22/03/2022

پرسی کۆچبەران و پەنابەران هەمیشە پرسێکی ئەوەندە گرنگ بووە بۆ حوکمڕانانی بریتانیا تا ڕادەیەك لە سەرەتای نەوەداکانی چەرخی ڕابووردووەوە خاڵێکی یەکلاکەرەوەی هەڵبژاردنە گشتییەکانی بریتانیا بووە.  بۆ دەمکوتکردنی فاشی و ڕایست و ڕاستڕەوەکان و نەژاد پەرستەکان لە بەرانبەر وەستانی پەنابەرانا حکومەتە یەك بەدوایەکەکانی بریتانیا چەندەها جار یاسایان لە قەدەخەکردنی هاتنی پەنابەران و سەختکردنی ژیانیان گۆڕیوە، یاخود یاسای نوێیان بۆ داناون.

یەکێك لە درۆ گەرورەکانی حیزبی موحافزینی بریتانیا کە بۆ هەڵخەڵەتاندنی خەڵکی لە پرسی ڕاپرسی هاتنەدەرەوەی برتیانیا لە یەکێتی ئەوروپا، داخستنی سنورەکان بەسەر پەنابەرانا،  بوو ، بەڵام لە ڕاستیدا لەم ساڵەی کە ئەم وڵاتە لە یەکێتی  ئەوروپا هاتۆتە دەرەوە بە بەراورد لە ساڵانی پێشتر پەنابەری زیاتر هاتونەتە ئێرە .

بۆ ئەمەش توندڕەوترین  کەس کە’ پریتی پەتێڵە’ کردویانە بە وەزیری ناوخۆ ئەویش ئەوەی لە توانادا بێت بۆ بەربەستکردنی پەنابەران کردویەتی و دەیکات .  ساڵ پار بیریان لەوە دەکردەوە کە پەنابەرانی تازە کەدێن هەر لە ڕیوە بیاننێرن بۆ وڵاتی ڕواندا وئۆگەندە ، تائەو کاتەی کە کەیسەکانیان یەکلایی دەکرێتەوە ، بەڵام پاش ناڕەزاییەکی زۆر لە لایەن حیزبی لەیبەر و ڕێکخراوانی مافی مرۆڤ و هەنێك لە پەڕلەمانتارەکانی خودی حیزبی موحافیزین ، ئەو بڕیارە بە موەقەت خرایە سەر ڕەفە .  بەلام ئێستتا ئەم زامە دووبارە سەری هەڵداوەتەوە و بڕیارە لەم هەفتەیەدا هەمان لائیحە بە دەستکاری دیکەوە بخرێتەوە بەردەم پەڕلەمان تاکو ڕای لەسەر بدرێت و بکرێتە یاس .

بۆ ئەم کارەش وەزیری ناوخۆ کۆنە وەزیری دەرەوەی ئوسترالی بەکرێ گرتوەە تاکو پلانی بۆ دابنێت و ئامۆژگاری بکات چونکە ئوسترالیا لەمەدا زۆر شارەزا ن و ئەزموونێکی درێژخایەنیان هەیە . لە لائیحەکەی ئێستادا خاڵی زۆر خراپتری تێدایە کە لەوانە  پە نابەرانی نوێ یەکسەر دەنێرین بۆ گانا و ئەلبانیا کە لەوێ بڕیارە مەرکەزیان بۆ بکەنەوە.  یەکێك لە پەڕلەمانتارەکانی خۆیان دژ بەمە وەستایەوە وتی ” لە پرۆژەیەکی ئاوادا هەر پەنابەرێك لە سەر باجدەرانی بریتانی ساڵانە 2 ملیۆن پاوەند دەکەوێت کە لە کاتێکدا گەر لە ئوتێلی ڕیتزە ، کە ئوتێلکی زۆر ڕاقییە دایانبنێین تەنها سالانە 250 هەزار پاوەند دەکەون لەسەر باجدەاران” لەوە دەکات کە لائیحەکە بە دەنگدانی پەرلەمانتارەکان دەرچێت چونکە حیزبی موحاخیزین 77 پەڕلەمانتاریان زیاتر لە حیزبە موعاریزەکان هەیە ، واتە گەر ئەوان هەمووشیان دژی بن بە 76 پەڕلەمانتارەکەی خۆشیانەوە، هێشتا ئەم لائیحەیە لە لایەن پەڕلەمانەوە ڕای  لەسە دەدرێت.   

دارا جوتیار

19/03/2022

هەموو “فەیلەسوفان”و “بیرمەندان” و ئەکادیمی و زانستمەندان و ئەوەی پێیدەوترێت نوخبەی ڕۆشنبیر لە سەراسەری دنیادا، تا پڕۆلیتاریای ڕەش و ڕووت نەیەنە مەیدان بۆ گۆڕینی ئەم ئەزمە ئابووری و جەنگخوازیەی سەرمایەداری بە دۆخی شۆڕشگێڕانە ئەوان نایەن! کە پڕۆلیتاریاش هاتە مەیدان ئەوکات ئەوانیش دێن، بەس بۆ کوێخایی بەسەر بزوتنەوەکە و جڵەوکردن و بەلاڕێدا بردنی پڕۆلیتاریا بەقازانجی مانەوەوی ئەم سیستمە نەگریسە!

ببینن،، ئەم دۆخەو گەورەبونەوەی جەنگەکە هەموو ماڵێک سیکۆلۆگێکی تێدابێت چارەسەری دەرونی ئەوبارە دەرونیەی خەڵکیان پێناکرێت، چون چارەسەرەکە لە جێگەیەکە کە ئەوان هەرگیز خۆی لێنادەن!

هەموو ماڵێک کۆمەڵناسێکی تێدابێت، چارەی ئەو دۆزەخ و پشێویە کۆمەڵایەتیەی پێناکرێت، چون ڕەگی چارەسەری کێشەکان لە زاتی سیستمێکی چینایەتیدایە نەک لەزاتی مرۆڤەکاندا!

کە جەنگ گەورە بوەوە هەموو کوچەو کۆڵانێك نەخۆشخانەیەک و دەیان دکتۆری تێدابێت فریای چارەسەری لاشە هەلاهەلابوەکان ناکەوێت!

ئایا ئەم نوخبەیە ئێستا لەم دۆخە دەگەن یانا؟ ئەگەر تێدەگەن چاوەڕوانی چین؟

بۆ نایەنە مەیدان و چاوەڕوانی ڕەش و ڕووتە بەقەولی ئەوان خەڵکە نەزانەکە دەکەن؟؟

هەموو خەڵکی ئەوروپا سەرگەرمی دەمامك کڕین و پەیداکردنی ژێرزەمین و کوونە تەیارەیە!

