هەژێن

*24ی سێپتەمبەری 2010

 بەشی پێنجەم 

 سه‌ره‌تا به ‌هۆی بارگرانیی منداڵ به‌رهه‌مهێنان و پێ له‌كورتیدانی ژنان (دابه‌شبوونی سروشتییانه‌ی كار) به ‌ناچاریی هاتۆته‌ پێش؛ واته ‌ئه‌و كارانه‌ به ‌ژنان سپێردران كه ‌له‌ ماڵ یان شوێنی ساده‌ی پشوودان و خه‌وتن و ده‌وروبه‌ره‌كه‌ی هه‌بوون وه‌ك به‌خێوكردنی منداڵ و خواردن ئاماده‌كردن و كاری ساده‌ی كشتوكاڵیی و … هتد، كاره‌كانیتریش وه‌ك به‌دواداگه‌ڕان و كۆكردنه‌وه‌ی به‌ری دارودره‌خت و گژوگیا و راوكردنی ئاژه‌ڵان و … هتد به‌ر پیاوان كه‌وتن ل32

 پرسیار بۆچ کاری نێوماڵ و مناڵبەخێوکردن و چاوەڕوانمانەوەی ژنان لە کۆمەڵگە سەرەتاییەکاندا دابه‌شبوونی سروشتییانه‌ی كار بێت، کەچی لە ئەورۆدا مانەوەی ژن لەناو ماڵ و مناڵبەخێوکردن هەڵاواردن بێت؟ ئایا ئەوەی کە ئەو کات پیاوان کاری نێوماڵ و خواردن ئامادەکردنیان بە کاری خۆیان نەزانیوە، هەمان بیرکردنەوەیە نییە، کە ئەمڕۆکە هەیانە و ئەمەش بەڵگەی سێکسیستیبوونی کۆمەڵگە سەرەتاییەکانە و بەپۆزەتیڤ نیشاندانیان لە لایەن بیریانانی کۆمونیستەوە، خۆی بۆ خۆی ڕەوابینینی هەڵاواردنە!. هەورەها ئەگەر بیانوو ئەوەبێت، کە پیاوان ڕاو و پاسەوانییان کردووە، دەی ژنانیش ئەرکی لەوە سەختریان لەسەر شان بووە؛ کە هەڵگرتنی نۆ مانگەی کۆپرپەلە لە زکیاندا بووە. کەواتە هیچ بیانوویەك نییە، کە سروشتیبوونی خواردندروستکردن و بەخێوکردنی مناڵ لەلایەن ژنانەوە پشتیوانی بکات و شانی پیاوانی لێ خاڵی بکات. هەروەك چۆن هیچ بیانوویەك نییە، کە ئەورۆکە پاساوی ئەوە بدات، ژنان کاری دەرەوەش بکەن و کاری نێوماڵیش هەر هی ژنان بێت!

 ئه‌و كاردابه‌شكردنه‌ش بووه‌ هۆی به‌هێزتركردنی بیروبازووی پیاوان له ‌هی ژنان، پاشان هه‌ندێك كه‌س – له‌نێو پیاوان – به‌هۆی ئه‌و كاره‌یان و پتر گه‌شه‌سه‌ندنی بیروبازوویان له‌ خه‌ڵكانیتر به‌رهه‌می زیاده‌ و كه‌رسته‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی كاركردنیان داگیركرد و خۆیان كرده‌ خاوه‌نیان .. (دابه‌شبوونی چینایه‌تییانه‌ی كار) هاته‌ئارا؛ واته ‌كۆمه‌ڵه‌ خه‌ڵكێكی كه‌م بوونه ‌خاوه‌نكار و زۆربه‌ی خه‌ڵكیش كه‌ نه‌یانتوانی ببنه خاوه‌نی هیچ شتێك زۆربه‌ی كاره‌كانیان خرایه‌ سه‌رشان و ده‌ستكه‌وتی كاره‌كانیشیان له ‌لایه‌ن خاوه‌نداره‌كانه‌وه ‌زه‌وت ده‌كرا .. ته‌نانه‌‌ت وای لێهات كه‌سێك ببێته ‌خاوه‌نی چه‌ندان كه‌س و قۆناغی چه‌وسێنه‌ری كۆیله‌یی ده‌ستپێبكا، له‌و نێوه‌شدا ژنان به‌هۆی ئه‌و باره‌یان كه ‌له ‌سه‌ره‌وه ‌باسكرا له ‌ژێر سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتی چه‌وسێنه‌رانه‌ی چینایه‌تیی ده‌سه‌ڵاتی پیاوسالارییان به‌سه‌ردا سه‌پێندرا. ل 32-33

 بە بۆچوونی من ئەمە تەنیا بڕوا بەخۆهێنانە یا خۆرازیکردنە بەوەی کە توانیبێتمان وەڵامی لاوازییەکانی ئەو تێزانە بدەینەوە. یەکەم ئەگەر بەوە بووایە، دەبوو هەردەم کرێکاران، کە بە هۆی کارەوە لە خاوەنکارەکان لە ڕووی بازووەوە بەهێزترن، بیانتوانیانە وەچە دوای وەچە خاوەندار و دەسەڵاتدار بن. هەروەها بە بۆچوونی من، بوونی جیاوازی هەر لە خیڵ و گروپە سەرەتاییەکانی یەکەمدا هەبووە و ئەوەش هەم بەهێزی جەستە (هەندێك پیاوان) و هەم بە‌هێزی مێشکیان (هەندێك لە ژنان و پیاوان) ڕێوشوێنی بانتری پێبەخشیوون و ئەفسانەکان و ئایینەکان کە بۆخۆیان دایانهێناون، بەرهەمی بەهێزی مێشکی کەمایەتییەك و زاڵبوونی هێندیك بە سەر هێندێکی دیکەدا لە جەنگە نەبڕاوەکاندا، بوون و لەو ڕێگەوە سەروەر و بندەست دروست بوون و لەتەك ڕەوتی دۆزینەوەی کشتوکاڵ و بەرهەهێنان و گەشەی ڕێکخستن و پاراستنی کۆمەڵگەکان، چینی باڵادەست، لە خێزان و خێڵەوە گۆراوە بۆ میرایەتی و بەو جۆرەی ئەمڕۆ گەیشتووە. بەکورتی چەوسانەوە و ستەم بە سوودوەرگرتن لە ناخۆهوشیاری و کەم دەرکی و لاوازی ئەندامانی دیکەی گروپەکان لە منداڵدانی گروپە سەرەتاییەکاندا سەریهەڵداوە و جەنگ و پاکتاوکردنەکانیش وەك گەشەی ئەو پاوانخوازییە سەریاهەڵداوە و پەنایان بۆ براوە و باوکسالاری هەر هەبووە و مرۆڤسالاری تەنیا لەو ناوچانەدا هەبووە، کە ئەوڕۆکە شوێنەواری ماوە و ژنان ڕێوشوێنی باشتریان هەیە یا هاوتایی و بەڕێزیی هەر یەکە لەو شوێنانەدا هەبووە، کە بە سەردەمی خێڵایەتیدا تێنەپەڕیوون و لە کوردستانی خۆشماندا شوێنەواری لە هەندێك ناوچەی زوو نیشەجێبوودا هەیە. لەم بارەوە دەتوانین بگەڕێینەوە سەر لێکۆڵینەوەکەی خاتوو مارگەرێت مێد (Margaret Mead) بە نێوی سروشتی مرۆڤ و دەسەلاتی کەڵچەر (‌Human Nature and tjhe Power of culture), کە تێیدا بە بەراوردی سێ کۆمەڵگەی سەرەتایی (Arapesh , Mundugumor , Tchambuli) لە هەرێمی (Papua Niugini) جیاوازی ڕێوشوێنی ژنان و پیاوانی لەو کۆمەڵگەیاندا نیشان داوە.

 دیاره ‌تا چه‌وسانه‌وه‌ی چینایه‌تییش مابێ رزگاریان نابێ .. چونكه ‌چه‌وسانه‌وه‌ی ئه‌وان له ‌په‌یدابوونی چینه‌كان و چه‌وسانه‌وه‌ی چینایه‌تیی سه‌رچاوه‌ی گرتووه‌، هه‌ر به‌و پێیه‌ش كه ‌کۆمونیزم هزری رزگاریی مرۆڤه‌ و ئه‌و رزگارییه‌ش به ‌لابردنی چه‌وسانه‌وه‌ی چینایه‌تیی و دامه‌زرانی كۆمه‌ڵێكی بێ چین ده‌ستپێده‌كا هه‌ر جۆره‌ ده‌سه‌ڵاتێك كه ‌له‌سه‌ر بنچینه‌ی چه‌وسانه‌وه‌ی چینایه‌تیی په‌یدا بووه‌ – وه‌ك ده‌سه‌ڵاتی پیاوسالاریی – به‌ره‌و مه‌رگ راده‌ماڵێ .. كه‌واته‌ کۆمونیزم تاكه ‌رزگاركه‌ری یه‌كجاره‌كییه ‌بۆ ژنانیش. ل33

 لێرەدا ئەگەر بە لەبەرچاوگرتنی پێشینەی هزری کۆمونیستی و ئەوەش کە لێرەدا روون نەکراوەتەوە، کۆمونیستەکان ڕزگارگەری ژنانن، دەبێت هیوایان بەوە ببەستنەوە، کە ڕۆژگارێك فریادڕەسەکانیان ڕزگاریان بکەن. دیسانەوە ئەمە پێچەوانەی ئایدیای خۆڕزگارگەری تاکە وەك بەرهەمی خودهوشیاری لە خەباتی یەگرتووی هاوجۆرەکانیدا. بە بۆچوونی من، هەروە‌ك شٶڕش خاڵێکی دیاریکرا و کاتژێرێکی دانراو نییە، ڕزگاریش سەردەمێك نییە، کە سەرکەوتنی دەستەبژێرێکی کۆمونیست سنوورەکەی لە سەردەمی کۆیلەتییان لە کۆمەڵگەی چینایەتیدا دیار بکات. بەڵکو بە پێچەوانەوە پرۆسێسێکی مێژوویی و ڕەوتێکی درێژماوەیە و بەو ڕادەیەی ژنان خۆهوشیار دەبنەوە و جەنگی ئازادبوون و یەکسانبوون و دادپەروەری دەکەن، بەو رادە ڕزگاریان دەبێت. منیش پێموایە لە کۆمەڵگەی چینایەتیدا مرۆڤ بە گشتی بە ئازادی و یەکسانی و دادپەەروەی یەکجاری یا تەواو ناگات، بەڵام ئەمڕۆ بەردی بناخەی سبەێنێیە و ئەگەر ئەمڕۆ ئەو بەردە دانەنێین، دیواری سبەنینێ وشکەکەڵەك و بێبناخە دەردەچێت و وەك ئیمپراتۆرییەکی بۆلشەڤیزم لە ناوەوەرا دادڕمێت.

 هەروەها وێناندنی چەوسانەوەی ژنان بە هاوکێشەیەك، کە لەلایەکی ژنان وەستاون و خوێنیان لێ دەتکێت و لەلاکەی دیکەوە پیاوان بە چەقۆ و قامچییەوە پەلاماری ژنان دەدەن، بۆچوونی بۆرجوا–فێمینیستەکانە. بە بۆچوونی من چەوسانەوەی ژنان بەشێکە لە پێکهاتەی کولتوور و سەرخانی کۆمەڵگە و سیستەمی چینایەتی بۆ پایەدارمانەوەی خۆی دەیپارێزیت و ئەگەر بەرگری ژنان و پیاوانی ئازادیخواز لە ئارادا نەبێت، ئەوا لە کۆمەڵگە ئەوروپییەکانیشدا هەرئاوا کە ڕۆژانە نیئۆلیبراڵەکان خەریکن دەستکەوتە ڕامیاریی و ئابووری و کۆمەلایەتییەکانی نیوە سەدەی ڕابوردوو لە تاکە بندستەکان دەسێننەوە، هەرواش وەك کوردستان زۆر بە ئاسایی و ئارامی و بێ بەرەنگاری یاسای چەند ژنە پیادە دەکەنەوە، هەرچەندە لە ئەوروپا لە ڕووی بازرگانی سێسکییەوە، واتە کۆیلەتی هاوچەرخی ژنانەوە، پیاوانی دەوڵەتمەند زیاتر لە چوارژنی بەردەست و یار و هاوسەر و هادەمی سێکسی و نۆکەریان هەیە و نموونەش دەتوانن سەرنجی فیلمە دۆکومێنتەرییەکان لەسەر چۆنیەتی ژیانی ملیۆنێر و ملیاردلێرەکان لە دوورگە و میوانخانە پێنج ئەستێرەکاندا، بدەین و ببینین کە چۆن کۆشکی سەرمایەداران وەك حەرەمسەرانی کۆیلەداران و پاشاکان لە ژنانی سێکسفرۆش و کەسایەتی شکاو جمەیان دێ. هاوکات هەروەك پیاوان لە ژێر هەژموونی بیری زاڵی چینەداراکان و کولتوور و یاساکاندا دەبنە کوتکی دەستی سیستەمەکە، هەرواش ژنانیش خراپتر ئەو ڕۆڵە دژەشۆرشییە دەبینن؛ بۆ نموونە ئەگەر ژنان خۆیان بە خەتەکردنی خۆیان هەڵنەستن، ئەوا ڕێسا کۆمەڵایەتییەکان هیچ ڕێگە بە پیاوان نادەن، تا کولەگوێزانی ڕدێنتاشینەکەیان بەدەستەوە بگرن و کچ و خوشکی خۆیان خەتەنە بکەن، هەرواش ئامادە نین، ئەو کارەش بە پیاوانی دیکە بسپێرێن. ئایا چی ڕێگری ئەوە دەکات، کە ژنان ئەو کارە [یاخیبوون لەو ڕێسا کولتوورییە] نەکەن و دایکان و خوشکان و ژنانی دیکە قسەی لەسەر نەکەن؟ ئایا پیاوی سێکس نەدیتووی کورد دەتوانێت شەوی هاوسەری ئەوە دیاری بکات، کە کچ خەتەنە کراوە یا نا؟ ئەگەر بشتوانێت، ئەوا بوونی ئەو پارچەیە بۆ خودی پیاو هێندە بەسوودە، کە ئامادە نییە، چیدیکە بیبڕێت! ئەی بۆ ژنان یاخی نابن و هەوڵنادەن، کە نەیکەن؟ بە بۆچوونی من ئەوەندەی ژنان کوتەك و بزوێنەری ناموسپەرستی پیاون، خودی پیاوان نین. هەروەها ئەوە باوك نییە، کە ئارەزوومەندی کوشتنی کیژۆڵەکەی بێت، بەڵکو ئەوە ڕێسای خێڵ و دەسەڵاتی کوڵتووری دواکەوتووانەی نەتەوە (خێڵە یەکگرتووەکان)یە، کە وا لە باوك و برا دەکات، کیژۆڵەکەی وەك مامرێك سەرببرێت.

 بە بۆچوونی من، ئەو بۆچوونانەی نووسەر تەنانەت جێی ڕەخنەی کۆمونیستەکانیش دەبن، کە پیاوان بە چەوسێنەری ژنان بزانێت. چونکە پیاوان هەروەك ژنان لە سیستەمەکدا ڕۆڵی پۆلیس و سەربازانێك دەبینن، کە هاوچین و هاوجۆرەکانی خۆیان خەڵتانی خوێن دەکەن. ئایا لەبەر بەرژەوەندی و ئازادی خۆیانەوە ئەوە دەکەن یا لەبەر دەستەمۆبوون و دەستبەسەرییان لەلایەن دەسەلاتی کولتوور و سەروەری چینە داراکانەوە؟

 ئەمە هەمان بۆچوونە کە هەموو کرێکاران بە شۆڕشگیڕ دادەنێت، ئەوە لەبەرچاو ناگرێت، کە بەهەمان شێوە کرێکارانی کارخانەکانی چەکسازی و تەقەمەنی وەك ژنانێك کە کیژۆڵەکانیان خەتەنە دەکەن، چەك و تەقەمەنی کوشتنی بۆ هاوچینەکانیان بەرهەمدێنن! ئەگەر بە وردی سەرنجی چەندێتی لۆجیکبوونی ئەم بۆچوونە بدەین، دەبین، ئەوە لەبیر دەکات، کە بە هەمان شێوە کە سەروەری چینایەتی لەسەر زەمینەی ملدانی زۆرینەی ژێردەستان [بە نموونە کرێکاران] بە کۆیلایەتی، خۆی ڕاگرتووە، پلەچەندی و نایەکسانی ژنان یا بەدیوەکەی دیکەیدا جێکەوتەیی ڕێسای باوکسالاری بەملدانی زۆرینەی ژنانەوە پەیوەندە، هەر بەو جۆرەی کە هەموو ژێردەستان ناهوشیار و پارێزەری سیستەمی سەرمایەداری نین، هەرواش هەموو پیاوان هەڵگر و پارێزەری ڕێسای باوکسالاری نین و دانانی هەموو پیاوان وەك دوژمنانی ژنان، ئاو بە ئاشی بۆرجوا–فێمینیزمدا دەکات و هەموو گشتگیرکردنێك سەری لە کۆنەپارێزییەوە دەردەچێت.

 هه‌رچه‌نده ‌بزاڤی کۆمونیستی رابردوو له‌ سه‌راسه‌ری جیهان له‌ یه‌كه‌م هه‌نگاویدا كێشه‌ی ژنانی به ‌كێشه‌یه‌كی گرنگی خۆی زانیووه‌ و له‌ گۆڕه‌پانی خه‌باتیشدا ده‌ستكه‌وتی زۆر مه‌زنی له ‌یه‌كسانییكردنی ژنان به‌ پیاوان وه‌ده‌ستهێناوه‌ به‌ڵام هه‌روه‌ك له ‌زۆر لایه‌نیدی دووچاری لادان و شكست بۆته‌وه‌ له‌ پرسی ژنانیش كۆمه‌ڵێك هه‌ڵه ‌و كه‌موكوڕیی و تێڕوانینی نادروستی هه‌بووه‌ و كه‌ گرنگترینیان ئه‌وانه‌ی خواره‌وه‌ن: ل33

 بەداخەوە ئەمە وانییە و کۆمونیستەکان لەنێو سۆشیالیستەکاندا دەتوانم بڵێم ئەگەر دواهەمین باڵ نەبن یەکەمین باڵ نین، کە لایان لە پرسی ڕزگاری ژنان کردووەتەوە. ئەگەر بەراوردی تێڕوانینی چارلز فۆریە (François Marie Charles Fourier) و کارل مارکس لەمەر ژنان بکەین، کە مارکس، ئەو (چارلز فۆریە) بە خەیاڵی و نازانستی و وردەبۆرجوایی و دواکەوتوویی تۆمەتباری دەکات، بە فەرسەخ لە پێش (کارل مارکس)ەوە دەرکی بە ڕۆڵی ئازادی ژن لە گەیشتن بە سۆشیالیزمدا کردووە. بە کردەوەش شۆرشێك (شۆڕشی ئۆکتۆبەر) کە چەخماخەکەی مانگرتنی ژنان و خۆپیشاندانی ژنان بوو لە فێبریوەری 1917دا، لە ڕوسیەی بۆلشەڤیکیدا گۆڕانێکی وەها بەسەر ژیانیاندا نەهات و وەك هاوڕێ پیاوەکانیان هەر ڕێوشوینی کۆیلانەیان بەرکەوتەوە. ئەگەر پاش 70 ساڵ ئیمپراتۆری بۆلشەڤیکەکان، سەرنجی ڕێوشوێنی کۆمەڵایەتی ژنان بدەین، دەبینن ئەوە تەنیا پاگەندە بووە و هیچی دیکە. ئەگەر پاگەندە نەبووایە، ئەوا لایەنی کەم ژنانی بلۆکی ئەوروپای خۆرهەلاتی کەمتر لە ژنانی ئەوروپای خۆراوا، ملیان بە لەشفرۆشی و پلەدووی و کۆیله‌تی سیکسی ده‌دا و له‌ ئه‌مڕۆشدا پاشماوه‌ی ئه‌و ئازادییه‌ که‌سییه‌ ده‌بینرا. بەپێچەوانەوە ئەوەی من لە پەیوەندی نێوان هاوسەرە ڕوسەکانی ئەوروپادا دەیبینم، هەمان ڕۆڵی ژن و پیاوی خۆرهەلاتییە و کۆیلەتی سێکسی یا جێندەری لەناو ژنانی بلۆکی بەناو سۆشیالیستی جاراندا فرەتر جێکەوتە و بە خێرایی پەرەی سەند لەچاو ولاتانی دیکە. لەم بارەوە سەرنجی خوێنەران بۆ فیلمە بەڵگەنامەییەکان لەمەڕ کۆیلەتی هاوچەرخ و کۆیلەتی سێکسی، کە بەرچاوترین دیاردەی پەرەسەندووی ناو ئەو وڵاتانەیە، ڕادەکێشم.

 ئەوەتا نووسەر خۆی دان بەوەدا دەنێت، کە

1- تێڕوانین بۆ هەر کێشەیەک بەتایبەتیش بۆ کێشەی ژنان پتر تێڕوانینێکی پیاوانە بووە.

 پاشان نووسەر دەلێت:

٢– به‌ستنه‌وه‌ی چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی ژنان به‌ هه‌ڵگیرساندنی شۆڕشی سۆشیالیستیی به ‌جۆرێك بووه ‌كه ‌زۆر جار جوولاندن و بردنه‌پێشه‌وه‌ی كێشه‌كه‌ له چوارچێوه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی سه‌رمایه‌داریی فه‌رامۆش بكرێ و بۆ كاتیتر هه‌ڵبگیردرێ.‌

 هەر ئەوەی کە نووسەر بەخۆی لێرەدا ڕەخنەی لێدەگرێت، کەچی پەرەگرافێك پێشتر پێی لەسەر داگرتووە.

 هه‌ر به‌و پێیه‌ش كه ‌کۆمونیزم هزری رزگاریی مرۆڤه‌ و ئه‌و رزگارییه‌ش به ‌لابردنی چه‌وسانه‌وه‌ی چینایه‌تیی و دامه‌زرانی كۆمه‌ڵێكی بێ چین ده‌ستپێده‌كا هه‌ر جۆره‌ ده‌سه‌ڵاتێك كه ‌له‌سه‌ر بنچینه‌ی چه‌وسانه‌وه‌ی چینایه‌تیی په‌یدا بووه‌ – وه‌ك ده‌سه‌ڵاتی پیاوسالاریی – به‌ره‌و مه‌رگ راده‌ماڵێ .. كه‌واته‌ کۆمونیزم تاكه ‌رزگاركه‌ری یه‌كجاره‌كییه ‌بۆ ژنان. ل33

 به‌ڵام ئه‌گه‌ر پرسه‌کانی وه‌ك نەژادپەرستی و هەڵاواردنی ڕەگەزی (سێکسیزم) و سته‌می نه‌ته‌وه‌یی و سه‌رکوتی ئایینی، بێجگه‌ له‌ پرسی سه‌روه‌ری مرۆڤ به‌سه‌ر مرۆڤه‌وه‌، سه‌رنج بده‌ین، ده‌بینین، که‌ هه‌ر له‌م سیسته‌مه‌دا شیاوی چاره‌سه‌رکردنن، به‌مه‌رجێك هێزه‌ ئازادیخوازه‌کان هه‌مه‌لایه‌نه‌ (ڕامیاریی، ئابووریی و کۆمه‌ڵایه‌تیی؛ کولتووریی، هونه‌ریی، ئه‌ده‌بیی وڕۆشنبیریی) خه‌بات بۆ له‌ناوبردنی ڕه‌گوڕێشه‌کانیان بکه‌ن. ئه‌مه‌ شیاوی جێبه‌جێکردنه‌، چونکه‌ سیسته‌می سه‌رمایه‌داری له‌پێناو مانه‌وه‌ی خۆیدا ئاماده‌یه‌ ده‌ست له‌ هه‌ندێك شت هه‌ڵگرێت و هه‌ندێك ڕیفۆرم بکات، له‌ کۆمه‌ڵگه‌ مرۆییه‌کانی سه‌ر ئه‌م گۆی زه‌مینه‌دا له‌ سه‌رده‌م و شوێنی جیاوازدا ئه‌مه‌ به‌دی ده‌که‌ین، به‌کورتی هه‌م ئاڵوگۆر له‌ ناوه‌وه‌ی سیسته‌مه‌که‌ ئه‌گه‌ری ڕوودانی هه‌یه‌ و هه‌م وە‌ها گۆڕانێك پابه‌ندی بوونی هێزی کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ بۆ سه‌پاندنی ئه‌و خواستانه‌، واتە ‌هێزگرتن و کۆمەڵایەتیبوونەوەی ئەو گۆرانە لە جێگیربوونی کولتووریی و بوونەبەش لە دەسەڵاتی کولتوورییەکاندا. چونکە هیچ شتێك بەبێ بوونە بەشێك لە کولتوور ناتوانێت کۆمەڵایەتیی بێتەوە و درێژە بە مانەوە و پەرەسەندنی بدات. ئەم یاسایە دەسەلاتیش دەگرێتەوە، چونکە ئەگەر دەسەڵاتەکان بنەمای کولتووریان نەبێت، هیچ کات لەبەردەم ناڕەزایەتییە کۆمەڵایەتییەکاندا خۆیان ناگرن و هێزێکی کۆمەڵایەتیش بۆ پشتیوانی و پاراستنیان پەیدا نابێت.

 ٥– نه‌بوونی رێكخراوێكی دوور له‌به‌رژه‌وه‌ندیی سیاسه‌تێكی دیاركراو كه ‌له‌ ژنان و پیاوانی یه‌كسانییخواز پێكهاتبێ و ته‌نیا ئامانجی وه‌ده‌ستهێنانی مافه‌كانی ژنان و یه‌كسانییكردنیان بێ به‌ پیاوان. ل34

 ئەم خاڵە، کە پێشتریش لەسەری دواین، بە بۆچوونی من، ئەڵتەرناتیڤی گونجاو و دروست نییە. چونکە ئەگەر پیاوانی ئازادیخواز و یەکسانیخواز و دادپەروەیخواز، خوازیاری هاوخەباتی ژنان بکەن، ئەوا پێویستییان بە ڕێکخراوێکی سەرووجەماوەری نییە، بەڵکو لە ڕێکخراوە جەماوەری و سەندیکا و ئەنجوومەنە پیشەییەکاندا دەتوانن پێ لەسەر ئازادی و یه‌کسانی ژنان لەتەك خۆیان دابگرن. کەواتە ئەوەی کە نووسەر دەیکاتە ئەلتەرناتیڤی ڕێکخراوی خۆهۆشیارگەریی سەربەخۆی ژنان، یەکەم پایەی ئابووریی و کۆمەڵایەتیی نییە، دووەم کارایی نییە، چونکە ناتوانێت فشاری ئابووری وەك مانگرتنی گشتی و لۆکاڵی دروست بکات، سێیەم بۆ کۆمەلایەتیبوونەوەی شیرازەیەکی کۆمەڵایەتیی نییە، وەها ڕێکخراوێك و لەباشترین باردا دەبێتە ڕێکخراوێکی دەستەبژێریی سەروو جەماوەر. بەڵام ڕێکخراوی ژنانی خۆهوشیاریبەخش دەتوانێت ژنان بۆ بەشداری لە بزاڤە کۆمەڵایەتییەکاندا هان بدات و ئەگەر مانگرتنی ژنانی دایك یا کابانی ماڵ بەڕێ بخات، کە هیچ کات پیاوان تەنانەت کۆمونیستەکانیش خوازیاری نەبوون، ئەوا کۆمەڵگە دەخاتە ژێر فشارەوە. هاوکات ڕێکخراوبوونی ژنان لە ڕێکخراوە جەماوەرییەکاندا وەك ئەڵتەرناتیڤی ڕێکخراوە کۆمونیستییە دەستەبژێرییەکە، ئەوا ژنان بە کردەوە پیاوانی هاوکارییان دەگەیێننە پای پێداویستی یەکسانی ژن و پیاو، چونکە ئەوکات سەرکەوتنی مانگرتن و خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی کرێکاران و فەرمانبەران و خوێندکاران و خانەنشینان و کەمئەندامان و بێکارانی پیاو، بە ئامادەیی ژنانی هاوکار و هاودەردیانەوە بەسترواوەتەوە و ناچار دەبن، خەبات بۆ یەکسانی خۆیان و هاوکارەکانیان بکەن، تاوەکو ئەوانیش بەشداری بکەن و نەبنە ڕێگر و هۆی هەرزانیی کار و مانشکێنی.

