15/10/2022

ڕژێمی ئێران لەبەردەم ڕاپەڕیوانی ئێراندا پاشەکشەیەکی گەورەی کرد.  ڕژێم بۆ بەرگریکردن لەخۆی هەموو تاکتیك و فێڵێک دەگرێتە بەر .  یەكێك لەو تاکتیکانە کە لەم یەك دوو ڕۆژەدا کردی هەڵواسینی لەوحەیەکی بازرگانی کە لە ناویدا وێنەی 50 لە ژنە مەشوورەکانی ئێرانی لە گۆڕەپانێکی گەورەی تاراندا هەڵواسی لە ژێر ناوی ” ژنانی خاکەکەم ” وەکو سەپۆرتێك بۆ لەچك و بەزۆرکردنی لەچك بەڵام کەمتر لە 24 سەعات لەژێر فشاری ئەو ژنانە و خێزان کەس و کاریانا، ڕژێم ناچار کرا کە وێنەکان داگرێت.  

هەر یەك لەو ژنانە بە جۆرێك کاردانەوەی خۆیان دەربڕی بەرانبەر ئەو ڕەفتارە ناشیرینەی کە ڕژێم کردی لە خراپ بەکارهێنانی کەسایەتی و ژیانی ئەواندا.

فاتمە موعتەمەد-ئاریا، ئەکتەرێکی خاوەن چەندین خەڵات، یەکەم کەس بوو کە ناڕەزایی دەربڕی و ڤیدیۆیەکی بڵاوکردەوە کە  ئەو حیجابی نەپۆشیوە، وتی: ” من بە ژنێک لە خاکێکدا هەژمار ناکرێم کە منداڵی بچووک و کچە بچووکەکان و گەنجانی ئازادیخواز لە کێڵگەکانیدا دەکوژرێن”

.”  من دایکی مەهسام، من دایکی سارینام. من دایکی هەموو ئەو منداڵانەم کە لەم خاکەدا کوژراون. من دایکی هەموو خاکی ئێرانم، نەک ژنێک لە خاکی بکوژاندا”

هەر زوو دوای بڵاوبوونەوەی ڤیدیۆکە، دەرهێنەری سینەما مەرزیە بۆرومەند و شاخەوان پەروانە کازمی ئەوانیش  بەکارهێنانی وێنەکەیان لەسەر تابلۆی بازرگانی ئیدانە کرد

بۆرومەند لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستاگرام نوسیویەتی: ” بەڕێزان وێنەکەم لەو دیوارە لاببەن کە لەژێرییەوە زوڵم لە منداڵان و گەنجان دەکرێن .من هەرگیز ڕێگە نادەم هیچ گروپێک لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات ناسنامەی کولتووری من بۆ بەرژەوەندی خۆیان بەکاربهێنن”.

“من ماتەمینی بۆ مەهسا و بۆ هەموو ئەو بەهایانە دەگێڕم کە بەناوی ئایینەوە لەدەستمان داوە”.

كازمی كه‌ گه‌یشتۆته‌ لوتكه‌ی ئێڤرێست و چه‌ند لوتكه‌یه‌كی 8 هه‌زار مه‌تری له‌ تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی ئینستاگرام نووسیویه‌تی: ”  زۆر توڕه‌م به‌ بینینی وێنه‌كه‌م له‌م پۆسته‌ره‌دا،  شەرمەزارییە کە ناو و وێنەی ئێمەی ژنان تەنها بۆ سووکایەتیکردن بەکاردەهێنرێت”.“

هەروەها کوڕی ئەکتەری کۆچکردوو هۆما رۆستا ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە بەکارهێنانی  ” شەرمەزارانەی” وێنەی دایکی و داوای لابردنی وێنەکەی کرد.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ” دایکم، هۆما رۆستا بە درێژایی ژیانی کەسی و هونەری لەگەڵ خەڵکدا بووە و بە کەرامەت و شانازییەوە ژیاوە.  ساڵانێک بوو تەنانەت بەهۆی ناو و پێگەی باوکی ڕەزا روستا ناوی سانسۆر  دەکرا کەچی ئێستا، دوای مردنی، دەستت بەسەر وێنەکەیدا گرتووە و  لە گۆڕەپانێکدا داتناوە  کە بە سوپاسەوە ڕۆژانە بە چاوی خۆم شاهیدی دیمەنی قێزەونی ترساندن و بێڕێزی بە ژن و پیاو بووم” کاڤییە سەمەندریان لە ئینستاگرام-دا نوسیوێتی.

14/10/2022

ئاکەپەی حوکمڕان هەمیشە بیر لە بڕیار و پێشنیاری نوێ دەکاتەوە تاکو بیانکاتە یاسا دژ بە ئازادییەکانی خودی هاووڵاتیانی و هەرەوەها ڕۆژنامەوانەکانی بە تایبەتی لە ئێستادا کە هەڵبژاردنی گشتی نزیك دەبێتەوە.

دوێنێ شەو ، 5شەمە، 13/10 پەڕلەمانی توورکیا بڕیاری دا ئەو  کەسەی زانیاری ناردروست لە کڕۆژنامە و سۆشیال میدیا و ئۆنلاین بڵاوبکاتەوە دەکرێت تا 3 ساڵ حوکمبدرێت .

بوراک ئێربای کە پەڕلەمانتارێکە لەکاتی وتارێکیدا کە لە پەڕلەماندا دەدرا وەک ناڕەزایەتییەک مۆبایلەکەی بە چەکوش دەشکێنێت.  ئەو بە پەرلەمانتارانی وت: “ئێوە تەنها یەک ئازادیتان هەیە، ئەو مۆبایلەیە کە لە گیرفانتاندایە… ئەگەر ئەم یاسایە دەربچێت دەتوانن بەم شێوەیە مۆبایلەکانتان بشکێنن، پێویست ناکات بەکاری بهێنن.”

