29/06/2023

ڕۆژی سێ شەمە، 27ی مانگ گەنجێکی 17 ساڵ بە ڕەچەڵەک جەزائیری لە شارۆچەکەی Nanterre کە دەکەوێتە دەرەوەی پاریس لە لایەن پۆلیسەوە بە بیانوی ئەوەی کە نەوەستاوە لە ترافیك لایتدا لە نزیکەوە بریندار کراو دواتر گیانی لەدەستدا.

بێ گومان پۆلیس وەکو پۆلیسی هەموو شوێنێك ڕاستی ڕووداوەکە ناگێرنەوە، بەڵام خۆشبەخاتەنا لە ڕێگای سمارت فۆن و کامیراکانەوە درۆکان هەر زۆر زوو پوچەڵدەبنەوە و سۆشیال میدیاش گەرچی زۆر لایەنی خراپی  هەیە وەکو هەموو شتێكی دیکە هەر ئاوا لایەنی باشیشی هەیە هەر زوو بە بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆکان خەڵکی ڕاستییان بۆ دەرکەوت گەنجان هاتنە سەر شەقەمەکان .

ئێستا پرۆتێستەکە زۆرێك لە شاروچەکە و گەڕەکەکانی هەندێك لە شارەکانی گرتۆتەوە و بە دەیەها شوێن کە ڕەمزن بۆ دەوڵەت دەسەڵاتەکەی لەگەڵ دەیەها پۆلیسخانە سوتێنراون ئەمە جگە لە سوتانی دەیەها سیارە و بەرمیلی خۆڵڕشتن و دورستکردنی بەربەست لەسەر شەقامەکان بۆ وەستاندن و هێواشکردنەوەی جوڵەی پۆلیس . هاوکاتیش تاکو دوێنێ شەو زیاتر 150 کەس لە ناڕەزاییکاران دەستبەسەر کراون و گەلێکیش لە  هەدوو بەرەکە واتە خەڵکی و پۆلیس بریندار بوون.

ماکرۆن و وەزیری ناوخۆو پۆلیس ناچار کران بەوە کە بە فەرمی ئەوە بڵێن کە ئەوەی پۆلیس کردوویەتی قەبوڵناکرێت و هیچ شتێك پاساوی کوشتنی گەنجێك نییە و  کارێکی خراپە و لێکۆڵینەوە و لێپێچینەوەی لەگەڵدا دەکرێت .  هەروەها دوێنی ماکرۆن داوای کۆبەنەوەی کوبرای کرد لەگەڵ وەزیر و کاربەدەستەکانیا بۆ وتووێژ لەسەر بارودۆخەکە و چارەسەری.

ئەمانە هەندێکن لەو شوێنانەن کە مەرکەزی پۆلیس لەوێدا سوتێنروان ،Trappes, Gennevilliers، Meudon ، لە ئێستاد خۆپیشاندان ە پرۆتێستەکان لە زۆر شار و شارۆچکەی فەرەنسادا بڵاو بووتەوە لەوەنە Lyon ، Villeurbanne ، Vénissieux ، Bron

 لە وەسفی شەوی پێشوودا وەزیری ناوخۆ وتی ” شەوێکی توندوتیژی بەرگە نەگیراو بوو بەرامبەر بە هێماکانی کۆمار: هۆڵەکانی شارەوانی، قوتابخانەکان، بنکەکانی پۆلیس سووتێنران یان هێرشیان کرایە سەر”

پرسی ڕایسسیزم و مەحرومکردنی خەڵکانی پێستڕەش  و عەرب پرسێکی زیدنووەوە فەرەنسا لەم بارەیەوە هەنگاوی گەورەی نەناوە هەر وەکو گەنجێك لە خۆپیشاندەران بە  ڕؤژنامەنوسێکی وت ” خێزانی ئەم گەنجە سێ نەوەیە لێرن کەچی هێشتا قەبوڵ ناکرێن “

بێگومان هاتنە سەر شەقامی خەڵکی هەر بە تەنها لەبەر ئەمە نییە بەڵکو بە هۆی ئەو بارودۆخە خراپەی کە خەڵکی وەکو هەموو شوێنێکی دیکە تێیدا دەژین بەڵام وەکو هەمیشە بۆ ڕودانی ڕاپەڕینێك تەنها چەخماخەیەکی دەوێت ئیدی لە هەر شوێنیکی وڵاتدا بێت .  ئەمەش یەکەم جار نییە کە لە فەرەنسا ئەمان ڕوودەدات ، فەرەنسییەکان کە خاوەنی کولتوری یاخی و بەرەنگاربوونەوەی زوڵم و زۆر و نایەکسانێتی و نادادپەرروەری کۆەمەڵایەتین ، بۆیە  هەمیشە ئەمانە ڕوودەدات و دەرسێك دەدات دەوڵەت و دەسەڵات و هەنگاوێکی دیکە لە پرۆسەی شۆڕشەوە نزیمکمان دەکاتەوە .