 به‌و جۆره‌ به راستكردنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌ڵه ‌و كه‌موكوڕییانه ‌و به‌و رێگه‌چارانه‌ی باسكران هزری کۆمونیستی باشترین و داكۆكییكه‌رترین هزره ‌بۆ رێگه‌ی خه‌باتی ژنان و وه‌ده‌ستهێنانی ماف و ئازادییه‌كانیان، چونكه ‌ئه‌و هزره‌ جگه له‌وه‌ی له‌نێو ریزه‌كانی خۆی به‌یه‌ك چاو سه‌یری ژنان و پیاوان ده‌كا به‌رامبه‌ر به ‌كۆمه‌ڵیش په‌نجه‌ له‌سه‌ر بچووكترین جوایێزیی داده‌نێ و بۆ چاره‌سه‌ركردنیشیان تێده‌كۆشێ ل35

 دیسانەوە ئەمە زێدەڕەوییە و ئەگەر بە کەتواری سەرنجی تێڕوانینی مارکسیست–فمینیستەکان بدەین، دەبینین، کە هەمان تێروانینی دەسەلاتخوازانەیان وەك دەستەبژێرێكی شیاو بۆ دەسەلاتداری لە کۆمەڵگەی داهاتوودا هەیە و بەهه‌مان شێوە، ژنانی مارکسیست خۆیان بە مامۆستای ژنانی دیکە دەزانن و بە کردەوە لە هەوڵی سەرکردایەتی بزاڤی ژناندان. ڕاستییەکەی من نموونەیەکی بەرچاو نابینم، کە پشتڕاستی ئەو بۆچوونەی نووسەر بکاتەوە.

خوێنەرانی هێژا، ئەو بەشانەی هێڵیان بەژێردا کێشراوە، لە پەرتووکی “گۆڕان و وەرگۆران” وەرگیراون و بۆ ئاسانکاری و جیاکردنەوەیان، من هێڵم بەژێردا کێشاون. بۆ خوێندنەوەی پەرتووکەکە، سەردانی ئەم بەستەرە بکەن: http://emrro.com/goranuwergoran.htm

Hejên

24î sêptemberî 2010 *

Beşî Çwarem

 Rêkixrawe pîşeyî û komellayetîyekan

Hemîşe bûnete nawendî kêşmekêşî nakokîyekanî nêwan çewsêneran û koneparêzan le layek û çewsawan û pêşkewtûxwazan le layekey dî. L28

Em destewajeye zor bom roşn nebû; aya çewsêneran û koneparêzan … Çewsawan û pêşkewtnixwazan leberamber yekdan ya le bereyekdan?

Eger mebest barî duwem bêt, ewa hawrram, bellam eger mebestî yekem bêt, ewa letekîda nakok debim. Çunke koneparêzan, boxoyan dardestî çewsêneranin û le çewsanewe û behrekêşîda beşdarn. Le beramberîşda hawkîşeke pêçewane debêtewe, çunke pêşkewtin frerrehende û bwar û astî cyawaz le xodegrêt. Pîşkewtin detwanêt djî çewsawan bêt û deştwanêt le berjewendîyan bêt, nmûne her berdebazêk, ke behoy pêşkewtinî zansit û teknolojyawe dêtebûn û sermayedarî le qeyranêk rizgar dekat, detwanêt û hokarî tundtirbûnewe û drêjbûnewey çewsanewe bêt.

Begşitî boçûnekanî nûserm lem barewe le la pesendin. Bellam hêştake nakokî le têrwanînman bo roll û erkî rêkixrawekan heye.

Bellke pêwîste lew rwangewe bê ke çendey krêkaran mafe abûrîyekanyan wedistibhênin bew endazeye guzeranyan baştir debê û hoşyartir debnewe û hawkat komellgey mrovîş be giştîy berew kotayîpêhênanî çewsanewey çînayetîy tekan pê deden. L30

Bellke pêwîste tenya – be giftar û be kirdar – piştgîrîy le hemû dawakarîy û xopîşandan û mangirtin û têkrray narrezatetîyekanyan bka bo çaktirkirdnî barî kar û berewpêşewebirdnî barî guzeran û parastinî asayş û destkewt û mafekanyan. L30

Nûser lem dû peregrafeda zor bexêrayî belay roll û karkird û pêwîstî rêkixrawe cemawerîyekanî çîn û twêje bindestekan têdeperrêt. Ewîş wek komunîste klasîkekan û paşrrewanyan le ewrrokeda, pêywaye, ew rêkixrawane tenya bo bedestihênanî hendêk daxwazî abûrîy û ramyarîy pêwîstin û lewe bedwawe hîçî dîke. Bellam le rwangey minda rêkixrawe cemawerîye serbexokan, pêş hemû ştêk fêrgey çînayetî û sekoy hoşyarbûnewen û takî azadîxwaz û yeksanîxwaz û dadperwerîxwaz bo komellgey naçînayetî perwerde deken û bexoşyan pêkhatey serekî berrêweberayetî ew komellgeye pêkdehênin, ke xebatî bo deken. Ew rêkixrawane her lem komellge çînayetîyeda rollî nmûneyekî pêşnyarkraw le yeke pêkhênere azadekanî komellgey dahatû û nîşanderî wênayekî nmûneyîn le komellge herewezîye azadekanî sbenê û yekgirtnî azadaney rêkixrawekan le fêdrasyon û pêkhênanî konfîdrasyone sertaserî û nêwneteweyyekan û her lem komellgeyeda hengawî yekemin bo berew kotayîpêhênanî ew dîwar û kêşe û nakokîyaney ke çîne desellatdarekan bo parastinî xoyan lenêwan herêmekan, keme netewe û netewekan, ayînekan, kultûrekan, rengekan û nejadekan drustîyan deken. Boye debû nûser herwa le xotêhellqurtan û destitêwerdanda, snûrî le nêwan boçûnî xoy û rêkixrawe komunîste klasîkekan kêşawe, debû le nêwan erkî rêkixrawe rîformîstekan û erkî rêkixrawe serbexokanîşda snûrik bkêşêt.

Lebarey pirsî rêkixrawbûnî jnanewe.

Sereta debêt ewe bzanîn, ke kes natwanêt kes rizgar bkat û ewî ew pagendeye bkat, ewa dûbare têrrwanînî bolşevîkekan desepênêtewe, ke pêyanwabû ewan [komunîstekan] krêkaran rizgar deken û leber eweş le xebat û le berrêweberayetîşda debne raber û mamostayan. Çunke eger pêmanwabêt twêjêk ya çînêk rêwşiwênî abûrîy û ramyarîy û komellayetî xoy heye, ewa tenya be yaxîbûn lew rêwşiwêne detwanêt xoy rizgar bkat û leber eweş kes natwanêt le rêwşiwênêkî dîkewe, kesêkî dîke rizgar bkat. Herweha bew pêyyey ke komunîste klasîkekan û komunîste nwêyekan, bawerryan be pêwîstî hebûnî rêkixrawî ramyarîy taybet be xoyan heye, eme le katêkda ke komunîstibûn wek twêjêkî komellayetî pêgey abûrîye serbexo û nîye û eger mangrin ya xoyan cyakenewe ya xoyan agir têberden, hîç gorran û fşarêk drust naken, bellam wek her twêjêkî roşnibîr detwanin hoşyargerewe bin û bes.

Xo eger amancî deselatixwazîy û mamostayî le pişt xewnî pyawanêkewe, ke xoyan be yeksanîxwaz denasênin nebuwaye, ewa weha rêkixrawgelêk [her rêxrawêkî ramyarîy] deyantwanî kollekey xebatî yeksanîxwazî û piştîwanî jnan bin. Bellam bedaxewe ewey hanî ew pyawane dedat, komîtegerî partekeyan û xewnî plewpayegirtne lew rêkixrawaneda, wek ew rêkixrawaney ke le ewrupa û kurdistan benêwî jnanî ‘îraqî û êranî û kurdewe drust dekrên. Hîç cyawazîyek lenêwan ew rêkixrawane û rêkixrawgelêk ke jnan be amancî dabrrîy hawxebatîy jnan û pyawan drustyan deken, nîye. Çunke le herdû barekeda amancî destebjêr distemokirdnî (domînetkirdnî) jnanî narrazî û yeksanîxwaze bo bedestihênanî plewpayey take derkewtuwekanî ew destebjêreye û ewan eweyan kirduwe be bnema û handerî hewllekeyan, ke jnan bexoyan twanay rizgarbûn û bedestihênanî azadî û yeksanîyan nîye û pêwîstîyan be mamostayî û firyadrresî jnan û pyawanî destebjêr heye, eme xallî hawbeşî markisîstekan û nîolîbrallekane lemerr rollî rêkixrabûn û twanay rizgarî çîn û twêjekan.

Boye be boçûnî min, lebarey jnanewe eme wanîye, çunke jnan; daykin, nîwey krêkaran û mamostayan û fermanberan û bêkaran û xanenşînan û kemendaman û xwêndkaranin û detwanin fşarî abûrîy û ramyarîy û komellayetî drust bken û nîwekey dîke naçar be harîkarî bken, çunke jnan pêkhateyekî hizrî û aydyolocî nîn, bellku endamî çîn û twêjekanî komelln û pêgey komellayetî û qursayî abûîy xoyan heye û rêkixrawbûnyan le rêkixrawey cemawerîy twêje komellayetîyekanda leser bnemay yeksanî maf û erk û azadî takekesîy, detwanêt bbête hoy hellxirrandinî bzavêkî komellayetî fre bwar û giştgîr, bellam eme hîç kat nabête hoy retkirdnewey rêkixrawey pagendeyî jnan bo geşepêdan û komellayetîykirdnewey xohuşyarî azadî û yeksanî le astî komellge û le nawendî bzavî cemawerîy twêje komellayetîyekanda.

Hellbete min djî cyakirdnewey jnan le nêw çîn û twêje komellayetîyekanyanda, le şwênî kar û xwêndin û ferman û şwênî jyan dewestmewe; hîç kat letek eweda nîm, ke rêkixrawî mamostayanî jin, rêkixrawî krêkaranî jin le beşe pîşesazîyekanda, rêkixrawî jnanî cutyar, rêkixrawî jnanî xwêndkar ya kemendam û xanenşîn û fermanber û bêkar drust bbêt, çunke karêkî wa rollî djeşorrş degêrêt. Letek ewedam rêkixrawî jnanî xohoşyargerewe û pagendeger hebêt, bellam wek rêkixrawe ramyarîy û roşnibîrîye hîrarşîyekan na. Katêk her rêkixraweyek benêwî jnanewe, wek rêkixrawe dje-şorrşîyekanî êsta, wek rêkixrawe paşkokanî parte komunîstekan, wek rêkixrawe zerde mîrîyekan, ke le brî handanî jnan bo rêkixrawbûn û çalakbûn le rêkixrawe pîşeyî û abûrîye cemawerîyekan, le brî handanyan bo xebat le nawendî xêzan û xwêndge û karge û fermange û naçarkirdnî nêrîney hawkar û hawxêzanyan be harîkarî, jnan bo djepyawî û paranewe le desellat û çawerwanî le nwêneranî borcwazî û dengdan han bden, ewa be boçûnî min djayetî weha rêkixrawgelêk beşêkî cyanekrawe debêt le xebat le djî giştêtî barî yasayî û komellayetî û kultûrîy nayeksananey jnan û ew rêkixrawane deçne xaney rêkixrawe zerdekanewe, lewane borcwa-fêmînîstekanî kurdistan, ke henûke jnan be dêmokrasî borcwazî û dewlletî neteweyî û çareserî yasayî û yeksankirdnî jnan letek pyawan[ yeksanî le koyletîda] û be bedeselatgeyiştnî jnanêkî destebjêr wek nwêneranî jnan, xoşbawerr deken.

Wek wtim rêkixrawî hellixrrêner û huşyarîbexşî jnan, yekêke le pêdawîstîye henûkeyyekanî komellge, bellam be têrrwanînî fêmînzimî radîkall û şorrşigêrr, ke arastey bnebirkirdnî stem û hellawardinî jnane, nek bekarbirdnî xebatî azadîxwazane û yeksanîxwazaney jnan bo piçrrînî desellat bo destebjêrêk le jnan, ke hîçyan le desellatdarî milhurraneyî pyawan kemtir nîye û naşbêt!

Jnan û komunîzm

Bedaxewe, ewey ke taêsta pêşkewtinî mrovayetî le bwarî peybirdin be razekanî komellge seretayyekanda pêygeyiştuwe, tenya komelêk xeyalln û hîçî dîke. Eger bawerrman bewe hebêt huşyarî mrov le emrroda le hî sedeyek pêştir balatir bêt, ewa bedillnyayyewe mrovî ewrroke le rûy têgeyiştin û mrovdostî û tebayî û pêkeweguncan û leyek nzîkbûnewewe, le mrovî seretayî û serdemekanî pêşûtir lepêştir debêt. Dekrêt hendêk xêll û gund û nawçe le hendêk nawçey dîke lenêwan xoyanda mrovanetir û aştîxwazanetir û yeksananetir û azadanetir jyabin, bellam hîç kat le beramber ewanî derewey xoyanda weha reftaryan nekirduwe û bellku hestîyan be metrisî kirduwe. Çunke mrov le rûy huşyarî û derkewe fre le ajellekanî dewruberî cyawaz nebuwe û tenanet le qsekirdin û culle û xwardin û sêkis û peywendî û rûberrûbûnewe û cengekanda lasayî tewawî ajellekanî kirduwetewe. Katêk mrov lasayîgerewey ajell bûbêt, bew corey ke hêştake komelêk lew lasayyaneman têdamawe; wek goşixwardin û rawkirdin û ceng û pelamardan û xopolênkirdin beser bnemalle û xêll û netewey cyawazda, qsekirdin le komuneyî jyan zyaderrewîye. Leber em hoyane min natwanim ew boçûnane lemerr komellgey seretayî, ke corêk le komellgey azad û yeksan bûbêt, behend werbigrim. Lêreda naçarm bgerêmewe ser têzî dunyayîkirdnî beheşt lelayen markisîstekanewe, ke le ayînekan û efsanekanda mrov le beheşt derdekrêt û bo geranewey pêwîstî be gwêrayellî xwa û peyamberanî heye û dwacar degerêtewe beheşt, ew geraneweş kirdewey peristyareke dyarî dekat û leser dûryanêke, eger gwêrayell bêt, berewe beheşt derrwat û eger serpêçî bkat, berew dozex deçêt.

Aya efsaney komuney seretayî û serhelldanî komellgey çînayetî behoy kiştukall û berhemhênanewe û dwacar be paşrrewî aydyolocyayekî wek markisîstî berew beheşt degerêtewe, heman efsaney xwardinî sêweke û derkran le beheşt û dwacar gerranewe be peyrrewkirdnî ayînekan û pakbûnewe le xrapîyekan, nîye?

Min pêmwaye, ber le serhelldanî kiştukall û berhemhênan, xîll û grupekan pêkhatey hîrarşîyan têdabuwe û cyawazî lenêwan pyaw û jin û pîr û mnall û behêz û bêhêz, hebuwe û xawendarêtîyan hebuwe û eger grupêkî dîke le berî drextekanî ewanî xwardibêt ya lenawçey ewanda rawî kirdbêt ya wîstibêtî bjêt û nîştecê bêt, bedillnyayyewe berîyan pêgritûn û kuştûyanin û lenawnyan birdûn, herweha xêll û grupî nanîştecê bo bedestihênanî şwênî baştir û guncawtir wek dagîrkarî nwê , pelamarî nawçekanî dîkeyan dawe û be kuştin û paktawkirdnî danîştwanekeyan, dagîryan kirdûn.

Înca leweha barêkda çon dekrêt rêwşuynî jnan le êsta baştir bûbêt? Le katêkda pyawanî grup le raw û kuştukuştarda bûbin û jnan û mnallan leeşkewt û hewar û kollîtekanyanda mabnewe û ber hêrşî ewanî dîke kewtbin? Be dillnyayyewe, etkirdin û dzînî jnan û kuştin û koylekirdinyan her lew bere bereyanewe dest pêdekat, ke hîşta mrov gund û kêllgekanî drust nekirdbûn. Bedillnayyewe wênekanî sêksîzm le ewrrokeda, drêjbûnewey wênekanî ewkatin û be sûdwergirtin le teknolojya razênrawnetewe. Her boye hîç bellgeyek bedî nakem, ke qonaxêk benêwî dayksalarî ya beheştî jnan, hebûbêt. Wek wtim, dekrêt lenaw hendêk komellî zû nîştecêbûda rêwşiwênî jnan le sayey tebayî û aramî û yeksanî rêjeyî takekanî nêw komellekeyan, le rêwşiwênêkî baştir behremend bûbin, ke le kon û emrroşda cyawazî rêwşiwênî jnan tenanet le nawçekanî kurdistanîşda bedey dekeyn, bellam hîç kat ew xohuşyarîyey ke ewroke lemerr yeksanî regezekanewe heye, le arada nebuwe û jnan begşitî jêrdest û qurbanî bûn. Herwa ke natwanîn bllêyn hemû nawçekan be serdemî koyletî ya xêllayetîda têperrîwun, herwaş natwanîn bllêyn ke le hemû nawçekanda hemû komellgekan jinsalar, pyawsalar ya mrovsalar [ yeksan] bûn. Bew pêyeş natwanîn çend sed salêk ya çend hezar salêk nêw bnêyn jinsalarî, koylayetî, fîwdalîzm, sermayedarî… . Bellam detwanîn bllêyn, ew nawçaney ke be sîstembendî koylayetî û xêlayetîda têneperrîwun, berradeyek jnan le çaw nawçe xêllekîyekan azadtir û yeksantir bûn, bellgeş bo eme, detwanin sernic bdeyne amarî kuştinî jnan [ le nawerrastî sedey raburduwewe ta emrro] leser ewîndarî û sêkis [ewey pêy dellên parastinî şeref û namus] le nawçe cyawazekanî herêmî başûrî kurdistanda, amarekan eweman bo deselmênin, le kwê xîll behêz bêt, kuştinî jnan berçaw û rû lesere. Lem barewe bepêçewaney lêkdanewey hendêk nûserî fêmînîst û komunîstewe, natwanîn bllêyn leladê jin jêrdeste û le şar azad û nakujrêt, bellku hem le şarekan û hem le ladêkanda dyardey jinkuştin amadeye, tenya detwanîn cyawazîyeke le astî nawçekanda bedî bkeyn, ewîş taybetmendî xîllekîbûn û naxîllekîbûn dyarî dekat, nek gund û şar.

Felsefey matiryalîstîy be piştbestin be têkrray zanistekanî mêjûy mroyî le xwêndnewey mêjû be şêweyekî babetîyane selmandûyetî ke jnan ber le drustibûnî komellgey çînayetîy – serdemî komellge seretayyekan – be hoy jinbûnyanewe be hîç corêk le layen pyawanewe neçewsêndrawnetewe.. Çunke ew dem twanîwyane be pêy pêwîstîyekanî guzeran û têkrray jyan gişt erkekanî serşanî xoyan rabperrênin .. Tenanet bo maweyek desellat le dest ewanda buwe nek pyawan, L32

Pirsyarêkî dîke, eweye ke komunîstekan lejêr hejmûnî borcwa-fêmînîzm û desellatixwazî sosyalîzmî markisda herwek çon desellatdarî xoyan be dadperweranetir le hî djekanyan dezanin, herwaş desellatdarî jnan le hî pyawan baştir dezanin. Egîna cyawazî le nêwan ewey jin desellatdar bêt ya pyaw, çîye? Meger bûnî deselatdarî çîn û twêjêk beser ewanî dîkeda nîşaney çînayetîbûnî komellge nîye? Îtir ew komune seretayye, ke fîlosofî matiryalîstî be piştbestin be zansitêk ke leser grîmane binyatinrawe, piştî pêdebestêt, çakî û drustî le kwêdaye ke ême şeyday bbîn û bmanewêt mrovayetî berew ewênderê weber xoman bdeyn?

Katêk ke lew komellaneda jnan salar bûbin, kewate kesanî nasalarîş hebûn, bem core bûnî kesanî nasalayş bellgey bûnî dû çîn û destey dij beyeke û le drêjey locîkî weha bîrkirdneweyekda kewate pyawsalarî berhemî tollesendnewe û sendenewey desellate le jnan û qorixkirdnîyetî lelayen pyawanewe. Herweha ştêkî dîkey narroşn, roşn nekirdnewe û xonedanî ew xawen tîoryaneye le berhellsitî jnan le beramber bedesellatgeyiştî pyawanda û wanîşan dedrêt ke wek dozînewey agir û bllawbûnewe û bekarbirdnî, pyawsalarîş zor asayî wek pêdawîstîyek perey sendibêt. Lekatêkda hem serhelldanî xawendarêtî û koylekirdnî ewanî dîke û bêdeselatkirdnî jnanîş, nakrêt bebê ceng û kuştar û nza û skalla rûydabêt!

Ew grîmananey ya ew şeydayyaney ke komuneyistekanî sedey nozde û paşrewanyan bo komellgeyek, ke nêwî komuney seretayyan lênawe, heyane, heman şeydayye, ke çepekanî ewrupa û emerîka bo komellge xêlekîyekanî lemerr xoman heyane û ew şêwe kolêktîvîstîye le jyanî êmeda heye û hebuwe, be komunîzm dezanin û xozgey bo dexwazn, çunke takgerayî borcwazî peywendîye komelayetîyekanî wêrankirdûn û leberdem deselatî çîne darakanda doşdamawn û lebrî hewilldan bo gorînî peywendîye robotîyekanî tak û cêgirtneweyan be peywendîye komellayetîye pêwîst û mroyyekan, xozge be raburdû wate komellgekanî ême, ke tak têyayanda paşrrewe, dexwazn.

xwêneranî hêja, ew beşaney hêllyan bejêrda kêşrawe, le pertûkî “gorran û wergoran” wergîrawn û bo asankarî û cyakirdneweyan, min hêllm bejêrda kêşawn.