هەروەها یاسا نوێیەکە داوا لە بەرنامەکانی نامە ناردنی وەک وەتساپ و هەروەها خاوەندارێتی کۆمپانیای مێتا دەکات، زانیاری بەکارهێنەران پێشکەش بە بەرپسان  بکەن کاتێک دەسەڵاتی تەکنەلۆژیای زانیاری و پەیوەندییەکانی وڵاتەکە داوای دەکات.

Emre Kızılkaya کە ڕۆژنامەنوسێکە  دەڵێت: “دادوەرێک بڕیاری چۆنیەتی پێناسەکردنی زانیاری ناڕاست و مەبەست دەدات، کە بەڕاستی دەسەڵاتی ئارەزوومەندانە دەداتە حکومەت بۆ ڕەخنەگرتن لە ڕۆژنامەگەریی ”  ئەمە تاوانە کە حکومەت بە زانیاری نادروستی ناو دەبات ” ئەو وتیشی ” شتێک لێرە نییە بە ناوی  دیموکراسییەتەوە  بیبینێت ، ئەویش ئەوەیە کە هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا بەبێ ڕاوێژکردن بە هیچ ڕێکخراوێکی میدیایی و ڕۆژنامەنووس، بە تەواوی پڕۆژە یاسایەکی سەبارەت بە ئیکۆسیستەمی زانیاری و ڕۆژنامەگەری ئامادە کردووە”

“….هەروەها ئەمەش پلاتفۆرمە دیجیتاڵییەکانی وەک گووگڵ نیوز یان فەیسبووک ناچار دەکات هەواڵ و ئارگویمێنتەکان  بۆ حکومەت ئاشکرا بکەن، ئەمەش نیشانی دەوڵەتی تورکیا دەدات کە چ  ئیدیعایەك  بەرز دەکەنەوە و چی سەرکوت دەکەن”. “ئەوە لە هیچ شوێنێکی جیهاندا بێ وێنەیە.”

10/10/2022

بە گوێرەی تازەترین هەواڵ پیاوانی دەسەڵات  بە سەیارەی مەدەنی  هەڵیان کوتاوەتە  سەر قوتابخانەکان بۆ گرتنی قوتابییە منداڵەکان. بە بڕیارێکی نوێی حکومەتیش سەراپای قوتابخانەکان لە سەرانسەری کوردستاندا داخراوە لەبەرئەوەی ئەوەی کە خۆپیشاندانەکان لە کوردستان و زۆرێك لە شارەکانی دیکەی ئێران بە تایبەت شاری تاران بەردەوامە و فراوانتربووە، تاکو ڕێگری لە قوتابیان و خوێندکارن بکرێت لە گردبوونەوە و کردنی ناڕەزایی.

هەروەها ڕۆژی شەمە کەناڵی تی ڤی حکومەت بۆ ماوەیەکی زۆر کورت هاک کراو لە بری وێنەی خامەنەیی وێنەی قوربانییەکانی ڕاپەڕینەکەی نیشانداو نوسرابوو ” پەیوەندیمان پێوە بکەو ڕاپەڕە ”  هەر ئاواش لەبری بەرنامە ئاساییەکەی، وێنە و دیمەنی پرۆتێست و ڕاپەڕیوانی نیشاندەدا.

هەر بە پەلە داوا لە ئیبراهیم ڕایسی کرا چارەسەرێك بۆ بارودۆخەکە بدۆزێتەوە و ئاسایش بۆ وڵات بگێڕێتەوە ئەویش یەکسەر دانیشنتی لەگەڵ لیژنەی پاراستنی ئاسایش و ئاشتی وڵاتدا کرد بۆ دامرکاندنەوەی ڕاپەڕینەکە.  لەو بارەوە  سەید میرەحمەدی، جێگری وەزیری ناوخۆی ئێران بۆ کاروباری ئەمنی وتبوی : ” دوێنی بەدەر لە تاران و سنە، وڵاتەکە بەتەواوی ئارام بووە … لەمەودوا ئەو کەسانەی لە ئاژاوەگێڕییەکان دەستبەسەر دەکرێن لە زیندان دەمێننەوە تا دەدرێنە دادگا،   بە خێرایی دادگایی دەکرێن و سزاکانیان یەکلاکەرەوە دەبێت و وەک چاوترساندنێكی خەڵکی ئەم ڕێگایە دەگیرێتە بەر ”. بێگومان ئەوە درۆیەکی گەورەیە چونکە لە زۆربەی شارەکانی دیکە خۆپیشاندان و ناڕەزایی بەردەوامە، تاکو دوێنێ 185 کەس ژمارەی قوربانییەکان بوون کە لە ناویاندا 18 منداڵی تێدایە .

دارا جوتیار

09/10/2022

من دەزانم بەتایبەت لەم کاتی هەیەجان و خرۆشانەدا کەمترین کەس ئەمەم لێوەردەگرێت، وە لەوانەیە بکەومە بەر تانەو تەشەری زۆرێکیش! لێ هەر هەڵەیەك لەگەڵ دەستپێکیدا لەمپەڕی بۆ دانەنرێت دوایی دەبێتە ئافاتێکی کوشندەو خنکێنەر!

کاتی خۆی کە صدام هەلواسراو سێدارە کرا، گوتم ئەمە یانی تازەکردنەوەو وەفاداری بەردەوامبوونی حوکمی کوشتن و سێدارە لە عێراق دا، هەمان ئەو حوکمەی صدام ي مجریمی بە مجرم پێدەناسرایەوە کە قەرارە ئێستا بەم شێوەیە باجەکەی لێوەرگیرێتەوە!