کوا کتێب و زاست و مەعریفە بۆ چ ڕۆژێکی لەمە ڕەشترتان هەڵگرتووە؟؟؟؟

زاهیر باهیر

19/03/2022

پێش ئەوەی بێمە سەر باسەکە سێ خاڵی گرنگ هەن. یەکەم: سزا و گەمارۆی ئابوریی لە سەرەتادا هێچ ڕۆڵێکی نییە لەسەر وڵاتی سزادراو. پرۆسەیەکی درێژ خایەنە و هەندێك جاریش ڕك و کینەی دانیشتوانی وڵاتی سزادراو  دژ بە بەدەوڵەت یا دەوڵەتانی سزادەر دروستدەکات. گەرچی بازرگانانی جەنگ هەر کە تەقە دەستی پێکرد ئەوان زۆربەی کەرەسەکان لە ئەمبارەکاندا خەزن دەکەن و ئەوەشی کە بەدەرەوەیە  هەر دوای ڕۆژێك نرخەکەی بەرز دەکەنەوە.  دووەم : سزای ئابووریی کە بەسەر وڵاتانی گەشە نەکردوی پیشەسازییدا دەسەپێنرێت زۆر جیاوازە لەو سزایەی کە کۆمەڵێك لە وڵاتان بەسەر وڵاتانی پیشەسازی پێشکەوتوو دەیسەپێنن، هەر ئاواش کاراییان دوولایەنەیە . سێیەم: هەر لایەك ئەو سزایە بەسەر هەر لایەکی دیکەدا بچەسپێنێ باجەکەی دانیشتوانی وڵاتی سزادراو دەیدات نەك حوکمڕانانی وڵاتەکە.  باشترین بەڵگەش سزادان و گەمارۆخستە سەر عێراق، ئێران، ڤێنزویلا، کۆریای باکور و زیمبابۆیە . لەم نوسینەدا مەبەستم پەیوەندی ئاڵووێر و بازرگانی نێوانی وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژئاوا و ئەمەریکا لەگەڵ روسیادایە بە هۆی ئەم شەڕەی کە هەیە. هەر ئاواش قسەکە لەسەر سزادانی وڵاتانی پیشەسازیی پێشکەوتووە لەسەر وڵاتێکی دیکە کە تا ڕادەیەك ئەویش خاوەن پیشەسازیی پێشکەوتوە کە ڕوسیایە.  لێرەدا سزای ئابوریی و گەمارۆدانی ئابوریی و ئابورییانە دوولایەنەیە واتە لەسەر دانیشتوانی هەردولا دەکەوێت، ئەویش بە گوێرەی ئاستی گەشەی پیشەسازییەوە و ڕێژەی هەناردەکردن و هاوردەکردنی شمەك و کاڵاکانە لە نیوانیانا . بۆڕونکرننەوەی ئەوە چەند داتایەکی نوێ کە سەبارەت بە بازرگانیی نێوانیانە دەخەمە ڕوو، ئەو کاتە دەتوانین ئەنجامگیرییەك بکەین .بەگوێرەی داتاکان، لە 10 مانگی یەکەمی ساڵی 2021 سەرجەمی هەناردەی ڕوسیا بۆ جیهان 388.4 ملیار دۆلار بوە کە بە شێك لەو وڵاتانە ئەم 5 وڵاتەن:  چین بە بڕی 112.4 ملیار دۆلار، ئەڵمانیا بە بڕی 46.1 ملیار دۆلار، هۆڵندە بەبڕی 37 ملیار دۆلار، ئەمەریکا بە بڕی 28.8 ملیار دۆلار  و تورکیا بە بڕی 25.7 ملیار دۆلار.  ئەوەی ڕوسیا هەناردەی بۆ ئەم وڵاتانە دەکات نەوتە و غازە و بەرهەمهێنراوی کیمیاوییە و مەعدەنە. لەسەرجەمی هەناردەی ڕوسیا  لەسەدا 53 ی نەوتە و غازە وەبەرهەهێنراوی کیمیاوییە.  لە سەدا 13 هەناردەی ڕوسیا دەچێت بۆ وڵاتانی CIS ، واتە ئەو 11 وڵاتەی کە کاتی خۆی لە فەلەکی یەکێتی شورەویدا بوون. بێ لەوانەی  سەرەوە ڕوسیا ئەمانەش هەناردە دەکات : جۆ ، ڕۆنی گوڵەبەڕۆژە، مریشک، شیر و پەنیر ، گۆشتی بەستوی بەراز ، پێویستی کارەبایی و کەرەسەی میکانیکی و تەختە. ڕوسیا و ئۆکرانیا پێکەوە سێیەکى هەناردەى گەنمى جیهان‌ و 80%ى ڕۆنى زەیت دابیندەکەن ئەمەش وای کردوە هەر لە ئێستاوە لە بۆرصەی جیهانیدا گەنم نرخەکەی بە ڕێژەی لە سەدا 50 زیادی کردووە. بازرگانی ئەمەریکا و ئەورروپا لەتەك ڕوسیا:بازرگانی و ئاڵووێر و خزمەتگوزاریی و کاڵای نێوانی ئەمەریکا و ڕوسیا لە ساڵی 2019دا تەنها 34.9 ملیار دۆلار بووە کە لەمەش هەرناردەی ئەمەریکا بۆ ڕوسیا 10.9 ملیار دۆلاربووە و هاوردەی 24 ملیار بووە، کەواتە نوقسانی [ عەجزی] ئەم ئاڵووێرە بۆ ئەمەریکا 13.1 ملیار دۆلار بووە ، بە زمانی ئاسایی یانی هەناردەی ئەمەریکا بۆ ڕوسیا کەمتر بووە لە هاوردەی. هەر لەو ساڵەدا، 2019 دا ، ئەمریکا 26 هەمین  دەوڵەتی مامەڵەی بازرگانیی ڕوسیابووە، کە 28 ملیار دۆلار بووە. لە هەناردەکردندا ڕوسیا بۆ ئەمەریکا لە ساڵی 2019 دا، 40 هەمین وڵات بووە، بەڵام لەهاوردەی کاڵادا لە لایەن ئەمەریکاوە هەر لەو ساڵەدا، ڕوسیا لە ڕیزبەندی 20 دا بووە، کە بە بەهای 22.3 ملیار دۆلاربووە.  سەبارەت بە نەوت و وزەش ئەمریکا لە سەدا 5 نەوت و وزەی لە ڕوسیا هاوردە کردووە. لە لایەکی دیکەوە BlackRock کە گەورەترین کۆمپانیای ئیدارەدانی سامانە لە جیهاندا کە بارەگاکەی لە نیو یۆرکە و سامانی  10 تریلۆن دۆلاری  لە ژێردەستدایە،  ئەم کۆمپانیایە 17 ملیار دولاری لە کاری سیکوێرێتیدا لە ڕوسیا لە دەست چووە، بە هۆی هەڵپەساردنی سامانییەوە لە 28/02 دا.