ هي أكثر نفي صارخ , النفي الأكثر سخرية و كمالا للإنسانية . إنها تمزق التضامن الشامل بين كل البشر على الأرض , و هي توحد بعضهم فقط بقصد تدمير , إخضاع , و استعباد البقية . إنها تقدم حمايتها لمواطنيها فقط , و هي تعترف بحقوق الإنسان و الإنسانية و التحضر فقط داخل حدودها . و لأنها لا تعترف بأي حق خارج حدودها فإنها تنسب لنفسها بشكل منطقي تماما حق معاملة كل الشعوب الأجنبية بأكثر الطرق الهمجية و غير الإنسانية , يمكنها أن تنهبها , أو تبيدها أو تخضعها لإرادتها . و إذا أظهرت شيئا من الكرم أو الإنسانية تجاهها فإنها لا تفعل ذلك في أي حال انطلاقا من إحساسها بالواجب : و ذلك لأنها لا تملك أي واجب إلا لنفسها فقط , و تجاه أعضائها الذين يشكلونها بواسطة الاتفاق الحر , و الذين يستمرون بتشكيلها على نفس الأسس الحرة , أو , كما يحدث على المدى البعيد , يصبحون رعيتها أو أتباعها .

لأن القانون الدولي غير موجود , و لأنه لا يمكن أن يوجد بطريقة جدية وفعلية دون أن يضعف نفس أسس مبدأ سيادة الدولة المطلقة , فليس للدولة أية واجبات تجاه الشعوب الأجنبية . و إذا قامت عندها بمعاملة شعب مغلوب بشكل إنساني , إذا لم تذهب إلى أبعد مدى في سلبه و إبادته , و لم تدفعه إلى أدنى درجات العبودية , فإنها تفعل ذلك ربما بسبب اعتبارات النفعية و الحصافة السياسية , أو حتى بسبب المروءة المحضة , لكن ليس أبدا بسبب أن هذا هو واجبها – لأن لديها حق مطلق في التخلص منها بأي طريقة تجدها مناسبة .

هذا النفي الصارخ للإنسانية , الذي يشكل جوهر الدولة نفسه , هو من وجهة نظر الأخيرة واجبها الأسمى و أعظم فضائلها : إنها تسمى الوطنية و هي تشكل الأخلاق المتعالية للدولة . إننا نسميها بالأخلاق المتعالية لأنها تتجاوز عادة مستوى الأخلاق و العدالة الإنسانية , سواء أكانت خاصة أو عامة , و لذلك فإنها تضع نفسها غالبا في تناقض معها . لذلك , على سبيل المثال , إن إيذاء , اضطهاد , سرقة , نهب , قتل , أو استعباد شخص من نفس الدولة يشكل , بالنسبة للأخلاق العادية للإنسان , ارتكاب جريمة خطيرة .

لكن , على النقيض من ذلك , ففي الحياة العامة , انطلاقا من وجهة نظر الوطنية , عندما يفعل كل ذلك في سبيل المجد الأعلى للدولة بقصد المحافظة على قوتها أو زيادتها , يصبح كل ذلك واجبا و فضيلة . و هذا الواجب , هذه الفضيلة , إلزامي على كل مواطن وطني . يتوقع من كل فرد أن يقوم بهذه الواجبات ليس فقط فيما يتعلق بالغرباء بل أيضا فيما يتعلق بمواطنيه , أعضاء و أتباع أو رعايا نفس الدولة , في أي وقت يتطلب ذلك صالح الدولة .

إن القانون الأعلى للدولة هو حفظ ذاتها بأي ثمن . و طالما أن كل الدول , منذ أن وجدت على الأرض , قد حكم عليها بالصراع الأزلي – صراع ضد شعوبها بالذات , التي تقمعها و تدمرها , و صراع ضد كل الدول الأجنبية , عندها يمكن لكل دولة أن تكون قوية فقط إذا كانت بقية الدول ضعيفة – و لأن الدول لا يمكنها الصمود في هذا الصراع ما لم تستمر بتعزيز سلطتها ضد أتباعها أو رعيتها بالإضافة إلى الدول المجاورة – ينتج عن هذا أن القانون الأعلى للدولة هو تقوية سلطتها نحو إلحاق الضرر بالحرية الداخلية و العدالة الخارجية .

هذا هو في حقيقته الصارخة الأخلاق الوحيدة للدولة , هدفها الوحيد . إنها تعبد الإله نفسه فقط لأنه إلهها الحصري , القبول بسلطتها و ما تسميه حقها , الذي هو الحق في الوجود بأي ثمن و أن تتوسع دوما على حساب بقية الدول . أي شيء يخدم الوصول إلى هذه الغاية هو شيء جدير , شرعي , و فاضل . و أي شيء يلحق به الضرر هو إجرامي . إن أخلاق الدولة إذن هي عكس العدالة الإنسانية و الأخلاق الإنسانية .

هذه الأخلاق المتعالية , فوق الإنسانية , و بالتالي المعادية للإنسانية للدولة ليست فقط نتيجة لفساد البشر المكلفين بالقيام بوظائف الدولة . قد يقول أحدهم و هو محق أن فساد البشر نتيجة طبيعية و ضرورية لمؤسسة الدولة . هذه الأخلاق هي فقط نتيجة تطور المبدأ الأساسي للدولة , التعبير الحتمي لضرورتها الداخلية . ليست الدولة إلا نفي الإنسانية , إنها محددة جماعيا لكي تأخذ مكان البشرية و تريد أن تفرض نفسها على الأخيرة كهدف نهائي , فيما يخضع كل شيء آخر لها و يخدمها .

كان هذا طبيعيا و يمكن فهمه بسهولة في الأزمنة القديمة عندما كانت فكرة الإنسانية نفسها غير معروفة , و عندما كان كل شعب يعبد آلهته الوطنية حصريا , التي تعطيه حق الحياة و الموت على بقية الشعوب . وجد الحق الإنساني فقط بالنسبة لمواطني الدولة . كل من بقي خارج الدولة قد حكم عليه بالنهب , المجازر و العبودية .

تغيرت الأمور اليوم . أصبحت فكرة الإنسانية أكثر فأكثر قوة في العالم المتحضر , و نتيجة لتوسع و تزايد سرعة وسائل الاتصال , و أيضا بفضل التأثير , الذي ما يزال ماديا أكثر منه أخلاقيا , للحضارة على الشعوب البربرية بدأت فكرة الإنسانية تستحوذ حتى على عقول الشعوب غير المتحضرة . هذه الفكرة هي القوة غير المرئية لقرننا , التي يجب على القوى الحالية – الدول – أن تحسب حسابها . لا يمكنها أن تخضع لها بإرادتها الحرة لأن إذعانا كهذا من جانبها سيساوي انتحارها , حيث أن انتصار الإنسانية يمكن أن يتحقق فقط من خلال تدمير الدول . لكن لا يمكن للدول أن تنكر هذه الفكرة أكثر من ذلك أو أن تعاديها بشكل مكشوف , لأنها و قد أصبحت قوية جدا , قد تدمرها في النهاية .

في مواجهة هذا البديل المؤلم يبقى أمامها طريق واحد فقط : و هو النفاق . تظهر الدول احترامها الظاهر لفكرة الإنسانية هذه , إنها تتحدث و تفعل بشكل ظاهري باسمها , لكنها تنتهكها في كل يوم . لكن هذا يجب ألا يؤخذ ضد الدول . لأنها لا تستطيع أن تتصرف بطريقة أخرى , لقد أصبحت في موقف بحيث أنه يمكنها الاستمرار فقط بواسطة الكذب . ليس للدبلوماسية أية مهمة أخرى .

لذلك ما الذي نراه ؟ في كل مرة تريد فيه دولة ما إعلان الحرب على دولة أخرى , فإنها تبدأ بإطلاق بيان لا يوجه فقط لأتباعها بل إلى العالم بأكمله . تعلن في هذا البيان أن الحق و العدالة إلى جانبها , و تعمل على إثبات أنها مدفوعة إليها فقط بسبب حب السلام و الإنسانية و أنها , مضمخة بالأحاسيس الكريمة و السلمية , عانت طويلا في صمت حتى أجبرها الظلم المتزايد لعدوها على تجريد سيفها . في نفس الوقت تقسم أنها , و هي تحتقر كل الفتوحات المادية و لا تسعى وراء أي زيادة في أراضيها , ستضع حدا لهذه الحرب ما أن تستعاد العدالة . و يجيب خصمها ببيان مشابه , حيث سيكون الحق , العدالة , الإنسانية , و كل الأحاسيس الكريمة بشكل طبيعي إلى جانبه .

هذه البيانات المتعارضة تكتب بنفس البلاغة , تتنفس نفس الغضب الأخلاقي , و كل منهما حسن النية مثل الآخر , أي القول أن كليهما متساو في الوقاحة في أكاذيبه , و أن المغفلين فقط هم من يخدعون بها . الأشخاص المدركون ,  كل من يملك بعض الخبرة السياسية , لا يتجشمون حتى عناء قراءة مثل هذه البيانات . على العكس تجدهم يبحثون عن وسائل للكشف عن المصالح التي تدفع العدوين إلى الحرب , و تحديد القوة الخاصة بكل منهما للتنبؤ بنتيجة الصراع . الذي يبرهن فقط أن القضايا الأخلاقية ليست هي المهمة في هذه الحروب .

حقوق الشعوب , بالإضافة إلى المعاهدات التي تنظم العلاقات بين الدول , تفتقد أي إلزامات أخلاقية . التي تشكل في أي مرحلة تاريخية معينة تعبيرا ماديا عن التوازن الناتج عن العداء المتبادل بين الدول . إنها ستكون فقط تأجيلا طويلا , مماطلات تم التوصل إليها بين الدول المتحاربة إلى الأبد , لكن ما أن تشعر الدولة بأنها قوية بما يكفي لتدمير هذا التوازن لمصلحتها , فإنها لن تعجز عن فعل ذلك . يثبت لنا تاريخ البشرية هذه الفكرة بشكل كامل .

يوضح لنا هذا لماذا منذ أن بدء التاريخ , أي منذ ظهرت الدولة للوجود , فقد كان العالم السياسي دوما و سيستمر كذلك مسرحا للخداع و اللصوصية التي لا يشق غبارها – اللصوصية و الخداع التي ترتكب بتعظيم كبير , لأنها ترتكب باسم الوطنية , باسم الأخلاق المتعالية , و باسم المصلحة العليا للدولة . يوضح لنا هذا لماذا أن كل تاريخ الدول القديمة والحديثة ليس إلا سلسلة من الجرائم المقززة , لم أن الملوك و الوزراء الحاليين و السابقين في كل البلاد – رجال الدولة , الدبلوماسيين , البيروقراطيين , و المحاربين – إذا حكم عليهم من وجهة نظر الأخلاق البسيطة و العدالة الإنسانية , فإنهم يستحقون المشانق و الأشغال الشاقة ألف مرة .