گەورەترین خۆپیشاندان و پرۆتێست لەم چەرخەدا لە فەرەنسە ساڵی 2005 بوو کە لەو ساڵەدا مردنی دوو کوڕی گەنج کە لە وێستگەیەکی کارەبا لە کلیشی سوس بۆیس لە دەرەوەی پاریس

خۆیان لە پۆلیس شاردبووەوە، چەندین هەفتەی نائارامی بەدوای خۆیدا هێنا، فەرەنسا باری نائاسایی نیشتمانی ڕاگەیاند، چونکە زیاتر لە 9 هەزار ئۆتۆمبێل و دەیان بینا و شوێنی بازرگانی گشتی ئاگر دران.

خەمی نان و خەونی ئازادی

27/06/2023

بۆ ئێمە ئەنارشیستەکان

ڕاگەیاندنی مەرگی هاوڕێیان سەخترین گوتن و نووسینە ..

بە داخ و پەژارەکی زۆرەوە، شەوی ڕابوردوو هاوڕێ (سەلام عارف) ئێمەی تەنیا بەجێهێشت و ئارام و خاترجەم بۆ هەمیشە لە ژیانی کویلەوارانەی سەرمایەداری ڕووی خۆی وەرگێڕا.

ئێمە سەکۆی ئەنارکیستانی کوردیی-زمان هاوخەمیی خۆمان لەتەک خزمانی هاوڕێ سەلام و ئێوە خوێنەرانی سایتی ئەنارکیستان، پەیجی ئەنارکیستان، یانەی ئازادیخوازان و سەکۆی ئەنارکیستانی سلێمانی دەردەبڕین.

هەرچەند لەباری پەککەوتەیی جەستەیی چەند دەهەی هاوڕێ (سەلام عارف) مەرگ ڕزگارکردنی جەستە بێت لە ئازارە ناکۆتاکان، بەڵام بۆ ئێمە سەکۆی ئەنارکیستانی کوردیی-زمان مەرگی ئەو و هەر هاوڕێیەک وەک برینێکی هەمیشەیی لەنێو جەستەی بوونی کۆمەڵایەتیی و تێکۆشانی ئێمە دەمێنێت. هاوکات ئەنارشیست مانەوەی هاوڕێیان تاکو دوا ساتی ژیانی خۆیان، بۆ ئێمەی هاوسەنگەری ئەوان سەرچاوەی وزەی شۆڕشگێڕانە و بڕوابەخۆبوونی ناکۆتا بوە و دەبێت و دەمێنێت.

یادی هاوڕێ (سەلام عارف) پڕ یاداوەری خۆش و هەمیشە زیندوو دەمێنێت

سەکۆی ئەنارکیستانی کوردیی-زمان

٢٠٢٣/٠٦/٢٧

https://www.facebook.com/salam.aref.5

22/06/2023

ئەمڕۆ، 5شەمە، 22/06/2023 بۆ سیازدەهەمین جار لە مانگی 12ی 2021 وە بانقی مەرکەزی بریتانیا بڕیاری دا جارێکی دیکەش ڕێژەی سوو بەرزبکاتەوە.

گوایە بەرزکردنەوەی ڕێژەی سوو لە لەسەدا 4.5 وە بو لە سەدا 4.75 یاخود لە سەدا 5 چارەسەری هەڵئاوسانی پارە دەکات و کێشە ئابووری کە زۆرێك لە ئابووریناسەکان وا پێشبینی دەکەن: یەک : هەتا کۆتایی ساڵ ئەم ڕێژەیە دەچێتە لە سەدا 6 . دوو : ئابوری بریتانیا دەچێتە حاڵەتی ڕکودەوە.