کاتێک قەزافی بەبرینداری کەوتە دەست خەلک و لە شاشەوە بینیم بەزیندووی داریان دەکرد بە کۆمیدا! گوتم ئایندەی لیبیا زۆر تاریکتر دەبینم لە ڕابردوو!

هەڵبەت ئەمە بەهیچ شێوەیەك ئەوە ناگەیەنێت کە هیچ سزایەک بۆ ئەو تاوانبارانەو هاوشێوەیان قایل نەبم، نا، ئەمە نە بەمانای لایەنگری ستەمکاری و چەوسانەوەیە نە بامانای بە ناڕەوازانینی خواستی ئازادیی و یەکسانی و مافەکانی خەڵکە!

من دەزانم دەسەڵاتداران خۆیان توند و تیژیان بەرهەمهێناوە و بەبێ خوێن و توندو تیژیش ملیان ناشکێنن، وە تامقاومەتی چەکداریش بۆ بەدەستهێنانی ماف و ئازادیەکان بە ئەمری واقع و چارهەڵنەگر دەبینم.

لێ وەختێک کۆچەیەک، شارێک لە دەسەڵات و لومپنە بەکرێگیراوەکانیان پاك دەکرێتەوەو کەسانێک بەدیلی دەکەونە دەست، لێرەدا ئاستی شۆڕشگێڕی و ئاسۆی ڕوونی ئایندە، یان پێچەوانەکەی دەردەکەوێت و لەوێدا ڕوون دەبێتەوە بەوەی چ دەگوزەرێت!

سەنگباران کردنی دیل لە شەقامەکانی شارەکانی کوردستان و ئێران دا، یانی بەردەوام بوونی هەمان حوکمی سەنگساری جمهووری ئیسلامی، من بەش بەحاڵی خۆم نەفرەتی لێدەکەم و بەتێگەیشتنی خۆم لە شۆڕش ئەمە بەهیچ شێوەیەک نزیکایەتی نیە لە ڕەفتاری شۆڕشگێڕی، نەفرەتی لێدەکەم هەرچۆن نەفرەت لە دەسەڵاتدارانی ئاخوندی حوکمی سەنگسار دەکەم!

شۆڕش بەر لەهەر هەنگاوێک، دەبێت لەناو خودی خۆتدا ڕویدا بێت، نابێت ڕەفتارت بەهیچ شێوەیەک بچێتەوە سەر ڕەفتاری سەتەمکاران، بێ ئەمە ناتوانیت یەک هەنگاوی شۆڕشگێڕانە بنێیت و نزیک ببیتەوە لە ئایندەیەکی ڕوون و ڕەوانی ژیان!

بەڵێ بۆ سزادانی تاوانباران، سزای زیندان و کار پێکردنیان بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەو زیانانەی بەژیان و ژینگەیان گەیاندوە،

دەبێت هەموو ئەوانە باجی تاوانکارانەیان بە سزای هەتا هەتایی خزمەتکردنی ژیان و ژینگەی خەڵک لێوەرگیرێتەوە!

08/10/2022

دوای بە تایبەتکردنی بەشی ئاوخواردەنەوە و ڕاکێشانی بۆرییەکان و وەزیفەکانی دیکە لە کەرتی دەوڵەتییەوە لە سەردەمی حوکمڕانی مارگرێت تاچەردا لە هەشتاکانی چەرخی پێشوودا ئیتر ئەم کۆمپانیایانە ئەوەی کە لە لایەن گرنگە تەنها کەڵەکەکردنی قازانج و سەرمایەیە نەك بە تەنگهاتنەوەی ئاوی پاك و دزە نەکردنی ئاوی بۆرییەکان و شکاندنیان . بە گوێرەی راپۆرتێکی نوێ ڕۆژانە 3 ملیار لیتر ئاو لە بۆرییەکانەوە دزە دەکات کە سێییەکی ئاوی بەکارهێنراوە ، ئەمەش بە هۆی کۆنبوونی بۆرییەکان و چاکنەکردنەوەیانەوە.

لەمەش خراپتر گوێنەدانە بە زێرابەکان کە پیسایی و گوواوەکە لە ئێستادا دەڕژێتەو ناو بەحرەکە و گۆمەڵاتکە گەورەکانەوە  کە لە ئێستادا زۆرێك لە گەنجان و مەلەزانانی پرۆفیشنەڵ و هەندێك تیمی مەلە لەبەر داخستنی سێنتەرەکانی وەرزش لە بەر بێ پارەیی ، دەچن لەوێ مەلە دەکەن.

بۆ ئەمەش پروتێستێك لەسەر ئاستی بریتانیا لەم ویکەندەدا [ شەمە و یەك شەمە ] ڕێکخراوە دژ بە کۆمپمانیاکان بۆ پاککردنەوەی ئاوەکە و چارەسەرکردنی ڕژانی پیسایی زێرابەکان بۆ ناو ئاوە پاکەکە هەرەها دژی دەردانی ئاوەڕۆی کەناراوەکانی ئینگلتەرا . پرۆتێستەکە لە سەرانسەری وڵاتدا بەڕێوەدەچێت بۆ ئەوەی تیشک بخرێتە سەر ئەوەی کە خۆپیشاندەران دەڵێن شکستی کۆمپانیاکانی ئاوە لە کەمکردنەوەی پیسبوونەکە.