لأنه لا يوجد هناك إرهاب , وحشية , انتهاك للحرمات , شهادة زور , خداع , إجراءات شائنة , سرقة تبعث على السخرية , سرقة وقحة , أو خيانة , لم ترتكب و لا تزال ترتكب يوميا من قبل ممثلي الدولة , دون أي مبرر آخر سوى هذه العبارة , المطاطة , و الملائمة في بعض الأحيان و الرهيبة : منطق الدولة . عبارة رهيبة بالفعل ! لأنها قد أفسدت و شوهت عددا من الأشخاص في الدوائر الرسمية و في الطبقات الحاكمة في المجتمع أكثر من المسيحية نفسها . ما أن تقال ( أي هذه العبارة ) حتى يصمت كل شيء و يغيب عن النظر : الشرف , الاستقامة , العدالة , الحق , الرأفة نفسها تختفي و معها المنطق و الحس , يصبح الأسود أبيضا و الأبيض أسودا , يصبح الشنيع إنسانيا , و أكثر الجنايات خسة و أكثر الجرائم فظاعة أفعالا جديرة بالتقدير .

ما هو مسموح للدولة محظور على الفرد . هذا هو مبدأ كل الحكومات . لقد قالها ميكيافيلي , إن التاريخ إضافة إلى ممارسة كل الحكومات المعاصرة تبرهن على هذه النقطة . إن الجريمة شرط ضروري لوجود الدولة نفسها , و تشكل لذلك احتكارها الحصري , و الذي ينتج عنه أن الفرد الذي يجرؤ على ارتكاب جريمة هو مذنب بمعنى مزدوج : إنه مذنب أولا ضد الوعي الإنساني , و فوق كل شيء , إنه مذنب ضد الدولة بأن ينتحل لنفسه واحدة من أكثر امتيازاتها الثمينة . 

نقلا عن : http://flag.blackened.net/revolt/anarchists/bakunin/writings/ethics_state.html

http://www.facebook.com/pages/%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86-%D9%83%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B2/159164214145031

سه‌لام عارف

 بۆ گفتوگۆكردنێكی بابه‌تی و زانستی‌

‌

هێنده‌ی من ئاگادارم، كه‌م پرس هه‌یه‌، ئه‌وه‌نده‌ی پرسی ده‌وڵه‌ت زۆری له‌سه‌ر گوترابێت، هه‌موو ته‌وژمه‌ هزرییه‌كان كه‌م تا زۆر ده‌رباره‌ی ئه‌و پرسه‌ ڕستویانه‌، هه‌رچیه‌كیش ده‌رباره‌ی گوترابێت، پابه‌ندی بەرژەوەندییه‌ چینایه‌تییه‌كان بووه‌ (ده‌وڵه‌ت به‌ هه‌ر ناوێكه‌وه‌ گاز بكرێت، یان ده‌وڵه‌تێكی چینایەتییه‌، یان نییه‌). گه‌ر له‌نزیكه‌وه‌ ئه‌و باسكارییانه‌ بخوێنینه‌وه‌، له‌ چلۆنایه‌تی ناوه‌ڕۆكی باسكارییه‌كانه‌وه‌، بۆمان ده‌ردەكەوێت، كام ته‌وژمی هزری له‌گه‌ڵ ئه‌ویدی جیاوازه‌ و دژیه‌تی، یان كام ته‌وژم له‌گه‌ڵ ته‌وژمێكی دی یه‌كانگیره‌، به‌لامانه‌وه‌ سه‌یروسه‌مه‌ره‌ نه‌بێت، گه‌ر بینیمان كه‌ ئه‌و ته‌وژمه‌ هزرییانه‌، جگه‌ له‌ (سۆسیالیزمی ئازادیخوازی دژه‌ ده‌سه‌ڵاتگه‌رایی –ئه‌ناركیزم-) هه‌موویان له‌یه‌ك خاڵی گرنگ و سه‌ره‌كیدا هاوبه‌شن، ئه‌و خاڵه‌ش بریتییه‌ له‌ (پێویستی بوونی ده‌وڵه‌ت و به‌رزنرخاندن و نه‌مری ده‌وڵه‌ت)،‌ ئه‌وه‌تا ئێستا دیسانه‌وه‌، له‌ كوردستان به‌ گوڕێكی تره‌وه‌، هه‌ندێك كه‌س و لایه‌ن  له‌سه‌ر داوای به‌رژه‌وه‌ندییه‌ چینایه‌تییه‌كانی خۆیان، خۆیان كردۆته‌ مامه‌خه‌مه‌ی ئه‌و پرسه ‌و كردویانه‌ته‌ بنێشته‌خۆشه‌ی سه‌رزمانیان، ئه‌وه‌ی دەیڵێن نایڵێنه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی گشتیش ئه‌هلی ئه‌و به‌زمه‌ ئه‌مانه‌ن (‌وشەفرۆشه‌كان- (جاڕچیه‌كان)- ئه‌هلی حه‌ز و سۆزی نه‌ته‌وه‌یی- ناسیۆنالیسته‌كان- سۆسیالیستە ده‌سه‌ڵاتخوازەكان).

به‌رله‌وه‌ی بچمه‌ ناو ورده‌كارییه‌كانی باسه‌كه‌وه‌ وای به ‌باش دەزانم تیشك بخمه ‌سه‌ر دوو  بابەت:

یه‌كه‌م، به‌داخه‌وه‌ هه‌ندێك كه‌سی دڵسۆزهه‌ن، پرسی سه‌ربه‌خۆیی و دروستكردنی ده‌وڵه‌تیان تێكه‌ڵوپێكه‌ڵ كردووه ‌و به ‌یه‌ك بابه‌ت وبه‌ یه‌ك پرسی دەزانن، به‌ بیروبۆچوونی من ئه‌و دووانه‌؛ سه‌ربه‌خۆیی و دروستكردنی ده‌وڵه‌ت زۆر جیاوازن و دژ به‌یه‌كن، له‌ هیچ جێگه‌یه‌ك و زمان و سەردەمێكدا هه‌مان واتا به‌ ده‌سته‌وه ‌ناده‌ن ، سه‌ربه‌خۆی خۆی له‌ خۆیدا گورزێكه‌ كە له‌ سیسته‌می ناوه‌ندێتی ده‌درێت، ده‌شێت سه‌ربه‌خۆیی به‌ به‌شداریكردنی ڕاسته‌وخۆی  زه‌حمه‌تكێشان ببێته‌ هه‌نگاوێكی ڕادیكال ڕووه ‌و (خۆبه‌ڕێوه‌بردن) و (خۆبژێوی)، به‌ڵام ئه‌وه‌ له‌باری دروستكردنی ده‌وڵه‌تدا، ته‌واو به‌پێچه‌وانه‌وه‌یه‌، چونكه‌ دروستكردنی ده‌وڵه‌ت، دروستكردن و به‌هێزكردنی ناوه‌ندێتییه‌، واته‌ دوورخستنه‌وه‌ی هه‌موو جۆره‌ به‌شداریكردنی ڕاسته‌وخۆی زه‌حمه‌تكێشانه‌، جاری واهه‌یه‌، ئه‌مانه‌ ته‌نها به‌ دروستكردنی یه‌ك ده‌وڵه‌ت تینوویەتییان ناشكێت، بەڵكو داوای دروستكردنی چه‌ند ده‌وڵه‌تێك دەكەن!!

دووه‌م، ڕووئه‌دات، كه‌ (كه‌سێك یان لایه‌نێك ئامرازێكی باش  بۆ ئامانجێكی خراپ به‌كاربهێنێت) یان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ (ئامرازێكی خراپ بۆ ئامانجێكی باش به‌كاربهێنێت)، ئه‌و ئامرازچییانه‌ بۆچی ئاواهین؟ چونكه‌ ئه‌وانه به‌تۆپزی‌ له‌و باوه‌ڕه‌دان، كه‌ (ئامانج پاساوی ئامرازه‌كانه‌)، به‌ڕاستی ئه‌وه‌ش هیچ نییەتپاكی نییه، بەڵكو‌ جۆرێكه‌ له‌ جۆره‌كانی جامبازی هزری.

با  ئیسته‌ هێدی هێدی بێمه ‌سه‌ر  باسی مامه‌خه‌مه‌كانی دروستكردنی ده‌وڵه‌تی كوردی

* وشەفرۆشەكان (جاڕچیه‌كان)

‌

ئه‌وانه‌ تێكه‌ڵه‌یه‌كی ورده‌بۆرژوای نائومێدی ناو كۆمه‌ڵگه‌ی كوردین، پێكهاتوون‌ له‌ پاشماوه‌ی هه‌ردوو باڵه‌كه‌ی (حشع) و مه‌لایی و جه‌لالییه‌ زوڵملێكراوه‌كان!! سه‌ریانكردووه‌ به‌ژێر باڵی یه‌كتردا و به‌ڕواڵه‌ت هه‌رخه‌ریكی لاڵانه‌وه‌ و كوڕووزانه‌وه‌ن به‌هیوای ده‌ستخستنی هه‌ندێك ئیمتیازی زیاتر خه‌ریكی خۆڕووسپیكردنن لای ده‌سه‌ڵات، به‌پێی بارووزوفه‌كه‌ش خه‌ریكی په‌تپه‌تێنن و ڕۆژ دوای ڕۆژیش ده‌وڵەمه‌نتر ئه‌بن، بۆ نه‌ته‌وه‌بازی و ئاڵا و ده‌وڵه‌تبازی یه‌كاویه‌كن و بێهاوتان له‌كاری نەفامكردندا.

** ئه‌هلی حه‌ز و سۆز

ئه‌وانه‌ زۆریان له ‌ژینگه‌ی خواری خواره‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌وه‌ هاتوون، تا بڵێی نەفامكراون، هیچ هۆشمه‌ندییه‌كیان نییه‌ ده‌رباره‌ی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ چینایه‌تییه‌كانی خۆیان، زیاد له‌ پێوویست ڕێزی ده‌سه‌ڵات و پیاوه‌ ماقوڵان ئه‌گرن، ڕقێكی زۆریان هه‌یه‌ به‌رامبه‌ر به‌ زانیاری و زانست، په‌روه‌رده‌ی ده‌ستی پیرانی ته‌ریقه‌تی ده‌وری به‌ردن، ئه‌وانه‌ هێنده‌ نەفامن، له‌ نەفامیی خۆیانه‌، كه‌ ناترسن و پرسێ‌كی وا گه‌وره‌ و گرانیان (دروستكردنی ده‌وڵه‌ت)یان داوه‌ته‌ ده‌ست حه‌ز و سۆزی كیۆرانه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، شه‌كانه‌وه‌ی پارچه‌ په‌ڕۆیه‌ك (ئاڵا)یه‌ك له‌ هه‌مووشتێك به‌ گرنگتر دەزانن، ئه‌م ئه‌هله‌ له‌ ساده‌ و ساكاری خۆیانه‌وه‌، هه‌موو نه‌هامه‌تییه‌كان ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌، كه‌ ده‌وڵه‌ت نه‌بووه ‌و نییه‌، به‌داخه‌وه‌ ئه‌وانه‌ له‌وه‌ ناگه‌ن، كه‌ مه‌رج نییه‌ بۆ(ئه‌وه‌ی داهاتوو پوچه‌ڵت نه‌بێت، ئه‌بێت ڕابوردوو و ئێستاشت تێر و پڕ بێت) كه‌ ئه‌وه‌ ئه‌ڵێم مه‌به‌ستم ئه‌وه‌ نییه‌ بڵێم بوونی ده‌وڵه‌ت تێر و پڕییه!!‌ نه‌ء ته‌واو به‌ پێچەوانه‌وه‌یه‌، مه‌به‌ستم، ئه‌وه‌یه‌ بڵێم كه‌  نه‌هامه‌تی و سته‌مدیده‌یی له‌ نه‌بوونی ده‌وڵه‌ته‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی نه‌گرتووه‌، به‌ڵكو زاده‌ی سیستمێكه‌ كه‌ له‌سه‌ر سه‌كۆی هه‌موو سیسته‌مه‌ ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان قنج و قایم ڕاوه‌ستاوه‌.