م – ر  

شمشیر اصلاحات در جمهوری اسلامی از بدو حکومتش فقط و فقط تکفیر و سلاخی زندگی آزادی خواهی بوده و بس. باندها و احزاب دولتی و انگلی اسلامی، ملی لیبرالی،  ملی مذهبی سرمایه داری با انواع  سیاست های کارشناسی توطئه و خیانت دول غربی و روسی، خمینی را از فرانسه وارد ایران کرده و بر اریکه قدرت دولتی نشاندند و تمامی مطالبات و اهداف  آزادیخواهی را که مردم بخاطرش علیه دیکتاتوری شاه و ساواکش به مبارزه برخاسته بودند زیر پا له و لورده کردند. احزاب به قدرت رسیده با قصاوتی کم نظیر با همکاری مزدورانی چون حزب توده و فدایی اکثریت، زیر پرچم اسلام سرمایه به سرکوب جنبش زنان، ملیت ها، دانشگاه ها، رسانه های آزادی خواهی و نهایتا پاک سازی و تصفیه جامعه از مبارزین و آزادی خواهان برآمدند. سرمایه داری در هیچ دولتی هرگز خودش را بنفع جامعه اصلاح نکرده حتا در صورت مجبور شدن به عقب نشینی،  باز جامعه را به نفع خودش اصلاح ساخته است یعنی ساختار سلطه همواره به نفع حفظ سلطه اش بر مردم عمل کرده است اگر غیر از این بود مبارزه مردم در طول تاریخ برای آزادی، برابری و عدالت، میبایست تا کنون دولت ها را حداقل دوستدار و خدمتگذارتر نسبت به مردمانشان کرده بود که هرگز چنین چیزی اتفاق نیفتاده است چنانکه شاهدیم امروزه در عصر جنایت مدرنیسم همچنان ریاضت اقتصادی و فرهنگ سلطه جویی و جنگ طلبی را به نفع سرمایه بر مردم جهان تحمیل میکنند. حتا انقلاب شورایی اکتبر 1917 روسیه متاسفانه در انحصار دیکتاتوری حزب بلشویکها برعلیه تصمیم گیری مشارکتی مستقیم شوراهای متنوع زندگی اجتماعی یعنی مناسبات آزادی جامعه به غارت رفت و دیکتاتوری سرمایه داری صنعتی، دولت کمونیستی نوینی را به رهبری لنین و تفاله هایش چون تراتسکی، دذرژینسکی، استالین، زینوویف، کامنف و غیره به ظهور رساند که تنها در شش سال اول دیکتاتوری لنین زیر نظر وزرات اطلاعات چکا و ارتش سرخش میلیون ها نفر زندانی، شکنجه و تیرباران شدند و یا به صورت دست جمعی قتل عام و به اردوگاه های کار مرگ آور تبعید شدند***. پس روند تجربه تاریخ گواه بر این است که نباید به شعارها و ایدئولوژی های پوچ آزادیخواهی احزاب دولتی ذره ای اعتماد کرد هشداری که همواره آزادیخواهان ضد سلطه و آنارشی به جنبش های مردمی گوشزد میکردند زیرا آن زمان که مردم از فزونی استبداد حکومتیان، خشمگینانه دولتی را سرنگون میساختند باز فراموش میکردند که جامعه را از طریق مناسبات ارتباط شورایی و همکاری شراکتی مستقیم خویش اداره کنند و اجازه ندهند دوباره دیوانسالاری دولتی بر بالای سر راه اراده و عمل تصمیم گیری خودشان قرار گیرد. حال امروزه ما با کوله بار سنگین و ارزشمندی از تجربه و پراتیک دول مستبد و سلطه گر کمونیستی و لیبرالی در دورانی قرار گرفته ایم که این چرخه بیمارگونه  قدرت گیری از بالا می باید برای همیشه متوقف شود. آشکار است که اوضاع جهان تنها در انحصار چند درصد از قدرت های دولتی و سلاطین مالی، تسلیحاتی شیمیایی، قاچاق کودک و زن و مواد مخدر کاملا بهم ریخته وفضای زندگی اکو زیستی را به تخریب کشانده اند. این نه تنها قابل پیش بینی بود بلکه بسیاری از مردم  .رنجدیده و استثمار شده انتظارش را هم داشتند  که وضعیتشان زیر سلطۀ دول نئو لیبرال فاشیستی دنیا آن هم از هر نوعش بدتر بشه و بهتر نشه بخصوص در ایران از پی چپاول سرمایه داران با حمایت دولتِ سرکوب، اعدام و تجاوز شرایط اسفناکی را رقم زده است طبعا زن ستیزی، سانسور، گرانی،  بیکاری،  فقر، اعتیاد و درماندگی و بی ثباتی و بسیاری بلایای دیگر بیداد میکند و همه جامعه در ترس و نگرانی، سردرگمی وانتظار و خشمند؛ این به این معناست که انفجارات و شورش های بزرگی در پیش است زیرا بالایی ها نه تنها به بن بست و فساد رقت انگیزی رسیده اند بلکه از واکنش مردم و عاقبت خویش هراسناکند. 22 و 25 خرداد امسال سرانجام ناقوس مرگ  اصلاحات سبز در خیال خام  بازگشت به  قانون اساسی ضد بشری خمینی را هم به صدا در آورد که تفرقه، توهم  و ناخرسندی سنگین و دلخراشی را در بین مردم ایجاد کرده بود مطمئنن این بارطوفان خشمگین و یکدست تری از جانب مردم در راه است میتوان با شوق هر چه بیشتر به استقبال خیزش های نوید بخش آینده رفت چون پرده های فریب و دروغ پاره شده است و این بارگستردگی بازتابش قاره ها را به جوشش خواهد آورد زیرا تمامی دولت ها و احزاب در چشم جهانیان غیر قابل اعتماد وبی آبرو شده اند سرمایه داری در گندابش چنان مذبوحانه به دست و پا افتاده که مردم اروپا هم برای جدال بزرگتری آماده میشوند. تکان های التهاب آور واقعی، دیگر آغاز گشته و آتشفشان های  انقلاب آفرین، خواهی نخواهی در پیش است. هیولای دمکراسی سرمایه، عریان تر از همیشه برای غارت بیشتر و جنگ طلبی به نفع سلطه گران و سرمایه داران نعره ها میکشد. کافیست یک کشور اروپایی دولتش را سرنگون کند و یا  تحولات در پیش روی ایران حتا میتواند چاشنی لازم را برای دگرگونی غرب فراهم آورد حالا حقیقتا نسلی آگاه، تازه نفس و تشنه آزادی به دور از کلیشه های حزبی و تجارت سیاسی قدرت ها در دل این جوامع بحران زده آماده ایفای نقش تاریخ سازشان شده اند در واقع جنبش های رهایی بخش ضد سلطه و آنارشیک نیروی امیدبخش این رود خروشان هستند کمون های رنگینی که  در ارتباطی جهانی ابتکار عمل را به دست گرفته و  تجاربشان را مستقیما بدون سلسله مراتب انگلی حزبی و قدرتی در اختیار هم قرار میدهند. این جنبش ها از فرزندان طبیعت زیستی اند و نه تنها فرونشاندنی نیستند بلکه مدام گسترده تر میشوند زیرا از آب و باد و خاک و آتشند و نجات زمین عاشقی را فریاد میزنند اینان همان خدایان حقیقی گمشده زندگی هستند که در چنگال تاریخ خرافات پیامبران و سلاطین زن ستیز  زر و زور زندانی شده بودند و سرانجام امروزه چون کمون میوه هایی، از فرایند تاریخ مبارزه غریزی آزادیخواهی تا به این جا سر بر کشیده اند و بی تردید ساختار هر دولت حکومتی ای را در مسیر برپایی این جامعۀ  گلستانۀ جهانی به زیر خواهند کشید هرگز در توان شکوهمند این جنبش رنگین کُمون نمیتوان ذره ای شک کرد زیرا آنان زیبنده ترین عاشقان زمینی اند زنان و مردانی از نسل  باد و خاک وآب و آتش با مشعلی از آزادی در دستشان

****

عزیزان برای آشنایی بیشتر با دیکتاتوری دولت کمونیستی و وقایعی که در روسیه پیش آمد با وجود منابع بسیار محدود قابل اتکا درایران، میتوانید به این چند کتب ترجمه شده رجوع نمایید

آنگونه که من زیسته ام –اثر “اِما گلدمن“، ترجمه سهیلا بسکی نشر نیلوفر

آنارشیسم– نوشته کالین وارد

کا. گ. ب. دولتی در دولت– نوشته یوگنیا آلبتس، ترجمه مهدی پرتوی

باکونین آنارشیسم جمع گرا، نوشته برایان موریس، ترجمه سعید فیض اله زاده

دوستان همچنین میتوانند از طریق گوگل سایت های “صدای آنارشیسم“، ” شاهین شهر“، “روزا آرشیو” و جغرافیای آنارشی و حتا سایت های دیگری را در ارتباط با آن بیابند به آرزوی جامعه آزاد وکانون های شورایی ارتباط مستقیم و تصمیم گیرنده

هەژێن

*24ی سێپتەمبەری 2010

بەشی چوارەم

رێكخراوه‌ پیشه‌یی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان

هه‌میشه‌ بوونه‌ته‌ ناوه‌ندی كێشمه‌كێشی ناكۆكییه‌كانی نێوان چه‌وسێنه‌ران و كۆنه‌پارێزان له ‌لایه‌ك و چه‌وساوان و پێشكه‌وتووخوازان ‌له ‌لایه‌كه‌ی دی. ل28

ئەم دەستەواژەیە زۆر بۆم ڕۆشن نەبوو؛ ئایا چەوسێنەران و کۆنەپارێزان … چەوساوان و پێشکەوتنخوازان لەبەرامبەر یەکدان یا لە بەرەیەکدان؟

ئەگەر مەبەست باری دووەم بێت، ئەوا هاوڕام، بەڵام ئەگەر مەبەستی یەکەم بێت، ئەوا لەتەکیدا ناکۆك دەبم. چونکە کۆنەپارێزان، بۆخۆیان داردەستی چەوسێنەرانن و لە چەوسانەوە و بەهرەکێشیدا بەشدارن. لە بەرامبەریشدا هاوکیشەکە پێچەوانە دەبێتەوە، چونکە پێشکەوتن فرەڕەهەندە و بوار و ئاستی جیاواز لە خۆدەگرێت. پیشكەوتن دەتوانێت دژی چەوساوان بێت و دەشتوانێت لە بەرژەوەندییان بێت، نموونە هەر بەردەبازێك، کە بەهۆی پێشکەوتنی زانست و تەکنۆلۆژیاوە دێتەبوون و سەرمایەداری لە قەیرانێك ڕزگار دەکات، دەتوانێت و هۆکاری توندتربوونەوە و درێژبوونەوەی چەوسانەوە بێت.

بەگشتی بۆچوونەکانی نووسەرم لەم بارەوە لە لا پەسەندن. بەڵام هێشتاکە ناکۆکی لە تێروانینمان بۆ ڕۆڵ و ئەرکی ڕێکخراوەکان هەیە.

به‌ڵكه‌ پێویسته ‌له‌و روانگه‌وه ‌بێ كه ‌چه‌نده‌ی كرێكاران مافه ئابوورییه‌كانیان وه‌دستبهێنن به‌و ئه‌ندازه‌یه‌ گوزه‌رانیان باشتر ده‌بێ و هۆشیارتر ده‌بنه‌وه‌ و هاوكات كۆمه‌ڵگه‌ی مرۆڤیش به ‌گشتیی به‌ره‌و كۆتاییپێهێنانی چه‌وسانه‌وه‌ی چینایه‌تیی ته‌كان پێ ده‌ده‌ن. ل30

بەڵکە پێویسته ‌ته‌نیا – به‌ گفتار و به ‌كردار – پشتگیریی له‌ هه‌موو داواكاریی و خۆپیشاندان و مانگرتن و تێكڕای ناڕه‌زاته‌تییه‌كانیان بكا بۆ چاكتركردنی باری كار و به‌ره‌وپێشه‌‌وه‌بردنی باری گوزه‌ران و پاراستنی ئاسایش و ده‌ستكه‌وت و مافه‌كانیان. ل30

نووسەر لەم دوو پەرەگرافەدا زۆر بەخێرایی بەلای ڕۆڵ و کارکرد و پێویستی ڕێکخراوە جەماوەرییەکانی چین و توێژە بندەستەکان تێدەپەڕێت. ئەویش وەك کۆمونیستە کلاسیکەکان و پاشڕەوانیان لە ئەوڕۆکەدا، پێیوایە، ئەو ڕێکخراوانە تەنیا بۆ بەدەستهێنانی هەندێك داخوازی ئابووریی و ڕامیاریی پێویستن و لەوە بەدواوە هیچی دیکە. بەڵام لە ڕوانگەی مندا ڕێکخراوە جەماوەرییە سەربەخۆکان، پێش هەموو شتێك فێرگەی چینایەتی و سەکۆی هۆشیاربوونەوەن و تاکی ئازادیخواز و یەکسانیخواز و دادپەروەریخواز بۆ کۆمەڵگەی ناچینایەتی پەروەردە دەکەن و بەخۆشیان پێکهاتەی سەرەکی بەڕێوەبەرایەتی ئەو کۆمەڵگەیە پێکدەهێنن، کە خەباتی بۆ دەکەن. ئەو ڕێکخراوانە هەر لەم کۆمەڵگە چینایەتییەدا ڕۆڵی نموونەیەکی پێشنیارکراو لە یەکە پێکهێنەرە ئازادەکانی کۆمەڵگەی داهاتوو و نیشاندەری وێنایەکی نموونەیین لە کۆمەڵگە هەرەوەزییە ئازادەکانی سبەنێ و یەکگرتنی ئازادانەی ڕێکخراوەکان لە فێدراسیۆن و پێکهێنانی کۆنفیدراسیۆنە سەرتاسەری و نێونەتەوەییەکان و هەر لەم کۆمەڵگەیەدا هەنگاوی یەکەمن بۆ بەرەو کۆتاییپێهێنانی ئەو دیوار و کێشە و ناکۆکییانەی کە چینە دەسەڵاتدارەکان بۆ پاراستنی خۆیان لەنێوان هەرێمەکان، کەمە نەتەوە و نەتەوەکان، ئایینەکان، کولتوورەکان، ڕەنگەکان و نەژادەکان دروستییان دەکەن. بۆیە دەبوو نووسەر هەروا لە خۆتێهەڵقورتان و دەستتێوەرداندا، سنووری لە نێوان بۆچوونی خۆی و ڕێکخراوە کۆمونیستە کلاسیکەکان کێشاوە، دەبوو لە نێوان ئەرکی ڕێکخراوە ڕیفۆرمیستەکان و ئەرکی ڕێکخراوە سەربەخۆکانیشدا سنوورك بکێشێت.

لەبارەی پرسی ڕێکخراوبوونی ژنانەوە.

سەرەتا دەبێت ئەوە بزانین، کە کەس ناتوانێت کەس ڕزگار بکات و ئەوی ئەو پاگەندەیە بکات، ئەوا دووبارە تێڕوانینی بۆلشەڤیکەکان دەسەپێنێتەوە، کە پێیانوابوو ئەوان [کۆمونیستەکان] کرێکاران ڕزگار دەکەن و لەبەر ئەوەش لە خەبات و لە بەڕێوەبەرایەتیشدا دەبنە ڕابەر و مامۆستایان. چونکە ئەگەر پێمانوابێت توێژێك یا چینێك ڕێوشوێنی ئابووریی و ڕامیاریی و کۆمەڵایەتی خۆی هەیە، ئەوا تەنیا بە یاخیبوون لەو ڕێوشوێنە دەتوانێت خۆی ڕزگار بکات و لەبەر ئەوەش کەس ناتوانێت لە ڕێوشوێنێکی دیکەوە، کەسێکی دیکە ڕزگار بکات. هەروەها بەو پێییەی کە کۆمونیستە کلاسیکەکان و کۆمونیستە نوێیەکان، باوەڕیان بە پێویستی هەبوونی ڕێکخراوی ڕامیاریی تایبەت بە خۆیان هەیە، ئەمە لە کاتێکدا کە کۆمونیستبوون وەك توێژێكی کۆمەڵایەتی پێگەی ئابوورییە سەربەخۆ و نییە و ئەگەر مانگرن یا خۆیان جیاکەنەوە یا خۆیان ئاگر تێبەردەن، هیچ گۆڕان و فشارێك دروست ناکەن، بەڵام وەك هەر توێژێکی ڕۆشنبیر دەتوانن هۆشیارگەرەوە بن و بەس.

خۆ ئەگەر ئامانجی دەسەلاتخوازیی و مامۆستایی لە پشت خەونی پیاوانێكەوە، کە خۆیان بە یەکسانیخواز دەناسێنن نەبووایە، ئەوا وەها ڕێکخراوگەلێك [هەر ڕێخراوێکی ڕامیاریی] دەیانتوانی کۆڵەکەی خەباتی یەکسانیخوازی و پشتیوانی ژنان بن. بەڵام بەداخەوە ئەوەی هانی ئەو پیاوانە دەدات، کۆمیتەگەری پارتەکەیان و خەونی پلەوپایەگرتنە لەو ڕێکخراوانەدا، وەك ئەو ڕێکخراوانەی کە لە ئەوروپا و کوردستان بەنێوی ژنانی عیراقی و ئێرانی و کوردەوە دروست دەکرێن. هیچ جیاوازییەك لەنێوان ئەو ڕێکخراوانە و ڕێکخراوگەلێك کە ژنان بە ئامانجی دابڕیی هاوخەباتیی ژنان و پیاوان دروستیان دەکەن، نییە. چونکە لە هەردوو بارەکەدا ئامانجی دەستەبژێر دستەمۆکردنی (دۆمینەتکردنی) ژنانی ناڕازی و یەکسانیخوازە بۆ بەدەستهێنانی پلەوپایەی تاکە دەرکەوتووەکانی ئەو دەستەبژێرەیە و ئەوان ئەوەیان کردووە بە بنەما و هاندەری هەوڵەکەیان، کە ژنان بەخۆیان توانای ڕزگاربوون و بەدەستهێنانی ئازادی و یەکسانییان نییە و پێویستییان بە مامۆستایی و فریادڕەسی ژنان و پیاوانی دەستەبژێر هەیە، ئەمە خاڵی هاوبەشی مارکسیستەکان و نیئۆلیبراڵەکانە لەمەڕ ڕۆڵی ڕێکخرابوون و توانای ڕزگاری چین و توێژەکان.

بۆیە بە بۆچوونی من، لەبارەی ژنانەوە ئەمە وانییە، چونکە ژنان؛ دایکن، نیوەی کرێکاران و مامۆستایان و فەرمانبەران و بێکاران و خانەنشینان و کەمئەندامان و خوێندکارانن و دەتوانن فشاری ئابووریی و ڕامیاریی و کۆمەڵایەتی دروست بکەن و نیوەکەی دیکە ناچار بە هاریکاری بکەن، چونکە ژنان پێکهاتەیەکی هزری و ئایدیۆلۆجی نین، بەڵکو ئەندامی چین و توێژەکانی کۆمەڵن و پێگەی کۆمەڵایەتی و قورسایی ئابوویی خۆیان هەیە و ڕێکخراوبوونیان لە ڕێکخراوەی جەماوەریی توێژە کۆمەڵایەتییەکاندا لەسەر بنەمای یەکسانی ماف و ئەرك و ئازادی تاکەکەسیی، دەتوانێت ببێتە هۆی هەڵخڕاندنی بزاڤێکی کۆمەڵایەتی فرە بوار و گشتگیر، بەڵام ئەمە هیچ کات نابێتە هۆی ڕەتکردنەوەی ڕێکخراوەی پاگەندەیی ژنان بۆ گەشەپێدان و کۆمەڵایەتییکردنەوەی خۆهوشیاری ئازادی و یەکسانی لە ئاستی کۆمەڵگە و لە ناوەندی بزاڤی جەماوەریی توێژە کۆمەڵایەتییەکاندا.

هەڵبەتە من دژی جیاکردنەوەی ژنان لە نێو چین و توێژە کۆمەڵایەتییەکانیاندا، لە شوێنی کار و خوێندن و فەرمان و شوێنی ژیان دەوەستمەوە؛ هیچ کات لەتەك ئەوەدا نیم، کە ڕێکخراوی مامۆستایانی ژن، ڕێکخراوی کرێکارانی ژن لە بەشە پیشەسازییەکاندا، ڕێکخراوی ژنانی جوتیار، ڕێکخراوی ژنانی خوێندکار یا کەمئەندام و خانەنشین و فەرمانبەر و بێکار دروست ببێت، چونکە کارێکی وا ڕۆڵی دژەشۆڕش دەگێرێت. لەتەك ئەوەدام ڕێکخراوی ژنانی خۆهۆشیارگەرەوە و پاگەندەگەر هەبێت، بەڵام وەك ڕێکخراوە ڕامیاریی و ڕۆشنبیرییە هیرارشییەکان نا. کاتێك هەر ڕێکخراوەیەك بەنێوی ژنانەوە، وەك ڕێکخراوە دژە–شۆڕشییەکانی ئێستا، وەك ڕێکخراوە پاشکۆکانی پارتە کۆمونیستەکان، وەك ڕێکخراوە زەردە میرییەکان، کە لە بری هاندانی ژنان بۆ ڕێکخراوبوون و چالاکبوون لە ڕێکخراوە پیشەیی و ئابوورییە جەماوەرییەکان، لە بری هاندانیان بۆ خەبات لە ناوەندی خێزان و خوێندگە و کارگە و فەرمانگە و ناچارکردنی نێرینەی هاوکار و هاوخێزانیان بە هاریکاری، ژنان بۆ دژەپیاوی و پارانەوە لە دەسەڵات و چاوەروانی لە نوێنەرانی بۆرجوازی و دەنگدان هان بدەن، ئەوا بە بۆچوونی من دژایەتی وەها ڕێکخراوگەلێك بەشێکی جیانەکراوە دەبێت لە خەبات لە دژی گشتێتی باری یاسایی و کۆمەڵایەتی و کولتووریی نایەکسانانەی ژنان و ئەو ڕێکخراوانە دەچنە خانەی ڕێکخراوە زەردەکانەوە، لەوانە بۆرجوا–فێمینیستەکانی کوردستان، کە هەنووکە ژنان بە دێمۆکراسی بۆرجوازی و دەوڵەتی نەتەوەیی و چارەسەری یاسایی و یەکسانکردنی ژنان لەتەك پیاوان[ یەکسانی لە کۆیلەتیدا] و بە بەدەسەلاتگەیشتنی ژنانێکی دەستەبژێر وەك نوێنەرانی ژنان، خۆشباوەڕ دەکەن.

وەك وتم ڕێکخراوی هەڵخڕێنەر و هوشیاریبەخشی ژنان، یەکێکە لە پێداویستییە هەنووکەییەکانی کۆمەڵگە، بەڵام بە تێڕوانینی فێمینزمی ڕادیکاڵ و شۆڕشگێڕ، کە ئاراستەی بنەبرکردنی ستەم و هەڵاواردنی ژنانە، نەك بەکاربردنی خەباتی ئازادیخوازانە و یەکسانیخوازانەی ژنان بۆ پچڕینی دەسەڵات بۆ دەستەبژێرێك لە ژنان، کە هیچیان لە دەسەڵاتداری ملهوڕانەیی پیاوان کەمتر نییە و ناشبێت!

ژنان و کۆمونیزم

بەداخەوە، ئەوەی کە تائێستا پێشکەوتنی مرۆڤایەتی لە بواری پەیبردن بە ڕازەکانی کۆمەڵگە سەرەتاییەکاندا پێیگەیشتووە، تەنیا کۆمەلێك خەیاڵن و هیچی دیکە. ئەگەر باوەڕمان بەوە هەبێت هوشیاری مرۆڤ لە ئەمڕۆدا لە هی سەدەیەك پێشتر بالاتر بێت، ئەوا بەدڵنیاییەوە مرۆڤی ئەوڕۆکە لە ڕووی تێگەیشتن و مرۆڤدۆستی و تەبایی و پێکەوەگونجان و لەیەك نزیکبوونەوەوە، لە مرۆڤی سەرەتایی و سەردەمەکانی پێشووتر لەپێشتر دەبێت. دەکرێت هەندێك خێڵ و گوند و ناوچە لە هەندێك ناوچەی دیکە لەنێوان خۆیاندا مرۆڤانەتر و ئاشتیخوازانەتر و یەکسانانەتر و ئازادانەتر ژیابن، بەڵام هیچ کات لە بەرامبەر ئەوانی دەرەوەی خۆیاندا وەها ڕەفتاریان نەکردووە و بەڵکو هەستییان بە مەترسی کردووە. چونکە مرۆڤ لە ڕووی هوشیاری و دەرکەوە فرە لە ئاژەڵەکانی دەوروبەری جیاواز نەبووە و تەنانەت لە قسەکردن و جوڵە و خواردن و سێکس و پەیوەندی و ڕووبەڕووبوونەوە و جەنگەکاندا لاسایی تەواوی ئاژەڵەکانی کردووەتەوە. کاتێك مرۆڤ لاساییگەرەوەی ئاژەڵ بووبێت، بەو جۆرەی کە هێشتاکە کۆمەلێك لەو لاساییانەمان تێداماوە؛ وەك گۆشخواردن و ڕاوکردن و جەنگ و پەلاماردان و خۆپۆلێنکردن بەسەر بنەماڵە و خێڵ و نەتەوەی جیاوازدا، قسەکردن لە کۆمونەیی ژیان زیادەڕەوییە. لەبەر ئەم هۆیانە من ناتوانم ئەو بۆچوونانە لەمەڕ کۆمەڵگەی سەرەتایی، کە جۆرێك لە کۆمەڵگەی ئازاد و یەکسان بووبێت، بەهەند وەربگرم. لێرەدا ناچارم بگەرێمەوە سەر تێزی دونیاییکردنی بەهەشت لەلایەن مارکسیستەکانەوە، کە لە ئایینەکان و ئەفسانەکاندا مرۆڤ لە بەهەشت دەردەکرێت و بۆ گەرانەوەی پێویستی بە گوێرایەڵی خوا و پەیامبەرانی هەیە و دواجار دەگەرێتەوە بەهەشت، ئەو گەرانەوەش کردەوەی پەرستیارەکە دیاری دەکات و لەسەر دووریانێکە، ئەگەر گوێرایەڵ بێت، بەرەوە بەهەشت دەڕوات و ئەگەر سەرپێچی بکات، بەرەو دۆزەخ دەچێت.

ئایا ئەفسانەی کۆمونەی سەرەتایی و سەرهەڵدانی کۆمەڵگەی چینایەتی بەهۆی کشتوکاڵ و بەرهەمهێنانەوە و دواجار بە پاشڕەوی ئایدیۆلۆجیایەكی وەك مارکسیستی بەرەو بەهەشت دەگەرێتەوە، هەمان ئەفسانەی خواردنی سێوەکە و دەرکران لە بەهەشت و دواجار گەڕانەوە بە پەیڕەوکردنی ئایینەکان و پاکبوونەوە لە خراپییەکان، نییە؟

من پێموایە، بەر لە سەرهەڵدانی کشتوکاڵ و بەرهەمهێنان، خیڵ و گروپەکان پێکهاتەی هیرارشییان تێدابووە و جیاوازی لەنێوان پیاو و ژن و پیر و مناڵ و بەهێز و بێهێز، هەبووە و خاوەندارێتییان هەبووە و ئەگەر گروپێکی دیکە لە بەری درەختەکانی ئەوانی خواردبێت یا لەناوچەی ئەواندا ڕاوی کردبێت یا ویستبێتی بژێت و نیشتەجێ بێت، بەدڵنیاییەوە بەرییان پێگرتوون و کوشتوویانن و لەناونیان بردوون، هەروەها خێڵ و گروپی نانیشتەجێ بۆ بەدەستهێنانی شوێنی باشتر و گونجاوتر وەك داگیرکاری نوێ ، پەلاماری ناوچەکانی دیکەیان داوە و بە کوشتن و پاکتاوکردنی دانیشتوانەکەیان، داگیریان کردوون.

ئینجا لەوەها بارێکدا چۆن دەکرێت ڕێوشوینی ژنان لە ئێستا باشتر بووبێت؟ لە کاتێکدا پیاوانی گروپ لە ڕاو و کوشتوکوشتاردا بووبن و ژنان و مناڵان لەئەشکەوت و هەوار و کۆڵیتەکانیاندا مابنەوە و بەر هێرشی ئەوانی دیکە کەوتبن؟ بە دڵنیاییەوە، ئەتکردن و دزینی ژنان و کوشتن و کۆیلەکردنیان هەر لەو بەرە بەرەیانەوە دەست پێدەکات، کە هیشتا مرۆڤ گوند و کێڵگەکانی دروست نەکردبوون. بەدڵناییەوە وێنەکانی سێکسیزم لە ئەوڕۆکەدا، درێژبوونەوەی وێنەکانی ئەوکاتن و بە سوودوەرگرتن لە تەکنۆلۆژیا ڕازێنراونەتەوە. هەر بۆیە هیچ بەڵگەیەك بەدی ناکەم، کە قۆناخێك بەنێوی دایکسالاری یا بەهەشتی ژنان، هەبووبێت. وەك وتم، دەکرێت لەناو هەندێك کۆمەڵی زوو نیشتەجێبوودا ڕێوشوێنی ژنان لە سایەی تەبایی و ئارامی و یەکسانی ڕێژەیی تاکەکانی نێو کۆمەڵەکەیان، لە ڕێوشوێنێكی باشتر بەهرەمەند بووبن، کە لە کۆن و ئەمڕۆشدا جیاوازی ڕێوشوێنی ژنان تەنانەت لە ناوچەکانی کوردستانیشدا بەدەی دەکەین، بەڵام هیچ کات ئەو خۆهوشیارییەی کە ئەورۆکە لەمەڕ یەکسانی ڕەگەزەکانەوە هەیە، لە ئارادا نەبووە و ژنان بەگشتی ژێردەست و قوربانی بوون. هەروا کە ناتوانین بڵێین هەموو ناوچەکان بە سەردەمی کۆیلەتی یا خێڵایەتیدا تێپەڕیوون، هەرواش ناتوانین بڵێین کە لە هەموو ناوچەکاندا هەموو کۆمەڵگەکان ژنسالار، پیاوسالار یا مرۆڤسالار [ یەکسان] بوون. بەو پێیەش ناتوانین چەند سەد سالێك یا چەند هەزار سالێك نێو بنێین ژنسالاری، کۆیلایەتی، فیودالیزم، سەرمایەداری… . بەڵام دەتوانین بڵێین، ئەو ناوچانەی کە بە سیستەمبەندی کۆیلایەتی و خێلایەتیدا تێنەپەڕیوون، بەڕادەیەك ژنان لە چاو ناوچە خێڵەکییەکان ئازادتر و یەکسانتر بوون، بەڵگەش بۆ ئەمە، دەتوانن سەرنج بدەینە ئاماری کوشتنی ژنان [ لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابوردووەوە تا ئەمڕۆ] لەسەر ئەوینداری و سێکس [ئەوەی پێی دەڵێن پاراستنی شەرەف و ناموس] لە ناوچە جیاوازەکانی هەرێمی باشووری کوردستاندا، ئامارەکان ئەوەمان بۆ دەسەلمێنن، لە کوێ خیڵ بەهێز بێت، کوشتنی ژنان بەرچاو و ڕوو لەسەرە. لەم بارەوە بەپێچەوانەی لێکدانەوەی هەندێك نووسەری فێمینیست و کۆمونیستەوە، ناتوانین بڵێین لەلادێ ژن ژێردەستە و لە شار ئازاد و ناکوژرێت، بەڵکو هەم لە شارەکان و هەم لە لادێکاندا دیاردەی ژنکوشتن ئامادەیە، تەنیا دەتوانین جیاوازییەکە لە ئاستی ناوچەکاندا بەدی بکەین، ئەویش تایبەتمەندی خیڵەکیبوون و ناخیڵەکیبوون دیاری دەکات، نەك گوند و شار.