. لە شاری فالمۆس لە شاری کۆرنواڵ کە خۆپێشاندەرانی مەلەوان و ئەوانەی کە خەڵك لە خنکان  ڕزگار دەکەن و خەڵکانی دەوروبەر  لەوێوە  خۆپیشاندان دەکەن، تا دەگاتە شاری  ویتستابڵ لە شاری کێنت کە خۆپیشاندەران کەنار دەریایەک دەکەنە شوێنیك کە وەك شوێنی  تاوان دەناسرێت کە پیساییەکی زۆری تیدایە .  سەبارەت بە هەوڵ و خۆپیشاندانەکانی پێشتر و ئەنجامەکەی  چالاکوانان دەڵێن کێشەی دەردانی ئاوەڕۆ لەلایەن کۆمپانیاکانی ئاوەوە باشتر نەبووە.

ئێد ئەکتێسۆن، لە گروپی هەڵمەتی هەڵبژاردنی SOS Whitstable، وتی خۆپیشاندانەکەی ئەمساڵ  ساڵێک دوای ئەوە بەڕێوەدەچێت  کە  یەکەم ناڕەزایەتی کەنار دەریا پشتگیرییەکی گەورەی بەدەستهێنا.  وتی : “بەڕاستی گەشبین بووین کە دوای بەشداریکردنی زۆری ساڵی ڕابردوو، پشتگیری گشتی و سەرنجی میدیاکان، کە دەبێت گۆڕانکاری بەرچاو.ڕووبدات  بەڵام ئەگەر شتێک ڕویدانبێت ئەویش  خراپتر بووە”.

ئێد ئاماژەی بەوەشکردو وتی  “بەڕاستی توڕەم کە ناچارین لە دەریادا کۆببینەوە و ناڕەزایی دەرببڕین . مانگی ئەیلول کاتێکی نایابی ساڵە بۆ مەلەکردنی دەریا. قەرەباڵغی کەم بووەتەوە، ڕووناکی کوالیتییەکی نوێی ڕوونی وەردەگرێت، دەریاکە دەست دەکات بە لێدانی هەناسەت لەکاتی نوقمبوونتدا”

تۆماسۆن ، کەسێکی دیکەی چالاکوان وتی: “ئەمساڵ هەستمان بەوە کردووە کە بەردەوام دەبێت ئاگەدار بین  لە کەنار دەریاکەدا”، داواشی کرد کە کۆمپانیای باشووری ئاو کە پارەی زیاتر سەرف بکات   لە وەستاندنی ئاوەڕۆ پیسەکە بۆسەر بەحرەکە.  قەیرانی کەشوهەوا بەو مانایەیە کە زستانەکانمان تەڕتر دەبن. هەروەها ئاوەڕۆ کاریگەری لەسەر توانای زەریاکە هەیە بۆ خەزنکردنی کاربۆن، بۆیە پێویستە لە ئێستاوە کار بکەین”.

08/10/2022

بۆ جاری هەشتەم ،زیاتر لە 40 هەزار ئەندامی سەندیکای RMT، لەنێویاندا زۆربەی کرێارانی  سیگناڵەکانی [ ترافیك لایت]   تۆڕی شەمەندەفەر و تیم و کارمەندانی شەمەندەفەر لە 15 کۆمپانیای کارپێکردن، بۆ ماوەی 24 کاتژمێر مانگرتن دەکەن لە ناکۆکییە درێژخایەنەکەدا سەبارەت بە مووچە و بارودۆخی کارکردن.   هەروەها سەدان ئەندامی نقابەی TSSA کە سەر بە سێ کۆمپانیان شەمەندەفەرن مانیان گرتووە، هەندێکی دیکەش ڕەتیدەکەنەوە وەک ستافی فریاگوزاریی، واتە لە حاڵەتی ئیمێرجنسیدا کار بکەن.

زۆرێک لە ناوچەکانی بەریتانیا بەهیچ شێوەیەک هیچ خزمەتگوزارییەکیان نییە.  بە گوێرەی ئیدارەی قیتارەکان لە 5 قیتار تەنها 1 قیتار لە کاردایە.، ئەمانەش کە کاردەکەن تەنها لە  نێوان کاتژمێر 7.30 بۆ 6.30 ئێوارە کاردەکەن.  هەروەها بەهۆی کاریگەریی مانگرتنەکەی ئەمڕۆوە، شەمە ، یەکەم خزمەتگوزاری شەمەندەفەر سبەینێ واتە ڕۆژی یەکشەممە دواتر دەست پێدەکات.

مایك لینچ سکرتێری گشتی نقابەی ئاڕ ئێم تی لە درێژەی نامەیەکیدا کە بۆ وەزیری هاتووچۆی نوسیوە دەڵێت “….هەروەها هیوادارم کە بتوانرێت رێککەوتنێکی دانوستان لە نێوان RMT و خاوەنکارەکاندا بکرێت.  بەڵام بۆ ئەوەی ئەمە بەدی بهێنرێت، پێویستە حکومەتەکەت کەلەبچەکە لە دەستی بەڕیوەبەری کۆمپانیای قیتارەکان بکاتەوە تاکو لە وتووێژەکانیانادا لەگەڵ نقابەدا  ئازاد بن و بە ڕاستەوخۆ ئەرکەکانیان بەجێبهێنن”.

06/10/2022

دوێنێ، 4شەمە، 05/10 ، دوا ڕۆژی کۆنفررانسی حیزبی موحافیزینی حوکمڕانی بریتانیا بوو.  ئەو کاتە بوو کە سەرۆک وەزیران ، لیز تروس ، کە دوا پەیامی خۆی بە نوێنەرانی کۆنفرانسەکە دەدا دوو چالاکوانی  Greenpeace,بە دروشمێکی گەورەوە کە لە سەری نوسرابوو “کێ دەنگی بۆ ئەمە داوە؟” دزەیان کردە ناو هۆڵی کۆنفرانسەکە و بە کۆمەڵێك قسە و هیتاف کێشان توانییان تا ئەو کاتەی دەریان کردنە دەرەوە قسەکان بە سەرەکوەزیران ڕاگرن پشێوییەکی باشیش لە هۆڵەکەدا دروست بکەن .

