أسـقطوا النظام، أبنوا نظامكم الثوري

في ديسمبر الماضي وعقب أحداث الإتحادية والقرارات الإقتصادية برفع اسعار عدة سلع إستهلاكيه، اصدرنا بيانا بعنوان: مرسي يعلن الحرب على الشعب، نتهم فيه مرسي بتسليط مليشيات الأخوان على المتظاهرين وبشن الحرب الإقتصاديه على الطبقات الافقر في المجتمع المصري، والحقيقة أن مرسي لم يخيب ظننا فيه، فلم يمضي شهر واحد حتى كان يسلط ألته القمعية على الشعب المنتفض ضده، فيطلق قوات الأمن المركزي الإجراميه مدعومة بعناصر مدنية من الفاشيه الدينيه ضد أهالي شهداء الإسكندريه أمام محكمة المنشيه بوحشية أنتقاميه، فتعتقل العشرات ملفقة لهم التهم الباطله، ومنهم أربعه من أعضاء الحركه، وتتصاعد وتيرة العنف القمعي ضد التظاهرات السلمية في ذكرى ثورة 25 يناير، ويبلغ إجرام مرسي السفاح ونظامه القاتل ذروته بالمجزرة التي قامت بها عناصر الأمن والمليشيات المتعاونة معها ضد أهالي بورسعيد الباسله والسويس البطله، في مجزرة لا تقارن بها سوى مجازر بشار الأسد ضد شعبه، فتتخضب شوارع المدينتين البطلتين بدماء الشهداء على يد قوات الأمن الوطنيه كما تخضبت منذ سنوات بعيده على يد القوات الأجنبية الغازيه، وعلى الجانب الإقتصادي يطلق نظام مرسي العميل للراسمالية العالميه مشروعه المشبوه (الصكوك) الذي يعني بيع مصر فعليا أرضا وموارد لكل من يمكنه دفع الثمن.

إن نظام مرسي قد تخطى كل الخطوط الحمراء بسفكه دماء المواطنين المسالمين ، والإستمرار في سفكها، وبمحاولته بيع مصر للراسماليه العالميه، وبمحاولته التصعيد ضد الشعب بطرح مشروع قانون يمنح القوات المسلحة كافة صلاحيات الشرطة في حفظ الأمن الداخلي ليسلط ألة الجيش القمعيه على الشعب بعد ان تأكد أن قمع ووحشية الشرطه ليسا بكافيين لتحطيم إرادة الشعب الثائر.

إن شرعية مرسي ونظامه قد سقطت وأنتهت للابد، ولم يعد يبقيه على كرسيه سوى وحشية قمع قواته أمنه ومليشيات جماعته الإجراميه وتواطؤ أجهزة الدوله الرسميه معه.

إن إسقاط مرسي لم يعد خيارا، بل هو هدف أساسي لكل التحركات الشعبية، الهدف الذي يضحي الثوار من أجله بحياتهم وحريتهم.

وعليه:

1- إننا نقدم أحر التعازي وكل المسانده والتضامن والدعم للمدينتين البطلتين : السويس وبورسعيد ، ونحني رءوسنا إجلالا لتضحية شهدائهما، وبطولة صمودهما.

2- إننا ندين كل القوى السياسية الإنتهازية التي تطرح أو تقبل التفاوض أو الحوار مع مرسي ونظامه، أو تعترف له باي شرعية، ونصمها بخيانة الشعب والألتفاف على أهداف أنتفاضته الثوريه، كما ندين القوى السياسية الجبانه التي تقزم أهداف الأنتفاضة الثورية لمجرد تغيير وزير أو حكومه.

3- إننا ندين ونصم بالخيانة كل من يقبل إجراء انتخابات برلمانية تحت ظل هذا النظام الإجرامي القاتل.

4- إننا ندين أعتداءات الاجهزة الأمنية الوحشية على المواطنين، ونحض الثوار ونناشدهم الإستمرار في النضال ضد المجرمين والبلطجيه الذين يسمون انفسهم قوات الشرطه، حتى يتم هزيمة وتفكيك ذلك التجمع من القتله والمجرمين المسمى وزارة الداخليه.

5- إننا ندعو الشعب الثائر كرفاق كفاح للأتي: أ – بناء تنظيماته الشعبيه الديموقراطيه في الأحياء والمدن، وانتخاب مفوضين شعبيين يتولون السيطرة على اجهزة الإدارة المحلية وتسييرها بما يخدم مصالح الجماهير ويضمن لهم ان القوى الثورية تخدمهم وقادرة على أن تكون بديلا ناجحا لنظام مرسي ودولته الفاسده، وتنشىء حكومة شعبية تنزع الشرعية عن نظام مرسي القاتل للشعب، مما سيضمن أنحياز القوى الشعبية المترددة لجانب الثوره.

ب- الأستعداد لوضع شبكات توزيع المواد الغذائية والوقود والأدوية تحت سيطرة المنظمات الشعبية الديموقراطيه تحسبا لموجة غلاء أو تخزين سلع تترافق مع ارتفاع مستوى العنف.

ج- عدم الإنسياق خلف اي تنظيمات أو حركات مجهولة الهويه أو تدعو للعنف الفوضوي، إنما يجب ان يكون العنف مسيطرا عليه يخدم أهداف الثورة ويدافع عن مؤسساتها الديموقراطيه حين قيامها.

إننا نؤمن أن إنشاء هيكل إداري شعبي ديموقراطي منتخب مباشرة من سكان الأحياء والقرى والمدن هو السبيل الوحيد لمساندة الموجة الثورية وتحويلها لثورة حقيقيه يمكنها إسقاط النظام المجرم الذي ورثه مرسي عن مبارك.

إننا نؤمن أن سيطرة لجان الأحياء والمدن والمصانع والقرى على أدوات الإنتاج ومصادر الثروه هي الوسيلة الوحيدة لمنع القوى الراسمالية المعادية للثورة من إستغلال قدراتها المالية الهائله للسيطرة على حركة الشعب المنتفض، وتفقد الطبقة الحاكمة المستغلة اقوى اسلحتها.

الرفاق الثوار

إننا نراهن على الوعي الثوري للشعب المصري المنتفض ضد الظلم والإستغلال والقتل، ونؤمن أن لحظة الإنتصار قريبة لا يحتاج بلوغنا اياها إلا تنظيم الشعب الثائر لنفسه، وتثبيت الثورة وسط المجتمع كمؤسسات تعمل وتنجز وليس فقط كقوى تتحدى وتدمر.

عاش نضال الشعب المصري، عاش كفاح الكادحين

عاشت الثوره.

الحــركة الاشــتراكية التحــررية

Related Link: http://www.facebook.com/pages/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%…05619

الدوله القمعيه للأخوان تتمادى في ممارسة إجرامها

يوم الأحد الماضي الموافق 20 يناير 2013 وأثناء نظر محكمة جنايات الإسكندريه لقضية ظباط الشرطة المتهمين بقتل المتظاهرين في أحداث يناير 2011، قامت قوات الشرطة المكلفة بحراسة المجكمه بأستفزاز أهالي الشهداء والناشطين السياسيين المحتشدين- كالعادة- سلميا أمام مقر المحكمه، ثم أطلقت ضدهم هجمة شديدة العنف أستخدت فيها الهراوات وقنابل الغاز المسيلة للدموع بكثافة وضراوة غير مبررتين، وأثناء ذلك الهجوم أكتسحت قوات الأمن المركزي المدعومة بالمدرعات الشوارع والمقاهي المحيطة بمقر المحكمة في منطقة تجارية سياحية مزدحمة بطبعها وقامت بإلقاء القبض على العشرات من الناشطين السياسيين والمواطنين الغير مسيسين، معتدية عليهم بالضرب ومصيبة أغلبهم بكسور وكدمات وأختناق بتأثير الغاز المسيل للدموع، ثم قامت بأحتجاز 31 فردا منهم وترحيلهم إلى سجن الغربانيات السىء الصيت بمنطقة (برج العرب) الصحراويه، دون أن تسمح لأيا منهم بإبلاغ دووه أو محامييه ومن بين المعتقلين في تلك الهجمة البربرية رفاقنا من الحركة الإشتراكية التحررية:

• 1- محمد عز الدين.

• 2- أمير اسعد.

• 3- محمد البدري.