فه‌لسه‌فه‌ی ماتریالیستیی به ‌پشتبه‌ستن به ‌تێكڕای زانسته‌كانی مێژووی مرۆیی له ‌خوێندنه‌وه‌ی مێژوو به‌ شێوه‌یه‌كی بابه‌تییانه‌ سه‌لماندوویه‌تی كه ‌ژنان به‌ر له‌ دروستبوونی كۆمه‌ڵگه‌ی چینایه‌تیی – سه‌رده‌می كۆمه‌ڵگه سه‌ره‌تاییه‌كان – به ‌هۆی ژنبوونیانه‌وه‌ به‌ هیچ جۆرێك له‌ لایه‌ن پیاوانه‌وه ‌نه‌چه‌وسێندراونه‌ته‌وه‌.. چونكه‌ ئه‌و ده‌م توانیویانه‌ به ‌پێی پێویستییه‌كانی گوزه‌ران و تێكڕای ژیان گشت ئه‌ركه‌كانی سه‌رشانی خۆیان رابپه‌ڕێنن .. ته‌نانه‌ت بۆ ماوه‌یه‌ك ده‌سه‌ڵات له‌ ده‌ست ئه‌واندا بووه‌ نه‌ك پیاوان، ل32

پرسیارێکی دیکە، ئەوەیە کە کۆمونیستەکان لەژێر هەژموونی بۆرجوا–فێمینیزم و دەسەڵاتخوازی سۆسیالیزمی مارکسدا هەروەك چۆن دەسەڵاتداری خۆیان بە دادپەروەرانەتر لە هی دژەکانیان دەزانن، هەرواش دەسەڵاتداری ژنان لە هی پیاوان باشتر دەزانن. ئەگینا جیاوازی لە نێوان ئەوەی ژن دەسەڵاتدار بێت یا پیاو، چییە؟ مەگەر بوونی دەسەلاتداری چین و توێژێك بەسەر ئەوانی دیکەدا نیشانەی چینایەتیبوونی کۆمەڵگە نییە؟ ئیتر ئەو کۆمونە سەرەتاییە، کە فیلۆسۆفی ماتریالیستی بە پشتبەستن بە زانستێك کە لەسەر گریمانە بنیاتنراوە، پشتی پێدەبەستێت، چاکی و دروستی لە کوێدایە کە ئێمە شەیدای ببین و بمانەوێت مرۆڤایەتی بەرەو ئەوێندەرێ وەبەر خۆمان بدەین؟

کاتێك کە لەو کۆمەڵانەدا ژنان سالار بووبن، کەواتە کەسانی ناسالاریش هەبوون، بەم جۆرە بوونی کەسانی ناسالایش بەڵگەی بوونی دوو چین و دەستەی دژ بەیەكە و لە درێژەی لۆجیکی وەها بیرکردنەوەیەکدا کەواتە پیاوسالاری بەرهەمی تۆڵەسەندنەوە و سەندەنەوەی دەسەڵاتە لە ژنان و قۆرخکردنییەتی لەلایەن پیاوانەوە. هەروەها شتێکی دیکەی ناڕۆشن، ڕۆشن نەکردنەوە و خۆنەدانی ئەو خاوەن تیئۆریانەیە لە بەرهەڵستی ژنان لە بەرامبەر بەدەسەڵاتگەیشتی پیاواندا و وانیشان دەدرێت کە وەك دۆزینەوەی ئاگر و بڵاوبوونەوە و بەکاربردنی، پیاوسالاریش زۆر ئاسایی وەك پێداویستییەك پەرەی سەندبێت. لەکاتێکدا هەم سەرهەڵدانی خاوەندارێتی و کۆیلەکردنی ئەوانی دیکە و بێدەسەلاتکردنی ژنانیش، ناکرێت بەبێ جەنگ و کوشتار و نزا و سکاڵا ڕوویدابێت!

ئەو گریمانانەی یا ئەو شەیداییانەی کە کۆمونەیستەکانی سەدەی نۆزدە و پاشرەوانیان بۆ کۆمەڵگەیەك، کە نێوی کۆمونەی سەرەتاییان لێناوە، هەیانە، هەمان شەیداییە، کە چەپەکانی ئەوروپا و ئەمەریکا بۆ کۆمەڵگە خێلەکییەکانی لەمەڕ خۆمان هەیانە و ئەو شێوە کۆلێکتیڤیستییە لە ژیانی ئێمەدا هەیە و هەبووە، بە کۆمونیزم دەزانن و خۆزگەی بۆ دەخوازن، چونکە تاکگەرایی بۆرجوازی پەیوەندییە کۆمەلایەتییەکانی وێرانکردوون و لەبەردەم دەسەلاتی چینە داراکاندا دۆشداماون و لەبری هەوڵدان بۆ گۆرینی پەیوەندییە ڕۆبۆتییەکانی تاك و جێگرتنەوەیان بە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییە پێویست و مرۆییەکان، خۆزگە بە ڕابوردوو واتە کۆمەڵگەکانی ئێمە، کە تاك تێیایاندا پاشڕەوە، دەخوازن.

خوێنەرانی هێژا، ئەو بەشانەی هێڵیان بەژێردا کێشراوە، لە پەرتووکی “گۆڕان و وەرگۆران” وەرگیراون و بۆ ئاسانکاری و جیاکردنەوەیان، من هێڵم بەژێردا کێشاون. بۆ خوێندنەوەی پەرتووکەکە، سەردانی ئەم بەستەرە بکەن: http://emrro.com/goranuwergoran.htm

اللاسلطوية ( الأناركية ) كما نراها
الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) – بريطانيا
ترجمة: مازن كم الماز

مقدمة

العالم الذي نعيش فيه عالم غير معقول ( لا يخضع للعقل ) . حيث يجوع الملايين في العالم الثالث بينما يراكم المجتمع الاقتصادي الطعام الذي لا يجد من يشتريه . يستخدم قادة العالم العنف لتعزيز السلام . تقاتل الشعوب الصغيرة جيرانها في سبيل أجزاء صغيرة من الأراضي . تضع الحكومات المكاسب قصيرة الأمد قبل الحفاظ على موارد الكوكب . تكدح الغالبية العظمى من العالم من أجل البقاء بينما تعيش قلة صغيرة في ترف بلا حدود . الفقراء مضطهدون في كل مكان من العالم , بينما يواجه النساء و السود اضطهادا و صعوبات إضافية .
في مواجهة هذا الجنون تقترح الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) عالما مختلفا بالكامل . عوضا عن النهب ندافع عن التعاون . و يجب استبدال الفقر المصطنع بالوفرة للجميع . يجب أن نعيش في تناغم مع الكوكب , لا ضده . نظام الحكومة و الاستغلال الذي اعتبر بديهيا يجب التخلص منه . إن عالما أفضل ممكن . نريد هنا أن نشرح ما هو البديل الشيوعي اللاسلطوي ( الأناركي ) , فعوضا عن أن يكون مجرد حلم طوباوي , إنه في الواقع يقدم أفضل حل ممكن , عقلاني و عاقل لمشاكل العالم .

1 – نظام عفن

نعيش في عالم غني و مزدهر . عندما تفكر في الفقر في هذا العالم يبدو من الصعب تصديق أنه يوجد هناك أكثر مما يكفي للجميع . ينتج من الغذاء ما يكفي في الواقع ليطعم كل العالم 3 مرات أكثر مما هو عليه الآن . لكن ما يزال هناك أناس لا يحصلون على هذا الغذاء , بينما يستطيع البعض إنفاق الملايين على الحفلات و المآدب لأصدقائهم الأثرياء . حقيقة أننا نعيش في عالم تسيطر عليه طبقة واحدة شيء واضح لكل شخص . لكن ما الذي نعنيه بالطبقة ؟ بأبسط ما يمكن , هناك طبقتان : أولئك الذين يلعبون دورا رئيسيا في السيطرة على ثروة و موارد العالم , طبقة السادة الرأسماليين و أولئك الذين عليهم أن يعملوا أو أن يحصلوا على المعونات لكي يبقوا على قيد الحياة , أي الطبقة العاملة .
النظام الطبقي هو جزء ضروري و أساسي من النظام الاقتصادي الذي يؤثر على حياة كل شخص بسيط في العالم . يسمى هذا النظام ب”الرأسمالية” و رغم أنه يغير شكله من وقت لآخر , فإنه قد أصبح القوة المهيمنة في المائتي سنة الأخيرة . ذات قدرة عالية على التكيف , و فاسدة و تمتد لتشمل لكل شيء في نفس الوقت فإن الرأسمالية ترى من قبل كل شخص تقريبا على أنها طبيعية و حتمية . لكن الأمر ليس كذلك .
رغم أن الرأسمالية نظام عالمي للاستغلال و اللصوصية حيث تعمل الشركات متعددة الجنسيات في كل مكان , فإن أساسه بسيط جدا . حيث ينتج الثروة في الأساس الناس الذين يستخدمون الأدوات ليحولوا المواد الخام المأخوذة من الطبيعة . فقط لكي يبقوا على قيد الحياة يجبر العمال على أن يبيعوا عملهم ( ما يسمى “بعبودية العمل المأجور” ) و ذلك بسعر السوق . في أثناء عملهم يصنع العمال البضائع التي هي جزء من الحياة اليومية و يوفرون الخدمات . لكن المكافأة التي يحصل عليها العمال بشكل أجور أقل من قيمة المنتجات و الخدمات التي أنتجوها .
الفرق في القيمة بين ما أنتجه العمال و ما يكسبونه هو أساس الربح الذي يذهب إلى الرأسمالي . بهذه الطريقة يتعرض العمال في كل مكان للسرقة من حصتهم في موارد الأرض و من قيمة عملهم . بهذا المعنى فإنهم يتعرضون للاستغلال . من خلال تجميع قيمة ( فضل قيمة – المترجم ) عمل ملايين العمال , يزيد الرأسماليون من ثروتهم و قوتهم .
الرأسمالية هي نظام للمنافسة الشديدة ( العنيفة ) و هي نظام غير مستقر إلى حد كبير . تقود الرأسمالية إلى أزمات اقتصادية متكررة يمكن فيها للرأسماليين فقط أن ينجوا ( يبقوا ) على حساب العمال . عندما تتراجع الأرباح , يطرد العمال , و تتشكل حالة من البطالة الجماعية التي هي ميزة واسمة لحياتنا اليوم .
تنتج الرأسمالية الأشياء مقابل الربح عوضا عن أن تفعل ذلك في سبيل الحاجة ( لتلبية الحاجات ) . لذلك عوضا عن أن تنتج عددا قليلا من المنتجات المفيدة , تحاول الشركات باستمرار أن توسع عدد منتجاتها في سبيل الربح . لذلك نجد في الأسواق المركزية ( السوبرماركت ) دزينات من مزيلات الروائح , معاجين الأسنان , بودرة الغسيل . الأسواق المركزية ( سوبرماركت ) مثل تيسكو , سينسبري و أسادا جمعها تبيع نفس المنتجات تقريبا و لجميعها نفس الحافز : أن تجعل المستهلكين يشترون بضائعها . عوضا عن أن تهتم بتوفير الأشياء الضرورية لبقائنا فإنها تهتم فقط بجني الأرباح . لا يكفي أن تكون جائعا , يجب أيضا أن تملك المال و سيفضل صانعو الأرباح ترك الطعام يتعفن من أن يطعموه للجوعى و الفقراء ( مجانا – المترجم ) .
هذا يصبح صارخا ( واضحا ) أكثر عندما تكنز دول المجموعة الأوروبية جبالا من اللحم و الزبدة و الحبوب بينما تضرب المجاعة الرهيبة أجزاءا كبيرة من أفريقيا . في هذا السياق فإن كل الأفعال الخيرية غير ذات أهمية . إن خلق جبال الغذاء هو نتيجة للنقص المفروض , الذي يعني في السوق , أسعارا أعلى و أرباحا أكثر . يفضل بيروقراطيو المجموعة الأوروبية رمي جبال الغذاء هذه في البحر عن أن يهددوا الربحية أو الأرباح . هذا الشيء يحدث في كل العالم .
بحثا عن الأرباح انتقلت الرأسمالية إلى عصر الاستهلاك . يطلب إلينا أن نشتري و نشتري و نشتري . حتى الأطفال ليسوا آمنين من المعلنين الذين يقتحمون بيوتنا و يغطون كل بقعة متاحة بلوحات إعلاناتهم و شعاراتهم و شارات متاجرهم . لا تستطيع الصحف و المجلات البقاء ما لم تحشى بالإعلانات . بمساعدة المصادر التكنولوجية الهائلة تخلق الرأسمالية منتجات جديدة تتفوق على السابقة . انظر فقط إلى تغير تكنولوجيا الكاميرات على مر السنين . إن أعجوبة السنة الماضية التكنولوجية قد أصبحت لاغية اليوم . علينا أن نشتري آخر منتج , أفضل منتج .
نزعة استهلاكية كهذه لا تقتصر على البلدان الغربية “المتقدمة” . حتى أفقر المدن الأفريقية تغطيها الإعلانات التي تحث الناس على شراء منتجات غير نافعة و حتى خطيرة . لكنها الطبقة العاملة في العالم الثالث هي التي تعاني أشد من غيرها بسبب الرأسمالية العالمية , بينما تحصل الطبقة الحاكمة هناك على نصيبها من الثروة . فمواردها منهوبة – انظر إلى قتل الغابات المطرية – , و يجبر عمالها على الحياة بمستوى يسمح لهم فقط بالبقاء على قيد الحياة . أجزاء كثيرة من أفريقيا لا تستطيع أن تطعم شعوبها , لكنها تزرع الغذاء لغايات التصدير . أصبح جنوب شرق آسيا مكان العمل الشاق للعالم و مبغى العالم في نفس الوقت . في كل مكان , تخترق الرأسمالية كل جوانب الحياة . الكوكا كولا و سندويشات همبرغر ماكدونالد هي رموز حقيقية “للنظام العالمي الجديد” .

2 – السيطرة الاجتماعية

نتيجة للحياة في ظل نظام كهذا , يصاب كثير من العمال بالحيرة ( التشوش ) بشكل طبيعي , لدرجة أو أخرى , في معظم الوقت . للحفاظ على السلام و النظام في المجتمع , ظهرت مجموعة كاملة من الأساليب للسيطرة على البشر . أكثرها قوة هي الدولة , مع ذلك توجد تقنيات السيطرة الاجتماعية في كل مستويات المجتمع .
تعمل الدولة متحالفة مع الرأسمالية , التي تتقاسم معها كثيرا من المصالح المشتركة . تقدم الرأسمالية للدولة نظاما اقتصاديا يمولها من خلال الاستغلال . الدولة بدورها توفر نظاما يسمح للرأسمالية بالقيام بأعمالها بشكل جيد . في بلدان مثل الصين , كوبا , كوريا الشمالية , الخ , فإنهما تندمجان في نظام واحد , إن أفضل وصف له هو “رأسمالية الدولة” .
الدولة هي في الأساس نظام للعنف المنظم للحفاظ على هيمنة الطبقة الرأسمالية الحاكمة . لكن النظام أفضل ما يحقق من خلال قبول الناس , أكثر منه من خلال القوة العارية ( المباشرة ) . بالنتيجة , تحتوي الدولة المعاصرة على عناصر تهتم بمحاولة جعلنا نفكر بطرق معينة و نتصرف كمواطنين مطيعين . للدولة أيضا وجه لطيف ظاهريا في أنها توفر منافع رفاهية يفترض أن تكون لمساعدة الفقير , المريض و المتقدم بالسن .
عبر أساليب الحكومات التي تعمل داخل النظام البرلماني و الخدمة المدنية , تسيطر الدولة على عملياتها . القوات المسلحة , م آي 5 ( اختصار للمخابرات العسكرية البريطانية , القسم أو الفرع 5 – المترجم ) , م آي 6 ( المخابرات البريطانية الخارجية – المترجم ) , قوة الشرطة , المحاكم و السجون , جميعها تعمل لتسيطر علينا جسديا ( ماديا ) . إنهم عملاء وحشيون ( قساة ) يوقعون العقاب بنا إذا حاولنا مناقشة “حقهم” في حكمنا . إن الدولة و قوات القمع التابعة لها ليست محايدة بأي حال من الأحوال و تعارض بقوة النضال في سبيل التحرر .
دولة الرفاه , منظومة المدارس و العمال الاجتماعيين , الخ , يبدو أنهم جميعا يحملون مصالحنا في قلوبهم . لكنهم في الواقع أشكال مختلفة و أكثر تخفيا فقط للسيطرة أو أنها قد أصبحت ضرورية لأسباب اقتصادية .
توجد الخدمة ( الرعاية ) الصحية أساسا للحفاظ على قوة عمل جيدة الصحة لكن فقط للدرجة التي يحتاج فيها النظام إلى عمال أصحاء ليعملوا . تناول الكحول و السجائر سببان هامان للمرض , لكنهما يمنحان للدولة قدرا كبيرا من المال بشكل ضرائب . و لذلك لم تكن هناك أية محاولة جدية لتقويض ربحية هاتين الصناعتين . الأرباح تأتي قبل الصحة .
بشكل مشابه , فإن منظومة التعليم , بطريقة أكثر وضوحا , تنظم لتؤمن قوة عمل يمكن أن تقرأ و تكتب و تقوم بالحسابات الأساسية , إضافة إلى تعلم كيف تطيع الأوامر و تقبل السيطرة من الأعلى . يملأ المعلمون رؤوس تلامذتهم الصغار بالأفكار المقبولة من طرف الطبقة الحاكمة .
هذه الأفكار تعززها وسائل الإعلام الجماهيرية بما في ذلك التلفزيون , الراديو , صناعة الأفلام , و المجلات . يقومون فيم بينهم بخلق منظومة أفكار تعرف عادة ب”الحس ( الرأي ) العام” . الحس ( الرأي ) العام هي منظومة القيم الدارجة للطبقة المستغلة التي تقف في مواجهة الطبقة العاملة . هكذا فإن القومية , الدين , الوطنية , العنصرية و التمييز الجنسي التي تضعف من تضامن الطبقة العاملة تصبح شائعة بين الطبقة العاملة ذاتها .
كل هذه العوامل تساهم في الوهم بأن هناك حرية , عدالة , مساواة و ديمقراطية بينما تقوي في الحقيقة قبضة الرأسمالية و الدولة . خذ “الديمقراطية” كمثال . أيا كان الحزب الذي “يربح” الانتخابات العامة , فإن الرأسمالية و الدولة تبقيان بمنأى عن أي تأثير أو تغيير إلى حد كبير . ستبقى الطبقة العاملة عرضة للاستغلال و الاضطهاد و سيحتقظ الأغنياء و الأقوياء بامتيازاتهم . بما أن حزب المحافظين منخرط بشكل أكثر مباشرة في إقامة الهيمنة , فإنه في موقع أفضل للنجاح في الانتخابات . أما حزب العمال , حتى عندما يعطى فرصة الحكم , فإنه يتصرف مثل عميل أليف للرأسمالية .
خارج الدولة توجد منظمات تدعي تمثيل مصالح الطبقة العاملة بينما تساعد في حقيقة الأمر في الحفاظ على منظومة الاضطهاد و الاستغلال . النقابات هي أمثلة على هذه المنظمات . أولا إنها تضعف أي إحساس بالهدف و التضامن داخل المعامل و الصناعات بتقسيم العمال حسب مستوى مهارتهم . هذا يؤبد الاختلافات في الدخل و الوضعية ( الاجتماعية ) داخل الطبقة العاملة و يخلق “أرستقراطية عمالية” . ثانيا تنظم النقابات غالبا على أساس الصناعات و بهذا فإنها تقسم النضال . كم مرة كسرت الإضرابات في صناعات مختلفة , فقط لكي يستفرد بها واحدة تلو الأخرى ؟
النقابات هي أيضا منظمات بيروقراطية ذات مصالح منفصلة عن مصالح العمال الذين تدعي قيادتهم . يريد أعضاء النقابات أن ينتصروا في الإضرابات , يريد قادة النقابات أن يحافظوا على نمط حياتهم المريح . عندما يتعارض هذان الاثنان , يتعرض العمال للخيانة . بيروقراطيات النقابات منخرطة بشكل عميق في الرأسمالية من خلال استثماراتها , ملكيتها الخاصة , الخ .
كل عملية التفاوض بين النقابات و الإدارة ( التي تعرف بالمفاوضة الجماعية ) تخدم فقط في أفضل الأحوال حصول العمال على بعض الفوائد الإضافية بينما تحافظ على منظومة الاستغلال سليمة .
على مستوى آخر تتصرف العائلة كعدو هام جدا في أيدي من يسيطرون علينا . يتعلم الأطفال غالبا من آبائهم ( كما فعلوا هم من آبائهم أيضا ) أفكار سيطرة الذكر , العنصرية , الوطنية و ضرورة الهيمنة و الخضوع . الطرق التي يقدم فيها الناس لبعضهم البعض تعزز غالبا من هذه المظالم الفردية التي يجب تحديها .

3 – تغييرها كلية

عندما تكون قد قرأت كل ما سبق قد تكون الآن تتساءل ما الذي يمكن فعله للإطاحة بأنظمة السيطرة و الاستغلال التي تسيطر على كل جانب من حياتنا . هل التغيير ممكن حقا ؟
الجواب هو نعم بالتأكيد ! توجد الدولة و سائر المنظمات ( التنظيمات ) القمعية بالتحديد لأن هذا التغيير ممكن . إن النظام الرأسمالي في حالة دائمة من الأزمة . لدرجة ما فإن الصيرورة ( الحركة ) المستمرة من الازدهار و الركود هي جزء من كيفية عمل الرأسمالية التي تساعدها بتأكيد البقاء للأصلح فقط . من جهة أخرى فإنها تعني عدم الاستقرار الدائم و احتمال قيام انتفاضات العمال مع تزايد فشل الرأسمالية في الوفاء بوعودها .
كانت بريطانيا في الثمانينات و التسعينيات تتميز بانتفاضات محلية دورية ضد الشرطة , و البطالة , ضد الملل و ضريبة الفرد . لكن هذه محدود مقارنة بما حدث في الماضي و ما يمكن أن يحدث في المستقبل . داخل هذه العملية من التغيير الاجتماعي الراديكالي تقع الشيوعية اللاسلطوية ( الأناركية ) . لكن ما هي الشيوعية اللاسلطوية ( الأناركية ) ؟
باختصار ( سنشرحها أكثر في الفصل التالي ) , يريد الشيوعيون اللاسلطويون ( الأناركيون ) أن يروا تدمير النظام الحالي الذي يخدم الغني و القوي . نريد خلق عالم ينظم لتلبية الحاجات الأساسية لكل البشرية , حيث تعود كل منتجات عمل الجميع للجميع ( أي الشيوعية ) . نريد أيضا أن نرى إلغاء سلطة الطبقة الحاكمة . ستتم السيطرة على المجتمع من قبل جميع البشر من خلال منظماتهم الخاصة ( اللاسلطوية أو الأناركية ) . لكن أليس هذا كله حلم جميل ؟