هەرچیش سەبارەت بە ئەوروپایە ، لە ساڵی 2021 دا بازرگانی و ئاڵووێر لە نێوانی ڕوسیا و وڵاتانی ئەوروپیدا 257.5 ملیار یورۆ بووە. بڕی هاوردەی ئەوروپا لە ڕوسیا 158.5 ملیار یورۆ بووە کە بریتی بووە لە نەوت و غاز و وزە و کانزاکان و تەختە و پۆڵا و ئاسن هەروەها سەمادی کیمیاوی.  هەر ئاواش لە ساڵی 2021 دا ڕوسیا پێنجەم شەریکی ئەوروپا بووە لە هەناردەدا و سێهەم شەرییکی هاوردەی ئەوان بووە. سەرجەمی هەناردەی ئەوروبا بۆ ڕوسیا لە ساڵی 2021دا بایی 99 ملیار یورۆ بووە کە بریتی بووە لە مەکائین و پارچەکانی و سەیارە و داو و دەرمان و ئالەتی ئەلەکترۆنی. لێرەشدا بە ئاشکرا دیارە کە مامەڵەی بازرگانی ئەوروپا لەتەك ڕوسیادا لە عەجزدا بووە، هەناردەی ئەوروپا بۆ ڕوسیا زۆر کەمتر بوە لە هاوردەی. هەرچیش بریتانیایە تا ئێستا سزای زیاتر لە 350 ڕوسیی کە زیاتر لە 50 کەسیان ئۆلیگارگییەکان و خێزانەکانیانن و بڕی گشتی داهاتیان دوای باج 100 ملیار دۆلارە. لە لایەکی دیکەوە حکومەت بە بڕی سەدەها ملیۆن پاوەن لە کاڵای زۆر گرانبەها و ناوازە [لەکشەری] بلۆك کردووە. ئەمە لە کاتێکدا ساڵی پار، 2021 ، بریتانیا بایی2.6 ملیار پاوەند کاڵا و شمەکی بە ڕوسیا فرۆشتووە، 400 ملیۆن لەمە پارەی فرۆشتنی سەیارەی دانسقە و تایبەت دروستکراو، بووە. لەگەڵ ئەوەشدا بە گۆێرەی داتاکان بریتانیا بازاڕێکی بچوك بووە بۆ كڕینی سەیارە لە لایەن ڕووسەکانەوە، کە نیشانی دەدات کە شتێك زیاتر لە 10 هەزار سەیارە بە ڕوسیا فرۆشراوە، کە لە کاتێکدا بڕی بەرهەمهێنانی سەیارە لە بریتانیا بەهاکەی 850 هەزار پاوەند بووە.کاردانەوەی جەنگەکە و سزا ئابوورییەکان لەسەر دانیشتوانی بریتانیا زۆر گەورەیە هەر لە مانگی ڕابوردوودا، مانگی شوبات، نرخی خۆراك و خوردن لە سەدا 20 گرانتر بووە بە بەراورد بە هەمان مانگی  ساڵێك لەمەوبەر. کولفەی ژیان لە بریتانیادا لە پایزدا بە ڕێژەی لە سەدا 10 دەچێتە سەرەوە. هەر بە گوێرەی  ئەو ئامارانە ژیان ئەوەندە گران دەبێت کە 23.4 ملیۆن خەڵك لە بریتانیا بۆ ئەوەی بژین دەبێت دەست بە جیهازەکانی گەرمکردنەوەی خۆیانەوە بگرن و هاوکاتیش کەمکردنەوەی هەندێك لە کەرەسەی خواردنی بنەڕەتی کە لە خۆیانی بگرنەوە. بێ گومان کشانەوەی کۆمپانیای پیترۆڵی بریتانی لەژێر فشاری حکومەتی بریتانیا و کۆمپانیاکانی دیکە  لەژێر فشاری حکومەتەکانی تردا هەر وا بە ئاسانی بەسەرماندا تێناپەڕێت و دەبێت ئێمەی باجدەری بریتانیا ئەم باجە قورسە بدەین . ئەم باجەش دێتە سەر ئەو باجەی کە ماوەیەك لەمەوپێش نرخی غاز و وزەیان بۆ ساڵێك لانی کەم بە 700 پاوەند خەمڵاند لەسەر هەر ماڵێك یا بزنسێك.سەرەڕای ئەمانەش نوقسانی بوجەی بریتانیا لە 2019 دا گەیشتە 140 ملیار پاوەند بەهۆی پەتای کۆرۆناوە، ئێستا پێشبینی دەکرێت ئەم نوقسانییە [عەجزە] بە هۆی ئەم جەنگەوە زیاتر هەڵکشێت کە ئەمە لە کاتێکدا لەسالی 2000 دا تەنها 40 ملیار پاوەند و لە 2010 دا 98 ملیار بووە.  لەم بارەشەوە، مارك کەنری کۆنە سەرۆکی بانقی مەرکەزی ئینگلەند ماوەیەك لەمەوبەر وتی ” بریتانیا سەبارەت بە ئیدارەدانی عەجزی میزانییەکەی متمانە دەکاتە سەر بەڕەحمیی ساماندارانی بێگانە” .  گرانیی لە لایەکەوە  و نوقسانی میزانییە ، بە بڕوای ئابوورییناسەکان هەڵئاوسانی پارە لە پایزدا دەباتە سەروی لە سەدا 8 . هاوکاتیش حکومەتی بریتانیا دەڵێت ” ئەوەی لە توانامانا بێت دەیکەین بۆ پارێزگاریکردن لە بەکاربەر و خەڵك”  بەڵام چۆن دەتوانێت ئەمە بکات ؟ ئەی ئەگەر نەیکرد چی ڕوودەدات؟ بێ گومان وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارانە ڕەنگە لە ئایندەدا دەستمان بکەوێت.ئەنجامگیریی :بە گوێرەی ئەو داتانەی سەرەوە غاز و نەوت بەشی سەرەکی هەناردەی ڕوسیایە بۆ ئەوروپا کە دەکاتە لە سەدا 31 بۆ ئەڵمانیا و ئەوروپا، بریتانیا لە سەدا 7 بۆ ئەمەریکا لە سەدا 5 . لە ئێستادا کە نرخی نەوت لە بەرزبووندایە بێ گومان لە قازانجی ڕوسیایە نەك بریتانیا و ئەوروپا کە تا ئێستا جێگرەوەی نەوت و وزەی ڕوسیایان نییە. گرانبوونی زیاتری غاز و وزەمەنیی زۆر لەسەر دانیشتوانی ئەوروپا و بریتانیا دەکەوێت.  هەمان شتیش بۆ هاوردەکردنی سەمادی کیمیاوی کە کێڵگەوانەکان بە پلەی یەکەم زیانیان لێدەکەوێت و لە پلەی دووهەمیشدا بەکاربەران. باشە لەم بارە ناهەموارەدا کاردانەوەی ئەوروپییەکان و بریتانییەکان چییە و چۆن دەبێت؟ ئەی حکومەتەکانیان چۆن چۆن چارەسەری ئەم کێشە گەورەیە دەکەن؟ کاتێك کە لە پایزدا ئاو و هەوا دەگۆڕێت.لە ڕاستیدا زۆر گرانە کە ئەوروپا و بریتانیا جێگرەوەی بڕی نەوتی هاوردەی ڕوسیا وا بە ئاسانی پڕ بکاتەوە، بۆ ئەوەی ئەوە بکرێت زیادکردنی بڕی دەرهێنانی نەوتی زیاترە لە لایەن دەوڵەتانی ئۆپیکە وە کە خودی ڕوسیا کارایی خۆی لەسەر هەندێک لە وڵاتانی ئەندامی ئۆپیکدا هەیە وەکو  ئێران و لیبیا و ڤێنزویلا، خودی ئەمانیش  لایەنگری ڕوسیان، تەنها وڵاتێك کە بیەوێت ئەو بڕە زیاتر بکات کە ئەویس دەبێتە شکاندنی پەیمان و ڕێکەوتنی نێوانیان، سعودییەیە . چارەیەکی دیکە هەیە کە ئەویش لابردنی سزا و گەمارۆی ئابووریی ئەمەریکا و ئەوروپایە لەسەر ئێران. رەنگە ئەم روداوانەی ئەم ڕۆژانە هەنگاوی یەکەم بێت بۆ ئەوە، لەوانە گەرمکردنەوەی وتووێژ و بەردانی نازەنین  زەگهاری ڕەتکلیف لە بەرانبەر نزیکەی 400 ملیۆن پاوەن کە ئەمەریکاش رازی بوو بەوە کە وەکو بڕێك بۆ کاروباری مرۆڤانە دەبێت سەرفبکرێت.  شتێکی دیکەش هەیە ئەویش دابەزینی  بەهای ڕۆبڵە، دراوی ڕوسیا ، کە لە دەستپێکردنی جەنگەکەوە شکاوە بەڵام لە هەناردەی کاڵادا هێشتا هەر قازانج دەکات . لە مەسەلەی هەناردەی دانەوێڵەدا لە کاتێکدا کە بە ڕوسیا و ئۆکرانیا سێیەکی دانەوێڵەی دونیا زامن دەکەن زۆرێك لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوین و هەروەها و باکوری ئەفەریقا متمانەی سەرەکییان لەسەر دانەوێڵەی ڕوسیا و ئۆکرانیایە.  بۆ نمونە لەسەدا 40 ی پێویستی دانەوێڵەی یەمەن لە ڕوسیادا دەڕوێنرێت، هەر ئاواش میسر گەورەترین هاوردەی دانەوێڵەیە کە لە سەدا 70ی گەنمی لەوێ دەهێنیت. ئەمە کارەسات دەهێنێت.  ئایا ئەم وڵاتانە لێدەگەڕێن کە میسر و یەمەن و وڵاتانی دیکە گەمارۆ ئابووریییەکە بشکێنن و ئاسانکاریشیان بۆ دەکەن؟ یاخود حکومەتانی ئەوروپا و بریتانیا قەرەبوی ئەوەیان بۆ دەکەنەوە؟ هەر بارێکیان بێت ڕوو لە باشی نییە بۆ ئەم حکومەتانە.  لەگەڵ هەموو ئەمانەدا ڕوسیا وڵاتێکە کە قەرزەکەی ئێکجار کەمە کە هەتا دوو مانگ لەمەوبەر تەنها 38 ملیار دۆلار قەرزار بوو، کە لە چاو بریتانیادا هەر هیچ نییە، وێڕای ئەمەش متمانەی، کرێدتی، 650 ملیار دۆلاریشی هەیە، کە بڕێکیان نەختینەن و بڕێکی تریان ئاڵتون و ئەڵماس و کانزای گرانبەهای دیکەن .  لە لایەکی دیکەوە ئایا ئەو کۆمپانیانەی کە مامەڵەی بازرگانی و ئاڵووێر لەتەك روسیادا دەکەن تاکو چەندێك دەتوانن تەحەمولی ئەوە بکەن کە پەیوەست بن بە سزادانی ئابوری ڕوسیاوە وەکو کۆمپانیاکانی نەوت، مەکدۆناڵدا،  کۆکاکۆلاو، بیبسی  بێرگەرکینگ ، ستاربێرکس، ئەپڵ و نەستەلە و کشانەوەیان لە ڕوسیا ،کارتە بانکییەکان، ماستەرکارت،  هەرە گەورە کۆمپانیای جیهان ‘ بلاك ڕۆك ‘  کە هەر لە ئێستادا 17 ملیار دۆلاری لە ڕوسیادا لە دەستداوە.  ئەوەی کە لێرەدا دەردەکەوێت ئەوروپا و ئەمەریکا و کۆمپانیا گەورەکانیانە کە زیاتر  پاشکۆی ڕوسیان، نەك پێچەوانەکەی.  لە لایەکی دیکەشەوە مەتریسیەکی دیکەش لەسەر کۆمپانیاکانی ئەوروپا و ئەمەریکا کە لە ڕوسیان، هەیە. ڕوسیا ئێستا بیر لە دەستبەسەراگرتن و خۆماڵیکردنی کۆمپانیا و کارگە نزیکەکانی ئەوروپا کە لەوێ هەن ، بێ هیچ قەرەبووکردنەوەیەک، دەکاتەوە .ڤلادیمێر پوتین چەند ڕۆژێك لەمەوبەر وتی ” کرملین دەتوانێت ڕێگایەکی یاسایانە لە دەست بەسەراگرتنی کۆمپنایا جیهانییەکان بدۆزێتەوە …دەتوانێت ئیدارەیەی دەرەکی بدۆزێتەوە بۆ گواستنەوەی ئەمانە بۆ هەر کەس بیەوێت کاریان لەسەر بکات … یاسا و بازاڕی کافی هەیە بۆ ئەمە”   هاوکاتیش دیمەتری میدڤیدیڤ-ی کۆنە سەرۆکی ڕوسیا وتی ” وەڵامی گونجاو” هەیە بۆ سزا و گەمارۆی ئابوریانەی کە لە سەریانە لەوانە ” دەست بەسەراگرتنی سەرەوت و سامانی بێیانە و گریمانی خۆماڵی کردنیان”  دواتر ئەوەشی بۆ وتەکانی زیادکردو وتی ” هۆکارەکانیان هەرچۆن بێت ، کۆمپانیا بێیانەکان دەبێت لەوە بگەن گەڕانەوەیان بۆ بازاڕەکەمان ئاسان نابێت”گەرچی ئەمانە هەڕەشەن لە ئێستادا بەڵام ڕوسیا ڕەنگە بتوانێت بیانکاتە کردار و ئەوەی کە دەیەوێت بیکات، ئەمەش زۆر گران نییە بۆ ڕوسیا کە لە کاتێکدا ڕوسیا دەتوانێت سەرپێچی ئەو یاسا و برگە یاسایانەی بازرگانی و بزنسانەی نێوانی خۆیان و کۆمپانیا بێیانەکان بکات، چونکە لە حاڵەتی ئاوادا ئەوروپا و ئەمەریکا  چی تر دەتوانن بکەن جگە لە سزا و گەمارۆی ئابوریانەی زیاتر؟ کە ئەمانەش هەموویان کراون. 