• 4- حسين محمد

رغم أنهم لم يكونوا مشاركين في الوقفة عند مقر المحكمة، ولم يشاركوا بأي شكل في الصدامات مع الشرطه، بل كانوا يجلسون على المقهى يتناولون غدائهم في إستراحة أثناء أحد حملاتنا الدعائيه، مما يؤكد لنا أن إعتقالهم لم يكن عشوائيا، بل مدبرا ومقصودا، أتى بعد رصد وتتبع، فهم من أنشط أعضاء الحركة، ومن الوجوه المعروفة في الأضرابات والمسيرات العماليه، ووجهت لهم وبقية المعتقلين تهم : الأشتراك مع أخرين بتخريب مبانى و أملاك عامة و كان ذلك بقصد بث الرعب بين الناس و أشاعة الفوضى … الأشتراك مع أخرين لتعطيل سير و سائل المواصلات العامة … أستعمال القوة و العنف و التهديد مع موظفيين عموميين … أتلاف منقولات عمومية … أستعراض القوه و العنف.

وبالأمس الأربعاء 23 يناير ، وصلت الشرطة بسلوكياتها الإجراميه العابثة بالقانون لمستوا لم نشهده من قبل، حيث حددت جلسة لعرض المعتقلين على القضاء للنظر في تجديد حبسهم من عدمه، فتحججت الشرطة بعدم إمكانية نقلهم لدواع أمنيه، فلم تنعقد الجلسه وأصدرت النيابة قرارا تعسفيا مخالفا لكل القواعد القانونيه بتأجيل نظر الدعوى ليوم الأربعاء 30 يناير 2013 مع نظرها في محكمة برج العرب وليس بمحكمة المنشيه حيث جرت الأحداث، وعليه فإن المعتقلين سيقضون في السجن الجنائي عشرة ايام دون قرار قضائي أو سند قانوني، مما يجعل حبسهم أختطافا وأحتجازا غير قانوني.

يجرى كل ذلك في ظل صمت وتجاهل مريبين من الإعلام والمنظمات الحقوقيه، وتجمعات الناشطين المقبولين إعلاميا، صمت يصل لدرجة التواطؤ والمباركه.

إننا نتهم وزارة الداخليه بالتعسف والإنتقامية في سلوكياتها مع رفاقنا ومع بقية المعتقلين بداية من العنف في الإعتقال وإتهامهم بنهم ظالمة ملفقه بلا اي اساس ولا دليل، مرورا بأحتجازهم في سجن مشدد الحراسة رغم أنهم محبوسون أحتياطيا، وصولا لحبسهم عشرة ايام دون اي سند قانوني،

ونتهم جماعة الاخوان المسلمين الفاشية الحاكمه بأنها تقف وراء هذا التعسف الإجرامي تكريسا لممارستها القمعيه المستمرة تجاه كل من يطالب بالحقوق الاساسية في الحياه وتجاه كل من يتضامن معاهم واستمرار لسياسه التنكيل بكل من يقف ضد هيمنه الدوله ومصالحها ومصالح شركائها مستغلي ومغتصبي ثرواتها “رجال الاعمال والمستثمرون” وكل من تتواطئ معه الدوله لتكريس هيمنتها على حق الشعب في الحياه.

إن أعتقال رفاقنا لن يمر ببساطة، ولن يفت في عضدنا أو يكسر شوكتنا، إننا ندعو كافة الحركات الاناركية والثورية بالعالم للتضامن معنا، مع رفاقنا ومع 31 شاب ثوري يتم التنكيل بهم ظلما، إننا ندعوكم لرفع اصواتكم عاليا بالرفض والأعتراض والتنديد أمام السفارات والبعثات الدبلوماسية المصرية في كل العالم، إننا ندعوكم لفضح وكشف النظام الفاشي القمعي الذي يفرضه الاخوان المسلمون على مصر ومناضليها، إننا ندعوكم لمد يد المساندة الرفاقيه في هذه اللحظات الأكثر صعوبة من نضالنا الذي سيتمر ويتصاعد حتى إسقاط الدولة الرأسمالية المستبدة.

الحركة الإشتراكية التحررية-مصر

24 يناير 2013

Related Link: http://www.facebook.com/pages/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%…05619

كيف نرى دور المنظمة الأناركية (التحررية اللا تسلطية)

كيف نرى دور المنظمة الأناركية (التحررية اللا تسلطية) .كيف نرى علاقتها مع و كجزء من الطبقة العاملة ., كيف نرى الثورة تتطور

Translation of Workers Solidarity Movement position paper: “The Role of Anarchist Organization” (WSM national conference 2006)

مبادئ عامة

1- يكون دور المنظمة الأناركية ( التحررية اللا تسلطية ) في نشر و النضال من أجل خلق مجتمع يقوم على مبادئ الأناركية ( التحررية اللا تسلطية ) , كالحرية الفردية, الإدارة الجماعية للمجتمع من قبل عمالها, و الديمقراطية التشاركية.

2- إننا ندرك أن مجتمعا كهذا يمكن بنائه فقط من خلال الحركة الواعية للطبقة العاملة مستخدمين قوتهم الصناعية.

3- يعتمد التحول الثوري الناجح على وجود معيارين ضروريين في الطبقة العاملة:
أ- انتشار الوعي الثوري. على هذا الوعي أن يتألف من:
I- رفض كلا من استغلال و تسلطية الرأسمالية
-ii طموح داخل الطبقة لإعادة تنظيم المجتمع في طريقة جديدة و أفضل وفق حاجاتها و مصالحها المباشرة
iii- إدراك الطبقة العاملة لحقيقة أنها هي فقط من يمكنها تحقيق و حماية التحول الثوري للمجتمع و ما يتبع لهذا أنه فقط المجالس التي تشكلها الطبقة العاملة في أماكن العمل و التجمعات هي التي تملك أية سلطة تخص هذه الأمور في المجتمع الجديد. لا يمكن السماح بتركز أية سلطة أخرى في المجتمع.

ب- يجب تطوير التنظيم و التضامن الصناعي داخل الطبقة العاملة بحيث أنه يمكن إنجاز السيطرة الفعلية على وسائل الإنتاج و التوزيع و إلغاء كل بقايا الدولة.

4- إن دور المنظمة و الأفكار الأناركية ( التحررية اللا تسلطية ) في تحقيق هذا واضح. تربط الأفكار الأناركية ( التحررية اللا تسلطية ) بين نقد المجتمع الرأسمالي و بين رؤية لطريقة جديدة لتنظيم المجتمع البشري. يتضمن هذا الربط الفهم العملي للوسائل الضرورية و المقبولة للوصول إلى تلك النتائج و تساعد أيضا في بناء ثقة الطبقة العاملة بقدراتها و قوتها على اتخاذ القرارات. من الواضح أن دورنا يكمن في نشر نفوذ أفكارنا على أوسع نطاق ممكن.

تنظيم الطبقة

5- ترى المنظمة الأناركية ( التحررية اللا تسلطية ) نفسها جزءا من الطبقة العاملة, و أفكارها الأناركية كتطور تاريخي لخبرة الطبقة العاملة كطبقة مضطًهدة تسعى لبناء عالم جديد خالي من الاستبداد و الاستغلال من أي شكل.

6- إننا نرغب في كسب أوسع فهم و تأثير لأفكارنا و طرقنا الأناركية ( التحررية اللا تسلطية ) في صفوف الطبقة العاملة و المجتمع, بشكل أساسي لأننا نعتقد أنها وحدها سوف تسرع و تعجل التحول الثوري الناجح للمجتمع. في هذا الإطار فنحن ندرك دورنا داخل الطبقة العاملة ك ” قيادة فكرية”.

7- إننا نرفض فكرة أن المنظمة هي طليعة للطبقة بسبب كونها “قيادتها الفكرية”. إن تعبيرا كهذا , خاصة بسبب ارتباطه التاريخي بالأفكار المعادية للأناركية ( التحررية التسلطية ) لا يمكن قبولها في منظمة ثورية. إننا ندرك حقيقة وجود طليعة داخل الطبقة العاملة لكن ميزتها المركزية تكمن في أن سياساتها تشتق من الخبرة العملية لمحاربة الرأسمالية على الأرض.

8- بينما ندرك وجود طليعة داخل الطبقة العاملة التي أكثر ما تعكس تطورها المتفاوت, فإننا نهدف كمنظمة دائما إلى التقليل من هذا التفاوت دون أن نعرض مضمونها السياسي للخطر. إننا نعي و سنناضل على الدوام ذلك التأثير الذي يروج للحاجة إلى قيادة دائمة غير منتخبة, مهما كانت تفسيراتها أو محتواها أو أعذارها.

9- إننا نسعى لنشر أفكارنا في كل منظمات الطبقة العاملة. بعبارات عملية يعني هذا أن حركة تضامن العمال سوف تتقدم لكل المواقع في النقابات و سائر الهيئات حيث توجد إمكانية منح أو إلغاء التفويض. نحن لن نقبل أية موقع لا يكون تحت سيطرة أعضاء تلك الهيئة. هذه المواقع أو المركز ليست غاية في حد ذاتها. يجب ربط النضال للفوز بها مع النضال من أجل ديمقراطية أكبر, تفويض أكثر و سيطرة أكثر. إننا نناضل من أجل الفعالية الذاتية للجماهير.