لێرەدا پێویست ناکات بپرسییت ئایا ئەو بڕیارە ئابووری بریتانیا هەڵدەسێنێتەوە و گەشە دەکات و ڕێژەی هەڵئاوسانی پارە دادەبەزێت ، تەنها کردنی پرسیارێکی زۆر ئاسایی کافیییە و پێویستت بە هێنانەوەی داتا و بەڵگە نییە .  پرسیارەکەش :  گەر بەرزکردنەوەی ڕێژەی سوو چارەسەری ئابووری هەنوکەی بکردایە بۆچی لە 18 مانگدا 13 جار ئەم ڕێژەیە بەررسکرایەوە، کەچی نەك هەر کێشەکەی حەڵ نەکرد بەڵکو خراپتری کرد و خراپتریشی دەکات؟

بەڵگەکان نیشانی دەدەن بە بەرزکردنەوەی ڕێژەی سوو 1.5 ملیۆن ماڵ کە سلفەی عەقاریان لایە ڕووبەڕووی گەورەترین گرفت دەبنەوە کە زۆرێکیان ڕەنگە خانووکانیان لەدەست بچێت .  لە لایەکی دیکەشە 2.5 ملیۆنی تر کە سلفەی عەقاریان لایە و ڕێژەی دانەوەی قیستەکانیان چەساپاندووە کە لە کاتێکدا ئەو ڕێژەیە زۆر نزم بووە ، بەڵام لە کۆتایی سالی ئایندەدا کۆتایی دێت و ئەوانیش دەبێت بە گوێرەی سووەکەی ئێستا سلفەکانیان بدەنەوە.  ئەمە جگە لەوەی کە ئەم بەرزبوونەوەیە کارایی گەورەی لەسەر کرێچییەکانیش هەیە کە زۆربەیان موچە و کرێیەکی کەمیان هەیە. خاوەنخانوەەکان ڕێژەی بەرزبوونەوەکە دەخەنە سەر کرێی خانووەکە و بەمەش کرێچییەکان بارودۆخی ژیانیان خراپتر دەبێت.  بە گوێرەی داتای نوێ قازانجی خاوەنخانووەکان لەم ساڵانەدا بە ڕێژەی لە سەدا 15 بۆ لە سەدا 20 چووەتە سەرەوە.

لەگەڵ ئەمانەشدا هاوکاتیس قازانجی بانقەکان کە 5 دانەیان بانقی گەورەی بریتانین زۆر سەرکەوتووە و ئامادەش نین کە ڕێژەی سووەکە بۆ ئەوانەی کە سلفەی عەقاریەن لای ئەوانە کەمبکەنەوە،  بە گوێرەی داتایەکی ئەمڕؤ ئەو 5 بانقە کە

Barclays, HSBC, Lloyds, NatWest and Standard Chartered  لە نێوانی خۆیاند لە ساڵی 2022 دا 37 ملیار پاوەندیان قازانج کردووە .  مانگی پێشو بانقی Lloyds ئاشکرای کرد کە لە 3 مانگی یەکەمی ئەمساڵدا قازانجەکەی 2.3 ملیار پاوەند بووە کە لە سەدا 46 لە جاو 3 مانگی ساڵی پاردا سەرکەوتووە. بانقی NatWest یش بۆ هەمان ماوە 1.9 ملیار پاوەندی قازانج کردووە کە بەڕێژەی لە سەدا 50 زیادی کردووە بە بەراورد لەگەڵ هەمان 3 مانگی ساڵی پێشوودا.

بەداخەوە ئەوە قازانجی خودی خۆیانە و ئەوەش بارودۆخی ئەوانەن کە قەزیان لەوان کردووە. 

دابەزاندنی ڕیژەی هەڵئاوسانی پارە یەکێك لە بەڵێنەکانی ڕیشی سوناك-ی سەرەکوەزیرانە کە  لە مانگی یەکی ئەمساڵدا 5 بەڵێنی دا کە یەکێکیان ئەوە بوو کە دایبەزێنێت بۆ نیوەی ئێستای ، بەڵام لەوە ناکات ئەو بەڵێنەی بچێتە سەر لە کاتێکدا کە ڕێژەی سوو لە بەرزبوونەوەدایە .  