 Zaherbaher.com    

18/03/2022

کۆمپانیای P&O Ferries   دوێنێ ڕۆژی 5شەمە، 17/03/22 ، بێ ئەوەی خودی کرێکارەکان بە ئاگا بن ، بێ ئەوەی وتووێژ لەگەڵ نقابەدا بکرێت، بێ پێوتنێكی پێشوەخت ، خاوەنی ئەم کۆمپانیایە کە دوبەی خاوەندارێتی لێدەکات هەر لە ڕێگای ڕاگەیاندنێکەوە کە پێشوەخت تۆمار کرابوو ، یەکسەر فرمانی دەرکردنی 800 لە کرێکارانی تاقمی بەڕیوەبردن و کارپێکردنی کەشتیەکانیان بێ کار کرد .

ئەم ڕاگەیاندنە تاسانێك بوو بۆیان کە هەرگیز چاوەڕوانی ئەوەیان نەدەکرد کە ئاوا مامەڵەیان بکرێت بۆیە کرێکارەکان  ڕق و کینە و گریانیان تێکەڵ بەیەك کرد ، کە زۆربەیان سلفەی عەقاری خانویان لەسەرە و خێزاندارن کە چی تر ناتوانن بە ئاسانی لەگەڵ ژیاندا بڕۆن ڕەنگە کە خانوەکانیان لەدەست بچێت دای ئەوەش خێزانەکانیشیان.

کۆمپانیاکە دەڵێت ئەوە تاکە ڕیگایەکە تاکو بمێنینەوە چونکە ساڵانی پێشوو سەدەها ملیۆن دۆلارمان زەرەر کردووە ، ئەمە لە کاتێکد کە 33 ملیۆن پاوەنیان لە حکومەتی ئێرەوە لە مانگی ئایاری 2020 دا وەرگرتووە تاکو بتوانن قەرەبوی زیانەکەیان بکەنەوە.

نقابەکەیان هەڕەشە دەکات و لە ئێستادا داوایان لێدەکات کە لە بەندەرەکانا ناڕەزایی دەربڕن ، بەڵام خاوەن کۆمپانیەکە هەر بە خودی کرێکاران لە 800 کرێکارەکەی دا بە دوو شێوە . یەکەم : لە ڕێگەی سکوێرەتی تایبەتەوە هەموویان بەزۆر دەرکردن لە پاپۆڕەکە.  دووەم ، هەر ئاواش دەیانەوێت لە ڕێگای نوسینگەی کاردۆزینەوە [ کە تایبەتە نەك سەر بەدەوڵەت] کرێکارانی دیکە بهێننە سەر کار بە پارەیەکی کەمتر و مافی هۆڵیدەی  نەخۆشی و خانەنشینی کەمتر، واتە هەلومەرجی نوێ .

ئەم جۆرە لە دەرکردن واتە ، دەرکردن و هێنانی خەڵکی تر ، بە هەلومەرجی نوێوە ، شتێکی نوێ نییە و لە ساڵی یەکەمی  کۆرۆنادا وردە وردە هێڵڵی  ئاسمان ی بریتانی و کۆمپانیا غازی بریتانی و تێسکۆ ئەم کارەیان کرد ،خەڵکێکی زۆریان دەرکرد و کرێکارانی نوێیان هێنا. گرنگترین خاڵ لەم کارەدا ئەوەیە کە کرێکارانی نوێ کەمترینیان دەچنە نقابەوە .

نقابە دەیەوێت لە ڕێگای یاساییەوە شتێك بۆ کرێکارەکانی بکات چونکە بە گوێرەی یاسا گەر کۆمپانیایەك زیاتر لە 100 کرێکاری هەبێت نابێت ئاوا مامەڵە بکات [ واتە تا 99 بە ئارەزوی خۆی دەتوانێت دەریانبکات هەر کات ویستی] چونکە بە گوێرەی یاسای کار و کرێکاری سالی 1992 کرێکاران کە ژمارەیان لە 100 و بەرەوژوور تر بێت دەبێت خاوەنکار لانی کەم 45 رۆژ پێشوەخت ئاگەداری کرێکاران بکاتەوە ، هەروەها وتووێژیش لەگەڵ نقابەکەیاندا بکات بۆ دانی بڕێك پارەو موچەی خانەنشینی داهاتویان.

بەڵام ئەمە کورد واتەنی شیردا بۆ داپیردایە کە ڕەنگە ساڵەهایەکی دوورودێژ بکێشێت، لەو کاتەشدا زۆرێك لەو کرێکارانە مردبێتن،  یا لانی کەم خانوو و خێزانیان لەدەستدابێت.

ئەوەی کە گەڕانەوەی ئەم کرێکارانە مسۆگەر دەکات مانگرتنی گشتییە کە دەبێت نقابەی مەرکەزی ئێرە بانگەشەی بۆ بکات  و هاوپشتیی بکات ، کە ئەمە گریمانەکەی وەکو گەڕانەوەی مردووە بۆ ژیان .  یاخود کرێکارانی بەندەرەکانی شوێن و وڵاتانی دیکە مانبگرن بۆ هاوپشتی ئەم دەرکراوانە ، کە ئەمەشیان تۆزێك زەحمەت ، بەڵام ڕودانی ئەمەیان گریمانەکەی زیاتر تاکو ئەوەی یەکەمیان.

زاهیر باهیر

15/03/2022

ئەمڕۆ 3شەمە ئێوارەکەی ، سەرۆك وەزیرانی نریتانیا، دەچێت بۆ سعودییە داوا لە محەمەد بن سەلمان دەکات تاکو دەرهێنانی نەوت زیاتر بکەن بۆ ئەوەی ئەوروپا ئەوەندە پاشکۆی ڕوسیا نەبێت لە نەوت و غازدا.  ئەم فسفس پاڵەوانە هەڕەشەدەکات و لۆمەی ئەورپا دەکات کە نەدەبوایە لە ساڵی 2014 دا ڕێگایان بە ڕوسیا بدایە بۆ لکاندنی جەزیرەی قرم بە ڕوسیاوە ، هەروەها دەڵێت ڕوسیا هیچ شتێکی نییە بینێرێت جگە لە نەوت غار،  گەر ئێمە پێویستی خۆمان لە نەوت و غازی ئەو، ڕزگار بکەین ئەوە ئیتر پوتین مایەپووچ دەبێت.

ئەمە بەهای مافی مرۆڤە لای سەرکردەکانی وڵاتانی ئەوروپا کە لە کاتێکدا ڕۆژی شەمە ڕاگەیەنرا کە ڕژێمی سعودییە 81 کەسی هەر لەم ساڵدا لە سێدارە داوە ، کەچی ئەمان بۆ بەرمیلێك نەوت لایان گرنگ نییە ، ئەوەی گرنگە ئەمان لەم شەرەدا لە پوتینی ببنەوە بە هەر جۆرێك بێت . 

براوەی یەکەمی ئەم شەرە بۆریس جۆنسۆن و ئیمانوێڵ مەعکەرۆنی فەرەنسایە . بۆریس تەکی پێهەڵچنرابوو لەسەر ئەو هەموو ئابرووچونانەی کە ڕویدابوو لە خۆی و لە کابینەی وەزارەتەکەی  کە دەست لەکار بکێشێتەوە بەڵام ئەم شەڕە بۆی بوو بە خێر و هەندێ لەوانەی حیزبەکەی خۆی سکاڵانامەکانی کێشایەوە، لەوانە سەرۆکی حیزبی موحافزین لە سکۆتلەندە.  هەر ئاواش مەعکەرۆنی بردنەوەی هەڵبژارددنەکەی مانگی داهاتوی مسۆرگەر کرد بەم شەڕە.