10- يجب علينا أن نكون قادرين على تفسير و شرح ما يجري في المجتمع. يجب أن نكون قادرين على مواجهة الأفكار الزائفة كاللينينية و الاشتراكية الديمقراطية. إننا نهدف كي نكون “الذاكرة الجماعية” للطبقة العاملة, في كل ما سبق و في تطوير و الإبقاء على تقاليد حركة العمال و الأناركية ( التحررية اللا تسلطية ).

11- على الضد من اتجاه معين في الحركة الأناركية فإننا لا نحارب الدولة و كأنها مجردة و غير مرتبطة بانقسام المجتمع إلى طبقات. الدولة بحد ذاتها ليس العدو الحقيقي – الدولة هي نتاج هذا الانقسام إلى طبقات مضٍطهدة و مضًطهدة. إن التعامل معها و كأنها شيء يوجد بشكل مستقل عن المجتمع يقود إلى مستنقع من السياسات الليبرالية المشوشة. إننا نقف وراء “إلغاء الدولة” لأننا نعارض تماما التسلطية و أي شكل من المجتمعات التي تتطلب دولة, مثلا:..المجتمع حيث تسيطر الأقلية

12- إن دورنا هو كمعلمين و محرضين. إننا قادة لأننا “قادة” الأفكار. إننا لا نملك وقتا لقيادة الشخصيات أو للجنة أعلى في حزب ما. إننا لا نحمل أية رغبة في أن نكون ما يسميه اللينينيون بال”قيادة الثورية”. هذا يتضمن أن حزبهم وصل درجة تعطيه “الحق” في اتخاذ القرارات عوضا عن الطبقة العاملة ( سواء رغبوا بذلك أو لا ). إننا نرفض هذا الشكل من القيادة كتسلطية و مدمرة لديمقراطية العمال.

13- يعلمنا التاريخ أن منظمات كمنظمتنا قد تختبر نموا سريعا في العضوية و الدعم أفكارها في حالة وجود وضع ثوري..و لكن أيضا أن حجما معينا هو ضروري لحدوث ذلك أيضا. لذا من الضروري أن نقوم بكسب أعضاء جدد لكن هذا سيكون دون قيمة ما لم نكن واثقين أن الناس ينضمون إلينا لأنهم يتفهمون و يوافقون على الأناركية و يشاركوننا أفكارنا التحررية.
ليس من الكافي بناء منظمة صغيرة مع الكثير من المتعاطفين. عندما لا يكون هناك فاصل واضح بين العضو و المؤيد توجد الحاجة إلى جهاز مركزي ضخم ليمسك بجمهور من الناس أنصاف المسيسين في سلسلة من الفعاليات السياسية. ينخفض النقاش السياسي و يتسلل انعدام الجدية. هذا بالتالي يقلل إمكانية الأعضاء ليقوموا بتقييمات سياسية مستقلة و يوفر الأساس للاعتماد على بيروقراطية مركزية. هذا يشكل تناقضا مطلقا مع قيمنا التحررية.

14- “فقط الحقيقة هي ثورية”. مهما كان من قال تلك الكلمات فإنها كانت في محلها. نحن لا نطرح كمطالب عاجلة تلك المطالب المستحيلة الآن بسبب توازن القوى. إننا لا نمارس الألاعيب في السياسة. إننا لا نخدع أو نرهب أو نتلاعب بالعمال لدفعهم إلى الأناركية. إننا نطمح بالفوز في الجدل عن التغيير و الأناركية. لا يشكل جزءا من برنامجنا محاولة أخذ السلطة “باسم العمال”. الأناركية ( التحررية اللا تسلطية ) إما أن تكون خلقا لطبقة عاملة حرة و واعية سياسيا…أو لن تكون أناركية ( تحررية لا تسلطية).

15- إننا نتفهم مركزية النضال و التنظيم في مكان العمل لأنه هناك نمتلك القوة الفعلية. لكن هذا لا يعني أننا نهمل أو نتجاهل الصراعات التي تدور في مجالات أخرى من حياتنا. إننا لا نفعل. إننا نساند كل النضالات التي يمكنها أن تجعل الظروف التي نحياها أفضل. عند كل فرصة فإننا نسعى لاستجلاب هذه النضالات إلى مكان العمل و النقابة, إننا نحاول أن نضع القوة الكامنة للعمال المنظمين في خدمة مصالحهم…لنربط النضالات المختلفة بفهم لجذورها الكامنة في الرأسمالية, و لنؤسس شرعية القضايا السياسية التي رفعت من الأسفل على الأرض.

16- إننا ندعم كل النضالات التقدمية سواء لأهدافها الخاصة أو لزيادة الثقة التي تمنحها الحملات للناس

17- في كل الظروف الثورية المعاصرة شكل العمال أدواتهم الخاصة في صيغة مجالس العمال. ربما اتخذت أسماء مختلفة-اللجان الثورية, السوفييتات, الخ. لكن الشكل الرئيسي بقي نفسه سواء في روسيا 1917. إسبانيا 1936 أو هنغاريا 1956.

18- لا تعمل هذه المجالس فقط بأفضل الطرق لتحريك الطبقة ضد المدراء و الملاك لكنها أيضا تضع الأساس لإدارة المجتمع الجديد. على الثوريين ضمنها أن يكافحوا أفكار الاتجاهات التسلطية و يحاولوا أن يبرهنوا باستمرار أن ديمقراطية العمال الجديدة عليها ألا تفوض سلطتها لأي نخبة أو تسمح لأية أقلية أن تستولي على السلطة. و ضمن إطارها يتعين على أعضاء المنظمة الثورية أن يكونوا “القوة الدافعة”. هذا يعني الفوز في معركة الأفكار. إنها لا تعني الإمساك بالمواقع القيادية, و إناطتها مع سلطة مفرطة و بعدئذ تفسيرها بشكل غير مضلل كتفويض لإصدار الأوامر.

19- إننا نعارض كل أفكار القوة في المرحلة ما بعد الثورية التي يجري استخدامها من “حزب الطبقة العاملة”. إن تقسيم العمل بين من يحكمون و من حكموا قد استمر أطول من اللازم. هذا يمكن إنهاؤه فقط ب”الانعتاق الذاتي” للطبقة العاملة. يجب أن تمارس كل السلطة من قبل مجالس العمال…وليس بواسطة أي آخر. هذه السلطة ستكون متوافقة مع الشعار التحرري القائل أن الحرية الفردية لن تعرف أية قيود إلا تلك التي تمس حريات الآخرين.

20- هذا لا يعني إنكار الحاجة لتنسيق فعال و اتخاذ القرارات في كل مناحي الحياة. النقطة أن السلطة النهائية ستكون ديمقراطية, هيئات جماهيرية للطبقة. ليختفي الكلام عن الدولة التي تتواجد جنبا إلى جنب مع مجالس العمال…عندها ستختفي مجالس العمال عن الوجود! عوضا عن الدولة ستحل فيدرالية مجالس العمال.

21- إنه حول هذه القضية تجديدا يتضح خلافنا المبدئي مع اللينينية. نحن نتفق مع لينين أن السلطة يمكن هزيمتها فقط من قبل سلطة أخرى, أن سلطة المدراء و الملاك يمكن هزيمتها فقط بسلطة العمال. نحن نتفق على الحاجة لقيادة داخل الطبقة. و لكن فيما قيادتنا هي قيادة إقناع و تثقيف, يذهب الحزب اللينيني بعيدا عن هذا و يحاول الإمساك بالسلطة عبر السيطرة على الدولة. إنها تريد أن تفرض سلطة الحزب على العمال. بفعلها هذا فإنها تمهد الطريق لنمو طبقة حاكمة مضطٍهدة جديدة.

22- بعد المرحلة الأولى من الثورة عندما يجري تجريد الطبقة الحاكمة من ثروتها و قوتها, ستستمر المنظمة الثورية بالنمو. سيكون هناك موجة عارمة من انضمام العمال إلى صفوفها لأن سياساتها ستبدو الأكثر صلابة و واقعية. في المرحلة الانتقالية ( الفترة بين الإطاحة بالنظام القديم و تشكل النظام الجديد ) ستكون المهمة الرئيسية دفع الأفكار و القيم التحررية الأناركية, و النضال لأخذ كل السلطة بيد مجالس العمال. عندما تعزز الثورة مكتسباتها و تبدأ بإعادة بناء المجتمع تصبح المهمة هي مساعدة الطبقة باتجاه المثال التحرري الأناركي. مع بدء هذا المثال التحرري الأناركي بالظهور و التشكل أكثر فأكثر و تلاشي العقبات في وجهه تصبح المنظمة الثورية أقل ضرورة و ستتلاشى تماما في النهاية.