إرث الطبقة العاملة

ليست اللاسلطوية ( الأناركية ) نتاج عقول بعض المفكرين الذين لا تواصل بينهم و بين الجماهير العريضة من البشر . إنها تنشأ مباشرة من نضالات العمال و المضطهدين ( بفتح الهاء ) ضد الرأسمالية , من حاجاتهم و كل رغباتهم غير المتحققة للحرية , و للمساواة , للسعادة و الإشباع الذاتي . في الماضي في كل مكان حدثت فيه الثورات ضد السادة , ظهرت الأفكار اللاسلطوية ( الأناركية ) و أشكالها للتنظيم , و لو لبعض الوقت فقط , غالبا دون أن تسمي نفسها لاسلطوية ( أناركية ) .
في الثورة الانكليزية للقرن 17 , فإن جماعات مثل المساواتيين ( مجموعة سياسية ظهرت أثناء الحرب الأهلية الانكليزية دعت إلى المساواة و إلى التسامح الديني – المترجم ) , المفرطين ( المفرطون في الكلام هو الترجمة الحرفية لهذه الفرقة المسيحية التي ظهرت في القرن 17 و اعتبرتها الكنيسة فرقة مهرطقة , دعوا إلى وحدة الوجود و أعلنوا ان المؤمن متحرر من كل قيد تقليدي و أن الخطيئة نتاج للمخيلة فقط و أن الملكية الخاصة خاطئة , اعتبرتهم الحكومة يومها تهديدا للنظام الاجتماعي – المترجم ) , الحفارين ( مجموعة من الشيوعيين البروتستانت الانكليز الزراعيين , دعوا إلى المساواة و إلغاء الملكية الخاصة , ظهرت في القرن 17 – المترجم ) طوروا فكرة الحرية , المساواة و العدالة . أما أثناء الثورة الفرنسية فإن العمال و الحرفيين الذين طوروا وعيهم الطبقي الخاص بدؤوا بتطوير الأفكار اللاسلطوية ( الأناركية ) ( الغاضبون ) . في كومونة باريس عام 1871 خلق العمال الفرنسيون في الواقع تنظيمات السلطة الجماهيرية التي تحدت النظام القديم لفترة محدودة من الوقت قبل أن يجري إغراقها في الدماء . في الثورات الروسية لعامي 1905 و 1917 طور العمال و الفلاحون بنى شبيهة لتلك من السلطة الديمقراطية المباشرة مثل مجالس العمال و لجان المعامل . ليس لهذا بالمناسبة أي علاقة باستيلاء البلاشفة على السلطة في أكتوبر تشرين الأول 1917 . بنفس الطريقة أقام العمال في الثورة الهنغارية لعام 1956 مجالس العمال عندما واجهوا مضطهديهم “الشيوعيين” . في أيام مايو أيار من عام 1968 في فرنسا تم الاستيلاء على المعامل و الجامعات و في كثير من الحالات أديرت هذه وفق قواعد قريبة من القواعد اللاسلطوية ( الأناركية ) .
من حركات العمال ( الشغيلة ) هذه تطورت اللاسلطوية ( الأناركية ) كقوة بين أكثر العمال وعيا طبقيا . بدأت في القرن 19 في الأممية الأولى , حيث ظهر تيار لاسلطوي ( أناركي ) متمايز , تحت تأثير الثوري الروسي ميخائيل باكونين و أصدقائه و رفاقه .
منذ ذلك اليوم كان للاسلطوية ( الأناركية ) تأثير هام على حركات الطبقة العاملة على امتداد العالم , من أمريكا اللاتينية إلى ألمانيا و السويد , إلى الصين و اليابان . و أصبحت متجذرة عميقا و مؤثرة في منظمات النضال الطبقي للعمال في إيطاليا , إسبانيا و البرتغال . و لعبت دورا في كل الثورات المعاصرة الكبرى .
دافع اللاسلطويون ( الأناركيون ) و ناضلوا دوما عن حاجة العمال ( الشغيلة ) لتولي زمام المجتمع و إدارته , و أن يأخذوا في أيديهم السيطرة على معاملهم . و حذروا من إمكانية تسلق أي حزب أو آخرين إلى السلطة على ظهور الطبقة العاملة أثناء هذه الفترات الثورية .
أثناء الثورة الروسية عام 1917 ما حذر منه اللاسلطويون ( الأناركيون ) من أن النضال قد جرى اختطافه من قبل المحترفين و السياسيين المحترفين قد ثبت أنه حقيقي . لعب المناضلون اللاسلطويون ( الأناركيون ) دورا فاعلا و هاما بين الجنود المجندين , الذين رفضوا مواصلة القتال في الحرب العالمية و شاركوا في الاحتجاجات في المدن و الريف . و ساعدوا في إسقاط النظام القيصري و حكومة سياسيي الطبقة الوسطى التي جاءت بعده .
مع تقدم عام 1917 أصبح العمال أكثر كفاحية و راديكالية . و استولوا بحماسة على إدارة المعامل و طالبوا بوضع نهاية لنظام الهيمنة القديم . و استولى الفلاحون على الأرض و عاد الجنود من العمال و الفلاحين إلى بيوتهم . الشعار اللاسلطوي ( الأناركي ) “الأرض لمن يعمل بها , المعامل لمن يعمل فيها !” و “كل السلطة للسوفييتات ( و هي مجالس العمال )” أخذها منهم الحزب البلشفي ( الشيوعي ) . بطريقة ماهرة و سريعة خدع لينين الجماهير ليستولي على السلطة . أصبح العمال خاضعين لديكتاتورية الحزب على الفور تقريبا هذه الديكتاتورية التي أصبحت أكثر وحشية بشكل متزايد مع مر السنين .
كانت الحركة اللاسلطوية ( الأناركية ) أيضا ضحية للقمع البلشفي و أعدم كثير من اللاسلطويين ( الأناركيين ) , و سجنوا أو تم نفيهم . خاف البلاشفة من التأثير المتزايد للاسلطويين ( الأناركيين ) بين الجماهير – كان اللاسلطويون ( الأناركيون ) في الخط الأمامي لإقامة لجان المعامل لإدارة المصانع .
في أوكرانيا لعبت الحركة الماخنوفية , تحت قيادة المناضل اللاسلطوي ( الأناركي ) نستور ماخنو , دورا رئيسيا في هزيمة الجيوش البيضاء ( القيصرية ) , التي كانت تتقدم في طريقها لسحق الحكومة البلشفية في بتروغراد . لقد أنقذت حياة النظام البلشفي حرفيا . لكن هذا لم يعفهم من هجمات لينين و تروتسكي . أجبر الماخنوفيون على القتال على عدة جبهات ضد الأعداء المتفوقين و هزموا في نهاية المطاف . لكن على الرغم من ذلك و في ظروف حربية صعبة للغاية , حاولوا تحقيق الملكية الجماعية للأرض في المنطقة التي كانت تحت سيطرتهم .
أيضا في قاعدة كرونشتادت البحرية , وصم البحارة و الجنود الثوريون , الذين وصفوا في عام 1917 بأنهم “زهرة الثورة” من قبل القيادة البلشفية , في عام 1921 على أنهم من “الثورة المضادة” و “حراس بيض” . ما كانت جريمتهم ؟ لقد انتقدوا ببساطة الديكتاتورية البلشفية على السوفييتات التي كانت قد أصبحت الآن أشكالا فارغة عوضا عن أن تكون منظمات للسلطة العمالية . بحارة كرونشتادت , بردة فعلهم على الوحشية الرهيبة للسياسات البلشفية , و فساد الدولة و مقننات الجوع , كانوا في الحقيقة يحيون القضية اللاسلطوية ( الأناركية ) ضد الدولة . و بسبب هذه الجرأة تعرضوا للمذبحة ( للمجرزة ) .
في إسبانيا عام 1936 واجهت الحركة اللاسلطوية ( الأناركية ) واحدة من أعظم تحدياتها و فتحت المجال أمام ثورة تلهمها الأفكار اللاسلطوية ( الأناركية ) . النقابة اللاسلطوية ( الأناركية ) الجماهيرية , الكونفيدرالية الوطنية للشغل , و المنظمة اللاسلطوية ( الأناركية ) الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) الإيبيرية ( في شبه الجزيرة الإيبيرية ) ( أو الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) الإسبانية ) , كانوا في الخط الأول للقتال عندما حاول فرانكو ( مدعوما من الجيش , و الفاشيين , و الملكيين و الكنيسة الكاثوليكية ) الإطاحة بالحكومة الجمهورية . في العديد من المناطق هزمت قوات فرانكو أول الأمر من قبل العمال و الفلاحين المسلحين . في مناطق ككتالونيا و آرغون , سيطر العمال و الفلاحون على شؤون حياتهم , و أصبحت الارض و المعامل ملكية جماعية بينهم . لكن اللاسلطوية ( الأناركية ) الإسبانية , التي كانت قد أسست أساسا حول النقابات , كان يعوزها الإدراك السياسي و سرعان ما كانت عرضة لتلاعب سياسيي الحكومة الجمهورية و “الشيوعية” . أدى هذا للأسف إلى المساومة على الكثير من الموقف و السياسات اللاسلطوية ( الأناركية ) . هزمت اللاسلطوية ( الأناركية ) الإسبانية ليس فقط من قبل الفاشيين و رأس المال الكبير بل أيضا من قبل الستالينيين و بسبب ضعف سياساتها الداخلية نفسها .
خلاصة تطور اللاسلطوية ( الأناركية ) المسجلة هنا تظهر أن التغيير الحقيقي يمكن أن يحدث فقط من قبل العمال الذين تلهمهم اللاسلطوية ( الأناركية ) . اللاسلطوية ( الأناركية ) ليست حلما طوباويا . إنها تيار تحتي ( قاعدي ) دائم الوجود في ممارسة الطبقة العاملة , المهمة المطلوبة هي في جعله التيار الرئيسي . بينما قد يسعى العمال إلى الحلول التحررية لمشاكلهم في الفترات الثورية , فهناك آخرون مثل التروتسكيين و سياسيي الطبقة الوسطى الذين يحاولون استخدامهم لكي يتسلقوا إلى السلطة .
كان اللاسلطويون ( الأناركيون ) سذجا في الماضي . رأوا أعداءهم الرئيسييين ( عن حق ) على أنها الرأسمالية الكبيرة و الدولة لكنهم لم يكونوا واعين بما يكفي للمخاطر التي يمثلها أولئك الذين يدعون أنهم جزء من حركة العمال . لهذا السبب نحتاج إلى منظمة لاسلطوية ( أناركية ) كبيرة حسنة التنظيم و واعية سياسيا . منظمة كهذه ستقدم رؤى بديلة للمستقبل , و ستطور الأفكار اللاسلطوية ( الأناركية ) و تقدم حججا ( دفاعات ) معارضة للاشتراكيين الدولتيين و الليبراليين و بقية الأصدقاء المزيفين للطبقة العاملة . إن أعداء اللاسلطوية ( الأناركية ) جيدو التنظيم , و لذلك تحتاج اللاسلطوية ( الأناركية ) لأن تكون أفضل تنظيما . المساعدة بإقامة مثل هذه المنظمة هي مهمة الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) .

4 – اللاسلطوية ( الأناركية ) – مستقبل ممكن

سيكون المجتمع الشيوعي اللاسلطوي ( الأناركي ) مختلف جذريا عن الطريقة التي نعيش بواسطتها اليوم . لقد غيرت الرأسمالية العالم أبعد من أي خيال أو تصور في المائتي سنة الأخيرة . حاول الرأسماليون و “الشيوعيون” ( رأسماليو الدولة ) الهيمنة على الطبيعة و عند قيامهم بهذا جعلونا أقرب إلى كارثة بيئية . إن أوضاعا كابوسية وشيكة جدا مع إخضاع الطبيعة للتصنيع , و الطاقة النووية , و إطراح غاز ثاني أوكسيد الكربون , إزالة الغابات , الزراعة الصناعية , الخ .
ستعني الشيوعية اللاسلطوية ( الأناركية ) إعادة تفكير جذرية ( راديكالية ) في كيف ندير حياتنا . سيتعين علينا أن نعيش في تناغم مع الطبيعة , و ليس في مواجهتها . هل نحتاج بالفعل للكثير من السيارات ؟ هل نحتاج بالفعل لعشرين نوعا من معاجين الأسنان ؟ أليست هناك أشكال خالية من التلويث لتوليد الكهرباء ؟ هذه القضايا البيئية و أخرى لا حصر لها يتعين علينا مواجهتها إذا كان للبشر أن يكون لهم مستقبل .
إضافة إلى تغيير علاقتنا بالطبيعة , سيكون علينا أن نغير الطريقة التي نرتبط فيها بعضنا ببعض . كل جوانب حياتنا الآن تخضع للسيطرة من الأعلى ( سيطرة من هم في الأعلى ) . الآلاف يقومون بوظائف السيطرة على البشر من حولهم و تقييد حريتهم . الشباب , الزنوج , المثليون جنسيا , و غير المتكيفين خاصة هم عرضة لتحرش الشرطة . ما أن تدخل المعمل حتى يغيب أي مظهر لسيطرتك الذاتية لصالح الإدارة التافهة و تنمرها ( إرهابها ) . بالنسبة لكثير من النساء و الأطفال فحتى بيوتهم غير آمنة في وجه العنف الأسري .
اللاسلطوية ( الأناركية ) تعني الحرية . يجب ألا يخضع الأفراد لتدخل خارجي طالما أنهم لا ينكرون حرية الآخرين . لكن الحرية لا تكمن فقط في أن تترك لتهتم بشؤونك بنفسك . لكي توجد الحرية الحقيقية يجب أن يكون لدى الناس أمان , بيئة آمنة و حانية ( أو مهتمة ) و وسائل تحقيق كامل الكمون البشري ( الإمكانيات البشرية ) . الحرية تعني إذن أفضل تعليم و رعاية صحية ممكنة لتسمح لنا بأن نحصل على أفضل ما يمكن من حياتنا .

ستتعزز الحرية بأفضل ما يمكن مع تطوير الجماعات ( المجتمعات ) التي يمكن للناس فيها أن يديروا حياتهم بأنفسهم . في ظل الرأسمالية تختفي هذه الجماعات لأن الأفراد و الأسر تغلق على نفسها في بيوتها منعزلة عن الآخرين . في مجتمع لا سلطوي ( أناركي ) ستظهر جماعات ذات أشكال مختلفة , غالبا على أساس العمل أو مكان السكن . هذه الجماعات ستنضم طوعا مع بعضها البعض لتخلق شبكة من المنظمات المستقلة لكن المتعاونة فيم بينها و التي ستدير المجتمع .
هذا النظام المعروف بالفيدرالية سينضم مع مجموعات أخرى من المستوى المحلي إلى العالمي . بإقامة التنظيم الاجتماعي على معاني التضامن و التعاون يمكن للأفراد أن يشاركوا في إدارة شؤون حياتهم بأنفسهم , و أن يشاركوا في توسيع حريتهم .
لذلك سيأخذ البشر , لأول مرة في التاريخ , السيطرة الكاملة على حياتهم . لن يكون هناك مكان لقيادات ( زعامات ) , أو لسادة , و لسياسيين محترفين و موظفين حكوميين . سيقوم الناس بهذه الوظائف بحيث يكون من يمارسها عرضة للاستدعاء الفوري من قبل الناس الذين يخدمونهم .
ستكون اللاسلطوية ( الأناركية ) نهاية “القانون و النظام” كما نعرفه . النظام القانوني الذي يتضمن الشرطة , القضاة , و السجون كوسائل لحماية الأغنياء و الأقوياء من الجمهور العريض للبشر . بعد تدمير انعدام المساواة و الحكومة فإن أجهزة كهذه ستحل . ستدمر السجون , و يتقاعد القضاة و سيعاد تشغيل ضباط الشرطة في أعمال مفيدة اجتماعيا . معظم الجرائم تقع ضد الملكية و سببها انعدام المساواة في الثروة . عندما تصبح الملكية جماعية و يختفي انعدام المساواة , ستختفي الجريمة أيضا . ستبقى هناك عناصر معادية للمجتمع لكن سيجري التعامل مع هؤلاء من قبل تلك الجماعات نفسها على أساس عادل و إنساني .
لقد شوهت الرأسمالية و أفسدت كل علاقة إنسانية . الجشع , البحث عن الثراء , و التقدم في الوظيفة , اختزال البشر إلى وحدات اقتصادية , عزل الأفراد , و ما إلى ذلك , هي كلها نتيجة مباشرة لوضع النقود قبل البشر .
ستلغي الشيوعية اللاسلطوية ( الأناركية ) الرأسمالية و الملكية الخاصة و تضعها ( أي الملكية ) في أيدي الناس . المباني العامة , المتاجر , المكاتب و المعامل , المستودعات و الأرض ستمتلكها الجماعات لتطورها في صالح الجميع . لكن هذا لن يعني نهاية الممتلكات الشخصية .
تتطلب الشيوعية إلغاء النقود , و إذا سمحت الظروف , توزيع البضائع و الخدمات بحرية على أساس الحاجة الشخصية . بكلمات أخرى سيكون بمقدور الناس أن يحصلوا على أي شيء يريدونه عندما يحتاجونه . إذا كان الإنتاج غير كافي لتوفير هذه الوفرة الضرورية , عندها سيجري التشارك في هذه البضائع و الخدمات بالتساوي لتأكيد توزيعها العادل . أخذا بالاعتبار تكنولوجيا الكومبيوتر الحديثة ستكون هناك القليل من الصعوبات في تخطيط الإنتاج و التوزيع ليتناسبان مع حاجات كل فرد , خاصة إذا لم يكن هناك زيادة ضائعة في الإنتاج التي تميز النظام الحالي .
في الوقت الحاضر فإن العمل بالنسبة لمعظم البشر شيء يراد تجنبه أكثر ما يمكن لكنه أيضا ضروري لتوفير مستوى مقبول للحياة . في الاقتصاد الشيوعي اللاسلطوي ( الأناركي ) سيجري إلغاء العمل غير الضروري و سيخفض العمل الضروري إلى أدنى حد ممكن ليتناسب مع رغبات البشر . عندها إما أن يقسم العمل غير الممتع بعد أن يخفض إلى أدنى حد ممكن من خلال التكنولوجيا الملائمة أو أن يقوم به أولئك الذين يجدون في أنفسهم الميل لتلك الأعمال . التمييز بين العمل و اللاعمل سيلغى ما أن يمارس البشر مرة أخرى طريقة تناغمية ( منسجمة ) للحياة .
لكن الشيوعية اللاسلطوية ( الأناركية ) ليست فقط طريقة لنوع جديد من الاقتصاد أو أسلوب جديد للتنظيم الاجتماعي . كعملية ( صيرورة ) مستمرة فإنها تبدأ قبل الثورة و تتطور بعدها , توجد هناك حاجة لمهاجمة كل المعتقدات , الأفكار , المؤسسات و الممارسات التي تحد من الحرية و العدالة . الدين , التمييز الجنسي , التمييز حسب العمر , العنصرية , الوطنية , الجشع و الاستغراق في الذات , جميعها تحتاج لأن يجري التخلص منها , و إلا فإن الثورة لن تكون ذات جدوى . لكن لا يمكننا القيام بما هو أكثر من تلخيص بعض التطورات التي ستحدث ( أو تتلو ) . كثير من الأشياء التي قد تظهر لا يمكننا أن نتنبأ بها الآن و لذلك فإن هذا التلخيص للمجتمع اللاسلطوي ( الأناركي ) ليس بأي حال من الأحوال مخططا “مقدسا” و غير قابل للتغيير .

5 – العالم بين يديك

إذا نظرت للعالم كما هو عليه اليوم بالفعل , مقارنة بالنظام الذي نريد نحن الشوعيون اللاسلطويون ( الأناركيون ) أن نراه , عندها – لنقولها بطريقة معتدلة – نكون قد حددنا حجم عملنا المطلوب ! أن نحدث تغييرا كهذا قد يبدو مهمة هائلة للغاية .
لكن قبل أن نبدأ بالشعور بشيء من الخوف بسبب هذا , تذكر أننا نعيش في عالم يتغير بسرعة . العالم الذي نعيش فيه اليوم لم يكن من الممكن تخيله قبل 20 سنة فقط . في الواقع , لقد تغير العالم في الخمسين سنة الأخيرة أكثر مما تغير في الخمس مائة سنة الماضية .
أشياء كالاقتصاد و التكنولوجيا تلعب دورا في تشكيل العالم لكن في نهاية المطاف البشر هم الذين يغيرون الأشياء بالفعل . ذكرنا سابقا دولة الرفاه كشكل من أشكال السيطرة . لكن من جهة أخرى فإن أشياء مثل الرعاية الصحية الأساسية وجدت فقط لأن الطبقة العاملة حاربت من أجلها ( رغم أن السياسيين قد ينسبوا الفضل لأنفسهم ) . من دون التهديد بالتحرك لم نكن لنفوز بتلك الأشياء أبدا . الإضرابات أو التهديد بها يساعد في تحسين الأجور و ظروف العمل . من دون الأعمال من جانب طبقتنا فإن الأشياء ستصبح أسوأ فقط . كذلك فإن الضريبة الفردية ألغيت فقط لأن الناس حاربوا و رفضوا أن يدفعوها .
حتى اليوم لدينا القدرة على التغيير إذا عملنا سوية . قوة تحويل المجتمع تكمن في أيدي من يخلقون كل شيء – أي الطبقة العاملة . هذا هو مصدر قوتنا , إذا ما استخدمناه , يمكن لهذه القوة ألا تحقق بعض الإصلاحات فقط بل أن تغير النظام بأكمله , أن تخلق ثورة اجتماعية .

اليسار

ليس الشيوعيون اللاسلطويون ( الأناركيون ) وحدهم من يتحدث عن الثورات . كان هناك الكثير من “الثورات” في الماضي , لكن الرأسمالية ما تزال موجودة . لم توجد الشيوعية الحقيقية في أي مكان بعد , الاتحاد السوفيتي السابق في عنفوان “اشتراكيته” لم يكن شيئا من هذا القبيل . بقيت “شيوعية” الدولة أحد أشكال الرأسمالية ( رأسمالية الدولة ) حيث كان الحزب الشيوعي هو السيد و بيروقراطيو الحزب هم أصحاب الامتيازات .
مع انهيار “شيوعية” الدولة ( رأسمالية الدولة ) في أوروبا الشرقية , قد يفاجئنا أن نجد مجموعات ما تزال موجودة في بريطانيا تريد ان تسير على نموذج الاتحاد السوفيتي . لكن منظمات مثل المناضل و حزب العمال الاشتراكي تستمر في الوجود حاملة نفس الرسالة القديمة , يقولون أن “العمال متخلفون” , “و يحتاجون إلى قيادة منظمات كمنظماتنا” , و يواصلون “هناك أزمة قيادة , نحن فقط نعرف الطريق إلى الأمام … نحتاج إلى الانضباط الحزبي .. إلى حزب يتألف من القادة و ممن يقادون ..” , و ما إلى ذلك .
نموذج الاتحاد السوفيتي السابق لما يسمى بالاشتراكية كان كارثة على الطبقة العاملة في كل العالم . سواء كانت هذه الدول تتبع تعاليم لينين , تروتسكي , ستالين أو ماو , فالواقع هو أن هؤلاء الأنبياء أثبتوا أنهم خصوم وحشيون للطبقة العاملة الحقيقية ( التي تتناقض مع خيالاتهم عن الطبقة العاملة ) . الرسالة واضحة : الطبقة العاملة و المضطهدون , إذا كان من الممكن أن يكونوا أحرارا على الإطلاق , يحتاجون لأن يقوموا بالعمل بأنفسهم , دون هؤلاء القادة الذين نصبوا أنفسهم بأنفسهم .
لو أن هؤلاء الأشخاص كانوا ناجحين هنا أيضا ( أي في بريطانيا – المترجم ) لجاؤوا بأشكال جديدة من الاستغلال و الاضطهاد . سيصرخون عن الاشتراكية و العالم الجديد الشجاع لكنهم هم من سيكون في موقع السيطرة و ليس المظلومين . الاسم الذي يعطونه للنظام سيتغير لكن الاستغلال و الاضطهاد سيستمران .
يستخدم حزب العمال أحيانا كلمة “الاشتراكية” لوصف سياساته , لكن ليس كثيرا ! مرة أخرى فإن حزب العمال لم و لن يكون اشتراكيا على الإطلاق . يوفر حزب العمال عدة مئات من الوظائف لمحترفي الطبقة الوسطى لكنه لم يقدم أي فائدة حقيقية لأي بشر آخرين . رغم قيام عدة حكومات لحزب العمال ( قبل سنوات كثيرة ؟ ) لم يتغير أي شيء . ما تزال هناك بطالة هائلة , اقتطاعات من نفقات الرفاهية , العنصرية و ما إلى ذلك . كانت الرأسمالية تعمل تماما كما كان عليه الحال من قبل .

البديل اللاسلطوي ( الأناركي ) – الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية )

أسست الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) للمساعدة في النضال في سبيل عالم أفضل – عالم دون سياسيين و جنرالات , دون كهنة و سادة . بينما لا نرى أنفسنا على أننا مجموعة من المعلمين الذين يملكون كل الأجوبة , فإننا نعتقد أنه لدينا بعض الآراء و الأفكار المفيدة التي يمكن للطبقة العاملة أن تستخدمها . لدينا أيضا رؤية واضحة عن كيف نحقق عالما ليس فيه استغلال .
في الوقت الراهن فإننا نحاول أن ننشر أفكارنا بين الطبقة العاملة . هذا يعني إنتاج المجلات , الكراسات , الكتيبات , البوسترات , شرائط الكاسيت , الخ , لإيصال الرسالة اللاسلطوية ( الأناركية ) إلى أوسع جمهور ممكن . لكن الشيوعية اللاسلطوية ( الأناركية ) لا تتعلق فقط بالأفكار الجيدة . الأفكار لوحدها عديمة الفائدة , يجب أن يصار إلى تطبيقها . لذلك تنخرط الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) في الدعم النشيط للمضربين , سكان البيوت , المستأجرين و السجناء , التظاهرات , الاعتصامات , الاحتجاجات , الخ . نحن لا ننخرط فحسب لننشر أفكارنا بل لأننا نؤمن بأن نضالات كهذه و ربطها بالحركات الاجتماعية سيخلق ثقة طبقية في قدرتنا على تغيير الأشياء . إن تعزيز مثل هذه الثقة مهم لأنه يعني أن انتصارا صغيرا اليوم يمكن أن يؤدي إلى انتصار أكبر في الغد .
إننا ننخرط في هذه الأمور كشيوعيين لاسلطويين ( أناركيين ) , بكلمات أخرى إننا ندفع فكرة أن كل النضالات يجب أن يقودها أولئك المنخرطين فيها مباشرة و ليس من قبل أحزاب من السادة أو المحرضين أو بيروقراطيي النقابات , أو قادة المجتمع الذين ينصبون أنفسهم بأنفسهم .
إننا ندعم خلق منظمات قاعدية في كل جوانب المجتمع , مثل مجموعات الطبقة العاملة و المجموعات المستقلة ذاتيا ( المسيرة ذاتيا ) لمحاربة الاضطهاد الجنسي . أيضا فإننا ندعم مجموعات الطبقة العاملة المستقلة ذاتيا من الزنوج و نشارك في النضال ضد العنصرية و الفاشية . في أماكن العمل ندعو إلى بناء حركة مستقلة قوية خارجة عن سيطرة النقابات و الإدارة . في نفس الوقت نسعى لخلق مجموعات لاسلطوية ( أناركية ) ثورية في الصناعات لكي تنشر الرسالة اللاسلطوية ( الأناركية ) . في كل الحالات فإن النضال في سبيل الحرية هو في نفس الوقت نضال ضد الرأسمالية .
تحاول الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) ألا تجعل لأية قضية أو نضال أولوية على القضايا الأخرى . لأنه لوقت طويل كانت الطبقة العاملة مقسمة و محكومة . من الهام جدا ربط كل نضالات الطبقة العاملة لكي نخلق حركة جماهيرية اجتماعية ضد النظام القائم .
و هدفنا على المدى المتوسط هو خلق حركة تضامن هائلة من المقاتلين ضد اضطهاد الطبقة الحاكمة .