*** ناسیۆنالیسته‌كان (نەتەوەچییەكان)

ناسیۆنالیسته‌كان، به‌ڕه‌چه‌ڵه‌ك (ناسیۆنال سۆسیالیست)ن، هه‌ردەم‌ ئاماده‌ن بوون و ئاماده‌شن، له‌گه‌ڵ وه‌رچه‌رخانێكی ئابووری و سیاسیدا ببنه‌ ڕه‌وتێكی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌وپه‌ڕگرتوو، له‌و چه‌شنه‌، كه‌ له‌ فه‌رهه‌نگی سیاسیدا پێیده‌وترێت (فاشست – نازی) ئه‌وانه‌ نوێنه‌ران و ده‌مڕاستانی توێژ و چینه‌كانی سه‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ن، وه‌ستایانی به‌ ئه‌زموونن له‌ نەفامتركردنی (ئه‌هلی حه‌ز و سۆز)دا، ئه‌وانه‌ به‌بێ نەفامیی (ئه‌هلی حه‌ز و سۆز) كاریان مه‌ره‌خه‌س نابێت، ئه‌وانه‌ بۆ نەفامكردن په‌نا ئه‌به‌نه‌به‌ر دروستكردن و گێڕانه‌وه‌ی سه‌دان ئه‌فسانه‌ی پاڵه‌وانبازی پاڵه‌وانه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان، ئه‌وانه‌ گوێ ناده‌نێ و ئاماده‌ن سه‌ده‌ها درۆی ئه‌فسانه‌یی دروستبكه‌ن، به‌و مه‌رجه‌ی كاریان مه‌ره‌خه‌س بێت، بۆ نموونه‌ به‌ به‌رده‌وامی سه‌دان حیكایه‌تیان له‌م چه‌شنه هه‌ڵبه‌ستووه‌ و هه‌ڵئه‌به‌ستن ئه‌ڵێن ‌”جارێك له‌ جاران شێخ  مه‌حمودی لاو له‌گه‌ڵ باوكی ڕێی ده‌كه‌وێته‌  ئه‌سته‌مبوڵ، له‌سه‌ر باڵه‌خانه‌یه‌ك چه‌ند پارچه‌ په‌ڕۆیه‌ك ئه‌بینێت له‌ باوكی ئه‌پرسێت ئه‌وانه‌ چین؟ باوكی ئه‌ڵێت ئه‌وانه‌ ئاڵای  ده‌وڵه‌ته‌كانن، ئه‌ویش ئه‌ڵێت كامه‌یان ئاڵای كورده‌؟ باوكی ئه‌ڵێت ئاڵای كوردی تیا نییه‌، چونكه‌ كورد ده‌وڵه‌تی نییه‌، ئه‌ویش سوێند ئه‌خوات، كه‌ ئه‌بێت ده‌وڵه‌تێك بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورد دروستبكات” جا تو ویژدانتان كام نەفام ئه‌توانێت به‌رگه‌ی ئه‌و حیكایه‌ته‌ سوكانه‌ بگرێت و نەفامتر نه‌بێت؟

ئه‌و ناسیۆنالیستانه‌ له‌وه‌شه‌دا، هه‌ر درۆ دەكەن كه‌ وڵاتپه‌رستن و پارێزگاری به‌رژه‌وه‌ندی نیشتمان و سنووره‌كانی ده‌كه‌ن، نه‌خێر ئه‌وانه‌ پارێزگاری به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی خۆیان دەكەن، كه‌ به‌ هه‌زارویه‌ك گوریس گرێدراوه‌ به‌ بەرژەوەندی سه‌رانی نه‌ته‌وه‌كانی تره‌وه‌.

ئه‌و ناسیۆنالیستانه‌، هیچ كات له‌ ده‌وڵه‌تیان كه‌م نه‌بووه‌، له‌ سه‌رتای دروستبوونی ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی عێراقه‌وه‌، هه‌ر (پایزه‌) برای ده‌وڵه‌ت بوون، تا ئه‌مڕۆ له‌ته‌ك مه‌حروومكردنی ڕه‌ش و ڕووته‌كاندا، له‌ته‌ڕ خواردویانه ‌و ئه‌خۆن و‌ بێباك له‌ وشكیش خه‌وتون و ئه‌خه‌ون، مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ جیاوازی و دژایه‌تی نێوان بەرژەوەندی نێوان چین و توێژه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان نییه‌؟ گه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌!! ئه‌ی چییه‌؟

**** ته‌ریقه‌تی سۆسیالیسته‌ ده‌سه‌ڵاتخوازه‌كان

وه‌كو له‌ سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌م پێدا (ده‌وڵه‌ت یا چینیه‌، یا نییه‌)

گه‌ر كه‌سێك، یان لایه‌نێك له‌سه‌ر لیستی سۆسیالیزم خۆی ناونووسكردبێت، شووره‌ییه‌، ئه‌وه‌ نه‌زانێت كه‌ جوڵانەوەی چینایه‌تی له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی چینایه‌تییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یگرتووه‌، واته‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی نابه‌رابه‌ری ئابووری و نادادپه‌روه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یگرتووه‌، گه‌ر هاتوو (لا سامح اللە) بڕوای وابوو، بێگومان بڕوای به‌مه‌ش ئه‌بێت “ده‌وڵه‌ت هێزێك نییه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌وه‌ هێنرابێت و سه‌پێنرابێت به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌دا، ده‌وڵه‌ت زاده‌ی هزرێكی ڕه‌وشتیش نییه‌، نه‌خێر كاتێك كۆمه‌ڵگه‌ ده‌گاته‌ ئاستێكی دیاریكراوی پێشكه‌وتنی، ئه‌و كاته‌ ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌ چینایەتییه‌  پێویستی بوونی ده‌وڵه‌ت فه‌رز ئه‌كات، ئه‌و كاته‌ش، ئه‌و كاته‌یه‌ كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ به‌ پێی بەرژەوەندییه‌كان دابه‌شبووه به‌سه‌ر چین و توێژه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا، جێگه ‌و پێگه‌ی هه‌ریه‌كەیان چه‌ندایه‌تی خاوه‌نداریه‌تی دیاریكردووه‌، پێویستی مێژوویی و هه‌ره‌می ده‌وڵه‌تیش، له‌ كڵپه‌ی كێشمه‌كێشی بەرژەوەندییه‌كانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یگرتوه‌، ڕاسته‌ هه‌ندێك جار به‌ڕواڵه‌ت ده‌وڵه‌ت واده‌ردەكەوێت،كه‌ له‌سه‌روه‌ی كۆمه‌ڵگه‌وه‌ ڕاوه‌ستاوه‌ به‌ پراكتیزه‌كردنی یاسا ئاسنینه‌كان،خه‌ریكی ناوبژیه‌و گه‌ره‌كیه‌تی ئارامی و ئاسایش به‌رقه‌رار بكات، هه‌روه‌ها سه‌رقاڵی ئاوڕشێنكردنی كڵپه‌ی كێشمه‌كێشی نێوان چینه‌كانه‌”. ئه‌گه‌ر ئه‌و سۆسیالیسته‌، ئه‌و تۆزقاڵه‌ زانیارییه‌ی بزانیایه‌، له‌خۆیه‌وه ‌و به‌نای ناهه‌ق نه‌ئه‌هات تیۆرییه‌كی نوێ دابهێت و بڵێت “دوستكردنی ده‌وڵه‌ت ئیراده‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی یه‌كگرتووی گه‌ره‌كه‌”.

ناچارم بڵێم ئه‌و داهێنانه‌ نوێیه‌ی ئه‌و كاك سۆسیالیسته‌، له‌ ناماقوڵییه‌كی دووفاق زیاتر، له‌ هیچی تر ناچێت، له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌بێت له‌ دوو سه‌ره‌وه‌  قسه‌ی له‌سه‌ر بكرێت.

سه‌ری یه‌كه‌م، به‌ پێوه‌ری  فه‌لسه‌فه‌ی ماته‌ریالیزمی دایلێكتیك، ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ی، كه‌ زاده‌ی ئیراده‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی یه‌كگرتوو بێت، به‌ پێویست ئه‌بێت ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ ده‌وڵه‌تێكی (كۆمه‌ڵایه‌تی)ی بێت (معاذ اللە)‌ لێره‌دا پرسیار ئه‌وه‌یه‌ تۆبڵێی ئه‌و توڕه‌هاته‌، دووباره‌كردنه‌وه‌ی (ده‌وڵه‌ته‌ میلی)ه‌كه‌ی ناو پرۆگرامی گۆتای سۆسیال دیموكراتی ئه‌لمانی نه‌بێت؟ گه‌ر خۆیه‌تی با ئه‌و كاك سۆسیالیسته‌ باش بزانێت كه‌ ئه‌و (ده‌وڵه‌ته‌ میلی)ه‌، زه‌مانه‌ تێروپڕی لێی خوارد و تڕۆ بوو.

سه‌ری دوه‌م، گه‌ر له ‌نزیكه‌وه‌ سه‌یری ده‌وڵه‌ت بكه‌ین، ده‌وڵه‌ت ته‌نها تایبه‌ته‌ به‌و كۆمه‌ڵگانه‌وه‌، كه‌ چینایەتین و شیتاڵ شیتالن، هه‌رچی پێیبوترێت  یه‌كگرتن، یه‌كگرتوو تیایاندا نییه‌‌، به‌پێچه‌وانه‌وه‌، گه‌ر له‌ نزیكه‌وه‌ بڕوانینه‌ ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌ گچكانه‌، كه‌ تا ئێستا له‌ (ئه‌مه‌زۆنیا) و هه‌ندێك ناوچه‌ی (ئه‌فریقا) هه‌ن، خاوه‌ندارییه‌تی تایبه‌تییان تیادا نییه‌، ئیراده‌ی به‌رهه‌مهێنان و ئیراده‌ی مرۆیی یه‌كگرتووه‌، كه‌چی نازانن (ده‌وڵه‌ت ، چین ، پاره ‌وپول و جه‌نگ) چییه‌. گه‌ر كه‌سێكش بچێت و باسی ئه‌و شته‌ سه‌یرانه‌یان بۆ بكات، گاڵته‌ی دنیای پێدەكەن و ئه‌یكه‌ن به‌ كێودا، جا لێره‌دا ده‌ردەكەوێت، كه‌ ده‌وڵه‌ت له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی چینایه‌تی یه‌كنه‌گرتوه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت، نه‌ك به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ به‌ بیروبۆچوونی من واباشتره‌، گه‌ر سۆسیالیستێك ویستی تیۆرێكی نوێ دابهێنێت با له‌ (واقعه‌ مادییه‌كه‌وه‌ بڕوانێته‌ تیۆر، نه‌ك به‌ پێچه‌وانه‌وه‌).

ئه‌م ته‌ریقه‌ته‌ ده‌وڵه‌تخوازی خۆی ناشارێته‌وه‌، به‌ڵام وای به‌ باشتر دەزانێت به‌ ده‌ستخۆییه‌وه‌ بێت و نازناوه‌كه‌شی له‌ نازناوه‌ كۆنه‌كان نه‌چێت، لای ئه‌م ته‌ریقه‌ته‌ (ته‌نها ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ ده‌وڵه‌ته‌، كه‌ ناوه‌ندییه‌، ئه‌و ناوه‌ندێتیه‌ش، ئه‌بێت حزبی و سه‌رانسه‌ری‌) بێت.