Related Link: http://www.wsm.ie

المصدر الترجمە العربیە : http://www.anarkismo.net/newswire.php?story_id=4216

ئەنوەر فەتاح

٢٧/٠١/٢٠١٣

له‌ دووه‌مین ساڵڕۆژی خۆپیشانه‌کانی مصر بۆ لابردنی ڕژێمی موباره‌ک و ‌پێکهێنانی حکومه‌تێکی تری ئیسلامی به‌ سه‌رۆکایه‌تی ( ألاخوان ألمسلمین) به‌ سه‌رۆکایه‌تی مرسی، ئه‌وه‌تا پاش دوو ساڵ جارێکی تر خه‌ڵکی کەو‌تنه‌وه‌ خۆپیشاندان بۆ دواکارییه‌ ڕه‌واکانی خۆیان، که‌ بریتین‌ له‌ دروشمی ( ده‌سته‌به‌رکردنی نان، ئازادی، عەداله‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی).

ڕژێمی ئیسلامی ئیخوان له‌ 25ی شوباته‌وه‌ که‌ دووه‌مین ساڵرۆژی حکومیانه‌، پاش دامه‌زراندی ئه‌و حزبه‌ زیاتر له‌ 70 ساڵ، که‌ یه‌که‌مین جاریانه‌ ده‌سه‌ڵات بگرنه‌ده‌ست و‌ له‌و مێژووه‌ درێژه‌یاندا خۆیان به‌نوێنه‌ری ڕاسه‌قینه‌ی خه‌ڵکی دائه‌نا و له‌پێناو لابردنی زوڵم و زۆری دیکتاتۆریه‌ت و سوکایه‌تی و برسیکردنی ‌خه‌ڵکی، به‌سه‌دان ئه‌ندامیان ئیعدامکران و له‌ به‌ندیخانه‌ی حکومه‌ته‌ یه‌ك له ‌دوایه‌کانی مصر ژیانی به‌ندایه‌تیان به‌سه‌ربرد، که‌چی هه‌ر ئه‌و حزبه‌ به‌هه‌مان به‌رنامه ‌و دروشم و ئه‌ندامه‌کانیانه‌وه‌، که‌وتونه‌ته‌ کوشتنی خه‌ڵکی ڕاپه‌ری، که‌ داوای مافی ژیانیان ده‌که‌ن.

 ئه‌وه‌تا له‌ماوه‌ی دوو هه‌فته‌دا زیاتر له‌ 60  که‌سیان له‌ خۆپیشانداران کوشتوون ‌و به‌سه‌دانی تر بریندارکراون، ته‌نها له‌به‌ ئه‌وه‌ی که‌ داوای مافی خۆیان ده‌که‌ن و به‌درۆ و وه‌عدی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیاکانیان ناڕازین، که‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتی خه‌لیفه‌کانی ئیسلام ده‌چێت، که‌ ته‌ناته‌ت زۆرینه‌ی ئه‌نجومه‌نی داڕشتنه‌وه‌ی ده‌ستوری میصری ئه‌ندامی حیزبی ئی‌خوانن، که‌ ئه‌وه‌ی دژی سیاسه‌تی ئه‌وان بێت یانی دژی ئیسلامه‌ و هه‌ر بۆیە خه‌ڵکی ڕاپه‌ری به‌ گێره‌شوێن و جه‌رده ‌و مرۆڤکوژ و سه‌رسه‌ی ده‌زانن و خۆشیان به‌ مەلائیکه‌تی سه‌رزه‌مین.

 ئه‌وه‌تا خۆپیشانده‌کان تا ئێستا له‌ په‌ره‌سه‌ندن و کڵپه‌سه‌ندان ‌و جگه‌ له‌ شارانی سوید، پورسعید، اسماعلیه‌، قاهره‌ و وا به‌ره ‌و ده‌ڵتای سه‌روو و شوێنه‌کانی تری مصر ده‌گرێته‌وه‌‌، هه‌ر بۆیه‌ جامعەی ئه‌زهه‌ر له‌ حیزبه‌ لیبراڵ و ئیسلامی و چه‌پەكان‌ داواده‌کات، که‌ خه‌ریکی ئه‌هۆنکردنه‌وه‌ی خه‌ڵکی ڕاپه‌ڕیو بن ، ئه‌زهه‌ر ده‌ڵێ چونکه‌ خۆپێشاندان زه‌ره‌ر به ‌ئابوری وڵات و پرۆسه‌ی سیاسی گۆران به‌ره‌و دیمکراتییه‌ت ده‌گه‌یه‌نێ و‌ ته‌نانه‌ت ئێستا حیزبی ألانقاد که‌ یه‌کێکه‌ له‌ حیزبه‌ گه‌وره‌کانی ئوپۆسێۆن و که‌ لیبڕاله‌، توانای کۆنترۆلکردنی شه‌قامی نه‌ماوه‌.

ته‌نانه‌ت بۆ دورخستنه‌وه‌ی خۆپیشانده‌ران له‌ ناوچه‌ی سفاره‌ته‌کان و ئوتێله‌ گرانبه‌هاکانی قاهره ‌و کۆشکی کۆماری و تا ئه‌م کاته‌شی له‌سه‌ر بێت به وته‌ی ڕۆژنامه‌ی الشرق ألاوسط (چاپی له‌نده‌ن) 2ی شوباتی 2013پیکادان له‌و شار و ناوچانه‌ی ناویان هاتووه‌ به‌رده‌وامه ‌و به‌شێکی زۆری خه‌ڵکی ئه‌ندام و لایه‌نگری هیچ حیزبێکی سیاسی ده‌سه‌ڵاتخوازنین.

ئه‌وه‌تا له‌ حه‌فته‌ی‌ ڕابردووه‌ هاتوچۆی خه‌ڵکی قه‌ده‌غه‌ده‌که‌ن، یاسای عورفی له ناوچه‌ ڕاپه‌ڕیوه‌کاندا ده‌سه‌پێنن بەبێئه‌وه‌ی ھیچ لە داواکاری و وره‌ی خه‌ڵکی ڕاپه‌ڕیو نزمبکاته‌وه.  ئه‌وه‌تا له‌ زۆر شوێن خۆپیشانده‌ران داوای ڕوخاندنی ڕژێمه‌ ئیسلامیه‌که‌ش ده‌که‌ن، حکومه‌تیش په‌یمانی هه‌ڵبژاردن ئه‌دات بۆ گۆڕینی حکومه‌ت و ئەمەش کاریگه‌ری له‌سه‌ر خۆپیشانداران نییه‌.

من لەو بڕوایەدام،‌ که‌ دروشمی حکومه‌ته ‌ئیسلامیه‌ فه‌رمانڕه‌واکه ‌و حیزبه‌ ده‌سه‌ڵاتخوازه‌کان، که‌ ده‌ڵێن “به‌ئاشتی به‌ئاشتی”، بۆ ئەوەیە تا بتوانن له‌ پشت ده‌رگە داخراوەكانە‌وه‌ بۆ به‌شداربونیان له‌ ده‌سه‌ڵاتدا و به‌خشیشی حوکم مساوه‌مه‌ بکه‌ن و‌ دیسانه‌وه‌ ئاشتییەك كە ئەوان مەبەستییانە نه‌ نانه‌ له ‌برسێتی، نه ‌ده‌رمانه‌ له‌ نه‌خۆشی، نه‌خانووه‌ له ‌سه‌رما و گه‌رمای ژیان ڕزگارمان بکات، نه‌ کوژراوه‌کانی راپه‌رینە‌کانی پێزیندووده‌بێته‌وه و نه‌ ‌برینداره‌کانیشی پێچاک ده‌بێته‌وه‌ . دروشمی” به‌ئاشتی ، به‌ ئاشتی” دروشمی حیزب و گروپە ده‌سه‌ڵاتخوازەكانه،‌ نه‌ک دروشمی خه‌ڵکانێک، که‌  خەریكن بۆ باشتركردنی ژیانی ڕۆژانەیان و گۆڕنی كۆمەڵگە خه‌باتدەكەن‌.