ثقافة مقاومة الطبقة العاملة

من المهم خلق الوسائل و وضعها بيد طبقتنا للرد على الهجمات . هذه الأيام لأن النضالات ترى غالبا منفصلة عن بعضها البعض , يجري الاستفراد بها واحدة تلو الأخرى . إن خلق وحدة حقيقية للطبقة العاملة يعني أن الهجوم على أي جزء من طبقتنا سيرى على أنه هجوم عليها كلها .
إننا لا نقول أن حركة كهذه يجب أن تكون دفاعية . إننا من خلال بناء الثقة في أنفسنا كطبقة فإننا نخلق الوسائل لنبدأ بالهجوم الفعلي ضد النظام .
و بالبدء بالهجوم نعني خلق حركة جماهيرية منظمة ذاتيا و خلق مجالس العمال كأسلوب لسلطة الطبقة العاملة و تنظيمها الذاتي . يضاف إلى هذا منظمات المجتمع و السكان الجماهيرية التي تقع تحت سيطرة أولئك المنضوين في و الداعين إلى إضرابات جماعية عن دفع الإيجارات , التظاهرات , الاحتجاجات , و الاضطرابات الاجتماعية . حركة كهذه ستملك القوة لكي توقف آلة الطحن الرأسمالية .
إن طبقة السادة سعيدة بالأشياء كما هي ( حتى مع التأرجحات الاقتصادية الحادة ) . إنهم مرعوبون من أفكار الشيوعية اللاسلطوية ( الأناركية ) . و عندما نتحدث عن خلق حركة اجتماعية جماهيرية للمقاومة ستقوم بمهاجمة أسس النظام الرأسمالي ذاتها , نعرف عندها من التاريخ أن الرأسماليين سيستخدمون كل قوى الدولة ليوقفوها . هذا لأننا نتحدث عن ثورة اجتماعية . سيحاولون إدخال ليس فقط الشرطة بل الجيش أيضا ( إذا بقي مواليا للنظام ) . سيستخدمون مجموعات الفاشيين , الجواسيس , العناصر الاستفزازية , المرتزقة , أي شيء ليوقفونا .
لهذا فمن المحتمل أن يتلو أي ثورة اجتماعية محاولة للقيام بثورة مضادة من طبقة السادة و طفيلييها . لذا ستتطلب أية حركة اجتماعية انتفاضة مسلحة ضد طبقة السادة . الصراع الطبقي تحت سلطة العمال يمكن أن يضع في الممارسة عدة جوانب من الشيوعية اللاسلطوية ( الأناركية ) , لكن قد تكون هناك حاجة لإقامة ميليشيات عمالية لكي يدافع العمال عن أنفسهم و ليهزموا الرأسمالية في نهاية المطاف و يدمروها بشكل كامل .
قد يبدو هذا شيئا صعبا شيئا ما , لكن مع اندفاع الرأسمالية نحو المزيد من انعدام الاستقرار الاقتصادي , و الحروب النووية و “التقليدية” , و تدمير البيئة , فإن الأوقات السيئة موجودة بالفعل و هي تصبح أسوأ مع كل دقيقة .

الوسائل و الغايات

إننا نريد مستقبلا لأنفسنا و لأطفالنا – مستقبلا يعد بأقصى درجة من الحرية و من دون استغلال اقتصادي . إننا نؤمن بأننا قد وضعنا الأساس لذلك اليوم . تناضل الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) في سبيل مستقبل كهذا . إننا ننظم أنفسنا اليوم بطريقة تعكس هدفنا النهائي . نحن لسنا بيروقراطية متصلبة ( مثل المنظمات اليسارية ) تدار و تخضع لتلاعب سادة الحزب . في الواقع ليس لدينا موظفون دائمون أو موظفون طوال الوقت و لا لجان مركزية , لا قادة و لا من يقادون . مواقفنا فيما يتعلق بالعديد من القضايا و الأفعال نقررها بالمشاركة المتساوية ( طالما اختار الناس المشاركة ) بطرق متعددة . تتضمن هذه المناقشات المطبوعة في نشرة داخلية , و الكونفرانسات السنوية ( المفتوحة أمام جميع الأعضاء ) , و اجتماعات المندوبين ( المكونة من المندوبين المؤقتين للمجموعات المحلية و الأعضاء الأفراد ) و المدارس النهارية المنتظمة . كل “الموظفين” ( مثل أمناء الصندوق ) ينتخبون لفترات محددة و يمكن تغييرهم من قبل الكونفرنس ( المؤتمر ) أو اجتماعات المندوبين إذا تصرفوا بطريقة غير مناسبة .
الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) , كما يقترح اسمها , هي فيدرالية . المقصود من الفيدرالية أن تعمل بطريقة موحدة لتحصل على أكبر تأثير داخل الطبقة العاملة . لذلك فإن أعضاءها المنضمين إليها يقبلون عددا من الأهداف و المبادئ الأساسية ( المطبوعة في آخر هذا الكراس ) . يشارك الأعضاء أيضا في رسم سياساتنا , و يتحملون مسؤولية مساعدة وضعها في التطبيق . لكن هذا يعني أن المجموعات المحلية و الأعضاء الأفراد سيضعون أهدافهم و أفعالهم في هذا السياق .
تقع مسؤولية إدارة الفيدرالية اللاسلطوية ( الأناركية ) بيد كل أعضائها . إننا نريد أن خلق عالما توجد فيه السلطة بأيدي كل البشر .

ترجمة مازن كم الماز
الإدارة الذاتية للعمال – الأسئلة الأكثر شيوعا

ما هي الإدارة الذاتية للعمال ؟
الإدارة الذاتية للعمال هي طريقة لإدارة مكان العمل ( أي المعمل ) من دون سادة أو تراتبية هرمية إدارية ثابتة . بدلا من ذلك يدار المعمل بشكل ديمقراطي من قبل عماله أنفسهم . لا نعني بالديمقراطية هنا أن ينتخب العمال مديرا ليقرر هو القرارات نيابة عنهم . إننا نعني أن يقرر العمال بأنفسهم كيف سيديرون كل الأشياء كمجموعة . لن يمتلك أي شخص في شركة تدار ذاتيا السيطرة على بقية العمال – سلطة اتخاذ القرارات سيشترك بها كل العمال على التساوي .

كيف تعمل الإدارة الذاتية للعمال ؟
كل معمل مدار ذاتيا سيدار من خلال اجتماعات وجها لوجه لكل من يعمل فيه – تسمى بجمعية العمال . سيقرر عمال كل شركة بشكل جماعي كل القرارات “الإدارية” على أساس عامل واحد – صوت واحد أو على أساس الإجماع . يمكن لعمال كل قسم أن يشكلوا جمعياتهم الخاصة الأصغر , التي سيأخذون فيها القرارات التي تؤثر على أقسامهم فقط , و هكذا حتى أصغر مجموعة من العمال .

ألا تستهلك الإدارة الذاتية للعمال الكثير جدا من الوقت ؟
ليس بالفعل . يتذمر المدراء عادة من أن وظائفهم تستهلك الكثير من الوقت , لكنهم يقضون معظم أوقاتهم في القيام بأعمال إدارية . بينما يستغرقون وقتا قليل نسبيا في اتخاذ القرارات الإدارية الكبيرة .
لكن في المعامل و المصانع الكبرى هناك الكثير جدا من العمال لكي يكون من الممكن أن يجتمعوا في لقاء واحد كل يوم . يمكن لجمعية كل العمال في الشركة أو المعمل أن تجتمع مرة في الأسبوع , أو مرة في الشهر . إنها ستركز على القرارات الكبرى التي تتعلق “بسياسة” الشركة – مثلا تلك التي يرى العمال أنها الأكثر أهمية .

إذن كيف سيتم تنسيق العمل على أساس يومي ؟
سيجتمع العمال في جمعيات أقسامهم و مجموعات عملهم ليتخذوا آلاف القرارات اليومية . سيرسل كل قسم مندوبا إلى “لجنة المعمل” لتنسيق أعمالهم .
المندوبون ليسوا مدراءا محترفين . إنهم عمال عاديون أرسلتهم جمعيات أقسامهم مع توجيهات خاصة ( تفويض ) , يعودون بعدها إلى هذه الجمعيات ليقدموا تقريرا عن المناقشات و نتائجها , و بعد مشاورات إضافية سيعود نفس المندوبين أو مندوبين غيرهم مرة أخرى بتوجيهات جديدة . ما أن ينتهي اجتماع لجنة المعمل حتى يعود مندوبيها إلى أعمالهم اليومية ( المعتادة ) .
أية حلول وسط يجري التوصل إليها في اجتماعات المندوبين تبقى قابلة للتصحيح ( أو للتعديل ) من قبل جمعيات الأقسام . و يمكن استدعاء المندوبين إلى لجنة المعمل أو تغييرهم في أي وقت . لذلك لن تخبر لجنة المعمل العمال ما هي السياسة الرسمية – بل العمال هم الذين سيخبرونها بهذه السياسة . إنها ليست هيئة إدارية , بل وسيلة للتواصل ( الاتصال ) بين الأقسام المختلفة . ليست لجنة المعمل في الواقع هيئة دائمة حتى , بما أن مندوبين مختلفين سيتم اختيارهم لكل اجتماع غالبا , بحيث أن كل شخص في المعمل سيشترك في هذه المهمة .

هل سيكون هناك مدراء ؟
لا . تلغي الإدارة الذاتية للعمال الانقسام ( التقسيم ) الدائم بين المدراء و بين العمال . عوضا عن ذلك سيقوم الجميع بالعمل الإنتاجي الفعلي – إنتاج المنتجات , تصميم هذه المنتجات , صيانة الآلات , جمع المعلومات و ما إلى ذلك – و سيديرون في نفس الوقت و بشكل جماعي أعمالهم الخاصة . تعني الإدارة الذاتية للعمال أن العمال سيديرون أنفسهم بأنفسهم في الواقع , و بالتالي لن يكون هناك مدراء محترفون أو تراتبية هرمية إدارية – فقط عمال عاديون ينسقون أعمالهم كأشخاص متساوين .
لاحظ أن رفض تراتبية هرمية إدارية ثابتة لا يعني بالضرورة رفض القيادة . إذا احتاجت عملية تحميل المتاع على طائرة ما مثلا لقائد فريق , فهذا ما يجب أن يكون . لكن لا يوجد سبب لأن يكون نفس الشخص الذي يقوم بدور القائد اليوم هو نفسه الذي سيقوم به في الغد . بنفس الطريقة قد يتطلب كتابا ما محررا رئيسيا , لكن لا يوجد هناك سبب لأن يكون نفس الشخص ( المحرر ) هو المسؤول عن كل الكتب التي ستصدر . قد يقوم شخص آخر من المجموعة العاملة بتحرير الكتاب التالي . و حيثما يحتاج الفريق إلى قائد لتنفيذ مهمة ما , يجب أن يجري انتخابه و تغييره من قبل نفس الفريق , و عليه أن يعمل ضمن القرارات التي اتخذت ديمقراطيا من قبل كل أعضاء الفريق .

لكن حتى لو كان لعمال النظافة حقوق تصويت كاملة في قرارات معمل ما , كيف سيمارسون نفس التأثير الذي سيمارسه أولئك الذين يضعون الميزانيات أو يصممون المنتجات ؟
هذا صحيح . رغم الحقوق المتساوية , فإن عمل عمال النظافة قد لا يشكل تحديا لقدراتهم الفكرية و قد لا يزودهم بالمعلومات الضرورية عن الخيارات التقنية أو بمهارات اتخاذ القرارات .
أحد المقاربات هي تدوير الأعمال ( الوظائف ) بشكل منتظم , بحيث أن المهندسين سيقومون ببعض أعمال النظافة و هكذا . أكثر الأعمال الكريهة أو المملة سيجري تدويرها بين كامل قوة العمل , بحيث لن يمضي أي شخص كل وقته في القيام بهذه المهام ( الوظائف ) المثبطة . لكن التراتبيات الهرمية للقوة ( السلطة ) لن تنتهي تماما بالقيام بخلط ( تدوير ) مؤقت بين الوظائف و من يقوم بها , و ذلك إذا بقي الاختلاف بين نوعية و قوة وظائف الأشخاص اليومية كبيرا .
عوضا عن تقسيم العمال إلى عمال فكريين و عمال يدويين , وضع اقتراح أنه على كل عامل أن يقوم ب”وظيفة مركبة متوازنة” . أي أن يكون لكل عامل مجموعة من المهام تتألف من مسؤوليات تلبي ( تشبع ) حاجاته بشكل متقارب مع مهام و مسؤوليات الآخرين . هذا لا يعني أنه يجب على كل شخص أن يقوم بكل شيء . بل يعني أن المهام أو الوظائف الستة مثلا التي علي أن أقوم بها بانتظام يجب أن تكون مقوية أو معززة للشخصية أو لتطورها مثل المهام الستة التي عليك أن تمارسها بانتظام . يجب على كل شخص أن يكون لديه توزان تقريبي من المهام و الوظائف العقلية و المتكررة ( المملة ) . لذا عوضا عن سكرتيريين يردون على التلفونات و يتلقون الأوامر , سيجيب بعض العمال على التلفونات و سيقومون بالحسابات بينما يتلقى آخرون التوجيهات و يصممون المنتجات .
لا نقترح أن يكون عند كل شخص قدرات متساوية , رغم أن تعليما أفضل و فقرا أقل سيقوم بالكثير لجعل الأمور متساوية بالفعل . لن نقوم جميعنا بالوظائف الفكرية أو اليدوية بشكل متساوي تماما , لكنا سنمارسها كلها بما يكفي لكي نطور خبراتنا و آراءنا الخاصة لكي تمكننا من ممارسة اتخاذ القرارات . في النهاية , ليست الأفكار الجيدة احتكار لفرد أو مجموعة . نحن عندما يتعلق الأمر بالجنس أو بالرياضة مثلا لا نقول أن “الأفضل” فقط يمكنه ممارستها – نفس الشيء ينطبق على استخدام عقل كل إنسان .

لكن ماذا عن العلاقات بين المعامل ؟
حسنا , يعتمد هذا على كيف يرغب الناس بتسيير أمورهم . المعامل المدارة ذاتيا قد تتنافس في السوق كما تفعل المعامل الرأسمالية الآن . رغم أن هذا سيخلق هرما من المظالم .
يقول آخرون أنه على المعامل أن تنضم إلى بعضها البعض لتشكل “كونفيدراليات” – أي اتحادات حرة و متساوية بين المعامل التي ستستبدل المنافسة بالتعاون . يجب أن تدار هذه الكونفيدراليات من مؤتمرات المندوبين المنتخبين من كل معمل , الذين يجتمعون معا ليتخذوا القرارات التي تؤثر على الاقتصاد ككل . يجب أن تخضع هذه المؤتمرات للسيطرة من الأسفل , لأنه يجب أن يكون هؤلاء المندوبين مفوضين من جمعيات معاملهم و يمكن استدعاؤهم في الحال من العمال الذين انتخبوهم . كل القرارات التي تتخذ في المؤتمرات يمكن تعديلها بتصويت جميعات العمال في كل معمل . لذلك في الممارسة ستتخذ القرارات التي تؤثر في الاقتصاد ككل من قبل كل شخص عمليا , بينما سيكون المندوبون مجرد سفراء فقط أكثر منهم واضعين فعليين لتلك القرارات .
في هذه الكونفيدراليات ستوافق المعامل على سعر عادل لكل منتج , يتقرر على الأغلب على أساس ساعات العمل الذي استغرق لإنتاجها . أو قد تعقد المعامل اتفاقات متبادلة لتتبادل منتجاتها مجانا .
يعود الفضل في هذه الأفكار لميكائيل ألبرت و روبن هانل . كثير من مقالاتهم و أفكارهم موجودة على الانترنيت على موقع http://www.zmag.org/parecon/indexnew.htm
بقلم أليخاندرو فيغا

نقلا عن http://libcom.org/library/workers-self-management-faq

فندق باون – الأرجنتين , مثال على الإدارة الذاتية للعمال

يدار فندق باون الواقع في 360 شارع كالو – بوينس آيرس بشكل جماعي من قبل عماله , و هو يخدم كفندق و كمكان اجتماع مجاني للمجموعات اليسارية و العمالية الأرجنتينية . و يستخدم أيضا كمسكن شخصي لبعض من عماله .
اقتتح الفندق في عام 1978 حيث كان أصحاب هذا الفندق من أربعة نجوم قد حصلوا على إعانات مالية حكومية ضخمة كجزء من الاستعدادات لكأس العالم بكرة القدم 1978 التي أقيمت في الأرجنتين ذلك العام . تلقى المالك الأصلي مارسيليو لوركوفيتش 37 مليون دولار أمريكي في عام 1976 من مؤسسة حكومية مقرضة للمال لأصحاب الأعمال . لكن السياحة في الأرجنتين عانت من نتائج الديكتاتورية العسكرية و حرب الفوكلاند و انهيار السياسات الاقتصادية للبلاد . و ازداد تدهور أحوال الفندق المالية بعد افتتاح مجموعة من الفنادق المنافسة و الأحدث في التسعينيات و من الأزمة التي عصفت بالأرجنتين في الأعوام الأولى من الألفية الجديدة . بعد اضطرابات ديسمبر كانون الأول 2001 و بعد اندلاع الكثير من الحرائق في المدينة أغلق فندق باون في 28 ديسمبر كانون الأول 2001 .
في مارس آذار 2003 و بمساعدة الحركة الوطنية لتأهيل ( تعافي ) المعامل قام العمال السابقون في الفندق باحتلال المبنى . بينما استمروا بالنضال من أجل امتلاكه بواسطة الأعمال الكفاحية و المفاوضات قاموا بإصلاح المبنى و أعادوا افتتاحه تدريجيا . منذ ذلك الوقت انضم 150 عامل إلى تعاونية باون التي تدير و تسير الفندق , افتتح هؤلاء مقهى على واجهة الفندق ( أخذ اسم المقهى FaSinPat , من اسم معمل سيراميك أرجنتيني يقع تحت سيطرة العمال أيضا ) , و قام هؤلاء العمال بتجهيز أكثر من 200 غرفة بالفندق نفسه . يحقق فندق باون اليوم أرباحا متزايدة و هو مركز هام للنشاط الثقافي و السياسي في بوينس آيرس . لكن قانونية ملكية العمال و عملهم في الفندق ما تزال موضع خلاف . في 21 أكتوبر تشرين الأول 2005 أبلغت السلطات العاملين في الفندق أنه بينما من حق العاملين الأصليين في الفندق السكن فيه فإنه ليس من حقهم استثماره في العمل . بعد ذلك أغلقت مداخل الفندق بالشمع الأحمر الذي أزاله العمال بسرعة و واصلوا العمل فيه حتى اليوم .
في مايو أيار 2006 وافق القاضي كارلا كافالييري رسميا على إيقاف العمل بأمر الإغلاق . يستطيع العمال الآن الدخول و الخروج بحرية و بشكل قانوني من الفندق . يبقى أن يقرر القضاء من هو المالك الرسمي للفندق . تقدم عمال الفندق بدعوى لنزع ملكية الفندق تمنحهم الحق بملكيته و ينظر فيها اليوم على المستويين البلدي و الفيدرالي ( الأرجنتين جمهورية فيدرالية ) . بينما دعم عضو الكونغرس الوطني فيكترويا دوندا هذه القضية يعارضها الملاك الأصليون للفندق يقودهم مارسيليو لوركوفيتش , و تدعم هذه القضية تعاونية باون التي وزعت التماسا دعما للقضية .
نقلا عن http://en.wikipedia.org/wiki/Hotel_Bauen بتصرف

هەژێن

*24ی سێپتەمبەری 2010

بەشی سێیەم

چەوسانەوەی نەتەوەیی و نیشتمانی.

چه‌وسانه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانی واته‌ پێشێلكردنی مافه‌ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانییه‌كانی تێكڕای میلله‌تێک یان نه‌ته‌وه‌یه‌ک یان كۆمه‌ڵه ‌نه‌ته‌وه‌یه‌ک به‌ چینه ‌چه‌وساوه‌ و چه‌وسێنه‌ره‌كانیه‌وه‌ له ‌لایه‌ن چینه‌ چه‌وسێنه‌ره‌كانی میلله‌تێک یان نه‌ته‌وه‌یه‌ک یان كۆمه‌ڵه ‌نه‌ته‌وه‌یه‌كی دی؛ ل25

من ناکۆکیم لەتەك ئەم پێناسەدا هەیە، چونکە هیچکات لە سایەی داگیرکەردا بەرژەوەندی مشەخۆران و بۆرجواکانی نەتەوەی ژێردەست پێشێڵ ناکرێن و بەڵکو یەکانگیر دەبن و ئەمەش لە قۆناخی دەرەبەگایەتیشدا هەر وابووە و هەر بۆیە ئاخاکانی کوردستان بوونەتە نوێنەر و دەستوپەیوەندی داگیرکەرانی ئیمپراتۆری ئوسمانی و ئێرانی و لەشکری ئیمپراتۆرییە ئەوروپییەکان. هەرواش وەك بەخۆمان بینیمان سەرۆکهۆز و دەرەبەگ و دەوڵەمەندەکان لە هەموو سەردەمەکان و لەتەك هەموو ڕژێمە یەك لە دوای یەکەکانی عیراق و کودەتاکانیان دەگونجان و بەرژەوەندیییان دەپارێزرا و دەکرانە کوتەك بەسەر چین و توێژە نەدار و بندەستەکانەوە. لێرەدا گرفت لە نەبینی هاوبەرژەوەندیی چینی مشەخۆر [بۆرجواز]ی نەتەوەی ژێردەست لەتەك چینی [مشەخۆری] سەروەری نەتەوەکانی دیکە، بەڵکو ئاشکرا هاوبۆچوونی لەتەك پاگەندەی ناسیونالیستەکاندا هەیە. بۆ نموونە ئەگەر سەرنجی تێکەڵاوی کۆمەڵایەتی ئەندامانی توێژە کۆمەڵایەتییەکانی نەتەوەکان لەلایەك و ئەندامان و توێژەکانی چینە مشەخۆرەکان لەلایەکی دیکەوە بدەین، زۆر بە ئاسانای بە سەرەنجامێکی پێچەوانەی هاوبەرژەوەندیی و هاودەریی چینەکان [چەوساوان و مشەخۆران]ی نەتەوەی ژێردەست یا نەتەوەکانی دیکە، دەگەین. بۆ نموونە بە درێژایی جەنگی ڕزگاری لە داگیرکاری ڕژێمەکانی عیراق، سەرمایەداران و سەرۆکخێلان بەردەوام لەتەك ئەو ڕژێمانەدا لە ئاشتی و سەوداومامەڵەدا بوون، لە بەرامبەردا تاکە چەوساوەکانی [ژێردەستان چ کورد و چ عەرەب] لە هەردوولاوە بەکوشت دراون و بوونەتە قوربانی کێشمەکێشی دەسەڵاتخوازیی مشەخۆرانی عەرەب و کورد. باشترین نموونە لەو کاتەدا [1992 -2003] کە دانیشتوانە کوردەکانی کەرکووك لەلایەن ڕژێمی بۆرجوازی بەعسەوە دەردەکران، هاوکات ژوورەکانی بازرگانی بەغداد و سلێمانی لە هاتووچۆ و مامەڵەدا بوون، لە کاتێکدا کە ناڕازییانی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی بەعس [بە دیرایکراوی کوردەکان] سەرکوت دەکران، دەسەڵاتدارانی کورد لە جەنگی ناوخۆیاندا [31ی ئابی 1996]پێشلەشکریی (ڕژێمی بۆرجوازیی بەعس)یان دەکرد. بەو جۆرە دەبین بە ئێستاشەوە کە بیست ساڵە بۆرجوازی کورد لە هەرێمی کوردستاندا سەروەرە، پرسی نەتەوەیی تاکەکانی کورد لە ناوچە دابڕاوەکان چارەسەر بووە و نە خەونەکانی تاکی کورد، کە لە ناهوشیاریدا بە بەدەسەڵاتگەیشتنی چەند پارتێکەوە گرێی دابوون، نەهاتوونەتە دی و بەردەوام لە خەباتی ڕۆژانەدا قوربانی بۆ هاتنەدییان دەدات، هەروە‌ك چۆن لە سەردەمی زاڵی دەسەڵاتی بۆرجوازی عەرەب لە هەرێمی کوردستاندا، قوربانی بۆ دەدان.

ئایا ئەو کەتوارانە، ناڕاستی چەوساوەیی چینە داراکانی نەتەوەی ژێردەست لە سایەتی سەروەری بۆرجوازی نەتەوەکانی دیکەدا و هاوخەباتی چینی چەوساوە و مشەخۆری نەتەوەی ژێردەست، ناخەنە ڕوو؟

ئەم بۆچوونەی نووسەر ئەگەر لە سەرەتای حەفتاکانی سەدەی ڕابوردوودا، لە کاتێکدا نە پارتە چەکدارەکانی بۆرجوازی کورد پێشلەشکری سوپای ئێران و تورکیە و عیراقیان کردبوو و نە بەدەسەلات گەییشتبوون و نە ڕژێمی داگیرگەری بەعس ڕاماڵرا و ڕووخێنرابوو، بە هۆی هەژموونی بۆچوونەکانی لێنین و ماوتسی تۆنگ و هۆشی مینە و ئەوانی دوای ئەوانەوە لەمەڕ قۆناخی ڕزگاریی نیشتمانییەوە، پاساو درابن و دەنگە نەیارەکانیان سەرکوتکرابن و گوێگریان هەبووبێت، ئەوا ئێستا پاش ئەو ڕووداوە، نەك ئەو بۆچوونانە دروست نەبوون و نین، بەڵکو پێچەوانەکەیان ڕاستییەکی سەلمێنراوی بەڵگەنەویستە.

دووه‌م – ئه‌و كێشه‌یه ‌كێشه‌ی نێوان دوو چینی چه‌وساوه‌ و چه‌وسێنه‌ر نییه.. چونكه ‌هه‌ردووكیان له ‌لایه‌ن كۆمه‌ڵێكی دیكه‌وه ‌مه‌به‌ست له ‌چینه ‌چه‌وسێنه‌ره‌كانیه‌تی – ده‌چه‌وسێندرێنه‌وه‌.. بۆیه ‌چاره‌سه‌ره‌كه‌شی – ئه‌گه‌رچی چاره‌سه‌ره‌رێكی كاتیی یان دیاریكراو ده‌بێ – به راپه‌ڕینی تێكڕای كۆمه‌ڵ و به‌سه‌رپه‌رشتیی بۆرجوا نیشتیمانیی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كان ده‌بێ، هه‌رچه‌نده‌ كرێكاران و زه‌حمه‌تكێشان سووته‌مه‌نیی یه‌كه‌می ئه‌و راپه‌ڕینه‌ن.. به‌ڵام هه‌ر له‌ژێر سه‌رپه‌رشتیی بۆرجواكان ده‌بێ و هه‌ر ئه‌وانیش ده‌سه‌ڵاتی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانیی به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌گرن. ل25

لێرەشدا هەمان بۆچوون بە زاقی خۆی نیشان دەدات، ڕاستە چینی مشەخۆری نەتەوەی ژێردەست بۆ کۆمەڵێك بەرتەری زیاتر ململانێی مشەخۆرانی داگیرگەر دەکات، بەڵام هەم بە پێی یاساکانی سەروەری سیستەمی چینایەتی، بۆرجوازی نەتەوەی ژێردەست شانبەشانی بۆرجوازی داگیرگەر تاکەکانی کۆمەڵگە دەچەوسێنێتەوە و هەم دیسانەوە چەوساوانی نەتەوەی بندەست وەك سووتەمەنی بۆ گەیشتن بەو ئامانجە بەکار دەبات و هەم وەك دەبینین و بینیمان، نوێنەرانی رامیاریی مشەخۆرانی نەتەوەی داگیرکراو، واتە پارتە بۆرجواکان، دژایەتی هەر ڕێکخستنێکی سەربەخۆی چینایەتی چین و توێژە بندەستەکان دەکەن، ئیدی ئەو ڕێکخستنانە ئابووریی بن یا ڕامیاریی یا کۆمەڵایەتی… دەتوانن سەرنجی مێژووی بزاڤی چەکداری کورد بدەن، کە وەك هێزی جەنگی بەرژەوەندی و بەرتەریخوازی بۆرجوازی وڵاتی داگیرکراو بەرامبەر بۆرجوازی داگیرگەر… کە هەم لە لادێکاندا هەم لە شارەکاندا، هەم لە کارگە و خوێندنگەکاندا بەشداریی سەرکوتکردنی جەماوەرییان کردووە. وابزانم نموونە پێویست نییە و ئەو ڕووداوانە لە ژیانی خودی ئێمەدا ڕوویانداوە و دەدەن.