ده‌وڵه‌ت و قوتكردنه‌وه‌كه‌ی!!

 

ئه‌وانه‌ كه‌م نین، كه‌ قوتكردنه‌وه‌ی ئه‌و (ده‌عبایه‌) به‌ (نیعمه‌ت) دەزانن، من به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ به ‌(میحنه‌ت)ی دەزانم و دژی قوتكردنه‌وه‌كه‌شیم ، بۆچی؟؟

به‌ڵێ به‌ڵێ من دژم، من دژی دروستكردنی ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ نیم، له‌به‌رئه‌وه‌ی كوردییه‌، من دژی هه‌موو ده‌وڵه‌تێكم دژایه‌تییه‌كه‌شم له‌وێوه‌ سه‌رچاوه‌یگرتووه‌، كه‌ دژی هه‌موو جۆره‌كانی سه‌روه‌ری چینایەتیم ( نه‌ته‌وه‌یی ، ئاینی ، كولتووری ، ڕه‌گه‌زی) گه‌ر سه‌روه‌ری لوتكه‌ی هه‌بێت، ئه‌وا ئه‌و لوتكه‌یه‌ ده‌وڵه‌ته‌، تا ئێستاش هیچ ده‌وڵه‌تێك نه‌بووه‌ و نییه‌ و ناشبێت، گه‌ر له‌ هه‌ناویدا هه‌موو ئه‌و سه‌روه‌ریانه‌ی هه‌ڵنه‌گرتبن و پراكتیزه‌ی نه‌كردبن و نەیان‌كات، باشتر وایه‌ بچمه‌ ناو ورده‌كارییه‌كانی بابه‌ته‌كه‌وه‌، تا بزانین، ئه‌هلی قووتكردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت  چ ده‌ڵێن و ، ئه‌منیش  چ ده‌ڵێم؟

* ده‌وڵه‌ت و زمان

ئێمه‌ هه‌موومان ئه‌وه‌ دەزانین، كه‌ زمانی كوردی وه‌ك هه‌موو زمانه‌كانیتر، زمانێكی نه‌رموونیانه ‌و خاوه‌نی ڕیكتم و موزیكی تایبه‌تی خۆیه‌تی، زمانێكی ده‌وڵه‌مه‌نده‌، هه‌زاران شیعر و په‌خشانی پێنوسراوه‌، زمانی گاڵته‌وگه‌پ و دڵبازی و سیاچه‌مانه ‌و لاوك و حه‌یران و هۆره‌ی جافی پێگوتراوه‌، زمانی قسه‌وباسی كۆڕ و كۆمه‌ڵی شه‌وان و سه‌رته‌نووری خانمانه‌.

ده‌وڵه‌ت سروشتی وه‌هایه‌، ئه‌بێت هه‌مووشتێك هه‌ڵڵوشێت و له ‌بۆ درێژه‌دان به‌ ته‌مه‌نی خۆی له‌ بۆده‌قه‌كه‌ی خۆیدا بیتوێنێته‌وه‌، ته‌نها به‌و چه‌شنه‌ ئه‌توانێت كۆمه‌ڵگه‌ بكاته‌ وزه‌به‌خشی خۆی و زمانیش بكاته‌ زمانی ده‌وڵه‌ت، واته‌ نه‌رمونیانییه‌كه‌ی ده‌كاته‌ توڕه‌وتڕۆیی و توندوتیژی، ڕیكتم و موزیكه‌كه‌شی ده‌گۆڕێت و نزیكی ده‌خاته‌وه‌ له‌ ڕیكتم و موزیكی سروده‌ ڕه‌قوته‌قه‌ نه‌ته‌وه‌یی و ده‌وڵه‌تیكان ‌و هانی ئه‌وه‌ش ئه‌دات، لاوك و حه‌یران و سیاچه‌مانه ‌و هۆره‌ی جافی بكرێته‌ زكر و ته‌هلیله ‌و (موشه‌حاتی ده‌وری به‌رد)، شعر و په‌خشانه‌كان بكات به‌ پیاهه‌ڵدان به‌سه‌ر مه‌زنی ده‌وڵه‌ت و سه‌روه‌راندا، هه‌روه‌ها ئه‌و زمانه‌‌ ده‌كرێته‌ زمانی پیاهه‌ڵدان و شیرینكردنی خوێنڕشتن و كوشتار و پارچه‌پارچه‌كردن، زمانی كۆڕ و كۆمه‌ڵه‌ میلییه‌كانی شه‌وان و سه‌رته‌نوورانی خانمانیش ده‌كرێته‌ كاوێژكردنی قسه‌ قه‌ڵبه‌كانی سیاسه‌تبازه‌ ده‌مقه‌ڵه‌باڵغه‌ سه‌روه‌ره‌كان، هه‌ر ئه‌و زمانه‌ نه‌رموونیانه‌شه‌، كه‌ ده‌كرێته‌ زمانی سوكایه‌تیكردن به‌ به‌هامرۆییه‌كان هه‌روه‌ها ده‌كرێته‌ زمانی پراكتیزه‌كردنی ده‌ست و داوێن پیسی و به‌رزنرخاندنی گه‌ڵای سه‌وز (دۆلار) و خشڵ و زێڕ به‌ واته‌یه‌كی دی بازاڕی ئازاد، ده‌وڵه‌ت هێنده‌ ئه‌و زمانه‌  بێتام ئه‌كات، كه‌ وه‌سفكردنی ده‌مانچه‌یه‌ك یان كڵاشینكۆفێك خۆشتر و باشتر بێت له‌ گوڵه‌باغێك یان گوڵه‌ هێرۆیه‌ك، زمانی دڵبازی ده‌كرێته‌ زمانی سوكایه‌تیكردن به‌ نامووسی خانمان، به‌ بیانووی ئه‌وه‌ زمانی دڵبازی زمانێكی شه‌یتانیه‌، نابێت ئاخاوتنی خواره‌وه‌ وه‌ك ئاخاوتنی سه‌ره‌وه‌ نه‌بێت!!؟؟ ئه‌گینا به‌و جۆره‌ به‌ده‌وڵه‌تكردنی زمان ده‌كرێته‌ بڕێكی زۆری ئه‌و پیلانه‌، كه‌ بۆ نەفامكردن خراوه‌ته‌گه‌ڕ.

** مناڵان و ده‌وڵه‌ت

مناڵان، كه‌ له‌دایك ئه‌بن مولحد و یاخیبونخوازن و  درۆزنیش نین وهێشتاكە‌ مه‌یلی ئه‌وه‌یانه‌، چیان هه‌یه‌ بیڵێن، چیشیان حه‌ز لێیه‌ بیكه‌ن، ئه‌وه‌ی نایزانن و سه‌ری لێ ده‌رناكه‌ن دیسپلین و ملكه‌چیه‌، هه‌ر له‌به‌رئه‌وه‌شه‌ ڕقیان له‌وه‌یه‌ بخرێنه‌ بازنه‌یه‌كه‌وه‌، بخولێنه‌وه‌ و بۆشیان نه‌بێت بێنه‌ده‌ره‌وه‌.

ئه‌وه‌ی مناڵان گه‌ره‌كیانه‌، به‌ ئاره‌زووی خۆیا بیڵێن و بیكه‌ن، ئه‌وه‌ش جێگه‌ی ڕه‌زامه‌ندی سێلاقه‌كه‌ی ده‌وڵه‌ت نییه‌، واته‌ (خێزان- حیزب – گیانی پیرۆز)، ده‌وڵه‌ت به‌ ئاسانی  هه‌ست به‌و مه‌ترسییه‌ ئه‌كات، هه‌ر له‌به‌رئه‌وه‌شه‌ كه‌شێك ئه‌خوڵقێنێت، هه‌تا زووه‌ ئه‌و ویست وحه‌زانه‌، خه‌فه ‌بكرێن، به‌ واته‌یه‌كی تر ئه‌بێت، تا مناڵان هه‌ویرن، به‌ ئاره‌زووی سه‌روه‌ران بكرێن به‌ نان- به‌ كولێره‌- به‌ كێك- به‌ مارمارۆكه‌……تد، سه‌ره‌تا خێزان سه‌ركوتیان ئه‌كات و فێری ئه‌وه‌یان ئه‌كات، قسه ‌له ‌قسه‌ی گه‌وره‌دا نه‌كه‌ن، ڕێك بڕۆن و ڕێك بێنه‌وه‌، هێدی هێدی به‌ ملیۆنه‌ها باره‌كردنه‌وه‌ی ئه‌وه‌ ڕایانئه‌هێنن له‌گه‌ڵ دیسپلین و ملكه‌چی، دوای ئه‌و خولی داپڵۆسینه‌ ڕاپێچی خۆیندگاكانیان دەكەن، له‌وێش  داپڵۆسین هه‌ربه‌رده‌وامی پێئه‌درێت و ده‌یانكه‌نه‌ بێچووه‌پڵنگه‌كان، سڵاوكارانی ئاڵای نیشتمان و نه‌ته‌وه‌، جگه‌ له‌وه‌ وێنه‌ی حافز، هه‌رچی قسه‌ی سواوی ده‌وری به‌رد (قسه‌كانی ده‌وڵه‌ت) هه‌یه‌، پێیان دەرخ دەكەن، جا سه‌گ به‌حالی ئه‌وه‌بێت كه‌ كه‌ له‌به‌ریان ناكات، فێریان ده‌كه‌ن، كه‌ (جێگه‌ ئه‌شكه‌نجه‌دانی سه‌روه‌ران به‌ئاگری دۆزه‌خ ناسوتێت، له‌و كه‌شه‌دا كه‌ ده‌وڵه‌ت دروستیكردووه‌  داپڵۆسین و تۆقاندن ده‌گه‌یه‌نرێته‌ ئه‌و ڕاده‌یه‌ی، ته‌نانه‌ت‌ مناڵان  فێری ئه‌وه‌ ئه‌كرێن، كه‌ بتوانن وه‌ستایانه‌ چاودێری و كۆنترۆڵی یه‌كتر بكه‌ن، هه‌روه‌ها وا په‌روه‌رده ‌ئه‌كرێن ته‌نانه‌ت كۆنترۆڵی ڕژانی (هۆرمۆنه‌ شه‌یتانییه‌كانی) ناو له‌شی خۆیان بكه‌ن، تا  توخنی كاری ناشه‌رعی نه‌كه‌نه‌ون، به‌و جۆره‌ به‌و فه‌لسەفه‌ په‌روه‌رده‌ییه‌ی ده‌وڵه‌ت، مناڵان بەدڕه‌وشت دەكەن و  دواتر مام (حزب) و براگه‌وره‌ ( ده‌وڵه‌ت) به‌ ئاماده‌كراوی ئه‌یانقۆزنه‌وه‌، ئه‌و كاته‌ یا ئه‌یانده‌ن به‌كوشت، یا ملكه‌چ ملكه‌چ ده‌یانكه‌ن به‌ كۆڵه‌كه ‌و داره‌ڕای ده‌وڵه‌ت، جا چ قوره‌ته‌، تا دواساته‌كانی ژیانیان ئه‌و مه‌رگه‌ساته‌ی، كه‌ به‌سه‌ر خۆیاندا هێنراوه‌، ئه‌وانیش به‌سه‌ر نه‌وه‌ی دوای خۆیاندا نه‌هێنن، هه‌رچه‌نده‌ پێویست ناكات ئه‌وانه‌ چاودێری بكرێن، چونكه‌ ئه‌وانه‌ ده‌وڵه‌ت هێنده‌ بەدڕه‌وشتی كردوون، كردوونی به‌ (وێنه‌یه‌كی بچووكراوه‌ی) خۆی ناتوانن، ئه‌و مه‌رگه‌ساته‌ پراكتیزه‌ نه‌كه‌ن به‌سه‌ر نه‌وه‌ی دوای خۆیاندا.