15/06/2023

دوێنێ چوارشەمە ١٤ ی مانگ، گروپی جەست ستۆپ ئۆیل لە سەر چوار لە جسرەکانی لەندەن ڕێپێوانی زۆر هێواشیان ئەنجامدا کە دواتر بووە هۆی دەستبەسەرکردنی هەندێکیان بە گوێرەی یاسای نوی کردنی ڕێپێوانی هێواش ، دەنگە دەنگ کردن، ئەنجامدانی چالاکی ڕاستەوخۆ و زۆر چالاکی دیکە یاساغ کراوە

١٤/٠٦/٢٠٢٣

ئەمڕۆ ٤شەمە، ١٤/٦ مانگرتنی ٢٧ هەزار دکتۆر دەستیپێکرد کە ماوەی چەند ساڵێکە لە خزمەتدان لە سەعات ٧ سەرلەبەیانی ئەمڕۆوە بۆ ٣ ڕۆژ تاکو شەمە، ١٧ی مانگ سەعات ٧ی بەیانی لە مانگرتندا دەبن.

ئەمە جاری دووەمیانە کە ماندەگرن ، مانگرتنی پێشوویان لە مانگی نیساند بوو. داخوازی ئامان زیدکردنی موچەیانە بە ڕێژەی لە سەدا ٣١ ئەم داخوازییەش گەرچی بە ڕێژەیەکی بەرز دەبینرێت تەنها بۆ هێنانە ڕیزی ئاستی موچەیانە بۆ ساڵی ٢٠٠٨ کە قەیرانە داراییەکە دەستیپێکرد، چونکە لەو کاتەوە بڕی سەرکەوتنی هەڵئاوسانی پارە یاخود تێچوی ژیانی خەڵك زۆر سەرکەوتووە.

نوسینی : Rudolf Rocker

ساڵی 1925

و: زاهیر باهیر

V

بەشی دەیەم

لینین شتێکی تری لەبیر کرد، شتێک کە بە دڵنیاییەوە گرنگییەکی سەرەکی هەیە لەو بابەتەدا. ئەویش  ئەمەیە:  کە ڕێک مارکس و ئەنگڵس بوون کە هەوڵیان دا ڕێکخراوەکانی ئینتەرناسیۆنالی کۆنیان ناچارکرد بەرەو چالاکیی پەرلەمانی بڕۆن، بەمەش خۆیان ڕاستەوخۆ بەرپرسیار کرد لە فرۆشتنی بە جوملەی بزوتنەوەی  کرێکاری سۆسیالیستی لە  زەلکاوی پەرلەمانتاریزمی بۆرژوازیدا. نێونەتەوەیی، یەکەم  هەوڵێك بوو بۆ کۆکردنەوەی کرێکارە ڕێکخراوەکانی هەموو وڵاتێک بۆ یەک سەندیکای گەورە کە ئامانجی کۆتایی ڕزگارکردنی ئابووریانەی کرێکاران بوو. لە کاتێکدا جیاوازیبوونی بەشە جیاوازەکان لە بیرکردنەوە و تاکتیکەکانیاندا، زۆر گرنگ بوو کە مەرجەکانی پێکەوە کارکردنیان دابنرێت و دان بە ئۆتۆنۆمی تەواو و دەسەڵاتی سەربەخۆی هەریەک لە بەشە جیاوازەکاندا بنرێن .  ئەو کاتەی ئەمە دەکرا نێونەتەوەیی بە گەورەیی و بەهێزەوە گەشەی کرد و لە هەموو وڵاتێکدا پەرەی سەند.  بەڵام ئەمە هەمووی لەو ساتەدا بە تەواوی گۆڕا کە مارکس و ئەنگڵس دەستیان کرد بە هاندانی فیدراسیۆنە نەتەوەییە جیاوازەکان بەرەو چالاکیی پەرلەمانیی مل بنێن، کە بۆ یەکەمجار لە کۆنفرانسی خەماویی لەندەن لە ساڵی 1871 ڕوویدا، کە تێیدا ڕەزامەندییان لەسەر بڕیارێك بەدەستهێنا کە بەم مەرجانەی خوارەوە کۆتایی هات:

“بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە لە بەرامبەر ئەم دەسەڵاتە بەکۆمەڵەی چینە موڵکدارەکاندا چینی کرێکار ناتوانێت وەک چینێک چالاکی / کار بکات . تەنها بەوە نەبێت کە خۆی لە حزبێکی سیاسیدا پێکبهێنێت، جیاواز بێت لە هەموو ئەو حزبە کۆنانەی کە لەلایەن چینە خاوەندارەکانەوە پێکهێنراون و دژایەتییان دەکات؛ کە ئەم یەککەوتنەی چینی کرێکار بۆ حزبێکی سیاسی زەروورییە، بۆ دڵنیابوون لە سەرکەوتنی شۆڕشی کۆمەڵایەتی و کۆتایی، لە هەڵوەشاندنەوەی چینەکان، کە شتێکی حەتمییە؛ لە پێکەوەگرتنی هێزەکان کە چینی کرێکار پێشتر بەهۆی خەباتە ئابوورییەکانیەوە کاریگەرییان لەسەر بووە، دەبێ لە هەمان کاتدا ببێتە ئامرازێک بۆ خەباتەکانی دژی دەسەڵاتی سیاسی خاوەنزەوی و سەرمایەدارەکان. کۆنفرانسەکە ئەندامانی نێونەتەوەیی ( ئینتەرناشناڵ) بە ئاگا دێنێتەوە: کە لە دەوڵەتی ڕادیکالی ( میلتانت)  چینی کرێکار، بزووتنەوە ئابوورییەکەی و چالاکییە  سیاسییەکەی بە شێوەیەك یەکگرتوون کە جیا ناکرێنەوە”.

ئەو کارە دەکرێت و دەبێت کە هەر بەشێك/کەرتێك  یاخود فیدراسیۆن لە نێونەتەوەییدا بڕیارنامەیەکی لەو شێوەیە پەسەند بکات،  چونکە ئەوە تەنها ئەرکی یاخود وەزیفەی ئەندامەکانێتی کە کاری ئاوا بکەن.  بەڵام ئەوەی کە ئەنجومەنی/ لیژنەی  جێبەجێکار دەبێ بیسەپێنێت بەسەر ئەندامانی گروپەکانی نێودەوڵەتیدا، بە تایبەتیش پرسێک کە نەخراوەتە بەردەم کۆنگرەی گشتی، کارێکی سەپێنراو  بوو کە بە ئاشکرا پێچەوانەی ڕۆحی نێونەتەوەیی بوو و بە زەروورە دەبێتە هەژاندنی ناڕەزایەتی وزەبەخش لەلایەن هەموو تاك و توخمە شۆڕشگێڕەکانەوە.

کۆنگرەی شەرمەزارکەری لاهای لە ساڵی 1872 تاجی نایە سەر ئەو کارانەی مارکس و ئەنگڵس ئەنجامیاندا، بە گۆڕینی نێونەتەوەیی بۆ ماشێنێکی/ئامرازێکی هەڵبژاردن، لەنێویاندا بەندێکی کارا بە پابەندکردنی بەشە جیاوازەکان بە خەباتکردن بۆ دەستبەسەرداگرتنی دەسەڵاتی سیاسی.  کەواتە مارکس و ئەنگڵس تاوانبار بوون بە کەرتکردنی نێونەتەوەیی لەگەڵ هەموو دەرئەنجامە زیانبەخشەکانی بۆ بزووتنەوەی کرێکاری و هەر ئەوان بوون کە لە ڕێگەی چالاکی سیاسییەوە چەقبەستن و شێواندنی سۆسیالیزمیان هێنایە ناوەوە.

درێژەی هەیە

………………………………..

*وەرگێڕانی ئەم ئەم وتارە بە مەبەستی چەلەحانێی نێوانی مارکسییەکان و ئەنارکیستەکان نییە بەڵکو بۆ ڕوونکردنەوە یا تیشك خستنە سەر هەندێك لایەنی تاریکی دوو کەسایەتی زۆر گەورەیە کە مارکس و پرۆدۆنە .  بەتایبەت مارکس کە مارکسییە کوردەکان بە ئاگای ئەوە نین کە مارکسی لاو ، لاوێکی یاخیی ، کۆمۆنیست بووە، بەڵام مارکسی بە تەمەن ڕادیکالییەکەی وردە وردە کاڵ دەبێتەوە تا ئەو جێیەی کە خەباتی پڕۆلیتاریا بەرەو پەڕەلەمانتاریزم دەبات . 

بەڕای من زەروورە کە مارکس وەکو خۆی کە بووە ببینین، نەك وەکو ئەوەی کە دەمانەوێت .