بەداخەوە، بەپێی ئەو تێزەی نووسەر بێت، وەك بۆرجواکان خۆیان دەیانوت و دەیڵێنەوە، دەبێت چین و توێژە بندەستەکان واز لە خەبات بۆ لەنابردنی ستەمی چینایەتی تا دوای چارەسەری ستەمی نەتەوایەتی و بەدەسەلاتگەیشتنی بۆرجوازی (ئەوەی نووسەر نێوی ناوە بۆرجوا نیشتمانی، کە لە ڕاستیدا بێنیشتمانترین چین، بۆرجوازییە و نیشتمان تەنیا دێوجامەیەکە، کە چینە بندەستەکانی پێ فریودەدات و نیشتمان هەمان موڵك و سەرمایەیە کە هەیەتی و بەس). باشە چۆن دەبێت هەروا مل بەوە بدەین، کە کرێکاران و زەحمەتکێسان سووتەمەنی شتێك بن، کە بەرژەوەندی چەوسێنەرانی خۆیانی تێدایە؟

ئەگەر سەردەم و قۆناخێکی وا [بەدەسەڵاتگەیشتنی بۆرجوازی نەتەوەی ژێردەست] ناچاری و بێ چەندوچوون بێت و وەك پردێك بۆ پەڕینەوە ناچار بین بەسەریدا تێپەڕین، بە بۆچوونی من لەبری هاندانی کرێکاران و زەحمەتکیسان بۆ بەشداری لەو ڕاپەڕینە تێکڕاییەدا و بوونە سووتەمەنی. باشترە، کە بۆ ئەوە بانگەوازییان بکەین، کە ببنە سەیرگەری بێلایەن و با بۆرجوازی نەتەوە و دەسەڵاتخوازانی لەتەك بۆرجوازی داگیرگەر وەك جانەوەری دڕندە یەکدی شندڕ شندڕ بکەن و کێشەی خۆیان یەکلایی بکەنەوە؟

بە بۆچوونی من، نەك ئەمە ناکۆکییە، بەڵکو گواستنەوەی هزر و ئایدیای بۆرجواییە بۆ ناو چین و توێژە چەوساوەکان بەنێوی سۆسیالیستبوون و کۆمونیستبوونەوە، واتە دەکاتە فڕیودانیان. ئەمە نەك پێچەوانەی بنەماکانی مارکیسزم، کە نووسەر پێداگرییان لەسەر دەکاتەوە، بەڵکو پێچەوانەی بنەماکانی ئازادیخوازییە، چونکە ڕێز و سەربەخۆیی مرۆڤ وەك تاك، ڕێگەمان پێنادات، خۆمان بکەینە قوربانی بەسەروەربوونی چەوسێنەرانمان. لێرەدا ئەم پرسیارە دێتە پێشەوە، ئەو دەستکەوتانە کامانەن، کە چینە ناسەرمایەدار و چەوساوەکان لە بەدەسەڵاتگەییشتنی چینی سەروەری هاوزمانیاندا بەدەستییان دەهێنن و ئەو بەدەسەلاتگەییشتنەی بۆرجوازی هاوزمان چ بەهایەکی بۆ ئازادی و سەربەخۆیی تاکە پڕۆلیتێرەکان هەیە، تاوەکو ئامادە بن قوربانی بۆ بدەن و خۆیان بکەنە سوتەمەنی؟ ئەو دەستکەوت و ئامانجانە کامانەن، کە چین و تاك و توێژەکانی خوارەوەی کۆمەڵگە نەتوانن بە خۆیان بەدەستیان بهێنن یا بەخۆیان کۆمەڵگە بەڕێوەبەرن؟

لەوێدا ئەگەر مەبەست لە بەرێوەبەرایەتی کۆمەڵگەی چینایەتی بۆرجوازییە، ئەوا کوتەك بدەیتە دەست هەر کەس، بەبێ دوودڵی لە پسپۆڕەکانی ناو پارلەمان باشتر بەڕێوەی دەبات. چونکە کۆمەڵگەی چینایەتی لۆجیك و ڕەوایی و ماف، بنەماکانی پێك ناهێنێت، بەڵکو زۆرداری و بەرتەری و هەڵاوارن و ستەم و بەهرەکێشی و زیندان و کوشتوکوشتار و سەپاندن، بنەما و ڕێساکانی پێكدەهێنن و کارێکی واش لە ئاستی توانایی هەر تاکێکی دڕەندا دەبێت و ئەگەر بمانتوانیایە بە تەواوی دەستمان بە پەروەندەی پێشینە و بەسەرهاتی ژیانی سەرۆکان و ڕامیارەکان ڕابگات، بەدڵنیاییەوە لەتەك زانیاری لەمەڕ کۆمەڵیك سیخوڕ و ساختەچی و بەرتیلخۆر و دارودەستە و مافیا ڕووبەڕوو دەبووین.

بۆیە ئەگەر توێژە چەوساوەکانی کۆمەڵگە (پڕۆلیتاریا) نەتوانن کۆمەڵگە بەو جۆرەی ئێستای بۆرجواکان ڕێك بخەن، ئەوە لەبەر لێنەهاتووی و بێتوانایی تاکەکانی ئەو چینە نییە، بەڵکو لەبەر نامرۆییبوونی سیستەمی بۆرجوازی و ئامانجەکانییەتی، کە تەنیا مرۆڤە دڕندەکان، ئەوانەی کە هێشتا بوونە دڕندەییەکەی چەند هەزار ساڵ لەوەوپێشیان لە خۆیاندا پاراستووە و هەڵگری هەمان توخمی دڕندانەی سەرەتان، دەتوانن شانازی پێوە بکەن و ببنە پارێزەری.

بزاڤی کۆمونیستی رابردوو پێێ وابوو له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و چه‌وسانه‌وه ‌نه‌ته‌وه‌یی نیشتیمانییه‌ له ‌بنه‌ڕه‌تدا

چه‌وسانه‌وه‌یه‌كی چینایه‌تییه ‌بۆیه‌ ده‌كرێ له‌گه‌ڵ به‌ره‌وپێشه‌وه‌چوونی كێشه‌ چینایه‌تییه‌كان و بڵاوبوونه‌وه‌ی هزری کۆمونیستی هوورده ‌هوورده ‌ئامانجه ‌نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانییه‌كان بخرێنه‌ نێو به‌رنامه‌ی خه‌باتی چینه چه‌وساوه‌كان و به‌ پێی باره‌ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانییه‌كان دروشمی ئازادیی و رزگاریی و سه‌ربه‌خۆییان به‌رزبكرێته‌وه‌ و به مافی چاره‌نووسی خوازیاری خۆیان بگه‌ن ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر وه‌ده‌ستهێنانی ئه‌و مافانه‌ ببنه‌ هۆی تێكدانی نه‌خشه‌ی وڵاتان و جیابوونه‌وه ‌و دروستبوونی قه‌واره‌ی نوێش، هاوكاتیش چه‌نده‌ی پتر ئه‌و چه‌وسانه‌وه‌یه ‌به‌رته‌سكتر بكرێته‌وه ‌هێنده‌ش پتر به‌رده‌می خه‌باتی چینایه‌تیی واڵاتر ده‌بێته‌وه‌. ل 26

ئەگەر لە ڕابوردوودا ئەمە بۆچوونی بزاڤی کۆمونیستی بووبێت، لای من پەسەندی و ئاوەزگیری زۆرتری تێدایە، لەوەی کە ” کۆمونیزمی نوێ” ئەوەی نووسەر پێشنیاری دەکات. چونکە ئاراستەکردنی خەباتی دژی ستەمی نەتەوەیی و جێندەری و ئاییینی و نەژادی و هتد بەرەو خەباتی چینایەتی بۆ کۆمەڵگەیەکی ئازاد و یەکسان و دادپەروەری ناچینایەتی گەلێك لۆجیکی و دروستترە. بەڵام ئەگەر ئامانج ئەوە بێت، کە کرێکاران و زەحمەتکیشان دەوڵەتی نەتەوەیی دروست بکەن و بە بۆرجواکان بلێن فەرموون ئەوە تەختی فەرمانرەوایی کۆیلەتی ئێمە، ئەوا دیسانەوە هەر دەکاتەوە بۆچوونەکەی ” هزری نوێی کۆمونیستی”. ئەمەش هەمان پاگەندەکانی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانە کە دەیوت ”ئەرکی کرێکاران و زەحمەتکیشانە دژی داگیرگەران شانبەشانی بۆرجوازی نیشتمانی بجەنگن و دواتر خەباتی خۆیان دژی بۆرجوازی نیشتمانی، سەرلەنوێ دەست پێبکەنەوە”.

لەو بۆچوونەدا من تڕکەڵەکێکی ڕامیاریی دەستەبژێرێك دەبینم، کە دەڵێت “وەرن با پێکەوە جەنگی داگیرگەر بکەین و سەروەرییەك دروست بکەین، کە جێگەی چەوسێنەرەکانی ئێستاتان دەگرێتەوە و کەی سەرکەوتین و میرییە ساواکەمان تەواو ڕیشەی داکوتا، ئەوا لە چوارچێوەی یاسای ئەو سەروەرییەدا خەبات بۆ ڕوخاندنی ئێمە [سەروەران] بکەن و دەوڵەتێکی سۆشیالیستی لە ڕێگەی پارلەمان یا کودەتاوە دامەزرێنن و کۆمەلێكی دیکە بەنێوی ڕابەر و پێشڕەو دامەزرێنن، بەڵام بە مەرجێك لەبیرتان نەچێت، دەبێت هەموو شتێك لە چوارچێوەی یاسا بێت و با یاسا سەروەر بێت“.

بە بۆچوونی من، چینە بندەستەکان یەك ئەرکییان هەیە، ئەویش خەباتە دژی چەوسانەوەی مرۆڤ بە هەموو شێوەکانییەوە بەرەو کۆمەڵگەیەکی ئازادی و یەکسان و دادپەروەر، دوژمنانیشیان هەموو چینە داراکان و چەوسێنەرانن چ داگیرگەربن و چ ناوخۆیی، چ دێمۆکراتی پارلەمانی بن یا دیکتاتۆری تاکپارتیی، چ مەزهەبی بن یا سکیولار! ئەو ئەرکەش خواستی ئازادبوونی خۆیان خستوویەتییە سەر شانیان، نەك بیردۆزەی زانایان و فیلۆسۆفان و حەزی ئێمە.

من لە بۆچوونی کۆمونیستەکانی پێش ١٩٩٠ واتە هەرەسی ئیمپراتۆری بۆلشەڤیکیدا، ئەوە دەبینم کە هاوکاری و کۆمەکی بۆرجوازی نەتەوەکەیان ئەرکی چینە چەوساوەکانە و دەبێت ببنە سووتەمەنی بۆ بە دەسەلاتگەیشتنی بۆرجواکانی نەتەوەکەیان. بەدەسەڵاتگەیشتنی بۆرجوازی نەتەوەی ژێردەست قۆناخێکی بێ ئەملاو ئەولایە، هەر ئەوەی کە نووسەر خوازیار و پێداگرییەتی.

لە کۆمونیزـیکیشدا کە نووسەر باسی لێ دەکات، هەمان تێڕوانینی هەیە و بە هەمان شێوە کرێکاران و زەحمەتکێشتان و توێژە نەدار و چەوساوەکان بۆ سووتەمەنیبوون لە پێناو بەدەسەڵاتگەیشتنی بۆرجوازی هاوزمان بانگەواز دەکات. بەڵام کەتوار پێچەوانەی ئەمەمان نیشاندەدات و ئاوەز بەرەنجامێکی دیکەمان دەخاتە بەردەست، کە ئەویش پێداویستنەبوونی ئەو قوربانەییە و لە بەرامبەریدا قوربانیدانە بۆ ئامانجێکی بالاتر، کە هەم چارەسەری ستەمی نەتەوەیی دەکات و هەم کۆمەڵگەی ئازاد و یەکسان دەستەبەر دەکات. [ بۆ ئەوەی خوێنەر خەیاڵی بۆ چارەسەری ئاراستە دەسەڵاتخوازەکانی وەك لێنینیزم و مائۆئیزم و حیکمەتیزم نەچێت، کۆمەڵگەیەکی ئازاد و یەکسان کە من بە ئەڵتەراتیڤی دەزانم، لەسەر بنەمای خۆبەرێوەبەرایەتی لۆکاڵی هەرەوەزییەکان و یەکگرتنەوەیان لە یەکێتی ئازادانەی فێدراسیۆن و کۆنفێدراسیۆنەکان، پێك دێت و نەك تەنیا ڕەتکردنەوەی بەڕێوەبەرایەتی بۆرجوازییە، بەڵکو ڕەتگەرەوەی میرایەتی پارتە پێشڕەوەکان ناوەندێتی و تەنانەت دێمۆکراتی نوێنەرایەتیشە].

هەروەها بە پێچەوانەوە، لە هیچ یەك لەو ولاتەناشدا خەباتی چینایەتی بە واتای سەربەخۆ و شۆڕشگێڕانە دژی داگیرگەر و هاوکات دژی دەسەڵاتخوازانی ناو بزاڤە بەرهەلستکارەکە، هاوڕا و تەبا لەتەك بۆرجوازی نیشتمانی بوونی نەبوو و ئەوانەی کە بۆچوون و ئاراستەیەکی دیکەیان هەبوو، تیرۆر دەکران و ناچار بە هەڵاتن و بەجێهیشتن دەکران، کە ڕزگاریشیان بوو، ئەوەی هەبوو، سەرکەوتنی ئاراستەی خەباتی نەتەوەیی بوو بۆ دەسەلاتی بۆرجوازی نەتەوەی ژیردەست لەژێر نێوی چینایەتیدا، ئەمەش پەیوەندی بە مۆدی ڕۆژەوە هەبوو، نەك خەباتی چینایەتی. ئەوەی ماوتسی تۆنگ و کاسترۆ و هۆشی مینە و ئەوانی دیکە پێیهەستان و خەباتییان بۆ کرد، هیچ سروشت و سیما و ماکێکی چینایەتی نەبوو، تەنیا بەرگێکی چینایەتی گاڵتەجارییانەی بەبەردا کرابوو. ئەگەر کۆمەڵەکەی لای «نەوشیروان و جەلال تالەبانی»ش لە کاتی شەڕی ساردا بەدەسەڵات بگەیشتایە، هەمان شت دەبوو و ئەگەر لە پۆلپۆت خراپتریان نەکردایە، کەمتریان نەدەکرد.

بەپێچەوانەشەوە خەباتی ڕزگاری نیشتمانی لە سایەی ئەو پارتانە و ئەو جیهانبییە مۆدەی حەفتاکان و هەشتاکانی سەدەی ڕابوردوو، نەك بە ڕێچکەیەکی ئازادیخوازانەدا تیپەڕ نەبوو، بەڵکو ئەو پارتانە بەخۆیان لە داگیرگەران فرەتر سەرکوتی ئازادیخوازانیان کرد. هەروەها لابردنی ستەم (هەر ستەمێك) هیچ کات و سەردەمێك کاری بۆرجوازی نەبووە و نییە و بۆرجوازی ئامانجی لابردنی ستەم نەبووە و نییە، بەڵکو وەك دێوجامەیەك بۆ بە ئامانجگەیشتنی و بەدەسەڵاتگەیشتنی خۆی و بەشی زیاتر، بەکاری دەبات.

دەکرێت و پێویستە چینە بندەستەکانیش (کرێکاران و زحەمەتکیشان، چونکە بۆرجواکان هیچ کات ژێردەست نین) بە ئاراستەی کۆمەڵگەیەك کە خۆیان دەیخوازن و لە بەرژەوەندییانە، خەباتی چینایەتی خۆیان جۆش بدەن و هاوکاتی شەڕی داگیرگەر، شەڕی دەسەلاتخوازان و دەسەلاتدارانی نێوخۆش بکەن. وەك ئەوەی کە ماخنۆڤیستەکان هەم دژی داگیرگەرانی نەمساوی و ئاڵمانی، هەم دژی سەرکوتگەرانی بۆلشەڤیك و دژە–شۆڕشانی سپی جەنگین و کۆمونە ئازادەکانی خۆیان پێکهێنانن و کۆمونیزمییان لەوەش تێپەڕاند، کە مارکسیستەکانی نێوئینتەرناسیونالی یەکەم خەونیان پێوە دەبینی، واتە کۆمونیزمی نادەوڵەتی [وەك کرۆپۆکتین نێوی دەنێت]. بەڵام هیچ کات جەنگ و تێکۆشانی بۆرجوازی بۆ ئازادی نەبووە و تەنیا لە پێناو بەدەستهێنانی دەسەڵاتدا بووە، لەبەر ئەوەش هیچ کات بۆرجوازی شۆڕشگێڕ نەبووە. ئەو بیریارانەی کە بەنێوی سۆشیالیزمخوازییەوە ئەو خۆشباوەڕییەیان لای چینە چەوساوەکان دروست کرد و وەهایان لێکدایەوە، کە بۆرجوازی شۆڕشی کردووە و شۆڕشگێڕبووە و بەدەسەڵاتگەیشتنیان قۆناخێکی پێویستە بۆ گەییشتن بە سۆشیالیزم، تەنیا ئاویان بە ئاشی تازە سەروەراندا کرد و دوو سەدەیە کرێکاران و زەحمەتکێشان بەو خۆشباوەڕییە ژاراوخوارد دەکرێن.

هۆکاری وەها خۆشباوەڕییەك لەوەدایە، کە بێیت و سەردەمەکانی مێژوو قۆناخبەندی بکەی و کۆتایی هەر قۆناخێکی چینایەتیش بە دەرچوون لە بازنەی چینایەتی دابنێیت و لێرەوە سەروەرانی نوێ، بە شۆڕشگێڕ و بگۆڕ و کۆتاییهێنەری قۆناخی پێشوو بناسێنیت. ئەمەش بۆ ئەوە دەگەرێتەوە، کە لە بری ئەوەی کۆتایی سەردەمی کۆیلایەتی بە شۆڕش و تێکۆشانی کۆیلان خۆیانەوە، یا کۆتایی سەردەمی فیئۆدالی بە خەباتی جوتیاران و تێکۆشانی ئەوان خۆیانەوە، یا کۆتایی ستەمی نەتەوەیی بە خەبات و تێکۆشانی تاکی چین و توێژە بندەستەکانی خوارەوە ببەستیتەوە، بێیت و بیکەیتە شۆشگێڕی چینێکی هەلپەرست و دەسەڵاتخوازی نوێ. بەڵام هەروا کە لە سەردەمی خەباتی نەتەوەییدا دیتومانە، زۆرینەی خەباتکاران و قوربانیان ڕۆڵەی کرێکاران و زەحمەتکێشان بوون. هەرواش لە قۆناخەکانی کۆیلایەتی و فیئۆدالیدا خەباتکاران و قوربانیان چینە نەدار و ژێردەستەکان بوون، بەڵام لەبەر نائامادەییان لە بەرامبەر مڵاسگرتووانی دەسەلاتی تازە، نەیانتوانیوە ئەو کۆمەڵگەیە بنیات بنێن، کە خەونیان پێوە دیتووە. لێرەدا ئەوەندە بەسە هەر یەکە لە ئێمە چ بەشدارانی خەباتی چەکداری بۆ ڕزگاری لە داگیرکەر چ هەر تاکێکی کورد کە خەونی بە ڕزگارییەوە دیتوە، لە خۆمان بپرسین؛ ئایا ئێمە خەونمان بە ڕزگارییەکەوە دەبینی و لە پێناویدا تێدەکۆشاین، کە لە سایەیدا هەمووان ئازاد و یەکسان بن و دادپەروەری هەبێت، یا ئەوەی کۆمەڵگە و سامان و داهاتی لە چنگی داگیرگەر دەربهێنین و بیکەینە سەرمایەی چەند کۆمپانییەکی پارتەکان و تەڕاتێنی بۆرجواکان لە ژیان و بوونماندا، وەك ئەوەی ئەمڕۆ دەگوزەرێت، ئەو پێشمەرگانەی کە گیانیان بەختکرد، خوازیاری چی بوون؛ ئازادی و یەکسانی و دادپەروەری بۆ هەمووان یا مشەخۆری و گەندەڵی و ڕاووڕووتی کەمینەی سەروەری ئەمڕۆ؟

بێگۆمان خەون و خەباتی کۆیلان و جوتیارانیش دژی کۆیلەداران و فیئۆداڵەکان هەر بە هەمان شێوە بووە و فیئۆداڵەکان و بۆرجواکانیش وەك دەسەلاتدارانی ئەمرۆی هەرێمی کوردستان یا باشووری ئەفریکا، لە نائامادەیی کۆمەڵایەتی و هوشیاریی چەوساواندا توانیویانە ببنە سەروەری نوێ و درێژە بە سەروەری چینایەتی بدەن و دەسەلات لە چینێکی تەمەن بەسەرچووەوە بۆ چینێکی نوێ بگوازنەوە. بەڵام ئەمە بەرهەمی شۆڕشگێری چینە سەروەرە نوێیەکان نەبووە، بەڵکو بەرهەمی شکستی شۆڕش یا بەسەرکەوتنی یەکجاری نەگەیشتنی شۆڕشی چەوساوانی سەردەمەکانی کۆمەڵگەی چینایەتی بووە.

له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و چه‌وسانه‌وه‌یه‌ كه‌س هاوێر ناكا بۆیه‌ كۆششكردن بۆ ‌چاره‌سه‌ری كێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانیی ئه‌ركی گشگیری هه‌موو كه‌سێكی كۆمه‌ڵه‌‌ جا کۆمونیست بێ یان نا……… دیاره‌ ئه‌وه‌ش ئه‌وه ‌ناگه‌یه‌نێ كه‌ کۆمونیسته‌كان تا هه‌ڵگیرسانی شۆڕشی سۆشیالیستیی هیچ جۆره ‌كۆشش و هه‌ڵوێستێكیان نه‌بێ و فه‌رامۆشی ئه‌و كێشه‌یه ‌بكه‌ن.. به‌ڵكه‌ پێویسته ‌هه‌رده‌م له‌ به‌رخۆداندا بن و به ‌رێگه‌چاره‌ی رۆشن و په‌نجه‌دانان له‌سه‌ر هه‌ڵه‌ و كه‌موكوڕییه‌كان بزاڤه‌كه‌ بخه‌نه ‌سه‌ر راسته‌ڕێی خۆی و هه‌روا به ‌خستنه‌ڕووی رێگه‌ی ئاسانتر و گونجاوتر بۆرجواكان ناچار بكه‌ن كێشه‌كه‌ خێراتر و پێشكه‌وتووخوازانه‌تر بچێته ‌پێش و زۆرترین ماف و ئازادیی وه‌ده‌ستبهێندرێن و نه‌هێڵن بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی چه‌ند سه‌رمایه‌دارێك دوا بخرێ و بازرگانی پێوه‌بكرێ و قوربانیدانی گه‌ل به‌فیڕۆ بچووێندرێ و دووچاری شكست ببێ.. به‌ڵام هه‌رگیز كێشه‌ چینایه‌تییه‌كه ‌كه‌ بوونیان به‌نده ‌به ‌كۆششكردن بۆ گه‌یشتن به ‌یه‌كسانیی – ‌به‌ قوربانی ئه‌و كێشه‌ نه‌ته‌وه‌یی نیشتیمانییه ‌ناكه‌ن كه ‌كێشه‌‌ی هه‌موو چینه‌كانی كۆمه‌ڵه‌. ل27

خۆم بە ناچار دەبینم، کە فرەتر لەمەڕ ئەم پرسە بنووسم، چونکە، ئەوەی کە نووسەر یا “کۆمونیزمی نوێ“ دەیکاتە ئەرکی گشت چینەکان، لەوانەش چینە بێدەسەڵات و بندەستەکان، هەمان ئایدیۆلۆجی ناسیونالسیتییە بۆ گەیشتن بە دەوڵەت. ئەگەر مەبەست لە ڕزگاربوون لە ستەم، دروستکردنی دەوڵەتی بۆرجوازی نەتەوەی داگیرکراوە، ئەوا هیچ ئەرکی کرێکاران و زەحمەتکیشان نییە، چونکە لەو دەوڵەتەشدا وەك دەوڵەتە داگیرگەرەکە دەچەوسێننەوە و بندەست دەبن. ئیدی ئەو دڵنیابوون و پاساو و بریاردانە بۆ قوربانیدانی توێژە پڕۆلیتێرەکان بۆ بەسەروەربوونی بۆرجوازی نەتەوەی ژێردەست، لەکوێوە سەرچاوە دەگرێت؟

نووسەر بیەوێت یا نەیەوێت، ئەوەی کە لێرەدا ڕەخنەی لێ دەگرێت، هەر بەخۆیشی بانگەوازی بۆ دەکاتەوە. ئەویش جیاکردنەوەی دەستەبژێری کۆمونیستە لە چەوساوان و فرمانی بە سووتەمەنیبوونی کرێکاران و زەحمەتکیشان لە پێناو بەدەسەڵاتگەیستنی بۆژروازی دەدات، بەڵام کۆمونیستەکان لەوە ئاگادار دەکاتەوە، کە ئەوان ئەرکێکی دیکەیان هەیە، ئەویش ڕێنوێنی و ئامۆژگاری بۆرجوازی و ڕێنیشاندانییەتی و هاندانییەتی بە پێشکەوتنخوازی، کە ئەمەش خۆشباوەڕییە بە بۆرجوازی، کە بەرژەوەندی لە مانەوەی سیستەمی چینایەتیدایە. ئایا بەو پێوەرە (حزبی شیوعی عیراق) ئەو کۆمونیستە نوێیە نییە، کە نووسەر بانگەوازی بۆ دەکات. وەك دەزانین ئەو پارتە و ئەندامەکانی لە (عەبدولکریم قاسم) وە تا دوا کابینەی ینک و پدک، هەر ئەوە کاریان بووە و زۆیش بەدڵسۆزییەوە ئەنجامیان داوە.

لێرەدا نووسەر وەك مارکسیستەکانی پێش خۆی تەنیا باوەڕی بەوە نییە، کە کرێکاران و چین و توێژە پرۆلیتێرەکانی دیکە پێویستیان بە مامۆستایی کۆمونیستەکان و فریادڕەسی ئەوان هەیە، بەڵکو ئەرکی ڕێنیشاندان و تەتەری بۆ بۆرجواکانیش بە کۆمونیستەکان دەسپێرێت.