*** ده‌وڵه‌ت و ئافره‌تان

له‌و كاتەوەی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت هه‌یه‌، لۆجیكی په‌روه‌رده‌كردنه‌كه‌ی ئه‌مه‌یه ‌(پیاویان پیاو وتوه‌، زه‌عیفه‌شیان زه‌عیفه‌ وتوه‌) له‌ڕاستیدا ئه‌و لۆجیكی په‌روه‌رده‌كردنه‌ ترسناكه،‌ پێویستی به‌ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی قوڵوفراوان هه‌یه،‌ كه‌ پشتی به‌ستبێت به‌ به‌ڵگه‌نامه‌ مێژوییه‌كان (له‌وانه‌یه‌ له‌ داهاتوودا به‌ به‌ڵگه‌ی زۆتره‌وه‌ بێمه‌وه‌ سه‌ر ئه‌و باسه‌‌) له‌ ئێستادا ده‌رباره‌ی ئه‌و پرسه‌،هه‌رئه‌توانم، ئه‌وه‌نده‌ بڵێم، گه‌ر بگه‌ڕێینه‌وه‌ سه‌ر په‌یكه‌ره‌كانی یۆنانی كۆن تا ده‌گاته‌ سه‌ر(شێره‌كه‌ی بابل) بێگومان دوای گوزه‌ركردن به‌ هونه‌ری ڕیالیزمی سۆسیالیستی بلۆكی سۆڤیه‌تیدا، ئه‌بینین، كه‌ چۆن‌ په‌یكه‌ره‌ یۆنانییه‌كان، پیشانی ئه‌ده‌ن پیاوانی سوارچاك ڕمێك یان شمشێرێكی زه‌به‌لاحیان پێیه‌ و خه‌ریكی كوشتنی شێرێك، یان ئه‌ژده‌هایه‌كن، له‌ته‌نیشت ئه‌و په‌یكەرە‌ مه‌زنانه‌شه‌وه‌، چه‌ندها په‌یكه‌ری ئافره‌تان ئه‌بینین قۆلبڕاون و ڕووتوقوت  وه‌ك كاڵایه‌كی بێتوانای سێكسی پیشاندراون، له‌ ده‌وڵه‌ته‌كانی بلۆكی سۆڤیه‌تیش چی ئه‌بینین؟ به‌ سه‌دان په‌یكه‌ری پیاوێكی بازوو ئه‌ستورئه‌بینین، كه‌ شمشێرێكی به‌ده‌سته‌وه‌یه‌ و ئافره‌تێكی له‌پشت خۆیه‌وه‌ حه‌شارداوه‌ و مناڵه‌كه‌شی گرتۆته باوه‌ش‌، تا پیشانبدرێت، كه‌ گوایه‌ هه‌ر پیاو به‌هێز و ڕزگاركه‌ره‌، ئه‌و جگه‌ له‌ هه‌زاران په‌یكه‌ری كه‌له‌سه‌ره‌كانی پیاوه‌ماقوڵه‌ ده‌وڵه‌تخوازه‌كان، ئه‌وه‌ له‌ كاتێكدا، كه‌ باش دەزانرا، كه‌ به‌ سه‌دان هه‌زار ئافره‌تی چاپوكی وه‌ك (ڕۆزا لوكسمبورگ و ئه‌لكسندرا كۆلنتای) هه‌بوون، كه‌چی وه‌ك سه‌گه‌ تۆپیوه‌كان مامه‌له‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كردن، با (شێره‌كه‌ی بابل)یش له‌ولاوه‌ بوه‌ستێك، خۆی  به ‌باشی خۆی ده‌رئه‌بڕێت و به‌ڵگه‌یه‌كی تره‌ بۆ سه‌لماندنی ئه‌و لۆجیكه‌ ده‌وڵه‌تییه‌، دوور نییه‌ كه‌سێك یان هونه‌رمه‌ندێك له‌ گۆشه‌ هونه‌رییه‌كه‌وه‌ ته‌ماشای ئه‌و په‌یكه‌رانه‌ بكات، جوانی و له‌زه‌تێكی گه‌وره‌ی لێ ببینێت، ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ هه‌ڵه‌ نییه‌، گه‌ر هه‌ڵه‌ش بێت له‌وه‌دا هه‌ڵه‌یه‌، كه‌ كاری داتاشینه‌كه‌ی دابڕیوه‌ له‌ مه‌به‌سته‌ په‌روه‌رده‌ییه‌كه‌ی لوتكه‌ی سه‌روه‌رییه‌كان، واته‌ له ده‌وڵه‌ت به‌بیروبۆچوونی من، گه‌ر به‌ درێژایی مێژووی ده‌وڵه‌تسالاری پشتگیری پیاوسالاری نه‌كردایه‌، پیاوسالاری نه‌یئه‌توانئ به‌رگه‌ی ئه‌و هه‌موو خه‌باته‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ درێژخایانه‌ بگرێت، كه‌ كراوه‌ دژی پیاوسالاری، جا بۆ ئه‌وه‌ی نه‌بین به‌وجۆره‌ فێمینیسته‌، كه‌ وادەزانێت، گه‌ر سه‌روه‌ری له‌ پیاو بسه‌نرێته‌وه ‌و بدرێته‌ ده‌ست ئافره‌ت، ئیتر ئازاره‌كه‌ له‌ ڕه‌گه‌وه‌ ئه‌بڕێته‌وه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت هه‌ڵگری هه‌مووجۆره‌كانی سه‌روه‌رییه‌ و پارێزگاری ئه‌و سیستمه‌ش ئه‌كات، كه‌ ده‌وڵه‌ت سه‌رخانیه‌تی، ئه‌بێت خه‌باتی كۆمه‌ڵایه‌تی دژی چه‌وساندنه‌وه‌ی ئافره‌تان، له‌ مه‌یدانی خه‌باتكردن دژی سیستەم و ده‌وڵه‌تدا خۆی بنوێنێت و خۆی بسه‌لمێنێت، نه‌ك له‌ مه‌یدانی ده‌ستاوده‌ستپێكردنی سه‌روه‌ریدا (گۆڕینی سه‌روه‌ری نێر به‌ سه‌روه‌ری مێ) گه‌روابێت، ئه‌وا هیچ نەكراوه‌ و به‌ هیچ، نه‌ هیچیش ئه‌كرێت به‌ هیچ.  به‌داخه‌وه‌ گوڕوگوژمی ئه‌و لۆجیكی په‌روه‌رده‌كردنه‌ ده‌وڵه‌تییه‌، وا له‌ زۆر پیاو ده‌كات پۆز لێبده‌ن و شانازی به‌ پیاوسالاری خۆیانه‌وه‌ بكه‌ن، هه‌روه‌ها وا له‌ زۆر ئافره‌تیش ئه‌كات (زه‌عیفه‌یی) خۆیان قبوڵبكه‌ن.

**** میلیتاریزه‌كردنی كۆمه‌ڵگه‌

ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت، به‌بێ ‌هێزێكی چه‌كداری ڕێكخراوی داپڵۆسێنه‌ری جه‌نگخواز ناڕوات به‌ڕێوه‌، ئه‌و هێزه‌ش كورد واته‌نی (له‌پڕه‌ نابێت به‌ كوڕه‌) له‌به‌رئه‌وه‌، سه‌ره‌تا ده‌وڵه‌ت هه‌نگاوی یه‌كه‌م به‌دروستكردنی كه‌شێكی میلیتارخواز ده‌ستپێئه‌كات، تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ ده‌خاته ‌سه‌ر كه‌ڵكه‌ڵه‌ی ڕقوكینه‌ و توڕه‌ و تڕۆیی و به‌باوكردنی ئه‌قڵیه‌تی تۆڵه‌كردنه‌وه ‌و نیشتمان و ده‌وڵه‌تدۆست، به‌و كه‌شه‌ بارێكی وا دروستئه‌كات، كه‌ تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نییه‌كان به‌ جوانتر و به‌ به‌نرختر بزانن له‌ به‌ها مرۆییه‌كان، ئه‌و باره‌ ده‌گه‌یه‌نێته‌ ئه‌وپه‌ڕی به‌ جۆرێك، كه‌ تاكه‌كان پیاوه‌تی و پاڵه‌وانی خۆی له‌ جه‌نگدا بسه‌لمێنێت، گه‌ر بێت و له‌ كاتی جه‌نگی سنوور و ده‌وڵه‌ت پاراستندا، هه‌ندێك كه‌س بانگ نه‌كرێت بۆ به‌شداریكردن له‌و به‌ڕبه‌ڕیه‌ته‌دا، ئه‌و كاته‌ توشی خه‌مۆكی ده‌بن. چونكه‌ خۆیان وه‌ك پیاوی ناو پیاوان نابینن، گه‌ر وه‌ك پیاو حسابیان بۆ بكرایه‌‌ ده‌وڵه‌ت ئه‌یخیۆندنه‌وه‌ و وه‌ك قاره‌واتانی جه‌نگاوه‌ران بانگی ئه‌كردن.

ده‌وڵه‌ت له‌ میلیتاریزه‌كردنی كۆمه‌ڵگه‌دا، گڕی گیانی خۆبه‌خشكردن خۆش ئه‌كات و گیانی خۆویستی ئه‌مرێنێت، بۆچی؟ له‌به‌رئه‌وه‌ی باشدەزانێت، كه‌ له‌ به‌هێزبوونی گیانی خۆبه‌شیدا (ده‌وڵه‌ت- خاوه‌نكار- حزب) قانزاجیانه‌، نه‌ك له‌ به‌هێزبوونی گیانی خۆویستی، كه‌ هیچی لێ سه‌وز نابێت، بیهێنه‌ پێشچاوی خۆت، گه‌ر 2.000.000 كه‌س خۆویستیان به‌هێزبێت، له‌بری ئه‌وه‌ی خۆیان بكه‌ن به‌ساقه‌ی (ده‌وڵه‌ت- خاوه‌نكار- حزب) به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ خۆیان بكه‌ن به‌ ساقه ‌و به‌ قوربانی پێویستییه‌ جه‌سته‌یی و گیانییه‌كانی خۆیان، ئه‌و كاته‌ كورد واته‌نی وه‌ك (تڕی بنگۆم) ناڕۆن، له‌پێناوی خاوه‌ن ئیمتیازه‌كاندا.