زاهیر باهیر

10/06/2023

ئەوانەی لەناو چەپەکاندا کە باوەڕیان وایە کە سەرمایەداریی لە ئەزمەدایە دوو جۆرن:

یەك: ئەوانەن کە پشتیان  بە قسەکەی مارکس پرسە ئابوورییەکەی بەستووە.  دیارە لێرەدا ڕەخنە لە مارکس ناگیرێت و تانە و تەشە نییە بۆ ئەو، چونکە مارکس تەواوی پێشبینییەکانی ئایندەی کۆمەڵی لەسەر بنەمای شیکردنەوە و توێژینەوەی ئابووریی ، پیشەسازی ، کۆمەڵایەتی سەردەمی خۆی کردووە .

دوو: ئەو هاوڕێیانەن کە تەنها سیستەمی سەرمایەداری وەکو پێکهاتە ئابوورییەکەی دەبینن . ئەوان کە دەبینن لێرە و لەوێ چەند بانقێکی گەورە ، چەند کۆمپانیایەکی زەبەلاح مایەپووچ دەبن ئیتر لای ئەوان  ئەوە دەگەیەنێت کە سەرمایەداریی لە ئەزمەدایە .

ئەو هاوڕێیانە ئەوە لەبیردەکەن کە سەرمایەداریی سیستەمێکی سیاسیی ، کۆمەڵایەتیی ، کولتوریی ، بازاڕیی، ڕۆسنبیریی و فەرهەنگییە هەر وەکو چۆن سیستەمێکی ئابوورییە ، بە هەرەسهێنانی لایەنە ئابوورییەکەی نەك هەر سەرمایەداریی دەڕوخێ بەڵکو زۆر باشتر  و بەهێزتر لەوەی پێشتری دروستدبێتەوە. نموونەش بۆ راستی قسەکەم ، دوای هەڵسانەوەی سەرمایەداریی لە ” قەیرانەکانی”. نموونەی نوێ  قەیرانە داراییەکەی 2008 ، دواتر ئەوەندە بە گوڕ و بەهێز هەستاوەتەوە کە  ژیانی ئێستامان خراپترە لە 2008.

گۆڕانی سەرمایەداریی لایەنە ئابووریییەکەی هەرگیز گۆڕانکاری ڕاستەقینە دروست ناکات تا ئەو کاتەی کار لەسەر ئەو لایەنانەی کە لە سەرەوە ناوم هێنان دەکرێت بە تایبەت فەرهەنگ و کولتورەکەیەتی کە مێشکمانی داگیر کردووە لەبری هاندانمان بۆ زرگارکردنی خۆمان ، بەکاری دەهێنین بۆ زیاتر کۆیلەبوونی خۆمان لە ماڵ و موڵک و ساماندا.

من چەند جارێک ئەوەم وتووە هەر کۆمپانیایەك لە دونیادا بەڕیوەبەرەکانی بەجێی بهێلێت و ڕێگا بدرێت کە خودی کرێکارەکان بەڕیوەی بەرن دوای ماوەیەکی کورت هەر لە نێو خۆیاندا بەڕیوەبەر و چاودێر هەڵدەبژێرن، جێگای ئیدارە کۆنەکە دەگرنەوە ، هەر ئاواش سیستەمی پشك پشكێنە و قازانجی بەرهەمەکانیان دادەهێننەوە بە گوێرەی بریاری خۆیان بەڕیوەی دەبەن و خەڵکانی نێو کۆمۆنێتییەکەی کە لێوەی هاتوون بێ سوود دەبکەن و ئەو خەڵکەش هیچ ڕۆڵێکیشیان نابێت لە بڕیارەکان و دابەشکردنی بەروبوومەکانیاندا.  هۆکارەکەش ئەوەیە هێشتا زهنییەتی کرێکارەکان هەر ئەوەی کۆنە و مێشکیان لە لایەن فەرهەنگ و کولتوری سەرمایەدارییەوە داگیرکراوە و لەو خووە و نەرێت و موڵکدارێتی و مولكپەرستیە ڕزگاریان نەبووە .