لیز تروس دوای دەستکێشانەوەی بۆریس جۆنسۆن بە هەڵبژاردنی لە لایەن لە سەدا 53ی  150 هەزار ئەندامی حیزبی موحافیزینەوە  جێگای بۆریس جۆنسۆنی گرتووە .  لەم ماوە کەمەی دەسەڵاتیا  گەلێك لە سیاسەتەکانی ئەوی هەڵوەشاندەوە و سیاسەتی تازەی خستە جێیان ،  کە سیاسەتەکانی ئەوەندە دژن بە سەراپای دانیشتوانی بریتانیا جگە لە هەرە ساماندار و ئەوانەی کە لەسەروی 150 هەزر پاوەندەوە موچەکەیانە، تەنانەت زۆرێك لە پەڕلەمانتارەکانی خودی حیزبی موحافیزینش پشتگیری ناکەن و بیر لە گۆڕنی ‘تروس ‘ دەکەنەوە گەر سیاسەتەکانی نەگۆڕێت. 

لەو سیاسەتانە دەستپێکردنەوەی پشکنین بۆ نەوت ، بیرکردنەوەی لە بڕین یاجود کەمکردنەوە بمیەکان، یاساخکردنی مانگرنتی کرێکاران لە کەرتە هەرە زیندوەکاندا وەکو دکتۆر و نێرس لە بەشی تەندروستی ، کرێکارانی پاس و قیار و ئەوانەی کە لە بەشی هاتووچۆدا کاردەکەن، کرێکارانی کە لە بەشی وزە و هەندێك خزمەتگوزاریدا کاردەکەن. هەروەها نیوەبودجەی بریتانی کە بووە هۆی شکانی بەهای پاوەندی بریتانی کە لە ساڵی 1971 دوە ئاوا نەشکاوە ، بەرزبوونەوەی هەڵئاوسانی پارە و بەررزبوونەوەی ڕێژەی سوو لەسەر قسیستی خانوو ، هەموو چەشە قەرزێك و سنوربەستنی زیاتر لە پەنابەر و کۆچبەر و زۆر سیاسەتی تر .  هیچ کام لەمانە دەنگەدەرانی بریتانی دەنگیان پێنەداوە ، بەڵام ئەمانە بە ناوی دیمۆکراتییەتەوە بەێدەکرێت .  ئەمەیە کە ئەو دوو چالاکوانەی  Greenpeace, لە دروشمەکەیاندا نوسیبویان : کێ دەنگی بۆ ئەمە داوە؟

05/10/2022

لە کاتێکدا کە خۆپیشاندان ونارەزاییەکان لە برە و فراونبووندایە و سەرکوتکردن و کوشتنیشیان هەر ئاوا، قوتتابییە گەنجەکان لە قوتابخانەکاندا بە جۆرێك لە جۆرەکان  ناڕەزایی و دژایەتی خۆیان بەرابەر بە ڕژێم ڕادەگەیەنن.  هەروەها  ئەوانی دیکەش لە شوێنەکانی کارکردنیاندا. 

هاوکاتیش زانکۆی شەریف-لیش بووەتە بەندیخانە و سەراپای ئێرانیش بووەتە زانکۆ.

گۆرانییە حەماسییەکەی شێرڤین حاجی پوور کە بۆ قوربانییە خۆپیشاندەرەکانی  ” لە پێناوی …” لە گۆرانییە تۆمارکراوەکەیدا دەڵێت ” بۆ خوشکەکەم، بۆ خوشکەکەت، بۆ خوشکەکانمان ..”  کە ڕۆڵی تەواوی ژنان لە ڕاپرینەکەدا نیشان دەدا. شیرڤین لەسەر ئەو گۆرانییەی لەلایەن دەسەڵاتەوە گیراو بەڵام شەوی دواتر بە کەفالەت بەرەڵا کرا.

زاهیر باهیر

02/10/2022

لەپاڵ خۆپیشاندانە گەورەکەی دوێنێ ، شەمە، 01/10  کەمپەینی دژ بە نەدانی پارەی وزە و دژ بە سیاسەتی تەقەشوف : بەسە ئیتر بەسە ، هاوکات  هەندێك خۆپیشاندانی دیکەش کران و ئەوانەی لەندەن دواتر هەموویان بە خۆپیشاندانە گەورەکەوە پەیوەستبوونەوە.

یەکێك لەو خۆپیشاندانانە پاراسستن و بەرگریی لە ژینگە بوو کە بە ژمارەیەکی زۆر لەسە شەقامەکان بوون. قسەی هەندێك لە خۆپیشاندەران  تۆمار کران کە یەکێکیان  مامۆستایەکی  ژنی 32 ساڵ بوو وتی ” “لە ئێستادا کە تەماشای دەکەیت کەمێک ترسناکە لەوەی کە ورد تر تەماششای دەکەییت ….. شتەکان بە خێرایی پەرەدەسەنن … ئێمە تەنها داهاتوویەکی باشترمان دەوێت بۆ نەوەی نوێ”.

لە گلاسکۆ هەزاران کەس لە دەوری یەکێك لە  گەلەرییەکانی کۆبووبوونەوە و ئەم دروشمەیان دەوتەوە : “ تۆری، تۆری، تۆری [ ئاماژە بۆ حیزبی موحافیزنی حاکم ] بۆ دەرەوە، دەرەوە، دەرەوە و  “کرێکاران یەکگرن، هەرگیز بەزین نابینن .” هەروەها لە نێوان چەندین ڕێکخراوی کۆمەڵایەتی و سەندیکادا هەماهەنگی کرا بۆ ئەوەی زۆرترین کاریگەرییان هەبێت، خۆپیشاندانەکانی ڕۆژی شەممە لە سەرو بەری  گەورەترین مانگرتنی شەمەندەفەر لە بەریتانیا بەڕێوەچوو.