زۆرترین ماف و ئازادیی وه‌ده‌ستبهێندرێن و نه‌هێڵن بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی چه‌ند سه‌رمایه‌دارێك دوا بخرێ و بازرگانی پێوه‌بكرێ و قوربانیدانی گه‌ل به‌فیڕۆ بچووێندرێ و دووچاری شكست ببێ.. به‌ڵام هه‌رگیز كێشه‌ چینایه‌تییه‌كه ‌كه‌ بوونیان به‌نده ‌به ‌كۆششكردن بۆ گه‌یشتن به ‌یه‌كسانیی – ‌به‌ قوربانی ئه‌و كێشه‌ نه‌ته‌وه‌یی نیشتیمانییه ‌ناكه‌ن كه ‌كێشه‌‌ی هه‌موو چینه‌كانی كۆمه‌ڵه‌. ‌ ل27

نووسەر دەخوازێت ئەم بۆچوونە لە چ خانەیەکدا ڕیز بکات؟ ئایا چ جیاوازی لەتەك بۆچوونی ڕۆژنامە بۆرجوازییەکانی وەك هاووڵاتی و ئاوێنە و کوردستانی نوێ و خەبات هەیە؟ هەروەها وەك وتم بەشی دووەمی، چ جیاوزییەکی لەتەك پەیڕەوپرۆگرامەکەی (کۆڕەك)ی هەڵوەشاوەدا هەیە؟

خوێنەرانی هێژا، ئەو بەشانەی هێڵیان بەژێردا کێشراوە، لە پەرتووکی “گۆڕان و وەرگۆران” وەرگیراون و بۆ ئاسانکاری و جیاکردنەوەیان، من هێڵم بەژێردا کێشاون. بۆ خوێندنەوەی پەرتووکەکە، سەردانی ئەم بەستەرە بکەن: http://emrro.com/goranuwergoran.htm

هەژێن

*24ی سێپتەمبەری 2010

بەشی دووەم

گۆران و وەرگۆڕان

لە بارەی پارتەوە، بۆچوونی نووسەر دروستە و لە بۆچوونی کۆمونیستە سۆڤیەتیستەکان (Council communism)ی وەك پاول ماتیك(Paul Mattick http://hezhean.kurdblogger.com/67292)، ئەنتۆن پانەکۆوك (Anton Pannekoek http://hezhean.kurdblogger.com/67160) و بەگشتی دەتوانم بڵێم لەنێو کۆمونیستە کوردەکاندا ئەو و (بژار) توانیوتانە و وێراوتانە خۆیان لەو باسە بدەن و ئەمە جێی دڵخۆشییە. بەڵام بە بۆچوونی من ئەگەر نووسەر بەتەمابێت، ئەم باسە نۆژەن بکاتەوە، ئەوا پێویستە هەندێك دەستەواژە وەلابنێت، لەوانە لێره‌دا سه‌رنج بۆ ئه‌وه‌ راده‌كیشین، كه‌ ئه‌و نابووتبوون و داڕووخانه‌ی پارته‌كان نه‌ك هه‌ر جێی شادمانیی نییه‌ ل11کە بە بۆچوونی من، دەبێت پوکانەوە و نابووتبوونی پارتەکان جێی دڵخۆشی بێت و پەیگیرانە کاریشی بۆ بکرێت، چونکە ئەگەر کۆمونیزمێك کە مەبەستی بەڕێزیانە، هەمان “ئازادی و یەکسانی و دادپەروەری مرۆڤایه‌تی” بێت، ئەوان پارت و دەستەبژێر دژە–شۆڕشی ئەو خەونە دەبن و بەپێی ئەوە دژایەتیکردنی سەرسەختانەشیان ئەرکی هەر سۆشیالیست و کۆمونیستێکی ئازادیخواز (Libertarian communism) دەبێت.

سیسته‌می سه‌رمایه‌داریی به ‌هۆی سه‌ركه‌وتنی به ‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی سۆشیالیستیی به‌لارێداچووی سۆڤیه‌تییل11

بە بۆچوونی من، دەسەڵات هیچ کات بە واتای بەڕێوەبەرایەتی نایێت و تەنیا ئاماژەیە بە بەرتەری هێندێك بەسەر هێندێکی دیکەدا، بۆیە سۆشیالیزم ناتوانێت ببێتە دەسەڵات، بەلكو دەتوانێت شێوەیەك لە کۆمەڵگە بێت، کە خاوەنی شێوازی جیاوازە لە بەڕێوەبەرایەتی و بەرهەمهێنان و دابەشکردنی لەنێوان تاکە ئازادە یەکگرتووەکان، لە یەکگرتنێکی ئازادانەدا لەسەر چۆنیەتی ڕێکخستنی ژیان و دەوروبەریان. هەروەها لە ئەنجامی شکستی شۆڕشی ئۆکتۆبەر لەسەر دەستی بەکرگێراوانی ئیمپراتۆری پروس، هیچ کات لە ڕوسیەدا سیستمی سۆڤیەتی پێك نەهات و لە ساڵی ١٩١٨دا سۆڤیەتەکان لەکار خران، دەتوانن سەرنجی بۆچوون و سکالاکانی ئۆپۆزسیۆنی ناو پارتی سۆسێال.دێمۆکراتی ڕوسیە لە کۆنگرەی ١٩١٨دا بدەن، کە بەئاشکرا داوای گەڕانەوەی هەموو بڕیارەکان بۆ ئەنجومەنە (سۆڤیەتە) خۆجێییەکان و ئازادی گروپ ڕامیارییەکان و ئازادبوونی دەستبەجێی زیندانییە ڕامیارییەکان دەکەن، کە مەڵموسترین بەڵگەی دیکتاتۆری پارت و سەرکوتی بێپەردە و بێڕۆڵی سۆڤییەتەکانە لە سایەی دەوڵەتە بەناو سۆشیالیستییەکەی (لێنین)دا. ئەگەر خۆبەکۆمونیستزانەکانی کوردستان و ناوچەکە کەمێك خۆیان ماندوو بکەن و واز لە لێنینپەرستی بهێنن، ئەوا دەتوانن لە خودی بەڵگەنامەکانی پارتی سۆشیال–دێمۆکراتی ڕوسیەدا، ئەو بەڵگانە بەدەست بهێنن، کە سەلمێنەری ئەوەن، شۆڕشی ئۆکتۆبەر بەدەستی بۆلشەڤیکەکان تێكشکێنرا نەك دوژمنی دەرەکی. بەڵام بەداخەوە هەروەك موسلمان و مەسیحی و یەهوودییەکان بڕیاریانداوە، کە سەرەڕای هەموو بەڵگە مێژووییەکان و دەرکەوتنی راستییەکان، چاویان بنووقێنن و خەریکی وتنەوەی ویردەکان بن.

“دامه‌زرانی رێكخراوبوونێكی رامیاریی و ناحیزبیی له ‌یه‌كگرتنێكی ئازادانه‌ به چه‌مك و كاركردێكی تازه ‌له‌ یه‌كێتییه‌كدا كه‌ پێیده‌گوترێ (کۆمۆن) به ‌شێوه‌یه‌كی رۆشن و دوور ‌له ‌هه‌موو ئاڵۆزیی ته‌مومژێك و ئه‌و یاسا و رێسا پۆڵاینیی و هاوكات پلاستیكییانه‌ی حیزبایه‌تیی” ل12

لێرەدا نووسەر دەکەوێتە ناکۆکییەوە، چونکە ڕێکخراوەی ڕامیاریی هەر دەکاتەوە پارت و ڕێکخراوەی ڕامیاری پێویستی بە دەستەبژێرە و بوونی دەستەبژێریش نیشانەی پۆلێنکردنی ئەندامانی ناو ئەو ڕێکخراوەیە بۆ ڕابەڕ و پاشڕەو و فەرماندەر و فەرمانبەر.. .

لە ڕاستیدا ئەگەر واژەی (کۆمون) وەك خۆی وەربگرین، ئەوا لە ئەمڕۆدا هیچ شتێکی وای تێدا نییە، کە جێی سەرنج و شەیدایی بێت. بەڵکو لە کۆمونەی پاریسدا ئەوە شێوازی ڕێکخستنە ئەنجومەنییەکە بوو، کە لە کۆمونی بۆرجوازی جیای دەکردەووە، (کۆمون) دەکاتە شارەوانی و (کۆمۆن) دەکاتە هاوبەش یا ناوکۆ. بە بۆچوونی من، ئەوە رێکخراوبوونی جەماوەریی چین و توێژە بندەستەکانە لە ڕێکخراوە جەماوەرییەکانیان و خەباتیان بۆ ئامانجە ئابووریی و ڕامیاریی و کۆمەڵایەتییەکانیانە، کە لە پاشکۆیی وردەبۆرجوازی خۆڕێکخستوو لە پارتە پێشڕەوەکان ڕزگاریان دەکات. بۆیە ئەو ڕێکخراوانە هەرچییەکیان ناو بنێیت، هیچ لە سروشت و ناوەڕۆك و میکانیزمەکانیان ناگۆڕێت، بەڵکو گرنگ گۆڕێن و گرتنەبەری شێوازی ڕێکخستن و میکانیزمی کارکردن و ڕۆڵی لۆکاڵی و سەربەخۆیی ئەندامانیانە، کە گرنگی شۆڕشگێڕانەی چینایەتییان پێدەبەخشێت.

“ناوەندێتیی دێمۆکراسیی” نا ، ئەدی چی !؟

بەکورتی بڵێم، من دژی هەموو ناوەندێتییەکم چ دێمۆکراسی و چ بیرۆکراسی، لە بەرامبەردا لایەنگری لۆکاڵیزەکردنەوەی هەموو کاروبار و پێکهاتە و کۆمەڵە و هەرەوەزی و ئەنجومەنەکان و یەکگرتنیانم لەسەر بنەمای فیدرالیزم (فیدرالیزمی ئازادیخوازانە – ئاسۆیی، نەك فیدرالیزمی دەوڵەتی، قوچکەیی). لێرەدا خۆم لە باسی دێمۆکراسی لادەدەم ، چونکە وەك بابەتێك دواتر هاتووە.

نووسەر خۆی زۆر جوان ناوندێتی بەنێو دێمۆکراسی لێکداوەتەوە. تەنیا دەمەوێت بڵێم دێمۆکراسییەك کە ئازادیخوازان خوازیارنی، ڕەتگەرەوەی ناوەندێتییە و ئەو ناوەندێتییە تەنیا لەتەك دێمۆکراسی هیراشییانەی بۆرجوازیدا دەگونجێت و هەر سۆشیالیستێکیش بەو ناوەوە کاری کردبێت یا بکات، ئەوا ئاوی بە ئاشی بۆرجوازیدا کردووە و دەکات.

لە باسەکاندا واژەی “زانستییانە” زۆر بەکارهاتووە و بە بۆچوونی من ئەم واژەیە تەنیا خەڵەتێنەرانەیە و بۆ ڕەتکردنەوەی هەر بۆچوونێکی دژ (نەیار)ە و پارتە کۆمونیستەکان وەك کوتەك بەکارییان هێناوە، بۆیە پێویستە خۆمان لە بەکاربردنی بپارێزین، چونکە سووتاندنی یەهوودییەکان و کیمیابارانی هەڵەبجەش تاقیکردنەوەیەکی زانستییانە بوون، تێزەکانی (مایکیاڤیلی)یش لەمەڕ دەسەڵات زانستییانەبوون. بە بۆچوونی من یەکێك لە لاوازییەکان ڕۆشننەکردنەوەی ئەو زانستەیە، مەبەست لە زانست چییە، مەگەر لە سیستمی بۆرجوازی زانستییانەتر هەیە؟

من زانست ڕەتناکەمەوە، بەڵکو پێموایە زانستیش دوو لایەنەیە و هەم بکوژە و هەم ڕزگارگەر، زانستی ئازاد و زانستی کونترۆڵکراو (بە سەرمایەکراو)، هەروەها دەبێت پێناسەمان بۆ نازانستیش هەبێت، دیسانەوە لێرەدا هەموو زانستیبوونێك دەتوانێت بۆ بەرامبەرەکەی نازانستیبوون بێت و هەموو نازانستیبوونێك بۆ بەرامبەرەکەی زانستی بێت، ئینجا لێرەدا نازانم پێویستی بەکاربردنی ئەو دەستەواژە لە باسی ڕێکخستندا لە چیدایە؟

ڕامانێکی تازە بۆ پڕۆلیتاریا و “دیکتاتۆریەتی پڕۆلیتاریا”.

بۆچوونەکانی نووسەر زۆر جوانن و هیوادارم هەردەم پەرەیان پێ بدات و ئەوانەش کە هێشتاکە بەنێوی کۆمونیستبوونەوە شەیدای دیکتاتۆرین، ئاوڕ لە ڕەهەندەکانی ئامادەیی دەسەڵاتخوازی کەمینەیەکی پیشە کودەتاچی لە پشت پاشکۆکردنی پڕۆلیتاریا بۆ دیکتاتۆری، بدەنەوە.

ڕاستییەکەی ئەم واژەیە و بەکاربردنی لەلایەن (کارل مارکس)ەوە بێ پێشینە و بنەما نەبووە، چونکە مارکسیزم بروای بە دەستەبژێریی کۆمونیستەکان هەبووە و لەوێشەوە دیکتەکردن بە کرێکاران و بەشەکانی دیکەی کۆمەڵگە بە کۆمونیستەکان وەك نوێنەری یا دەستەبژیریی پرۆلیتاریا دەسپێریت. هاوکاتیش بەکاربردنی ئەم دەستەواژەیە، بەبێ هیچ پاسا و بنەمایەکی سروشتی لە خەباتی چەوساواندا لەلایەن (کارل مارکس)ەوە فرەتر لە هەڵچوونی سەرپێێیانەی نووسەرێك دەچێت، کە وەڵامی نەیارەکانی بە توندی بداتەوە. نەیارەکانی بە دیکتاتۆری تاوانباریان کردبێت و ئەویش کەتووەتە پیاهەڵدانی دیکتاتۆرییەکەی و لەتەك دیکتاتۆری دژەکانی بەراوردی دەکات.

پرۆلیتاریا، ئەگەر بە سەرچاوە ئەم واژەیە وەربگرین، لە زمانە کۆنەکاندا بە چینی ڕەشوڕوت و بێدەسەڵات وتراوە. ئەوەی کە مارکسیستەکان بۆ جیاکردنەوەی توێژێك لە چینی کرێکار واتە کرێکارانی پیشەسازی بەکاری دەبەن، هەرەمەکییە، چونکە چین لەناو چیندا، لۆژیکی نییە. چین یا یەکە یا نییە. بەمجۆرە پڕۆلیتاریا یا وەك چین هەموو مرۆڤە بێدەسەڵات و بێخاوەندارێتییەکان دەگرێتەوە، ئەوانەی کە بۆ بژێویان، وزەی ژیانی ڕۆژانەیان دەفرۆشن و لە بەرامبەردا موچە یا کرێیەك وەردەگرن، دەگرێتەوە. ئەم پێناسەیەش هەموو مرۆڤێك، کە لە پێناو دابینکردنی پێداویستییەکانی ژیانی ڕۆژانەی ناچار بە فرۆشتنی هێزی بازووریی و هۆشی خۆی بێت بە کەسانێکی دیکە، کە خاوەنی سەرمایە و ئامێرەکانی بەرهەمهێنانن، دەگرێتەوە. واتە ئەو کەسانەی کە دەبنە کرێگرتە [ کرێکرتە ناکاتە سیخوڕ و دەستکەلا] ی کەسانی دیکە و بەم پێناسەیە کرێکار و مامۆستا و فەرمانبەر و خانەنشین و بێکار و لەتەك ئەوانەشدا کەسانێك کە یا ئەندامانی خێزانیی ئەو توێژانەی پرۆلیتاریا پێکدەهینن یا ئەوانەی بە مووچەی کەمئەندامی و خوێندکاری وابەستەی سیستەمەکەن، دەگرێتەوە. چونکە ئەوانەش وەك توێژەکانی دیکەی پڕۆلیتاریا خاوەنی سەروەری خۆیان نین و چ لە ڕووی ئابووریی و چ لە ڕووی ڕامیاریی و یاساییەوە وابەستە و ژێرچەپۆکی سەروەری کەمایەتی بۆرجوازین. لێرەدا واوەتر ناڕۆم و دەگەرێمەوە سەر چەمکی |دیکتاتۆریی پڕۆلیتاریا”.

بەڵام ئەوە هەر گۆڕانەکانی ١٥٠ ساڵ نین، کە ”دیکتاتۆری و پرۆلیتاریا”ی پێشەنگ ڕەتدەکەنەوە، بەڵکو لەکاتی نووسینەوەی مانیفێستی کۆمونیستیشدا، کەم نەبوون ئەوانەی کە دژیان نووسیوە و ڕەخیان لێگرتووە. لێرەدا سەرنجی خوێنەران بۆ ڕەخنەی پرۆدۆن و باکۆنین و پاشینانی ئەوان لەو چەمکە، ڕادەکێشم.

لە هەمووی سەرنجراکێشتر ئەوەیە، کە دیکتاتۆرییەکەی پارتە کۆمونیستەکان لەپاش سەرکەوتن و دروستکردنی دەوڵەتەکەیانەوە دەستپێدەکات، پرسیار ئەوەیە، “ئەوانە” کێن، کە پڕۆلیتاریا بە نوێنەرایەتی (کۆمونیستەکان) دیکتەیان پێدەکات، ئەگەر بۆرجواکانن، ئیدی لە وەها بارێکدا قسەکردنن لە سەرکەوتنی شۆرش و کۆمەڵگەی سۆشیالیستی، گاڵتەجاری نییە؟

ئەگەر من ئەو دەستەواژانەی نووسەر وەبەر ڕەخنەی داون ، وردتر بکەمەوە، ئەوا بەو سەرەنجامە دەگەم، کە دەوڵەتێکی سۆشیالیستی، کە مارکس دەیخوازێت، دەوڵەتی سۆشیال–دمۆکراسییە و دیکتاتۆری پرۆلیتاریاش کودەتایەکی سەربازییە، کە کۆمونیستەکان پێهەڵدەستن و کۆمەڵگە بەرەو ئەو کۆمونیزمە دەبەن، کە لێنین و ستالین و پاشینانیان بردیان. لە کاتێکدا شۆڕشی سۆشیالیستی، شۆڕشێکی کۆمەڵایەتییە و لە پرۆسەی گەشە و خودهوشیاربوونەوەی کۆمەڵایەتیدا بەرەو سەرکەوتن دەڕوات، هەروەها شۆڕشێکی ئاوا لە ڕژانە سەر شەقامەکان و سەنگەربەندییە سەربازییەکانەوە دەستپێناکات، بەڵکو زۆر پێشتر لەوە لە بەڕواڵەت کپترین ساتەکانی کۆمەڵگەدا بوونی هەیە و لە هەموو بواریکدا کار لەسەر هەڵگێرانەوەی بنەما سەرەکی و لاوەکییەکانی سیستەم و پێکهاتەی چینایەتی هەر لە ڕێکخستنەکانەوە تا بەڕێوەبەرایەتی و هونەر و ئەدەبیات و کولتوور و ڕێسا کۆمەڵایەتییەکان، دەکات و لە خەبات و ژیانی ڕۆژانەدا ئەڵتەرناتیڤی سۆشیالیستی جێکەوتە دەکات.

لەوەش گاڵتەجارتر ئەوەیە، کە پارتە کۆمونیستەکان لەژێر فشاری هەژموونی پۆستمۆدێرنیزم و نیئۆلیبرالیزمدا لە ڕوویان نایێت نێوی دیکتاتۆرییەکەیان بهێینن و لە ناخەوە خەونی پێوە دەبینن و لەنێو کۆبوونەوە شانەییەکانی خۆیاندا سوێندی لەسەر دەخۆن و بەڵێن دەدەن، کە سەری نەیارانی پێ پان بکەنەوە، هەڵبەتە ئەو هەڕەشانە سەری من و نووسەریش دەگرنەوە.

دێمۆکراسی

دێمۆکراسی، کە وەك چەمکی ڕەسەنی دەستەواژەکە، لە (یۆنان)دا بە واتای “فەرمانڕەوایی گەل” دێت و لە (یۆنان)ی کۆندا واتە هەشت سەدە پێش مەسیح بە واتای “فەرمانڕەوایی ڕاستەخۆی گەل” دێت، ئەوەی کە ئەورۆکە [وەك ڕەتکردنەوەی دێمکراتی درۆیینەی نوێنەرایەتی ”دێمۆکراتی ڕاستەخۆ”]، بە دێمۆکراتی لە خوارەوەرا نێودەبرێت، ناسراوە، نموونەش لە ئەمڕۆدا بزاڤی دژەدەسەڵاتی لە ئەرژەنتین. بەڵام ئەو دیمۆکراسییەی کە پارتە کۆمونیستەکان باسی لێوەدەکەن، هاوشێوەی دێمۆکراتی پارلەمانی ناڕاستەوخۆیە و لەسەر بنەمای نوێنەرایەتی جێگیر و سەپاو پێکدێت و لە باشترین باردا نێوی دەنێن “میرایەتی نوێنەرایەتی” و لیبراڵەکان بە “میرایەتی تێکنۆکرات” نێوی دەبەن. ئەگەر سەرنج بدەین، لە هەرسێ بارەکەدا، ئەوەی کە لە ئێستادا هەیە میرایەتی پارلەمانی هەرێمی کوردستان یا عیراق، میرایەتی نوێنەرایەتی پارتە خۆبەپیشڕەوزانەکان و میرایەتی تەکنکۆکراتی لیبراڵەکان، یەك میکانیزم و یەك بنەمایان هەیە، ئەویش ئەوەیە، کە زۆرینەی نەزان [بە لێکدانەوەی ئەوان و سیستەمەکەیان] پێویستی بە شوانەیی و نوێنەرایەتی ڕامیاران و ڕۆشنبیران و پسپۆڕان هەیە، تاوەکو کاروباری ژیانیان و کۆمەڵگەیان بۆ ڕێك بخەن.

ئەگەر دێمۆکراتی ڕاستەخۆی یۆنانی کۆن لەبەرچاو بگرین، دەبینن، لەتەك شێوازی بەڕێوەرایەتی کۆمەڵگەی سۆسیالیستیش دەگونجێت، بەڵام ئەوەی ئەمڕۆ بە دێمۆکراسی ناسراوە، شتێك نییە، جگە لە کەوڵکردنی دێمۆکراسی یۆنانی کۆن. هەروەها دێمۆکراتی بە واتا و چەمکی هەنووکەیی نێوەندی ڕۆشنبیری، تەنیا دەتوانێت شتێکی ڕیژەیی بێت و بە ئامادەیی و خەباتی چین و توێژە بندەستەکانەوە بەستراوە و چەندی چەوساوان یەکگرتوو و ئامادە بن، دێمۆکراسیش جێگیر و کراوەتر دەبێت، چەندی خامۆش و پرشوبلاو بن، ئەوەندەش سەرکوتکراو و داخراو دەبن. کەواتە دێمۆکراتی بە واتای کراونەوە و سەربەستی تاك لە هەندێ کاروباری تاکەکەسییدا، ئەوەی کە نیئۆ لیبراڵە تەکنۆکراتخوازەکان بە شانازیی خۆیانی دەژمێرن، بەرهەمی دێمۆکراتی نوێنەرایەتی و دیاری پارت و کەسایەتییە تەکنۆکراتخوازەکان و پارلەمانتارەکان نییە، بەڵکو بەرهەمی جەنگ و ڕووەڕووبوونەوەی ڕۆژانەی زۆرینەی ژێردەستە لەتەك دامودەزگە و بڕیار و یاسا سەپاوەکانی دەسەڵاتی چینایەتی؛ چەندی خەڵك [توێژە جۆراوجۆرەکانی پڕۆلیتاریا] بڕژێنە سەر شەقامەکان، ئەوەندە سەروەران ناچار بە دەستهەڵگرتن و پاشەکسێ لە پاوانگەریی کۆمەڵ و چەپاوڵی داهاتی کۆمەڵگە و سووکایەتی و سەرکوت، دەبن، بە پێچەوانەشەوە، چەندی خەڵك بە دێمۆکراتی نوێنەرایەتی [پارلەمانی] خۆشباوەر بێت و چاوەڕوانی لەدایکبوونی سەروەرانی دڵسۆز و دادپەروەر و پەیدابوونی دەوڵەتی باش بکات، ئەوەندە سەرکوت و نایەکسانی و نادادوەری سەروەری چینایەی پایەدار دەبن و فرەتر ڕیشەیان بەنێو کولتوور و ڕێسا کۆمەڵایەتییەکاندا ڕۆدەچێت.

ڕاستە، مینگەمینگی کۆمونیستەکانی ناو پارەلەمانەکان، نەك سوودی نەبووە، بەڵکو بە دژەشۆڕشیش تەواوبووە و دەزگەیەك، کە ناوەندی سەپاندن و ساخکردنەوەی بەرژەوەندی و داخوازییەکانی بۆرجوازی بێت، بەبێ دوودڵی چەکی سەرکوتی چەوساوانیش دەبێت. بەڵام لەتەك ئەوەشدا سیستمێکی دێمۆکراتی بۆرجوازی لە سۆسیالیزمی دەوڵەتی باشترە و بوار و ڕۆشنیی و دیاربوونی دژەکان ئاسانترە و چەوساوان بە ئاسانی دەرکی ئەوە دەکەن، کە شەقامەکان و مەیدانەکان ئەلتەرناتیڤی پارلەمانەکانن و کەس بە نوێنەری خۆیان نازانن، بەڵام لە سیستەمە پۆلیسی و میلیتێرییە بەناو سۆشیالیستیییەکاندا ئەوە ئەوانەی سەرەوەن، کە نوێنەر و بڕیاردەر و هەموو شتێکن و شەقام تەنیا شوێنی هاتووچۆییە بۆ سەرکار و بەرزکردنەوەی وێنەی سەرۆکان و پیاهەڵدانی پارتی پێشڕەو. لەو دەوڵەتانەدا کە بەنێوی پڕۆلیتاریاوە دیکتاتۆری سەرمایەداری دەوڵەتییان بە لوتکە گەیاند، نەك تەنیا ناڕەزایەتی ژێردەستانی کۆمەڵگە سەرکوت دەکرا و سێدارەدان و دوورخستنەوە و کاری–زۆرەملێ کرابوونە ئەلف و بێ و بە خەڵك دیکتە دەکران، بەڵکو هەر ناڕەزایەتیییەکی ژێردەستان [توێژە پڕۆلیتێرەکان] بە دوژمنایەتی و دژەخونی لە سۆشیالیزم هەژمار دەکرا و ناڕەزایەتی ژێردەستانی دەوڵەتە بەنێو سۆشیالیستییەکان، خراپتر لە ژێردەستانی دەوڵەتە سەرمایەدارییەکانی خۆراوا، سەرکوت دەکران و چالاکانیان پاکتاو دەکران.

خوێنەرانی هێژا، ئەو بەشانەی هێڵیان بەژێردا کێشراوە، لە پەرتووکی “گۆڕان و وەرگۆران” وەرگیراون و بۆ ئاسانکاری و جیاکردنەوەیان، من هێڵم بەژێردا کێشاون. بۆ خوێندنەوەی پەرتووکەکە، سەردانی ئەم بەستەرە بکەن: http://emrro.com/goranuwergoran.htm