ده‌وڵه‌ت بۆ بواری میلیتاریزمه‌كردنی كۆمه‌ڵگه‌، له‌بواری گۆڕین و شێواندنی زماندا به‌شێكی به‌رین و فراوانی ته‌رخانكردوه‌ بۆ ئه‌و بواره‌، نه‌رمونیانی و ئاشییخوازی زمانه‌كه‌ له‌ناوئه‌بات و ده‌یكاته‌ زمانی قسه‌وباسی پاشه‌مله ‌و شه‌ڕخوازی، دیسپلین ئه‌ئاخنێته‌ ناو هه‌موو خانه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌وه‌، زۆركه‌س وای لێدێت ده‌ستبكات به‌ كۆكردنەوەی collectionی بابه‌ته‌ سه‌ربازیه‌كان (جلوبه‌رگ – چه‌ك – مه‌دالیاكان – پۆستاڵه‌كان – كڵاوه‌ئاسنینه‌كان……تد) و ڕێزیان لێ ئه‌گرن و به‌ به‌شێكی گه‌وره‌ و پیرۆزی بیره‌وه‌رییه‌كانی مرڤكوژییان دەزانن، وه‌ك میراتیش به‌جێیان ئه‌هێڵن بۆ نه‌وه‌كانیان، تا ئه‌و مێژووه‌ خوێناوییه‌ نه‌خرێته‌ خانه‌ی له‌بیرچونه‌وه‌ و ئه‌قڵیه‌تی میلیتاری تووشی كاره‌سات ببێت، ملیتازم هه‌نووكه‌ مرۆڤایه‌تی به‌ره‌و چاره‌نووسێكی نادیار بردووه‌، ماهیه‌تی ده‌وڵه‌ت ڕووخێنه‌ره‌، ئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ته‌كان به‌ ڕۆژێك ئه‌یروخێێن، به‌ نیوسه‌ده‌ دروستیناكرێته‌وه‌، گه‌ر دروستیشی بكه‌نه‌وه‌، دروستكردنه‌وه‌یه‌كی سه‌رپێیه‌ و داهێنه‌رانه‌ نییه ‌و قه‌ڵبه‌، بیره‌وه‌رییه‌كانی هه‌موومان شایه‌تی ئه‌و حاڵه‌یه‌، ملیتاریزم، یاساكانی دارستانه‌كان ئه‌خاته‌ ئه‌قڵی مرۆڤه‌، واته‌ یاسای (نه‌خۆیت ئه‌خورێیت، نه‌كوژی ئه‌كوژرێت، باشترین به‌رگریكردن هێرشكردنه‌، مانه‌وه‌ بۆ باشتركان و به‌هێزتره‌كانه‌………تد)

ده‌وڵەتی خاوه‌نكار ( ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌دار)

شێوازی به‌رهه‌مهێنانی سه‌رمایه‌داری له‌ جه‌ره‌یانی پێشكه‌وتنی هێزه‌كانی به‌رهه‌مهێناندا زیاتر و زیاتر گۆڕانی به‌سه‌ردادێت و باشتر ئه‌سه‌پێنرێت، ئه‌وه‌ش ڕۆڵێكی مه‌زن ده‌گێڕێت و كار ده‌كاته‌ سه‌ر زیاتر به‌رزكردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت بۆ لوتكه‌، كاتێك ده‌وڵه‌ت ته‌واو جێگه ‌و پێگه‌ی خۆش ئه‌كات و بێسەرەوبەرەیی (فوضویە – Chaos)ی به‌رهه‌مهێنانی سه‌رمه‌یایه‌داری به‌رفراوانتر ئه‌بێت، ده‌وڵه‌ت ده‌ست ئه‌گرێت به‌سه‌ر شاده‌ماره‌كانی ئابووریدا (شه‌مه‌نده‌فه‌ر و هۆیه‌كانی تری گواستنه‌وه‌ – به‌رق و به‌رید – بانكه‌كان – پیشه‌سازییه‌ زه‌به‌لاحه‌كان – بازگانی ده‌ره‌وه‌ – جامبازی و ده‌ڵاڵی پوڵ و بۆرسە……تد) به‌و جۆره‌ هێدی هێدی له‌ ده‌وڵه‌تێكی چاودێر و ڕێكخه‌ری په‌یوه‌ندی نێوان كاریكرێگرته‌ و سه‌رمایه‌وه‌، ده‌بێته‌ ده‌وڵه‌تێكی سه‌رمایه‌دار و ده‌بێته‌ خاوه‌نی سه‌دان هه‌زار كارگه‌ر، ئه‌و گۆڕانكارییه‌ش داوای به‌هێزكردن و چڕكردنه‌وه‌ی ناوه‌ندێتی ده‌كات، به‌و جۆره‌ هه‌موو هه‌وڵێك بۆ شێوازی به‌ڕێوه‌بردنی كۆمه‌كیی و هه‌ره‌وزیی، قێزه‌ون و بڤه ‌ئه‌كرێت، بێگومان به‌ له‌فزی خۆش و پشی پشیكردنیش بڤه‌ ناكرێت، چارێكی دی نییه‌، هه‌ر له‌ چوارچێوه‌ی سیستمی كاریكرێگرته‌دا ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌دار له‌گه‌ڵ شێوازه‌ كلاسیكیه‌كه‌دا ده‌كه‌وێته‌ پێشبركێیه‌كی به‌ربه‌رییه‌وه‌، ده‌سته‌ چه‌وره‌كه‌ی ئه‌و به‌ڕبه‌ڕێتییه‌ ده‌سوێت به‌سه‌ر كارگه‌راندا، ده‌ست ئه‌درێته‌ چڕكردنه‌وه‌ و خێراكردنی  به‌رهه‌مهێنان، بێكاركردنی هه‌زاران كرێكار، ده‌ستگرتنه‌وه‌ و لابردنی زۆر له‌ خزمه‌تگوزارییه‌كان له‌ بواری خوێندن و ته‌ندروستیدا، هه‌ڵگیرسانی جه‌نگی بچوك بچوك لێره‌و له‌وێ!!!

ئاشكرایه‌ كه‌ ته‌نها ‌هه‌ر ده‌وڵه‌ته‌، كه‌ خاوه‌نی دامه‌زراوه‌كانی یاسادانان و جێبه‌جێكردنه‌، ده‌وڵه‌ت نه‌ یاسایه‌ك ده‌رئه‌كات، نه‌ كارێكیش جێبه‌جێئه‌كات زه‌ره‌ری خۆی و سه‌رمایه‌داره‌ كلاسیكیه‌كه‌ی تیادابێت، ئه‌و دوو فۆڕمه‌، ده‌سته‌خوشكن نه‌ گۆشتی یه‌كترئه‌خۆن، نه‌ ئێسكی یه‌كتریش ئه‌شكێنن، نه‌خێر به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ (ڤیتامین C وD) یه‌كترن، هه‌روه‌ها به‌جۆرێك تێكه‌ڵی یه‌كتریشن به‌زه‌حمه‌ت جیا ئه‌كرێنه‌وه‌، كامه‌یان كامه‌یه ‌و كامه‌یان كامه‌ نییه‌، هه‌ردووكیان له‌سه‌رپێن و خزمه‌تكاری یه‌كترن.

* هاوبه‌شی و دابه‌شكردن وهاریكاری

سه‌رمایداران و ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌دار، هێنده‌ی له‌و سێ وشه‌ی تۆقیون، له‌ هیچیتر نه‌تۆقیون‌، كاتێك  ئه‌و وشانه‌ ئه‌بیستن ده‌كه‌ونه‌ هاتوهاوار و ده‌ڵێن ئه‌وه‌ بێسەرەوبەرەییە‌، گێره‌شێوێنییە ‌(سۆسیالیزم و كۆمونیزمه‌) گه‌ڕه‌لاوژێیه‌، گه‌ر به‌باشی سه‌رنج بده‌ین ئه‌بینین له‌ ناوه‌ڕاست و كۆتایی شه‌سته‌كاندا و له‌ میسرو فه‌ره‌نسا جادە هوروژا بوو، داوای دابه‌شكردن و هاوبه‌شی عادیلانه‌ ده‌كرا، ده‌وڵه‌ت له‌ هه‌ردوولا هاواری لێ هه‌ڵسابوو و ده‌یگوت ئه‌مه‌ ئاژاوه ‌و پیلانێكه‌ بۆ سوتاندنی (قاهیره‌) و (پاریس)، ئه‌وه‌تا ئه‌مڕۆش هه‌مان به‌زمه‌، كه‌س ناوێرێت له‌ پێستی خۆیدا بجوڵێته‌وه‌، ئیتر ئاژاوه‌ی سۆسیالسته‌كان و كۆمونیسته‌كانه‌ و ئامێری داپڵۆسین ئه‌خرێته‌ سه‌رپێ و داده‌به‌زێنرێته‌ ناو جاده‌كان و مه‌یدانه‌ گشتییه‌كانه‌وه.

ده‌وڵه‌ت هه‌نووكه‌ سه‌گی هه‌وشاربووه‌ دژی ئه‌و سێ وشه‌یه‌، ده‌وڵه‌ت بیه‌وێت كێ خپ بكات خپی ئه‌كات، ھەرچ ده‌نگێكیشی به‌دڵ نه‌بێت كپی ئه‌كات، ده‌وڵه‌ت توانای هه‌موو شتێكی هه‌یه‌، ته‌نها یه‌ك توانا ‌هه‌یه‌ ناتوانێ هه‌یبێت، ئه‌وه‌ش ئه‌وه‌یه‌، كه‌  ناتوانێت تیرۆریست نه‌بێت، تیرۆریزمی ده‌وڵه‌ت سه‌رده‌مێكه‌‌ له‌ كوشتنی ئه‌حمه‌د و مه‌حمود وه‌ڕز بووه‌، ئه‌وه‌ی لای ده‌وڵه‌ت گرنگه‌ تیرۆركردنی كۆڕوكۆمه‌ڵی جاده‌كان و گه‌ڕه‌ك و كارگه‌كانه‌ (بڕوانه‌ سه‌ربڕینی كۆمۆنه‌ی پاریس- شۆڕشی ڕوسیا، شۆڕشی ئه‌ڵمانی، شۆڕشی ئیسپانی، 68ی فه‌ره‌نسا ڕاپه‌ڕینه‌كانی 7919ی ئێران و9119ی له‌مه‌ڕخۆمان‌ (عیراق‌)…هتد ئه‌مڕۆی یۆنان و ئیسپانیا، هه‌روه‌ها (سه‌هۆڵبه‌ندانی عه‌ره‌بیدا) گه‌ر به‌ها ده‌وڵه‌تییه‌كان بكه‌ونه‌ مه‌ترسیه‌وه‌، ده‌وڵه‌ت به‌ها مرۆییه‌كان له‌ژێر پۆستاڵه‌كاندا به‌ جوانترین دیمه‌ن ئه‌بینێت. گه‌ر بۆ شایه‌تی ئه‌و مه‌رگه‌ساتانه‌‌ داوای به‌ڵگه ‌و شایه‌تم لێ بكرێت، ده‌ڵێـم (هیچ به‌ڵگه ‌و شایه‌تێك،هێنده‌ی ئه‌و بیره‌وه‌رییانه‌ به‌هێزنییه‌، كه‌ له‌ ده‌ماغی هه‌ریه‌كێكماندان‌)