نزیکەی کاتژمێر ٢ی پاشنیوەڕۆ، دەیان چالاکوان لەسەر شەقامەکە دانیشتن و میوزیکیان لێدەدا و ڕێگای هاتووچۆیان لە سەیارە بڕی ئەمە  لە کاتێکدا کەسانی دیکە دروشمیان لەبارەی قەیرانی کەش وهەوا دەگوتەوە.

سروشتی گەورەی گردبوونەوەکە پێناسەی ئەوانەی کە ئامادەبوون نەدەسڕییەوە بۆیە هەر لایەنێك لەوانەی بەشدار بوون بە باشی دیاربوون .  لەوانە گروپی  تەنها نەوت بوەستێنە، یاخیبوونی لەناوچوون (XR) و گروپی کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ (RCG) لە نێو ئەو گروپانەی کە کۆبوونەوە دیاربوون.  هەندێکیان لافیتەیان بەدەستەوە بوو کە  نوسرا بوو “سەرمایەداریی  دوژمنی زەوی دایکە”یان ئیدانە دەکرد، هەندێکی دیکەش ناڕەزایەتیان دەربڕی دژ بە نیوە-بودجەی ئەم دواییەی حکومەت.

لە خۆپیشاندانەکەدا ئاگر لە ڕاپۆرتەکەی حکومەت کە لەسەر زیادکردنی نرخی وزە بوو بەردرا، هەروەها و پارە چپکراوەکاغەزییەکانیش.  ئەوەش ئاماژە بوو بۆ درووشمی : پارەی وزە مەدە Don’t Pay ، .

ئەم خۆپیشاندانەی دوێنێ لە کاتێکدا بوو کە 200 هەزار کرێکاری نقابەی جیاواز لەوەنە نقابەی شەمەنەفەرەکان ، نقابەی کرێکارانی بەرید و کۆمینیکەیشن ، نقابەی بەشێکی کرێکارانی قیتارەکانی ژێرزمین لە مانگرتندا بوون.

گروپی : بیوەستێنە ، نەوت بوەستێنە ، یاخود نەوت ڕاگرە بە هەزاران کەس لە لایەنگرانی  ئەو رێکخراوی “جەست ستۆپ ئۆیل” ، چوار پردیان لە سەر ڕووباری تەیمز داخست.  خۆپیشاندەران دوای ئەوەی لە 25 خاڵەوە لە دەوری سێنتەری شاری لەندەن رێپێوانیان کرد، بە خۆپیشاندان  لەسەر پردی واتەرلۆو پردی وێستمینستەر و پردی لامبێس و پردی ڤۆکسهۆڵیان  دانیشتن و دایانخست.

لەنێو ئەو کەسانەی لەسەر پردی وێستمینستەر دانیشتبوون، کەسێکی  تەمەن 26 ساڵ خەڵکی لەندەن بوو، ئەو وتی “پێموایە ئێستا لە خاڵی وەرچەرخانێکی ڕاستەقینەداین کە نایەکسانی کۆمەڵگاکەمان ئەوەندە دیارە.  ئەمڕۆ ڕۆژی بەجێهێنانی   یاساکانی وزەیە [بەرزبوونەوەی نرخەکان] و بۆیە گروپە جیاوازەکان و بزووتنەوە بنەڕەتییەکان بە باشی تێدەگەن  لەوەی کە دەبێت گردببینەوە و یەکبگرین  بۆ داوای گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی و چاککردنی کەش وهەوا.”

“ئەگەر سەیری ئەوە بکەیت کە چی ڕوودەدات لەگەڵ قەیرانی تێچووی ژیان و قەیرانی کەش وهەوا، هەموو شتێک یەكدەگرێت و دەبینرێت. ئێمە  حکومەتێکمان هەیە کە رەتیدەکاتەوە ئەو رێوشوێنە بگرێتەبەر کە پێویستە، لەبری ئەوە  دۆخەکە خراپتر دەکات“.

ئەم گروپە رۆژی شەممەی رابردوو  لە شارەکانی بیرمینگهام، بریستۆڵ، کاردیف، گلاسکۆ، لیڤەرپوول، مانشستەر  و نۆرویچ گردبوونەوە و چالاکییان  ئەنجام دا

 بەشێکی دیکەی  هاوپەیمانییەکان و هاوپشتی گروپەکان لەوانە بەرگریی لە  ئاژەڵان، و پڕۆژەی ئاشتی و دادپەروەری جێرمی کۆربین، داواکارییەکانیان  کۆتاییهێنان بوو بە سیاسەتی  دەستگرتنەوە و گرانیی، دانانی  باجی زیاتر لەسەر دەوڵەمەندەکان بوو هاوکاتتیش دژ بە پرۆژە نوێیەکەی زیادکردنی نرخی وزەیە.دەیڤد وەرد، سکرتێری گشتی CWUنقابەی  وتی هەڵمەتەکە فشار دەخاتە سەر پارتی کرێکاران ” بەرەو بیرکردنەوەیەکی گونجاویان دەبات  بۆ ئەوەی لە پێناو خەڵکی کرێکاردا بوەستنەوە”. ” درێژەی بە قسەکانی دا و وتی “کاری هەموو کەسێکە کە گرنگی بە خەڵکی ئەم وڵاتە دەدات بۆ ئەوەی گرێبەستێکی دادپەروەرانەمان هەبێت بۆ هەموو شتێک، ئێمە دەبێت بەکۆمەڵگەرایی بنیاتی بنێین……. با لە کرتبوون دەربچین: با ناڕەزایەتی دەرببڕین، با گردبوونەوە بکەین. ئێمە بڕیارە گۆڕانکاری بکەین”.