ئەنوەر فەتاح

٢٨/٠١/٢٠١٣

له‌دوای ڕوخاندنی ڕژێمه‌که‌ی بەعس دوو دیارده‌ی زه‌ق له‌ عێراق دا ده‌رکه‌توون و به‌رجه‌سته‌ بوون؛ یه‌که‌میان په‌یدابوونی توێژاڵێکی سیاسی ده‌سه‌ڵاتدارە، كە هەر بەگه‌یشتنه‌  کورسی ده‌سه‌ڵات،‌پێكھێنەرانی بوونه‌ سه‌رمایەدارێکی فه‌له‌کی، که‌ زۆرینه‌ی داهاتی عێراق به‌ کوردستانیشه‌وه‌ له ‌گیرفانی ئه‌و سیاسه‌تمه‌دارانه‌دایه‌، ئیتر چی دامه‌زراوه‌کانی حکومه‌ت و ناحکومه‌تییه‌کان هه‌ن‌ به‌ په‌رله‌مان( ده‌ڵاڵه‌کانی ده‌سه‌ڵات)یشه‌وه‌ بۆ مسۆگه‌ری ئه‌به‌دی کورسی ده‌سه‌ڵات به‌کارده‌برێن، له‌لایه‌کی تریشه‌وه‌ به‌شێکی که‌می ئه‌و سه‌روەت و سامانانەی ده‌سه‌ڵاتداران ده‌ستیانده‌که‌ون؛ وه‌کو به‌رتیل و یان کڕینی که‌سه‌کان کە له‌لایه‌ك به‌مه‌به‌ستی پێشێلکردنی داوای خه‌ڵکی و ده‌مکوتکردنیان به‌کار دەهێنرێن و لەلایەكی تریشەوە چاندنی تۆوی دووبه‌ره‌کی له‌نێوان دانیشتواندا به‌ناوی جیاجیاوه؛‌ له‌وانه‌ش خانه‌نشێنی خه‌ڵکی به‌ئاره‌زووی حزبه‌کان، پشتگیری عه‌شایر و خێڵەکان و ئیمتیازات بۆ مه‌لاکان ..هتد. واته‌ ده‌سه‌ڵاتی گه‌نده‌ڵ له‌ عێراقدا کارێکی کردووه‌، كە له‌سه‌ر برسیکردنی خه‌ڵکی کرێكار و بێبەش، به‌شێکی زۆری خه‌ڵکی له‌گه‌نده‌ڵییه‌وه‌ ئاڵاندووه‌.

ئاشکرایه‌ کۆمه‌ڵگە به‌م شێوه‌یه‌ به‌ڕێوه‌ناچێت، داواکانی خه‌ڵکیش له‌ زیادبووندان و دەنگیشیان لە به‌رزبونه‌وه‌دایە، بۆ خزمه‌تگوزارییەکان، کار، ته‌ندروستی، چاکردنی خوێندگاکان،مانه‌وه‌ی خه‌ڵکی به‌ندکراو به‌بێ لێپسرینه‌وه‌ و دەسبەسەراگرتنی ماڵی خه‌ڵکی که ‌به‌شێکی زۆریان هه‌ر له‌به‌رئه‌وه‌یه‌، که‌ نه‌چوونەتە‌ ژێر ڕکێفی ده‌سه‌ڵاتی ده‌سه‌ڵاتدارەکانەوە‌، هه‌تا کار گەیشته‌  ناڕه‌زای که‌وتنە‌وه،‌ که‌ خۆپشاندانی 17ی شوباتی سلێمانی لێکه‌وته‌وه‌ و‌ بەدەستی چەکدارە قارەمانەکانی حکومەتی هەرێم ١٠ که‌سی تێدا کوژرا و چه‌نده‌های تری تێدا بریندارکران، که‌ تاوانه‌کانیان ته‌نها خۆپیشاندانێک بوو بەدەربڕینی ناڕەزاییان دژی گەندەڵی و دیکتاتۆریەت و داخوازی کۆمەڵایەتی، کە هیچێک لەمانە هیچ مەترسییەکی نە بۆ سەر دەسەڵات بەگشتی و نە بۆ کورسی هیچ پەڕلەمانتارێک و نە پلەوپایەی هیچ ناودارێک، نەبوو.

ئێستا له‌ ( ئه‌نبار، فه‌لوجه‌، صلاحه‌دین، دیالە، کرکوك و موصڵ) خۆپشاندەران ڕژاونه‌ته‌ سه‌ر شه‌قامه‌کان و داوای ڕه‌وایان هه‌یه‌، له‌وانه‌ به‌ربوونی  گیراوە‌ سیاسییه‌کانیان، که‌ له‌ به‌ندیخانه‌ ئاشکرا و نائاشکرا‌کانی عێراقدا، بەندکراو ،‌ گوایه‌ سه‌ر به‌ حیزبی به‌عسی ڕوخاو بوون یان ‌ له‌ کوشتن وکاولکردنی عێراقدا به‌شداریانکردووه و‌ ده‌بێت له‌ دامه‌زراوه‌ حکومیه‌کاندا ڕیشه‌کێش بکرێن، که‌ به‌شێکی زۆریان له‌ سوپا فەرمییەکەی  صدامدا بوون.

به‌ڵام ئایا هه‌ر ئه‌وانه‌ به‌عسی بوون؟ ئه‌ی برا شیعه‌کان به‌عسییان تێدا نه‌بوو؟ کە ئەمەش بەپێی‌ یاساكەی( پۆڵ برێمه‌ر ) که‌ حاکمی یه‌که‌می عێراق بوو، هاوکاتیش ئەمەریکا و لایەنەکانی تریش جێبەجێکردنی ئەم سیاسەتەیان پێباشبوو. ئەی خۆ ئێستاش  ئه‌و سوپایه‌ی که‌  خه‌ڵکی خۆپیشانداران ده‌کوژن سوپای  عێراقی نین و بەشێک لەمانە لە سوپاکەی بەعسدا نەبوون؟!!! دوای ئەمەش خۆ هەر خەڵکی ئه‌و پێنچ شارەش به‌عسی نەبوون .لە هەمووش گرنگتر ئەوەی بە هەر هۆیەک گیراون، نابێت بۆ هەمیشە بەندبکرێت، ئەبێت دادگایی بکرێن، بەڵام دەبێت مافی هەبوونی پارێزەریان هەبێت و گوێ لە دەعوا و شەکواکانیان بگیرێت و دواتر بڕیاریان لەسەر بدەن.  بەڵگەکان وا نیشانیدەدەن، کە هەندێک لەو گیراوانە لە سەردەمی ڕوخانی ڕژێمی پێشووەوە گیراون، ئێ باشە خۆ نە ئەمان ئەمەریکان و نە بەندییەکانیش تالیبان و القاعیدەن لە گوانتەنەموا بەندکرابێتن!!!

پاشان ئه‌ی ده‌رکردنی به‌شێکی زۆری کرێکاران له‌ وه‌زاره‌تی نه‌وت و هاتوچۆ و ئه‌وانی تر، هۆکاری ده‌رکردنیان چی بوو یا چییه‌ کە ڕەنگە جیاوزی ئایدۆلۆجی و مەزهەب و ناڕەزاییدەربڕینیان بێت لەباروودۆخی سیاسی و هەل و مەرجی سەر کاردنیان. ئه‌وە نەبێت ئەو دیارده‌ ناشیرین و ناڕەوایە له‌ کوردستانیشدا  په‌یڕه‌ونە‌کرێت. هەڵبەتە ئەوەی کە لە کوردستانیش دەکرێت بە بەراورد لەگەڵ توانای ئابووری و سیاسی و ژمارەی دانیشتوان، چەپی کەم نییە و نەبووە لەوەی کە لەوێ دەکرێت.

من پێموایه‌ به‌م کاره‌ ناشایسته ‌و سته‌مکارانە‌ ده‌یانه‌وێت تێکۆشانی خه‌ڵکی بۆ داواکردنی مافه‌کانیان تێکبشکێنن، تاکو ئه‌و زوڵم و نادادوەرییەی کە به‌رامبه‌ر خه‌ڵکی ده‌کرێت ئاشکرا نه‌بێت. ئه‌وه‌تا بۆ ماوه‌ی پێنج  هه‌فته‌یه ‌ له‌و شارانه‌ی کە لە سەرەوە ناویان هاتووه له‌سەر‌ داواکانی تریشیان کە نه‌بوونی کار و خزمه‌تگوزاری و نزمی ئاستی خوێندن و نەبوونی قوتابخانه ‌و ئاوی پاکی خواردنه‌وه، کارەبا و زێراب،  کە ئەمانە مافی سروشتی هاووڵاتیانن و زۆربەیان لە سەردەمی ڕژێمی بەعسدا ‌هەبوون، کەچی ڕژێمی ئێستا نەک بۆیان دەستەبەر ناکات، بەڵکو داخوازییەکانی خەڵکی و هەوڵی بەدیهێنانیان، بەمەترسیەکی  گەورەی  دانا، ئەوە بوو لە ڕۆژی‌ ١٨ی ئەم مانگەدا ( ١٨/٠١/٢٠١٣) سوپای دەوڵەت زۆر بە دڕندانە هێرشی کردە سەر خۆپیشاندەران و ته‌قه‌یان له‌ خۆپشانداران کرد و ١٠ که‌سیان کوشت و 60 که‌سیش زیاتر برینداربوون، خۆ ئه‌وانه‌ قانونی (مسائل عداله‌) ئه‌وانه‌ی نه‌ده‌گرته‌وه،‌ ئه‌ی بۆ کوشتنیان. هاوکاتیش لە دەسگەی ڕاگەیاندندا سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق چه‌نده‌ها جار ڕایگەیاندووە،‌ که‌ داخوازییەکانی  خه‌ڵکانیی ڕاپه‌ڕیوو،  ڕەوان.