زاهیر باهیر

ئەم سیاسەتە زۆر گڵاوە ، دووڕویی و نیفاقەکە بەو جۆرەیە لایەنێك ئەوەی بۆ خۆی رەوای دەبینێت بۆ لاکەی تری نەك هەر نایبینێت، بەڵکو دەهۆڵیشی بۆ لێدەدات و دەیکاتە پەن.

بریتانیا لە وتووێژدایە لەگەڵ وڵاتی چین تاکو قەناعەتی پێبکات کە بە چەك یارمەتی ڕوسیا نەدات ، لەو لاشەوە ئەمەریکاش بۆ هەمان مەبەست خەریکە.

بەڵام خۆیان هەموو جۆرەکانی  چەك و صاروخ و کە بزانن دەتوانرێت دژ بە هێزەکانی روسیا بەکاربهێنرێت بە پاپۆڕ و بە تەیارەی گەورەی گواستنەوە بۆ حکومەتی ئۆکرانیای دەنێرن، ئەمە جگە لە زەخیرە و خواردنی تەڕ و وشک و داو و دەرمان زۆرێك لە یاری منداڵان بۆ منداڵان و تەنانەت خۆرك بۆ سەگ و پشیلەکانیش ، سەرەڕای کردنەوەی سنور بۆ ئۆکرانییەکان و تەنرخانکردنی لانی کەم 12 بۆ 13 سەعات لە وەخت لە لایەن میدیای بریتانیاوە لە هاوپشتی بۆ حکومەتی ئۆکرانیا و هێزەکانی ناتۆ.

ئای کە گڵاوە ئەم سیاسەتە .  نەحلەت لە جەنگ ، نەحلەت لە هەردوو بەرەکە ، هاوپشتی و هیوای قوربانی کەمتر بۆ ئۆکرانییەکان کە بوونەتە خۆراکی شەڕێکی ناڕەوا.

……………

*مەبەستم لەو گڵاوییە نییە کە سەگ دەم دەژەنێتە خواردنێك یاخود خواردنەوەیەك، کە دەڵێن گڵاوە، بەڵکو لە حەرامی و گڵاوی خودی سیاسەت خۆی.

14/03/2022

زاهیر باهیر

13/03/2022

پێشەکی تکایە کۆمێنتی نەژادپەرستی و ڕەگەز پەرستی مەنوسە.  سنورەکان دەستکردن و نیشتمان هی هەموانە، لە بری ئەو کۆمێنتانە با تێکۆشین بۆ هەڵوەشاندنەوەی سنورەکان، بۆ هەڵوەشاندنەوەی جیاوازی چینایەتی و پلەبەندیی کۆمەڵایەتیی.

دوێنێ، 12/03/22 حکومەتی بریتانی لەژێر فشاری فەرەنسسا و هەندێك لە کەسانی حیزبەکانی موعارەزە، ئاسانکاری زیاتری بۆ پەنابەران و کۆچبەرانی ئۆکرانیا کرد.  لەوانە:

• هەڵگرتنی/ هەڵوەشاندنەوەی ڤیزە، واتە هیچ ئۆکرانییەك پێویستی بە ڤیزە نییە بگاتە بریتانیا .
• بە گەیشتنیان بۆ بریتانیا مافی وەرگرتنی بیمەکان و کارکردن و خانووبەرەیان هەیە.
• هەر بریتانییەك ئۆکرانی بگرێتە خۆی و ژورێکی بداتێ مانگی 350 پاوەندی لە لایەن حکومەتەوە دەدرێتی ، بەڵام بەو مەرجەی زەمانەتی 6 مانگ بدات کە ئۆکرانییەکە جێگا بکاتەوە.  مەرجی دووهەمیش حکومەت هەر 350 پاوەند دەدات ئیتر ژورەکە بۆ یەك کەس بێت یا کەپڵێك یا خێزانێك.

کە ئاوا ڕووکەشانە تەماشای ئەم بڕیارە دەکەیت لە ڕاستیدا بە چاکی  دەزانیت ،بەڵام کە وردی دەکەیتەوە بڕیارێکی نادروستە.

بڕیارەکە کتو پڕییە و بیر لە لایەنەکانی دیکەی نەکراوەتەوە، لەوانە ئەم کەسسانە ، خێزانانە … کەسان و خێزانی نۆرماڵ نین ماڵیان ڕوخاوە ، دەرونیان شێواوە ، مێرد و کەسی نزیكیان لەدەست داوە ، ئازیزانیان لە زۆنی جەنگدا بەجێ‌ێڵاوە .. بۆیە ئەمانە دەەبێت ددکتۆری نەفسییان ، سۆشیال وەرکەریان، پەیوەندی کۆمەڵایەتییان، وەرگێڕیان، مامۆستای زمانیان، قوتابخانە بۆ منداڵانیان، مەوعیدی خەستەخانە بۆ خۆیان… بۆ دابین بکرێت .

لەمانەش گرنگتر حکومەت بۆ ئەم بارەگرانە دەخاتە سەر خەڵکی  بریتانیی؟ بەڵێ ئەوە ڕاستییە کە هەندێك کەس سوودمەند دەبن ، پیر و پەککەوتە کە کەسیان نییە باشە هاودەمییەکی دەوێت ئەمە دەرویەکە بۆ ئەو ، کەسێك ناتوانێت ئافرەتێك یا پیاوێك بدۆزێتەوە ڕەنگە هەنگاوێك بێت بۆی . 

بە گوێرەی دوا ڕاپۆرتی دەوڵەت هەر لە ئینگلەنددا  هەزار216 خانوو/ فلات هەن کە ماوەی 6 مانگە چۆڵن بە گشتیش 600 هەزار خانووی چۆڵ هەر بە تەنها لە ئینگلەنددا هەیە ئەمە جگە لە سکۆتلەندە و وێڵس .

لەمەش زیاتر ساماندارەکان چەندەها خانوو و فلاتی دووهەم و سێهەمیان هەیە کە مەگەر بە سەفەر بگەڕێنەوە ئێرە و بەکاری بهێنن، یاخود فلات و خانوی زیادیان هەیە دانراون و قفڵیان لێدراوە بۆ کاتی پێویست کە ڕەنگە لە هەلی ئایندەدا بیفرۆشن بە پارەیەکی باشتر.

پرسیارەکە ئەوەیە بۆچی دەوڵەت ئەم خانوانە بەکارناهێنێت؟ وەڵامەکەی بە دوو سێ وشە: دەوڵەت نوێنەری ساماندارانە، نەك هەژاران.

زاهیر باهیر

11/03/2022

بە بەردەوامی تورکیا خەڵک دەگرێت و دەکوژێت و شار و شارۆچکەکانی کوردستانی باکور و دێهاتەکانی سەر سنوری باشوریش وێران دەکات ئەی ئەم دیمۆکراتخوازانە، ئەم مرۆڤە دڵسۆز شیوەنکەرانە بۆ مافی مرۆڤ لە کوێ بوون؟ ئەی کە تورکیا عەفرینی داگیرکرد بۆچی یەکێکیان زەلەیەکیان بەرانبەر بە تورکیا نەکرد؟ نەك هەر ئەوەش کاتێك کە ئێمە لە بەرانبەر ماڵی سەرۆك وەزیرانی ئێرە, بریتانیا، بۆ دوو هەفتە پرۆتێستمان دەکرد، ئەو ڕۆژانە بوو کە ئەردۆگان هات بۆ ئێرە بۆ دڵنیابوونی بریتانیا لە هاوپشتی تورکیا و کڕینی چەك و تەقەمەنی.  بۆ بەخێرهاتن و پێشوازی لە ئەردۆگان، سەرۆک وەزیرانی ئێرە، ترێزە مەی, لە تی ڤی دا وتی ” کوردە تیرۆریستەکان” هەموومانی کرد بە تیرۆریست.  ئەمە هەڵویستی حکومەتی ئێرە بوو .