بۆ بینینی زیاتری وێنەکانی خۆپیشاندانەکان ، گەر دەخوازیت ، تکایە کرتە لەسەر ئەم لینکەی خوارەو بکە:

/AF1QipMURvQ_M6yGuIF6TbBHexss4Jf5OUNVoE0zwLxp_vFEH3dSLl4M_RcywQnXuTM2jA?key=YnRMazBBdnY1NEszMUhNbnlYTFRNYUVsUnU3MUtB

02/10/2022

[ئەم نوسیە ی خوارەوە بەشی زۆری وتارێکی ڕۆژنامەی

The Observer ی بریتانییە سەبارەت بە ڕاپەڕینەکەی ئێران.

منیش بە باشم زانی کە  وەریگێڕمە سەر زمانی کوردی.

زاهیر باهیر ]

 خەڵک  بڕیاریان داوە سەرپێچی لە توندوتیژییەکانی هێزە ئەمنییەکان و پچڕانی ئۆنلاین بکەن [ ئینتەرنێت] . بۆ ڕێکخستنی کاتی  نائارامیی پەنا بۆ شێوازی مۆدێرن دەبەن.

ئەو پەیامانە کە لەسەر پارچە کاغەزەکان چاپکراون لە شەوێکدا، لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە فڕێدراونەتە بەر دەرگاکان کە تێیدا بڕیاریانداوە سەرکوتکردنی ئۆنلاین بزووتنەوەکەیان ناوەستێنێت.  پارچە کاغەزەکان  ئاماژەیان  بەوەشکردووە، “کۆماری ئیسلامی لە کەوتندایە.  لەگەڵ خەڵکدا بن” یەکێکیان لە باکووری شاری ڕەشت دابەشکرا وتی:. لە باشووری ئەهواز ڕێکخەران وتار و کاتیان بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین تەرخان کرد و بانگەوازێکی فراوانتریان بۆ خەڵکی کرد و داوایان لێکرا : “ئەگەر ناتوانن بێن، پەیامەکە بڵاو بکەنەوە بۆ ئەوەی کەسانی دیکە بێن”.

دوای چەند کاتژمێرێک لە گرتەیەکی ڤیدیۆیی لە ئەهوازەوە دەرکەوت کە ژنان لە شەقامەکەدا سەما دەکەن، قژیان دانەپۆشراوە، باڵاپۆشەکانیان لە هەوادا دەجووڵێنن، لە کاتێکدا خەڵکێک کە بە درێژایی لێواری شەقامەکە ڕیزیان گرتووە چەپڵەیان بۆ لێدەدەن.  دوای دوو هەفتە لە شەپۆلێکی ناڕەزایەتی دژ بە حکوومەت لە سەرانسەری ئێراندا، پێدەچێت دەسەڵاتدارانی تاران زیاتر لە قەبارە و ئیرادەی ڕاپەڕینی جەماوەری دژی دەسەڵاتەکەیان ترساوتر بن، بۆیە لە هەوڵەکانیان بۆ لەتکردن و دابەشکردنی دەسەڵاتەکەیان تا دێت بێبەزەییتر دەبن.

هێزە ئەمنییەکان تەقەمەنی زیندوو و هێزی دڕندانەیان بۆ سەر خۆپیشاندەران بەکارهێناوە، هەروەها ناوەڕاستی تارانیان بە پۆلیسی ئاژاوەگێڕ  تەنیو.  دەیان کەس کوژراون – ژمارەی کوژراوەکان لە لایەن گروپەکانی مافی مرۆڤ و میدیای دەوڵەتی ئێران لە نێوان ٤٠ بۆ ٨٣ کەس خەمڵێنراوە. بەپێی ئاسۆشێتد پرێس لانیکەم ١٥٠٠ کەس دەستگیرکراون.  دەسەڵاتداران هەوڵیانداوە بە سەرکوتکردنی ئۆنلاین، قەدەغەکردنی ئەپەکانی سۆشیال میدیا، سنووردارکردنی ئینتەرنێت و هەوڵدان بۆ بێدەنگکردنی ئەو کەسایەتییە ناودارانەی کە پشتیوانی لە بزووتنەوەکە دەکەن، ڕێگری لە پلاندانان و ڕاپۆرتکردنی خۆپیشاندانەکان بکەن.  یاریزانێکی تۆپی پێ دەستگیرکراوە؛ پەیکەری یەکێکی تر ڕوخێنراوە.

نێگار*، خۆپیشاندەرێکی خەڵکی تارانە کە بە تەلەفۆن قسەی لەگەڵ ئۆبزێرڤەر کردووە، دەڵێت: “شتێک لەبارەی گردبوونەوەیەکەوە دەبینیت (ئۆنلاین) و دواتر دەچیتە ئەوێ، دڵنیا نیت کە بە زیندووی دەگەڕێیتەوە ماڵەوە یان نا”. ئاماژەی بەوەشکردووە، شۆڕشێک زۆر پێش سەردەمی دیجیتاڵی دەسەڵاتدارانی ئێستای ئێرانی هێنایە سەر دەسەڵات.  ئاماژەی بەوەشکردووە، “خەڵک بڕیاریداوە کە دەبێت چی بکات.  تەنها لەبیرت بێت لە ساڵی ١٩٧٩دا ئینتەرنێت نەبووە و خەڵک ئەوەی ویستیان کردیان”. بەشێك لە خۆپیشاندەران پێش ئەوەی بڵاوببنەوە، یاخود چەندین شوێنی ناڕەزایی ئاشنا و دیاریکراویان  هەبێت، پلانی گردبوونەوەیەكی نوێ دادەنێن.