لە کاتێکدا دەسەڵاتدارانی کوردستان ڕەخنەی تووند لەو کوشتن و بڕینە دەگرن، کەچی لێرە نەک هەر بەداواکانی خەڵکی ناڵێن، ڕەوان، بگرە گەر بەو لێشاوە خەڵک بێتە سەر شەقامەکان، ئەمان مەناعەتیان نابێت، کە زۆربەیان خەڵتانی خوێن بکەن. ئا ئەمەیە ناوەرۆکی سیاسەت و دووڕویی سیاسییەکان و سەرکردەکان!!!!!

ئه‌وه‌ی ‌ کە لێرەدا گرنگه و دەبێت جەختی لەسەر بکرێتەوە و بوترێت، ئەوەیە کە خۆپیشانده‌ران  به‌ حکومه‌ت دەڵێن سەبارەت بە نوسینی داواکانمان، لیژنە ‌ مه‌نێرن بۆ لامان، ئێمه‌ی خۆپیشانداران داواکانمان له‌ ڕادێو و ته‌له‌فزیۆندا ڕاگەیاندوون و ئەوەی کە دەمانەوێت وتوومانە. ھەروەھا دەڵێن” کاتی خۆشتان و ئێمه‌ش به‌فیڕۆ مه‌ده‌ن، داخوازییه‌کان جێبه‌جێ بکه‌ن، ئێمە ده‌چینه‌وه‌ ماڵی خۆمان. ئێمه‌ی خۆپیشاندەر نماینده‌مان نییه‌ و کات به‌فیڕۆمه‌ده‌ن، بابچینه‌وه‌ سه‌رکاری خۆمان.  هه‌ڵبه‌ته‌ حکومەت به‌مه‌بەستی گه‌ندەڵکردنیا بە کڕین و بەخشینی پارە و پایە، تاکو دەستبەرداری داخوازییەکانییان ببن، واز له‌و لیژنە و لیژنە‌کارییه‌ ناهێنێت. لەلایەکی تریشەوە لە هەوڵی ئەوەدا دەبێت، کە بیانکات بەگژ یەکتریدا و بەمەش ده‌سه‌ڵات له‌ تاوانباره‌وه‌ ببێته‌ ناوبژیکه‌ر.

ئێستا سیاسییه‌ ده‌سه‌ڵاتخوازه‌کانی عێراق به‌ سووننە و شیعه ‌و ده‌سه‌ڵاتی کوردی و ئه‌وی تریشه‌وه‌( له‌ حیزبی (ده‌عوه)وە‌ که‌ مالکی سه‌رۆکییه‌تی، تا صه‌درییه‌کان و مجلسی ئه‌علای عمار حه‌کیم و موئتمەری وطنی ئه‌حمه‌د چه‌له‌بی و ئیسلاحی برایم جه‌عفه‌ری و کوردە‌کانی یه‌کێتی و پارتی، كه‌وتوونەته‌ به‌شکردنی ده‌سه‌ڵات و ڕێکه‌وتن بۆ ئمتیازاتی خۆیان و مانه‌وه‌یان له‌ ده‌سه‌ڵاتدا‌، ئیتر هه‌رچی داوای خه‌ڵکه‌که‌ش هه‌یه،‌ به‌ خۆپیشانده‌رانیشه‌وە له‌لایه‌کی تر خراونەتە‌ ژێرده‌ستی مه‌لا و پیاوانی دیاری سه‌رۆكعه‌شیرەتە‌کانه‌وه‌، که‌ هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌وه‌ش به‌ره‌و شکستێکی تری داواکارییه‌کانی خه‌ڵك دەڕوات، له‌ كرۆكە چینایه‌تییه‌كە‌یان خاڵیان ده‌که‌نه‌وه. ئەمەش هەرچۆنێک بێت، ده‌بێته‌ ئه‌زمونێک ، ئیتر ئه‌م جاره‌ ئاین و عه‌شایه‌ر ناتوانن خه‌ڵك چه‌واشه بکه‌ن، جارێکی تر ئەمەیان بۆ ناچێتەسەر.  نموونەی زیندووش خۆپیشاندانەکانی ئێستای میسرە، کە دەیسەلمێنن‌ خه‌ڵکی دژی سیاسه‌تی ئیسلامییه‌کانه‌ و‌ دەڵێن کوا ئیمه‌ بۆ شه‌ریعه‌تی ئیسلامی دروشمان هه‌بووە،‌ ئێمه‌ داوای نان و کار و مافمان کرد نه‌مانوت دکتاتۆرییه‌کی نادینی بگۆرین بۆ دکتاتۆرێکی دینی!

گه‌ڕان به‌دوای کۆمه‌ڵگه‌ی داهاتوودا (1)

نووسینی: دانیێل گرین

و. لە عەرەبییەوە: سەلام عارف

 – خۆبه‌ڕێوه‌بردن (2)

سه‌ره‌تای ساڵی 1848 مارکس و ئینگلس (مانیفێستی کۆمونیست)یان داڕشت، ئه‌و ده‌مه‌، به‌ر له‌ شۆڕشی (شوباتFebruary ) ئه‌وان بۆ “قۆناغی گواستنه‌وه‌ی درێژخایەن”  له‌ به‌ناوه‌ندیکردنی ئامرازه‌کانی به‌رهه‌مهێنان له‌ چنگی ده‌وڵه‌تدا، هیچیتریان پێشنیار نه‌کرد، ئه‌و بیرکردنه‌وه‌‌ ده‌سه‌ڵاتخوازییه‌شیان له‌ هزری (لوي بلانLouis Blanc)ه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یگرتبوو، هزری ئه‌ویش، هیچ نه‌بوو له‌وه‌ زیاتر، که‌ ئه‌بێت هه‌موو کرێکارانی (مانیوفاکتۆر Manufacture)ه‌کان و (سه‌پان)ه‌کان، له‌ سوپا پیشه‌سازییه‌کاندا ڕێکبخرێن، دژی ئه‌و ده‌وڵه‌تخوازییه‌ش (پرۆدۆن) ‌هزری (دژه‌ ده‌وڵه‌تخوازantiétatique)ی هورووژاند.

شۆڕشی شوبات له‌ (پاریس) و (لیۆن) خۆبه‌خۆیی (هاوبه‌شییه‌ کرێکارییه‌)کانی خوڵقاند، به‌لای (پرۆدۆن)ه‌وه‌ ئه‌و جۆرە به‌ڕێوه‌بردنه‌ خۆبه‌خۆییه‌ی به‌رهه‌مهێنان، زۆر به‌نرختر بوو له‌ (شۆڕشی سیاسی) چونکه‌ “حاڵه‌تێکی شۆڕشگێڕان)ه‌ بوو، واته‌ ده‌ستکردی ئه‌م هزر و ئه‌و هزر نه‌بوو، وه‌ڵامی بانگه‌وازی مه‌زه‌بچیه‌کانیش نه‌بوو، وزه‌ی هه‌نگاوی یه‌که‌میشی له‌ ده‌وڵه‌ته‌وه‌ بۆ نه‌هاتبوو، به‌ڵکو به‌رهه‌می خه‌باتی جه‌ماوه‌ر خۆی بوو. (پرۆدۆن) هانی کرێکارانی ئه‌دا، زیاتر خۆیان ڕێکبخه‌ن، به‌ری ئه‌و جۆره‌ی ڕێکخستنی به‌رهه‌مهێنانه‌ی خۆیان به‌رفراوانتر بکه‌ن، تا سه‌رانسه‌ری کۆماری بگرێته‌وه‌، سه‌ره‌تا خاوه‌ندارییه‌ گچکه‌کانی بواری پیشه‌سازی و بازرگانی بۆ لای خۆیان ڕابکێشن و دواتریش ده‌ستبه‌رداری دامه‌زراوه‌کان و سه‌رمایه‌گوزارییه‌ زه‌به‌لاحه‌کانیش (کانگاکان، ئامرازه‌کانی گواستنه‌وه‌) نه‌بن و کارووباره‌کانیان گرێبده‌ن به‌ خۆبه‌ڕێوه‌بردنی هاوبه‌شییه‌کانه‌وه‌.