هەر ئاواش پێشتریش وتومە کە دەڵێن سەرمایەداری لە قەیراندایە ، یانی لاوازە و بەرەو لاوازی و تا ڕادەی داڕمان دەڕوات .  بەڵام ئەگەر لاوازە و لە قەیراندایە چۆن مێشکی بەڕێوەبەرانی ئەو سیستەمە کە هەرە کەمینەی خەڵکن کار دەکات و شەڕ و بێ  کاری و بێ خانوو بەرەیی و گرانی و تاوان و هەڵکەندنمان لە شوێنی خۆمان وزۆر نەهامەتی دیکەمان دەتوانن بۆ دروست بکەن و بماندەن بە شەڕی هەمە جۆرە بە یەکدیدا ؟

سەرمایەداریی ئەو کاتە لە ئەزمەدایە و لە ئەزمەدا دەبێت کە ئێمە خۆمان لە دەرەوەی حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکان ڕێکبخەین ولە هەوڵی گۆڕینی کۆمەڵدا بین ، بەڵام پێش ئەوە دەبێت لە هەوڵی گۆڕینی خۆماندا بین .  پۆلیسەکەی ناو مێشکمان بکوژین ، داب و نەرێت و خووی سەردەم لە خۆمان پاکبکەینەوە، هەڵپەی پارە و موڵکییەت و سامان لە خۆماندا ڕەتبکەینەوە ، پەیوەندی کۆمەڵایەتیمان دروستانە و مرۆیانە بکەینەوە.  ئەو کاتە بەگژاچوونەوەی سەرمایەداریی زۆر ئاسانە و لە ڕاستیشدا لە ئەزمەدا دەبێت .  بەڵام ئستا ئەوە ئێمەین لە ئەزمەداین نەك سەرمایەداریی.    

نوسینی : Rudolf Rocker

ساڵی 1925

و: زاهیر باهیر

IV

بەشی نۆیەم

بە دڵنیاییەوە ئەرکی لینین کارێکی ئاسان نەبوو: لە لایەکەوە ناچار بوو سازشی  بوێرانە بەرامبەر بە مەیلی دژە دەوڵەتی ئەنارکیستەکان بکات، لە لایەکی دیکەشەوە دەبوو نیشانی بدات کە هەڵوێستەکەی بە هیچ شێوەیەک ئەنارکیستی نییە، بەڵکو تەنیا مارکسیستییە.  وەک دەرئەنجامێکی حەتمی ئەمە،  لای هەموو مرۆڤێکی خاوەنلۆژكی دروستبیرکەرەوە، کارەکانی پڕن لە هەڵە.  نموونەیەك نیشان دەدات کە  جەختکردنەوەیە لەسەر خواستێك ئەوەندەی بکرێت تاکو  مەیلێکی گوایە دژە دەوڵەت لە مارکسدا بخاتە بەرچاو. بۆ ئەمەش  لینین ئەو بڕگە بەناوبانگەی مارکس کە  لە ‘ شەڕی ناوخۆ لە فەرەنسادا’ نوسیوێتی دەهێنێتەوە کە مارکس پەسەندی ئەوە دەکات کە کۆمۆن دەستی کردووە بە لە ڕەگ هەڵکێشانی دەوڵەتی مشەخۆر.  بەڵام لینین ئەوەی بە بیر نەهێنایەوە کە مارکس بەو قسەیەی کە بە ئاشکرا لەگەڵ هەموو ئەو شتانەی کە پێشتر وتوویەتی، ناچار بووە بۆ لایەنگرانی باکونین سازش بکات، کە ئەو کاتە لە دژی ئەوان سەرقاڵی خەباتێکی زۆر سەخت بوو.

تەنانەت فرانز مێهرینگ (Franz Mehring ) کە ناتوانرێت گومانی هاوسۆزی لەگەڵ زۆرینەی سۆسیالیستەکاندا لێ بکرێت، لە دوایین کتێبی کارل مارکسدا ناچار بوو دان بەوەدا بنێت کە ئەمە سازشێك بوو ، کە دەڵێت: “ بە هەر حاڵ چەندێك هەموو وردەکارییەکانی ئەم بەرهەمە ڕەنگە دروستی تیدا بێت ، بەڵام گومانی تیا نیە فکری ناوەرۆکەکەی ناکۆکە بە هەموو ئەو بۆچوونانەی کە مارکس و ئەنگڵس چارەکە سەدەیەك پێشتر  لە دوای مانیفێستی کۆمۆنیستەوە بانگەشەیان بۆ دەکرد.”