ئاماژەی بەوەشکردووە، “لە شوێنی ڕووداوەکەدا بە یەکتر دەڵێین جارێکی تر لە کوێ و کەی کۆدەبینەوە.  بەڵام زۆربەی کات دەزانین خەڵک لە کوێ کۆدەبوونەوە، پێویست ناکات هیچ شتێک ڕێکبخەیت” نۆشین*، دانیشتووی باکووری تاران وتی. هەندێکی تریش لە سەربانەکانەوە سروود دەڵێنەوە کە شەقامەکان هەست بە مەترسییەکی زۆر دەکەن، یان ڤی پی ئێن بەکاردەهێنن بۆ خۆدزینەوە لە کۆنتڕۆڵەکانی حکومەت لەسەر ڕۆیشتنی زانیارییە دیجیتاڵییەکان.

یەکێک لە وێنەکان کە بڵاوبووەتەوە، دەردەکەوێت کە ژنێکی گەنجە، لە تەنیشت گۆڕی دایکی وەستاوە، لە خۆپیشاندانەکاندا کوژراوە. سەری تاشراوە و داینەپۆشیوە ، لە دەستیدا چەپکێک  قژی بڕاوی گرتووە، کە لە ماتەمینی و دژایەتیدا بڕاوە.  ژنان سەرکردایەتی خۆپیشاندانەکانیان کردووە، تەرمەکانیان لەسەر شەقامەکان و شوێنی نادیارەوە.   نێگار، کە خاوەنی ئەزموون خەباتی کۆن و دێرینە لە بزووتنەوە ناڕەزایەتییەکانی دیکەدا کە تەمەنی لە چلەکاندایە، دەڵێت: “سەرەتا کەمێک ترسام بەڵام کاتێک بینیم کە زۆرێک لە ژنان لەسەر شەقامەکانن ئەوە بوێری پێبەخشیم بەردەوام بم”.

ئاماژەی بەوەشکردووە، “زۆربەی کات پیاوەکان تەنها سەیری دەکەن.  ژنان هەموو شتێک ڕێکدەخەن و ئەنجامی دەدەن.. تەواو جیاوازە لە جارەکانی پێشوو، ژنان بەرپرسن، ئەوان پێشەنگن”. وەڵامی هێزە ئەمنییەکان بریتی بووە لە ڕووخاندنی پەیکەرێکی ئەفسانەی تۆپی پێی ئێران عەلی کەریمی دوای ئەوەی کە سۆشیال میدیای خۆی بۆ پشتگیری لە خۆپیشاندانەکان تەرخان کرد و ئامۆژگاری کرداریی سەبارەت بە خۆپاراستن  لە کۆنترۆڵی ئینتەرنێت بڵاوکردەوە،  خۆپیشاندەرانیش بۆ  وەڵامیان بۆ ئەو نوسیینی ناوی و بۆیاخکرندی بوو لەسەر پەنجەرە بەتاڵەکە .

ڕۆژی شەممە خوێندکارانی زانکۆ سەرپێچی فەرمانەکانیان کرد بۆ گەڕانەوە بۆ پۆلەکانیان. لە زانکۆی تاران دروشمی “دادپەروەریی، ئازادیی، حیجابی ئیختیاریی”یان دەوتەوە، پێش ئەوەی هێزە ئەمنییەکان ڕووبەڕوویان بببەوە.   لە زانکۆی ئەسفەهان گرتەیەکی ڤیدیۆیی کە لە سۆشیال میدیا بڵاوکرایەوە، وادیارە ژنێک باڵاپۆشەکەی ئاگری تێبەردابوو، لە مەشهەدیشدا جەماوەرێک دروشمی “خوێندکاران دەمرن بەڵام ئێمە زەلیلکردن قبوڵ ناکەین”. ناوەڕاستی تاران لە ژێر چاوەدێری ئامادەبوونی هێزێکی ئەمنی قورسدا بێدەنگ بوو، بەڵام لە شوێنەکانی دیکەی ئەو شارە خۆپیشاندانەکان بەردەوام بوون.

یەکێک لە دانیشتوانی تاران دەڵێت: “هەموو هێزەکان دەمامکیان لەسەرە و هەندێک جار کاتێک دەچمە دەرەوە هەست دەکەم لەناو یارییەکی ڤیدیۆیی جەنگدا دەڕۆم”. “ئەوان هەوڵ دەدەن خەڵک بترسێنن بۆ ئەوەی بۆ ناڕەزایەتی گرد نەبنەوە، بەڵام خەڵک گرنگی پێ نادات و بەردەوام کۆدەبنەوە”. ڕۆژێکی شەممەی ناڕەزایەتی لە دووری شوێنی نیشتەجێبوونی فەرمی ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی ڕێبەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران بەڕێوە چوو.  گروپەکە ئەوەندە لە نزیکەوە بوون کە ئەگەر ئەو هەنگاوێك بهاتایەتە  دەرەوە، ڕەنگە بە سروودی ئەو ژنانەی کە بڕیاریان داوە بەرەنگاریی مەترسییە نزیکە مەحاڵەکان ببنەوە، گوێبیست بووایە. نۆشین وتی: “ئێمە بەردەوام دەبین تا ئەو کاتەی هەر هەموومان دەکوژن” “شەوێك لەم شەوانەدا  راستەوخۆ گازی فرمێسکڕێژیان لێداین، چاوەکانم دەسووتا، بە درێژایی شەو نەمتوانی بخەوم، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا شەوی دواتر هەر چوومە دەرەوە گەر چی فرمێسک و ئازار لە چاوەکانمدا هەبوو.”

*ناوەکان گۆڕراون لەبەر پاراستنی گیانیان.