ئه‌م سه‌رده‌مه‌ هه‌ندێك که‌س، له‌ هزری (پرۆدۆن)دا  ته‌نها هه‌ڵوێسته‌ ساویلکه‌ دژه‌ ئابورییه‌که‌یان ده‌بینی، که‌ باس له‌ هێشتنه‌وه‌ی دامه‌زراوه‌ پیشه‌یی و بازرگانییه‌کان گچکه‌کان ده‌کات، له‌ڕاستیدا هزری (پرۆدۆن) له‌و بواره‌دا، دووفاقه‌ (پرۆدۆن) خۆی له‌خۆیدا دژایه‌تییه‌کی زیندوو بووه‌، له‌لایه‌ك دژی سه‌رچاوه‌ی سته‌م و چه‌وسانه‌وه‌ بووه‌، واته‌ دژی خاوه‌ندارێتی بووه‌، له‌لایه‌کی تره‌وه‌ به‌رگری له‌ خاوه‌ندارێتی گچکه‌ کردوه‌، به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌، که‌ سه‌ربه‌خۆیی که‌سی پارێزراوبێت. (پرۆدۆن) هه‌ندێ کجار هاوبه‌شیه‌کان و خۆبه‌ڕێوه‌بردنه‌ گچکه‌کانی تێکه‌ڵکردوه‌. (باکۆنین)  به‌رگری له‌ (پرۆدۆن) ده‌کات و ئه‌و قسه‌وقسه‌ڵۆکانه‌ به‌ قسه‌وقسه‌ڵۆکی نه‌زۆک و له‌بارچوو ده‌زانێت، ئه‌وانه‌ له‌ ئی‌نته‌رناسیۆنالیزمی یه‌که‌مدا، هه‌ندێك هزری (پرۆدۆن)یان کردبووه‌ دارده‌ستی خۆیان، تا بتوانن بیرۆکه‌ی خاوه‌ندارێتی بخه‌نه‌ جێگه‌ی هاوبه‌شخوازی، گوایه‌  ئه‌وه‌ هزر و خواستی (پرۆدۆن) بووه‌، به‌ڵام ئه‌وانه‌ نه‌یانتوانی به‌رگه‌ی به‌ڵگه‌کانی (باکۆنین) بگرن و هه‌ر زوو په‌شیمان بوونه‌وه‌ بایاندایه‌وه‌ بۆلای به‌ره‌ی کۆمه‌کخوازی‌.

‌هێنده‌ش، که‌ په‌یوه‌ندی به‌وانه‌وه‌ هه‌بوو، که‌ خۆیان به ‌(هه‌ره‌وه‌زیکاران coopérative) پێناسه‌ده‌کرد، ئه‌وانه‌ به‌ نابه‌دڵی و نیوه‌ناچڵ خاوه‌ندێتی کۆمه‌کیان ڕه‌تده‌کرده‌وه‌، ئه‌و ڕه‌تدکردنه‌وه‌یه‌شیان، له‌ ئه‌قڵیه‌تی تاکپه‌رستی جوتیاری فه‌ره‌نسیه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یگرتبوو، ئه‌وانه‌ به‌رگریان له‌ خاوه‌نداری کۆمه‌کی ده‌کرد، به‌تایبه‌تی له‌ بواری گواستنه‌وه‌دا، ده‌رباره‌ی خۆبه‌ڕێوه‌بردنیش ، له‌بواری پیشه‌سازیدا، ئه‌وانه‌ به‌ نهێنی داوایان ده‌کرد، له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌لایه‌ك ئه‌ترسان و دڵنیا نه‌بوون له‌ به‌ره‌ی هاوبه‌شکاری (باکۆنین) له‌لایه‌کی تره‌وه‌، له‌ ترسی به‌ ده‌وڵه‌تکردنه‌که‌ی مارکسیه‌کان.

(پرۆدۆن) ڕیالیست بوو، له‌گه‌ڵ ئاڕاسته‌ی سه‌رده‌مه‌که‌یدا ئه‌ڕۆیشت، باشئه‌یزانی، که‌ تازه‌ کار له‌کار ترازاوه ‌و پاشه‌کشێ مه‌حاڵه‌، ئه‌و تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ ڕیالیست بووه‌ و وتوویه‌تی “ساویلکه‌یی پیشه‌سازی گچکه‌، هیچی که‌متر نییه‌ له‌ ساویلکه‌یی کشتوکاڵی گچکه‌” پیشه‌سازی زه‌به‌لاحی نوێ، پێوویستی به‌ کارگه‌رانی زۆر و ته‌کنیکێکی پێشکه‌وتوو هه‌یه‌. (پرۆدۆن) هێنده‌ کۆمه‌کخواز بووه‌ وتوویه‌تی “چارێکی دی نییه‌، پێوویسته‌ له‌ داهاتوودا پیشه‌سازی و کشتوکاڵی زه‌به‌لاح له‌ مناڵدانی هاوبه‌شیدا له‌دایك ببن” ئه‌و به‌قین بوو له‌و جۆره‌ که‌سانه‌، که‌ ئه‌میان به‌ دژه‌ ته‌کنیك تاوانبارئه‌کرد.

هه‌ڵوێستی کۆمه‌کخوازی (پرۆدۆن) خۆی له‌خۆیدا، ڕه‌تدکردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تخوازی بوو، له‌ناوبردنی خاوه‌ندایه‌تی  دانه‌ئه‌بڕی له‌و ناوه‌ڕۆکه‌، که‌ کۆمونیزمی ده‌سه‌ڵاتخواز  به‌خشیبووی به‌ کۆمه‌کخوازی، ئه‌و ناوه‌ڕۆکه‌ی به‌ داپڵۆسین و چه‌وسانه‌وه‌ ده‌زانی (پرۆدۆن) پێکه‌وه‌ گونجاندنی کۆمه‌کی و خاوه‌نداریه‌تی له‌ هاوبه‌شییه‌کاندا ده‌بینی، واته‌ دژ به‌وه‌ بوو، که‌ ئامرازه‌کانی به‌رهه‌مهێنان به‌ ده‌ست ده‌وڵه‌ت، یان کۆمپانیا سه‌رمایه‌داره‌کانه‌وه‌ بن و به‌ڕێوه‌یان به‌رن، به‌ڵکو ئه‌بێت به‌ده‌ست هاوبه‌شییه‌کانه‌وه‌ بن، ته‌نها به‌و جۆره‌ هێزی کۆمه‌کخوازی له‌ژێر ده‌ستی سه‌رمایه‌گوزاران ده‌رئه‌هێنرێت. (پرۆدۆن) به‌شێوازێکی به‌یانی (3) نوسیویه‌تی “ئێمه‌ به‌رهه‌مهێنه‌رانی هاوبه‌شخواز، له‌ قۆناغی هاوبه‌شیدا پێوویستمان به‌ ده‌وڵه‌ت (…) نییه‌، به‌ڕێوه‌بردنی کاروباره‌کانمان له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه‌ چه‌وسانه‌وه‌یه‌، چونکه‌ هه‌ر خاوه‌نداریه‌تی و کاریکرێگرته‌یه‌، ئێمه‌ چه‌وساندنه‌وه‌ی مرۆڤ له‌لایه‌ن مرۆڤه‌ ڕه‌تده‌که‌ینه‌وه‌، سۆسیالیزم دژی شێوازی حکومه‌تییه‌، ئێمه‌ گه‌ره‌کمانه‌ هاوبه‌شییه‌کان (…) ببنه‌ هه‌وێنی فیدرالییه‌تێکی به‌رفراوانی هه‌موو دامه‌زراوه‌کان و کۆمپانییه‌کان و ببنه‌ بنه‌مای په‌یوه‌ندییه‌کی کۆماری دیموکراتیی کۆمه‌ڵایه‌تی”

(پرۆدۆن) به‌رله‌وه‌ی بچێته‌ ناو باسی ورده‌کارییه‌کانی خۆبه‌ڕێوه‌بردنی کرێکارییه‌وه‌، هه‌ندێك بنه‌مای سه‌ره‌کی دیاریئه‌کات :

– هه‌ر که‌سه‌ به‌ به‌شێك هاوبه‌شی که‌لوپه‌له‌کانی دامه‌زراوه‌کانه‌.

– ئه‌بێت هه‌موو که‌سێك به‌شداریبکات له‌ کاره‌ قورس و پیسه‌کاندا.