لە لایەکی دیکەوە ئەو هەموو منداڵ و گەنجە لە فەلەستین دەکوژرێت هیچ دەوڵەتێك، هیچ حیزبێکی موعاریز کە لە جاوەڕوانی دەسەڵات گرتنەدەستدایە، نەیانتوانی سەر زەنشتێکی ئیسرائیل بکەن.  هەر ئاواش هەمان شت لە بەرانبەر حکومەتی سعودییە کە لە کوشتنی ئەو هەموو خەڵکە بێ تاوانەدا کە هەر لە قوتابخانەیەکدا ژمارەیەکی ئێکجار زۆری منداڵ کوژران بەرپرسیارە، ئایا کەس لە دەسەڵاتداران سیسیاسییە دەسەڵاتخوازەکان هێچیان وت؟

دوێنێ شەو ، 10/03 ، نەدیم زەهاوی دەڵاڵی نەوت و گەندەڵێکی حیزبی موحافیزین کە وەزیری پەرەوەردە و ڕۆشبیریی بریتانیایە  و کە ڕەنگە خۆشی کاندید بکات بۆ سەرەكوەزیرانی بریتانیا کەی جێگایان بە بۆریس جۆنسۆن لەق کرد، لە دیمانەیەکی چەناڵ فۆڕ، 4 ی  ئێرەدا بەرگری لە پەنابەرەکانی ئۆکرانیا دەکرد بەزەیی بەواندا دەهاتەوە و دەیوت دەبێت دەرگایان بۆ بکەینەوە، کەچی ئەم کابرایە کە خۆی کوردە ئەو هەمو کوردە دەربەدەر دەبێت ئاو نوقمی دەکات و قاچاخچی دەیانکوژێت و دەستیان دەبڕێت و پۆلیسی سەر سنورەکان تێیان هەڵدەدەن و سوکایەتییان پێدەکەن نقەی لێوە نەهات!! هاوکاتیش حکومەت ڕۆژ بەڕۆژ ئاسانکاری بۆ پەنابەرانی ئۆکرانیا دەکات تا ڕادەی ئەوەی کە هەر ئۆکرانییەك لێرە تەنانەت ڤیزەی موەقەتیشی هەبێت دەتوانێت خێزانەکەی و کەسە هەرە نزیکەکانی بگەیەنێتە ئێرە . ئەمڕۆ هاوکاری پەنابەرانی ئۆکرانیا زیاتر بوو. حکومەت بڕیاری دا ئەوانەشی کە خوێندکارن لێرە یاخود ڤیزەی موەقەتیان هەیە و کاردەکەن دەتوانن کەس و کاریان بهێنن بۆ ئێرە، لەوەش زیاتر هەموو هاووڵاتییەکی بریتانی کە پەساپۆرتی بریتانی هەبێت دەتوانێت داوەتی ئۆکرانیان بکات و بیگەیەننێتە ئێرە تەنانەت گەر پەساپۆرتیشی لە سەر سنورەکانی پۆڵۆنیا و فەرەنسا پێ نەبێت.

حکومەتەکانی ئێرە بە لەیبەر و موحافیزین و لیبراڵەوە، لەگەڵ میدیای ئەم وڵاتەدا هەڵوێستێکی زۆر باشیان نەبووە دەربارەی پەنابەرانی ناسپیپێست، واتە بۆر و قاوەیی و ڕەش و ئەسمەر. با لێرەدا چەند نمونەیەك بهێنمەوە :  یەکێك لە پەڕلەمانتارەکانی حیزبی موحافزین پێشنیاری بۆ مارگرێت تاچەری کۆنە سەرەك وەزیرانی بریتانیا، کرد ” خەڵکی ئێرە بەڕاستی دەترسێت کە ئەم وڵاتە، ڕەنگە بە خەڵکانێك غەرق بێت کە کولتوری جیاوازیان هەیە” لە دانیشتنێکی پەڕلەماندا دەیڤد کامیرۆنی کۆنە سەرۆك وەزیران بۆ ئەوەی جێرمی کۆربنی سەرکردەی حیزبی لەیبەر [ کرێکاران] لەگەڵ وەزیری دارایی کە سێبەری وەزیری دارایی بوو، تاکو لەبەرچاوی خەڵکیان بخات وتی ” وتی ئەمان کۆمەڵێك کۆچبەریان لە بەندەری کالیس دیوە… کە دەتوانن بێن بۆ بریتانیا”.  ئەمانەش هەندێك لە تایتڵی یەکەم پەیجی ڕۆژنامەکانی بریتانیا بوون “ سیاسەتی نەهێڵانی                  پەنابەران لە  ئێستا  توند ڕاگرن “… سوپا بنێرن بۆ کالیس “

ئیڤێت کوپەر کە پێش هاتنی حیزبی موحافزین بۆ حوکم لە سەردەمی حوکمی لەیبەردا وەزیری ناوخۆ بوو ، بەڵام لە ساڵی 2015 دا کە سێبەری وەزیری ناوخۆ بوو لایەنگری ئەوە بوو کە پەنابەران بە ڤیزە بگەنە بریتانیا، هاوکاتیش کاتێک کە بانگەشەی نەدانی بیمەکان بۆ پەنابەران کرا و دواتر جێبەجێ کرا  ئەو ئەمەی لا ئاسایی بوو .  لە ئێستاشدا حیزبی لەیبەر بە ڕابەری نوێیانەوە کیری ستارمە، Keir Starmer پێشنیاری ئەوەی بۆ کراوە کە  ” قوتابخانەکان لە منداڵانی بێیانە کە ئینگلیزی قسە ناکەن غەرق بوون ” ئەمە بانگەشەی هەوڵی مەنعکردنی منداڵانی پەنابەران و کۆچبەرانە لە قوتابخانەکاندا.

دەوڵەتە ئەوروپییەکان کە ڕوسیا ڕسوا دەکەن لەبەر ئەوەی چەکی گەرمیی [ حەراری] بەکارهێناوە و لە غەم و مەترسی ئەوەدان کە ڕوسیا ڕەنگە چەکی کیمیاوی بەکاربهێنێت، بەڵام هەر ئەم دەوڵەتە ئاشتیخواز و دیمۆکراتییانە بە دەیەها جار تورکیا چەکی کیمیاوی بەرانبەر بە گەریلاکانی قەندیل و  شوێنەکانی دیکە بەکارهێناوە و چەندەها بەڵگە هەیە، تەنانەت چەکی کیمیاوی منداڵانیشی گرتەوە، کەچی ئەمان خۆیان نابینا و کەڕ کرد و هەر ئامادەش نین کە باسی بکەن چجای سزادانی تورکیا.