باکۆنین ڕاست بوو کاتێ کەو وتی ” دیمەنی راپەرینە شۆڕشگێریە چەکدارییەکەی  بزوتنەوەی کۆمیۆن  هێندە کاریگەر بوو تەنانەت بیرو باوەڕی مارکسییەکانیش کەوتبووە ژێر پرسیارەوە، بۆیە ناچاربوون دان بە کار و ڕەفتارەکانی کۆمیۆندا  بنێن و پشتیوانی لێبکەن ، بگرە لەوەش زیاتر لە دژی قەناعەت لۆژیك و باوەڕی خۆیان وەستانەوە و خۆیان دایە پاڵ کۆمیۆن و ڕێباز و ئامانجەکانیان پەسەند کرد.  ئەمە گەمەیەکی کەڕنەڤاڵی کۆمیدی بوو کە وەك کارێکی گەوجانە و  و نا ئاسایی هاتبێتە پێش چاو بەڵام پێویست بوو، چونکە شۆڕشەکە جۆش و خرۆشێکی ئاوای هێنابووە کایەوە ئەگەر مارکسییەکان هەوڵیان  بدایە  دەست بە بیرو باوەڕی ڕەق و تەقیانەوە بگرن و خۆیان پەراوێز دەکرد و دەکەوتنەبەر تانە و پشتتێکردنی خەڵک و دادەبڕان دەچوونەوە ناو خەڵوەتگەی ئایدۆلۆژیای خۆیانەوە. “**

درێژەی هەیە

………………………………..

*وەرگێڕانی ئەم ئەم وتارە بە مەبەستی چەلەحانێی نێوانی مارکسییەکان و ئەنارکیستەکان نییە بەڵکو بۆ ڕوونکردنەوە یا تیشك خستنە سەر هەندێك لایەنی تاریکی دوو کەسایەتی زۆر گەورەیە کە مارکس و پرۆدۆنە .  بەتایبەت مارکس کە مارکسییە کوردەکان بە ئاگای ئەوە نین کە مارکسی لاو ، لاوێکی یاخیی ، کۆمۆنیست بووە، بەڵام مارکسی بە تەمەن ڕادیکالییەکەی وردە وردە کاڵ دەبێتەوە تا ئەو جێیەی کە خەباتی پڕۆلیتاریا بەرەو پەڕەلەمانتاریزم دەبات . 

بەڕای من زەروورە کە مارکس وەکو خۆی کە بووە ببینین، نەك وەکو ئەوەی کە دەمانەوێت .

**باکۆنین لێردا وتویەتی ” They tried to retreat into the ivory tower of their dogma ”  لەبەر ئەوەی ئەمە تێرمێکە ، منیش بەو شێوەیە سەرەوە وەرمگێڕاوە.

08/06/2023

ئێدورد سنۆدین ” Edward Snowden ” بە بۆنەی 10 ساڵ تێپەڕبوونی بەسەر بڵاوکردنەوەی ئەو زانیاریانەی کە لێی بە ئاگابوو لە ساڵی 2013 دا ، بۆ ڕۆژنامەی گاردیانی بریتانی دەدوێت.

ئەو نیگەرانی خۆی دەربڕی نەک تەنها لە مەترسییەکانی حکومەتەکان و تەکنەلۆجی گەورە، [ Big Tech ] بیگ تەک بەڵکو کامێرای چاودێری ڤیدیۆیی و ناسینەوەی دەموچاو و زیرەکی دەستکرد و سیخوڕی دەستێوەردانکەری وەک پێگاسۆس  Pegasus، کە دژی ناڕازییان و ڕۆژنامەنووسان بەکاریدەهێنن کە لە بازاڕەکاندا بەردەستن. وتیشی پەشیمان نییە لەوەی کر کردویەتی

ئەگەر بیر لەوە بکەینەوە کە لە ساڵی 2013 بینیمان لەگەڵ تواناکانی ئەمڕۆی حکومەتەکان، پێدەچێت   ساڵی 2013 لەچاو ئێستادا وەک یاری منداڵان بێت.”

ئەو لە بارەی 2013 وە وتی ” متمانەمان بە حکومەت هەبوو کە ێپێچمان پێ لێنەدات ، کەچی کردی .  متمانەمان بە کۆمپانیا تەکنەلۆژییەکان هەبوو کە سوودمان لێ وەرنەگرن بەڵام کردیان.  ئەوە  دووبارە دەبێتەوە، چونکە ئەوە سروشتی دەسەڵاتە”.