ده‌وڵه‌ت  له‌ چواچێوه‌ی به‌ ده‌وڵه‌تكردنی زماندا (سامانی كۆمه‌ڵایه‌تی) له‌ فه‌رهه‌نگی هزری سیاسی و زمانه‌ میلییه‌كه‌دا ده‌سڕێته‌وه‌، به‌مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ ،كه‌ له‌بیر جه‌ماوه‌ری بباته‌وه‌، له‌ جێگه‌كه‌ی (سامانی نه‌ته‌وه‌یی) دائه‌نێت و ئه‌یكات به‌باو، بۆچی؟ چونكه‌ به‌كارهێنانی (سامانی كۆمه‌ڵایه‌تی) زیاتر بۆنی (هاوبه‌شی) و (دابه‌شكردن)ی لێ دێت، له‌وێوه‌وه‌ له‌وه‌ ده‌ترسێت جه‌ماوه‌ر داوای به‌ سۆسیالكردنی ئه‌و سامانه‌ بكات، به‌پێچه‌وانه‌وه‌، ده‌وڵه‌ت له‌ به‌باوكردنی (سامانی نه‌ته‌وه‌یی)دا  ئازادی خۆی ئه‌بینێت، چونكه‌ ئه‌توانرێت هاوكێشه‌كه‌ به‌مجۆره‌ بخرێته‌ ڕوو (سامان ، سامانی نه‌ته‌وه‌ییه‌، هه‌روه‌ها ده‌وڵه‌تیش، ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌ییه‌) له‌به‌رئه‌وه‌ ده‌وڵه‌ت ئه‌توانێت و مافی خۆیه‌تی چۆن ئه‌یه‌وێت خه‌رجی بكات، ئیتر به‌داریدا ئه‌دات یا به‌ به‌ردیدا ئه‌دات، ئه‌وه‌ ئاره‌زوو و مافی خۆیه‌تی، ده‌وڵه‌تیش نه‌ به‌دار نه‌ به‌ به‌ردیدا ئه‌دات، ئه‌وه‌ی بدزرێت خاوه‌ن ئیمتیازه‌كان ئه‌یدزن، ئه‌وه‌شی ئه‌مێنێته‌وه‌ ئه‌یده‌ن به‌ چه‌كوته‌قه‌مه‌نی و جامبازی له‌ بۆرسه‌ گه‌وره‌كه‌داندا و دواتر قڕانێكیشی لێ خه‌رج ئه‌كات بۆ خزمه‌تگوزاری كۆمه‌ڵایه‌تی!! به‌ بەكرێگرتنی سالوكه‌كانی بواری میدیا، واته‌  بواری (جاڕچیه‌كان) كه‌سیش بۆی نییه‌ نقه‌ی لێوه‌بێت، چونكه‌ سامان (سامانی نه‌ته‌وه‌ییه‌).

ده‌وڵه‌ت و سه‌رمایه‌داران له ‌به‌رامبه‌ر ئه‌قڵیه‌تی (هاوبه‌شی) و (دابه‌شكرندن)دا به‌م ئه‌قڵیه‌ته‌وه‌ ئه‌دوێن و ڕه‌فتار دەكەن “من ئاغا و ئێوه‌ ئاغا، ئه‌ی كێ جێگه‌مان بۆ ڕاخا؟ “

** ئازادی و ده‌وڵه‌ت

له‌ هه‌ر جێگه‌یه‌ك ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت هه‌بێت، ئازادی جێگه‌ی نابێته‌وه‌، ئه‌و هاوكێشه‌ به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌، هه‌ر ڕاسته‌، بێگومان لێره‌دا مه‌به‌ستم له‌ ئازادی ڕه‌هایه‌، نه‌ك ئازادی سیاسی، گه‌ر (ئازادی ئازادیه‌كی ڕه‌ها نه‌بوو، نه‌بونی گه‌لێ چاكتره‌). ئازادی ڕه‌ها وه‌ك ئازادی سیاسی نییه‌، ئازادی ڕه‌ها له‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی تره‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتوه‌، له‌ به‌رابه‌ری ئابووریی و به‌رهه‌مهێنانی كۆمه‌كگه‌ری و هه‌مئاهه‌نگییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتووه‌، ئازادی سیاسیش له‌ دیموكراتی نوێنه‌رایه‌تی و جێگه‌گرتنه‌وه‌وه‌، واته‌ لە (په‌رله‌مان)ه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتوه‌، ئه‌و ئازادییه‌ ئازادی له‌ سه‌ره‌وه‌ بۆ خواره‌وه‌یه‌ و فڕی به‌سه‌ر ژیانی ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی جه‌ماوه‌ره‌وه‌ نییه‌، ئه‌و ئازادییه‌ پڕ به‌ پێستی سیاسه‌تبازه‌كان و بۆ ڕۆشنبیره‌ دۆمینه‌چییه‌كانی چایخانه‌ی شه‌عب و ده‌مقه‌ڵه‌باڵغه‌كانی ته‌له‌فیزۆنی (كورد سات) و (كوردوستان تیڤی) باشه‌، نه‌ك بۆ خەڵكە ڕه‌شوڕووته‌كه‌.

ئازادی به‌خشراو ئازادی نییه‌، نه‌ك لایه‌نی كه‌می ئازادی ڕه‌ها نییه‌، به‌ڵكو لانی كه‌می ئازادی سیاسیش نییه‌، كه‌چی به‌زۆری زۆرداری پێویسته‌ له‌پاڵ شانی ده‌وڵه‌تدا موماره‌سه‌ بكرێت، به‌مه‌رجێك شانیشی نه‌كه‌وێت له‌ شانی ده‌وڵه‌ت، كاتێكش لێیكه‌وت، ئه‌وه‌ ئیتر ئاخری دنیایه‌، ئه‌بێت چی سه‌گی هه‌وشار هه‌یه‌ به‌ر بدرێته‌ گیانی ئه‌و  ئازادیه‌ ئیفلیجه‌.

له‌به‌ر ئه‌و هۆیانه‌ و زۆرێكی تریش، هه‌مان وته‌ی (مالاتیستا) ده‌ڵێمه‌وه ‌(ئه‌م ده‌وڵه‌ت له‌ ده‌وڵه‌تێكی تر ئه‌چێت، ئه‌ویتریش له‌دانه‌یه‌كیتر ئه‌چێت) به‌ واته‌یه‌كی دی ده‌وڵه‌ته‌كان  هه‌موویان  ئاوسی یه‌ك ماهیه‌تن، ئیتر بۆچی ئه‌بێت ده‌وڵه‌ته‌ كوردییه‌كه‌ جیاواز بێت، تا ئێمه‌ گۆرانی به‌ باڵایدا بڵێین؟ مه‌گه‌ر هه‌ر ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ (سه‌رده‌شت)كوژ و مرۆڤكوژه‌ ئیسلامییه‌ی ئێستا نییه‌، دوای  هه‌ندێك ده‌سكاریكردنی ته‌كنیكی ده‌كرێته‌ ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌، باشیان وتووه‌ ئه‌بێت ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ كوردییه‌ چ هێزێكی جادوویی له‌ هه‌ناوی خۆیدا هه‌ڵگرتبێت، یان چ گۆپاڵێكی جادوویی به‌ ده‌سته‌وه‌ بێت، تا بتوانێت هه‌موو ئازاره‌كان له‌ ڕه‌گه‌وه‌ ببڕێته‌وه‌؟ زۆرباشیان وتووه‌ “گه‌ر نه‌مدیبایه‌ بابی، بێشك ده‌مردم له‌ حه‌سره‌ت داكی”.

Urdûy bêsnûr (No Border Camp)î 2012 le koln / duyislldof

 

Le rojî 13 ta 22î culay le şarî kolln urdûyekî bêsnûr lelayen grupe çalakekanî torrî dje -rasîstî û çalakane berpa dekrêt.

Pêwîste urdûy narrezayetî le şwênêkda bêt, ke hemuwan pêkewe le rêy çalakîyekan û xopîşandanekan û miştumrrekan û worşopekanewe têyda berhellsitî pêhkate rasîstekan bken. Ême demanewêt çalakane letek : rasîzmî rojane, rasîzmî dezgekan, çawdêrrî koçeran, dje-sîganoyî (Antiziganismus), barudoxî jyanî hellhatuwan (penaberan) / rawinrawan û koçeran, penaxwazan û kolonyalîzm, helluyist wergirîn.

Zorêk lewaney ke le urdûy bêsnûrda beşdarn, bexoyan letek snurdarkirdnî rasîstane berrewrrû nîn. Hîç ezmûnêkî koçerîyan nîye û nazanin, ke jyan le urdûgakanda, prre le pabendîy manewe lew şwêneda (Residenzpflicht), azardanî rasîstî û tundutîjî polîs. Bellam be dillnyayyewe nayanewêt ew pêkhate rasîstyaney, ke zor car bexoşyan kellkyan lêwerdegrin, pesend bken! Ewe roşne, ke gorranekan le xoyanewe rûnaden. Boye pêwîste ew dyardane herdem berhellsitî bikrên!

Mrovekan, ewaney ke rasîstane helldehawêrdirên, herdem xoyan le djî sîstemî rasîstî bêrêzkirdin û kenarxistin, deparêzn. Le zor şwên berhellsitî penaberan rûydawe û rûdedat, lewane reng cyawazekan (Roma), romakan (poC) û … Tid. Em berhellsitîye griftêkî gewreye bo ramyarîy rasîstaney allman û leweş gewretir debêt!

Pêwîste em urduwe dje-rasîstîyane  behêztir bikrên. Urdûy bêsnûr le kolln detwanêt şwênêk bêt, bo yekdî nasînî zor mrovî cyawaz û gorrînewey zanyarîy û torrîbekxistin û hawpiştî.

Leberewey ke hemû mrovekan wek yek boyan nalwêt, xoyan rêkbxen û le weha urdûyekda beşdarî bken. Her boye urdûy bêsnûr le şarî kolln berpakrawe.

 

Djî rasîzm!

Lepênaw cîhanêk bebê snûr!

Mafî penaberan yeksere lêre û destbecê her îsta!

Bo zanyarî zyatir detwanin serdanî saytî http://noborder.antira.info

Le rêgey em îmeyl edresewe detwanin peywendî bigrin noborder-ol@riseup.net

ئوردووی بێسنوور (No Border Camp)ی ٢٠١٢ لە كۆلن / دویسڵدۆف

 

لە ڕۆژی ١٣ تا ٢٢ی جولای لە شاری كۆڵن ئوردوویەكی بێسنوور لەلایەن گروپە چالاكەكانی تۆڕی دژە -راسیستی و چالاكانە بەرپا دەكرێت.

پێویستە ئوردووی ناڕەزایەتی لە شوێنێكدا بێت، كە ھەمووان پێكەوە لە ڕێی چالاكییەكان و خۆپیشاندانەكان و مشتومڕەكان و وۆرشۆپەكانەوە تێیدا بەرھەڵستی پێھكاتە راسیستەكان بكەن. ئێمە دەمانەوێت چالاكانە لەتەك : ڕاسیزمی ڕۆژانە، ڕاسیزمی دەزگەكان، چاودێڕی كۆچەران، دژە-سیگانۆیی (Antiziganismus)، بارودۆخی ژیانی ھەڵھاتووان (پەنابەران) / ڕاونراوان و كۆچەران، پەناخوازان و كۆلۆنیالیزم، ھەڵویست وەرگرین.

زۆرێك لەوانەی كە لە ئوردووی بێسنووردا بەشدارن، بەخۆیان لەتەك سنورداركردنی راسیستانە بەڕەوڕوو نین. ھیچ ئەزموونێكی كۆچەرییان نییە و نازانن، كە ژیان لە ئوردووگاكاندا، پڕە لە پابەندیی مانەوە لەو شوێنەدا (Residenzpflicht)، ئازاردانی ڕاسیستی و توندوتیژی پۆلیس. بەڵام بە دڵنیاییەوە نایانەوێت ئەو پێكھاتە ڕاسیستیانەی، كە زۆر جار بەخۆشیان كەڵكیان لێوەردەگرن، پەسەند بكەن! ئەوە ڕۆشنە، كە گۆڕانەكان لە خۆیانەوە ڕوونادەن. بۆیە پێویستە ئەو دیاردانە ھەردەم بەرھەڵستی بكرێن!