لە لایەکی دیکەشەوە تورکیا لە سەرێکەوە سەرەکۆنەی ڕوسیا دەکات بۆ شەڕەکە و لە سەرەکەی دیکەشەوە ئامادەش نییە پەیوەندی ئابووریانە لەگەڵیدا ببچڕێنێت. ئەردۆگانیش دەیەوێت خۆی بکاتە کەسێكی ئاشتیخواز و موسڵیح بە ناوبژیکردنیان و داوەتی وەزیرانی دەرەوەی هەردوو لایانی بو وتوو وێژی لە تورکیا کردووە.  سیاسەت چ قەشمەرە و سیاسسیەکان چ قەشمەرجاڕێکن.

من پێشوازی لە هەموو ئەم وڵاتانە دەکەم بۆ کردنەوەی سنور و دەرگایان بۆ پەنابەران و لێقەوماوانی ئۆکرانیا بەڵام دەبوایە دووڕوو نەبوونایە هەر ئاوا هەڵوێستێکیان هەبوایە و هەبێت لە بەرانبەر مرۆڤە پەنابەرە بۆر و ڕەش و قاوەییەکانیشدا، بەڵام جێگای داخە کەئەمە هەڵوێسییان نییە و بەڵگەکان ئەوە دەخەنە ڕوو کە وەرگرتنی ئۆکرانییەکان لەبەر ” جاوی شینیان و پرچی زەردیان و سپیپێستیان  و هەڵگری دینی مەسییحییان  ئەوروپییبوونیانەوەیە کە  دەرگایان بۆ خراوەتە سەر پشت”

Zaherbaher.com

زاهیر باهیر

09/03/2022

من باوەڕ ناکەم ئەم شەرەی ناتۆ و ڕوسیا ، یاخود ڕوسیا و ناتۆ تەشەنە بسەنێت بۆ جەنگی جیهانی سێیەم ، هەر ئاواش ئەم شەڕە درێژە ناکێشێت چونکە زۆر یان کەم لە ئێستادا ئامانجەکانی خۆی پێکاوە هەر لە وێرانکردنی ئۆکرانیا و کوژرانی سەدان کەسانی بێ تاوان کە ئەمەش رێگا خۆشکەرە بۆ سەرمایەگوزاری و بۆ قازنجی زیاتری کۆمپانیا جیهانخۆرەکان، فرۆشتنی چەک و تەقەمەنییەکی زۆر لە داوی شەرەکە،  دروستکردنی گیانی نەژادپەرستی و ڕایسستی تا ڕادەیەك لە نێوانی هەردوو میللەتدا، ناسینی ناتۆ و بەرەی غەرب بە هێزی خێر و ڕوسیا بەهێزی شەڕ [ کە هەردوکیان وەکو یەکن]، کردنی زۆرێکی خەڵکی بە شەڕخواز و شکاندن و بەدناوکردنی زیاتری وشەی کۆمۆنیزم و کۆمۆنیست [ کە هەموان دەزانی نە پوتین کۆمۆنیستە و نە روسیاش سۆشیالیست و کۆمۆنیست] ، بەرزکردنەوەی نرخی هەموو شتێك و خولقاندنی هەژارییەکی بێ وێنە لەم سەردەمەدا ، بوژاندنەوەی سەرمایەداریی و بەهێزبوونیی زیاتری ، هەر ئاواش بەشێکی زۆری لە چەپ و بەرەی چەپی کرد بە شەڕخواز ، کە کەوتنە بەردەمی دەماندنی هەمانەی میدیای  درۆو دەلەسە و کارایی دانانی هەژموونی سەرمایەداری تا ڕادەی ئەوەی کە لە دوێنێوە داوای ئەوە دەکرێت کە لە شەقامەکانی ئەوروپا کە سەفارەتی مۆسکۆی لێیە ناوی شەقامەکان بگۆڕێن بکرێن بە ناوی زیلینسسکی-یەوە،  وەکو چۆن کاتی خۆی شەقامەکانی دەگۆڕان بە شەقامی لینین و ئەم و ئەو.

لە ئێستادا 3 گریمانی وەستانی شەر هەیە کە دوانیان لاوازن و یەکێكیان بەهێزە .  یەکەم : خۆپیشاندان و پرۆتێستی گەورە لە هەموو شارەکانی ڕوسیا  بۆ وەستانی جەنگ. دووەم: یاخیبوونی بەشێکی زۆر لە سوپای هەردولا،  کە گریمانێکی لاوازە .  سێیەم : کە گریمانی زۆر بەهێزە سازش و دانوستادنی هەردوو لا واتە نێوانی ناتۆ و ڕوسیا یاخود هەر بە تەنها ئۆکرانیا و ڕوسیا ، گەر ناتۆ ڕێگا بدات.

سزا و گەمارۆی ئابووریی لەسەر ڕوسیا ڕۆڵی گەورەی هەیە بەڵام نەك لە ئێستادا بەڵکو لە داهاتوودا ، مەگەر شەڕەکە دریژە بکێشێت.  ڕوسیا لە ئێستادا 650 ملیار دۆلار ئیحتیاتی هەیە بەڵام نازانین چەندی دەستی بەسەردا گیراوە لە لایەن ئەم وڵاتانەوە ، هەرەها بێ گومان بەشێکییشی لە شێوەی ئاڵتون و ئەڵماسدایە کە دەبێت بگۆڕرێتەوە بۆ دۆلار ، لەم بارەشدا نرخی دۆلار بەرزدەبێتەوە واتە ئەمەریکا بەهێزتر دەبێت .

  سزاو نەهێنانی نەوت و گاز کە لە کاتێکدا ئەمریکا لە سەدا 5 ی نەوتی ڕوسیا و وەردەگرێت و ڕەنگە بتوانێت ئەمە قەرەبوو بکاتەوە بە وەرگرتنی نەوتی زیاتر لە سعودییەوە کە ئێستا لە وتوو و وێژدان.  بریتانیا لە سەدا 7 وەردەگرێت لەڕوسیا  بەڵام هەر لە ئێستاوە نرخی غاز و کارەبا لە مانگی داهاتووە بە بڕی 700 پاوەند لە ساڵێکدا لانی کەم، لەسەر هەر خێزانێك یا بزنسێك زیاد دەبێت .  ئەگەر بریتانیا ئەمە بکات ئەوەندەی تر زەرەرمەند دەبێت چونکە سەرەنجام ئەو پرۆژانەی کە هەیانە دەبێت دوای بخەن جونکە هەر لە ئیستاوە کە هیچ نەبووە بەرزی نرخی پێداویستتییەکانی ژیان گەڕاوەتەوە بۆ ناوەڕاستی حەفتاکان.  ئەڵمانیا لە سەدا 30 وزەی ڕوسیا هاوردە دەکات .  کەواتە تۆزێك زەحمەتە کە ئەم ولاتانە هەموویان ببنە یەك ڕا بۆ بایکۆتی وزە لە ڕوسیاوە ، گەرچی ڕەنگە پوتین ئەم دەستپێشکەرییە بکات.