مرۆڤەكان، ئەوانەی كە ڕاسیستانە ھەڵدەھاوێردرێن، ھەردەم خۆیان لە دژی سیستەمی راسیستی بێرێزكردن و كەنارخستن، دەپارێزن. لە زۆر شوێن بەرھەڵستی پەنابەران ڕوویداوە و ڕوودەدات، لەوانە ڕەنگ جیاوازەكان (poC)، ڕۆماكان (Roma) و … تد. ئەم بەرھەڵستییە گرفتێكی گەورەیە بۆ ڕامیاریی راسیستانەی ئاڵمان و لەوەش گەورەتر دەبێت!

پێویستە ئەم ئوردووە دژە-ڕاسیستییانە  بەھێزتر بكرێن. ئوردووی بێسنوور لە كۆڵن دەتوانێت شوێنێك بێت، بۆ یەكدی ناسینی زۆر مرۆڤی جیاواز و گۆڕینەوەی زانیاریی و تۆڕیبەكخستن و ھاوپشتی.

لەبەرئەوەی كە ھەموو مرۆڤەكان وەك یەك بۆیان نالوێت، خۆیان ڕێكبخەن و لە وەھا ئوردوویەكدا بەشداری بكەن. ھەر بۆیە ئوردووی بێسنوور لە شاری كۆڵن بەرپاكراوە.

 

دژی راسیزم!

لەپێناو جیھانێك بەبێ سنوور!

مافی پەنابەران یەكسەرە لێرە و دەستبەجێ ھەر ئیستا!

بۆ زانیاری زیاتر دەتوانن سەردانی سایتی http://noborder.antira.info

لە ڕێگەی ئەم ئیمەیل ئەدرەسەوە دەتوانن پەیوەندی بگرن : noborder-ol@riseup.net

تعريف بأممية الاتحادات الأناركية : النضال من أجل حركة أناركية عالمية في الفكر والممارسة

تناضل أممية الاتحادات الأناركية IAF/IFA في سبيل :

1 – إزالة جميع أشكال السلطة، اقتصادية كانت أو سياسية أو اجتماعية أو دينية أو ثقافية أو جنسية.
2- إقامة مجتمع حر من دون طبقات، أو دول، أو حدود، يتأسس على الفدرالية الأناركية والمنفعة المتبادلة mutual aid.

(من بيان مبادئ أممية الاتحادات الأناركية – المؤسس سنة 1968 في كرارا، إيطاليا).

إن إعلان المبادئ أعلاه يحدد بوضوح ما تأمل أممية الاتحادات الأناركية في تحقيقه، وهو برنامج طموح، لكنه الوحيد القادر على تحقيق أهداف الحرية، والسلام، والعدالة التي ناضل البشر من أجلها –بأساليب مختلفة- منذ بداية وجود الجنس البشري. فقد وجد دائماً وعلى مر التاريخ وفي كل مكان أناس كانت لهم أهداف وممارسات أناركية مع أنهم لم يطلقوا على أنفسهم وصف أناركيين.

ومع ذلك، فالأناركية المنظمة والصريحة نظرياً لم تظهر حتى القرن التاسع عشر بتأسس أول اتحاد أممي للأناركيين في سانت إيمير سنة 1872. وقد تأسس من قبل العمال (وكثير منهم من صانعي الساعات في سان إيمير نفسها) ومعهم ناشطون أناركيون أمميون كانوا قد سئموا من الطبيعة السلطوية للأممية الماركسية. إنه لأمر ذو دلالات مهمة أن الأناركيين ومع أنهم شكلوا مجموعات صغيرة نسبياً في كل بلد إلا أنهم على الفور سعوا إلى التنظيم على المستوى الأممي. إن أممية الاتحادات الأناركية تعتبر نفسها الوريث الشرعي لهذا العرف.

إن الحاجة إلى التضامن الأممي والتعاون بين الأناركيين هي ضرورية اليوم أكثر من أي وقت مضى. فكل جانب من جوانب حياتنا تتم إحاطته بنسيج نظام عالمي يقوم على السيطرة والهيمنة الاقتصادية والسياسية و الثقافية، ما قد يؤدي إلى الشعور بالعجز عندما لا نتمكن من تفريغ غضبنا على أولئك الذين يأخذون قرارات تؤثر على حياتنا. فشعوب أفغانستان والعراف قد ألقي بها إلى هاوية الاضطراب والكارثة نتيجة لتدخل كل من العسكرية الأمريكيةـ والإسلام المستورد من السعودية. والمحاصيل المعدلة جينيا يتم فرضها على المزارعين رغماً عنهم من البرازيل إلى بولندا. وبعض جزر المحيط الهادي أصبحت على حافة الزوال نتيجة للجشع والطمع بالطاقة في أماكن أخرى. و افريقيا –برغم تحررها من كبت الاستعمار الأجنبي – لا تزال عرضة للنهب المستمر من شركات كبرى ومؤسسات ضخمة وأمراء حرب وجنرالات محليين يسعون إلى إثراء أنفسهم على حساب السكان المحليين وبيئتهم. وظائف الناس وأمانهم وضماناتهم تعتمد على أسواق مالية عالمية متقلبة. وحتى الشعوب القبلية البعيدة والمنعزلة تفقد أسلوب حياتها نتيجة للطلب العالمي على مصادر بلدانهم.
لكننا لسنا عاجزين، علينا أن نجعل الأناركية الأممية سلاحنا في وجه كل ذلك.

إن أممية الاتحادات الأناركية هي جزء واحد فقط مما أصبح حركة أناركية عالمية. وأعضاؤها من الاتحادات ينشطون في مجال واسع من المهام، من المساعدة في تنظيم احتجاجات على قمة الثمانية إلى نشاطات تضامنية مع النضالات الجارية في أنحاء العالم.

ومع ذلك، فإن للأممية هوية مميزة، تجمع الأناركيين الاجتماعيين الذين يشددون على أهمية :
1- التنظيم على شكل اتحادات حرة.
2- الاندراج ضمن حركة الطبقة العاملة الأوسع.

ومع أن هناك فروقاً عديدة بين الاتحادات الأعضاء في الأممية، فهي مجتمعة على مبادئ العلاقة الترابطية بينها .

الاتحادات الأعضاء تشمل : الأرجنتين، وروسيا البيضاء، وبلغاريا، وجمهورية التشيك وسلوفاكيا، وفرنسا، وألمانيا، وسويسرا، وبريطانيا وإيرلندا، وأيبيريا (إسبانيا والبرتغال)، وإيطاليا، و روسيا. كما أننا على اتصال وثيق بمنظمات بلغارية وفنزويلية.

إن أممية الاتحادات الأناركية تقدم وسيلة للتواصل بين الرفاق من جميع أنحاء العالم. فالعدو الذي نواجهه هو نفسه في كل مكان، والتعرف على نضالات الآخرين قد يعطينا أفكاراً لنضالاتنا نحن.

وفي أوروبا، يمكن للتجربة الواسعة للرفاق من إيطاليا وإسبانيا وفرنسا أن تساعد أولئك الذين يملكون تاريخاً أقصر بكثير منهم في النضال الأناركي مثل الرفاق في أوروبا الشرقية. وفي نفس الوقت، فإن الرفاق في شرق أوروبا الذين لم يثقلهم العرف والتقليد قادرون على إعطاء أبعاد و أفكار جديدة للنضال.

التواصل الجيد يمكن أن يكون ثورياً أيضاً إذا استطاع أن يكون ملهماً. فمجرد العلم بأن الناس في أماكن أخرى يصمدوون ويقاتلون هو مهم لؤلئك الذين قد يكونون يواجهون تراجعاً في النضال. هذه المعرفة يمكن أن تساعد الناس على الاستمرار أو قد تحفزهم على أن يباشروا هجوماً مضاداً كبيراً في نضالاتهم. وأهم ما في الأمر هو سماع النجاحات. فنشر هذه القصص الناجحة عن المقاومة له دور كبير في الدعاية الأناركية العالمية.

إن نضالات الطبقة العاملة في الأرجنتين قد جرى الترحيب بها بحماسة كبيرة من الناس في أوروبا. فالسماع بعمال يتجاهلون الرؤساء، والبنوك، والسياسيين ، ويقومون بالأمور بأنفسهم، قد رسخ الإيمان الذي لطالما امتلكه الأناركيون بقدرة العمال على تنظيم أنفسهم ذاتياً.

من المهم أيضاً وجود منتدى عالمي يمكن فيه إجراء نقاشات وحوارات نظرية. فالمعرفة بما يجري في بلدان مختلفة يمكن أن تساعدنا على تطوير تحليلنا للموقف الذي يواجهنا. فنحن نحتاج إلى امتلاك فهم عميق للحقائق السياسية، والاقتصادية، والاجتماعية حتى نتمكن من التنظم بفاعلية أكبر ونتمكن من استباق استراتيجيات عدونا.

إن تجار ب الفنزويليين مع تشافيز، والبرازيليين مع لولا، والبريطانيين مع بلير، كلها تساعد على تعزيز الرفض الأناركي للنهج الإصلاحي، الذي يبدو أنه يظن أن بوسع الدولة أن تحدث التغيير الاجتماعي.

والتجربة الإيطالية في الاضطهاد قدمت درساً مفيداً جعلنا نعي إمكانية أي حكومة ديمقراطية مزعومة أن تصبح سلطوية ودكتاتورية علناً.

إن الأممية تبقى في غاية الأهمية كسلاح ضد تنامي الصراعات العرقية والوطنية والقومية كما كانت خلال الحربين العالميتين. فالرفاق في يوغوسلافيا السابقة، ورغم تنظمهم كاتحادات منفصلة في بلدانهم، قد بدأوا بالاتحاد معاً على قاعدة أوسع، مظهرين أن الأناركيين يترفعون عن التقسيمات المأساوية للطبقة العاملة والتي أدت إلى الكثير من الألم والمعاناة.
فبتوفير إطار يتيح للأناركيين من بلدان وإثنيات مختلفة أن يتحدوا معاً ، تسهل أممية الاتحادات الأناركية عملية بناء حركة عمالية غير منقسمة.

أقامت أممية الاتحادات الأناركية IAF/IFA مؤتمرها الثامن في سنويتها الأربعين في هذه السنة 2008 في كرارا في إيطاليا. والذي ركز على تحليل الموقف العالمي ودور الأناركيين في هذا السياق الدولي حيث قامت الأممية بدعوة منظمات أخرى بالإضافة إلى الاتحادات الأعضاء، للمساعدة في توضيح الأفكار والتحليل، لتطوير استراتيجيات فعالة، والاستفادة من النضالات الجارية، وكسب الأمل والإلهام من معرفة أن الأناركية هي بالفعل حركة عالمية.

للتضامنية العالمية
سكرتاريا أممية الاتحادات الأناركية IAF/IFA
الاتحاد الأناركي في بريطانيا العظمى وإيرلندا

ترجمها للعربية : محمد عبد القادر الفار

http://1ofamany.wordpress.com