– ئه‌بێت هه‌موو که‌سێك به‌ زنجیره‌یه‌ك کار و ئه‌رك و پله‌ی هه‌مه‌چه‌شندا تێپه‌ڕێت، تا بۆی ببێته‌ سه‌رچاوه‌یه‌ك، ئه‌وه‌ جگه‌ له‌وه‌ی، که‌ ئه‌بێت هه‌موو کرێکارێك به‌ زنجیره‌یه‌ك خولی پیشه‌سازیدا تێپه‌ڕێت، له‌و جۆره‌ خولانه‌، که‌  په‌یوه‌ندیان هه‌یه‌ به‌ کاره‌که‌یه‌وه‌.

– ئه‌بێت فه‌رمانه‌کان ئیختیاری بن و به‌ (هه‌ڵبژاردن) بن، به‌پێی په‌یڕه‌وی ناخۆی هاوبه‌شیه‌کان.

– ئه‌بێت مووچه‌کان ڕێژه‌یی بن، به‌پێی سروشتی فه‌رمانه‌کان و گرنگی به‌رپرسیاری، ئه‌بێ هه‌ر که‌سێكی هاوبه‌ش بڕێك له‌ قازانجی به‌ربکه‌وێت، که‌ گونجاو بێت له‌گه‌ڵ خزمه‌تکارییه‌کانیدا.

– ئه‌بێت هه‌ر که‌سێك ئازاد بێت و  ئاره‌زوومه‌ندانه‌ په‌یوه‌ندی بکات به‌ هاوبه‌شییه‌کانه‌وه‌، یان وازبهێنێت.

(پرۆدۆن) جه‌خت له‌سه‌رئه‌وه‌ ده‌کاته‌وه‌، که‌ پێویسته‌ ته‌کنیکزانه‌کانی بواری پیشه‌سازی و بازرگانی ڕابکێشرێن بۆ ناو هاوبه‌شییه‌کان.

ئه‌و بیروبۆچوونه‌ ئازادیخوازییه‌ ده‌رباره‌ی خۆبه‌ڕێوه‌بردن، ته‌واو دژی پڕۆژه‌ی مه‌رسومه‌ باوکایه‌تی و ده‌وڵه‌تییه‌که‌ی (لویس بلان Louis Blanc) بوو، که‌ له ‌15ی ئه‌یلولی 1945دا له‌ کتێبی (ڕێکخستنی کار L’organisation du travail)دا خستبوویه‌ڕوو، بۆ دامه‌زراندنی هاوبه‌شیه‌کان، له‌ژێر سێبه‌ری باڵه‌کانی ده‌وڵه‌تدا، ئه‌و به‌و جۆره‌ ده‌سه‌ڵاتخوازییه‌ پێشبینی قازانجه‌کانی کردوه:

%25 پاڵپشتی و دانی سه‌رمایه‌

%25 پاڵپشتی فریاکه‌وتنی میللی

%25 پاڵپشتی یه‌ده‌گی (احتیاط)

%25 بڕی دابه‌شکردنی کرێکاران

(پرۆدۆن) هه‌رگیز به‌ڕێوه‌بردنی وه‌های نه‌ویستوه‌، به‌بیروبۆچونی ئه‌و نابێت “کرێکاران ملکه‌چی هاوبه‌شی ده‌وڵه‌تی” بن، به‌ڵکو ئه‌بێت خۆیان ده‌وڵه‌ت بن، هاوبه‌شیه‌کان (…) خۆیان ئه‌توانن، هه‌موو چاکسازیه‌ك بکه‌ن به‌بێ ده‌سه‌ڵات، ئه‌توانن ده‌سه‌ڵات داگیربکه‌ن و ملکه‌چی بکه‌ن. (پرۆدۆن) گه‌ره‌کیه‌تی له‌ (هاوبه‌شیه‌)کانه‌وه‌ به‌ره‌و حوکم بڕوات، نه‌ك به‌ پێچه‌وانه‌وه.

‌

(رۆدۆن) جه‌خت له‌سه‌ر سڵکردنه‌وه ‌و به‌ئاگابوون ده‌کاته‌وه‌، تا که‌س نه‌که‌وێته‌ داوی خه‌و و خه‌یاڵی سۆسیالیسته‌ ده‌سه‌ڵاتخوازه‌کانه‌وه‌، چونکه‌ ئه‌وان ئه‌ڵێن ده‌وڵه‌ت ئه‌توانێت خۆبه‌ڕێوه‌بردنی ئازاد دابین بکات، ئه‌وان درۆزنن، چۆن ده‌وڵه‌ت ئه‌هێڵێت له‌ پاڵ ناوه‌ندێتییه‌که‌ی خۆییدا، باره‌گاکانی (ڕێکخراوە)‌ دژه‌کان به‌خۆی هه‌بن؟

(پرۆدۆن) پێشبینی ئه‌وه‌یکردوه‌، که‌ “‌ له‌پاڵ ئه‌و هێزه‌ مه‌زنه‌دا، که‌ ناوه‌ندێتی ده‌وڵه‌ت هه‌یه‌تی، هیچ ، به‌ ده‌ستپێشخه‌ری، به‌ خۆبه‌خۆیی، به‌ جموجۆڵی سه‌ربه‌خۆی تاکه‌کان ئه‌نجامنادرێت”.

لێره‌دا ئه‌وه‌ ئه‌هێنێت، ده‌ستبخه‌ینه‌ سه‌رئه‌و شته‌، که‌ بیروڕا و تێگه‌یشتنی ده‌وڵه‌تی و ئازادیخوازیی ده‌رباره‌ی خۆبه‌ڕێوه‌بردن، جیاوازن و دژ به‌یه‌کن، ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌، واته‌ مه‌سه‌له‌ی خۆبه‌ڕێوه‌بردن، له‌ کۆنگره‌کانی ئی‌نته‌رناسیۆنالی یه‌که‌مدا، زیاتر له‌ جارێك هێنراوه‌ته‌ گۆڕێ و تاوتوێکراوه‌، له‌ کۆنگره‌ی (لۆزان)دا ساڵی 1867 له‌سه‌ر پێشنیاری بڕیاداری به‌لجیکی (سیزار دو پاپ Sésar de Paepe) گوترا، ئه‌بێت ده‌وڵه‌ت “ببێته‌ خاوه‌نی ئه‌و دامه‌زراوانه‌، که‌ خۆماڵی (تأمیم) ئه‌کرێن” له‌ وه‌ڵامی ئه‌وه‌دا ئازادیخواز (شارل لونغيCharle Longet)  ده‌ڵێت چاکه‌، به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌، که‌ ئێمه‌ ئه‌وه‌ دیاریبکه‌ین، که‌ ده‌وڵه‌ت کۆمه‌ڵێك هاونیشتمانیین، هه‌ندێك فه‌رمانبه‌ر وزه‌به‌خشی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانیان نیین، واته‌ نابێت ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ ئه‌و به‌رژه‌وه‌ندیانه‌ به‌ڕێوه‌ببه‌ن (…) ئه‌بێت به‌ڕێوه‌بردن، به‌ڕێوه‌بردنێکی کرێکاری بێت، ساڵی دواتر واته‌ ساڵی 1868 له‌ (برۆکسل) جارێکی دی باسی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ هێنرایه‌وه‌ گۆڕێ و وردتر باسی لێوه‌کرا، هه‌مان بڕیارداری به‌لجیکی  وتی “کۆمه‌ڵگه‌ ده‌بێته‌ خاوه‌نی کۆمه‌کییه‌کان، ئه‌و خاوه‌ندارییه‌ ئه‌داته‌ ده‌ست هاوبه‌شییه‌کان کرێکاریه‌کان، به‌و چه‌شنه‌ ده‌وڵه‌ت فیدرالیه‌تی (یه‌کێتی) توێژه‌ کرێکارییه‌کان ده‌بێت، ئه‌و ته‌رحه‌ بڕیاردرا، به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌ ئه‌و ڕوونکردنه‌وه‌یه‌ تۆمار بکرێت “ئه‌و گه‌شبینی و خۆشباوه‌ڕیه‌ی، که‌ (پرۆدۆن) ساڵی 1848خستیه‌ڕوو ده‌رباره‌ی خۆبه‌ڕێوه‌بردن، واقع به‌رپه‌رچی دایه‌وه‌ پوچه‌ڵ  ده‌رچوو.

(پرۆدۆن) دوای چه‌ند ساڵێك ده‌ستیکرد به‌ چاوپیاداخشانه‌وه ‌و ڕه‌خنه‌گرتن له‌ هاوبه‌شییه‌ کرێکاریه‌کان، که‌ خه‌ووخه‌یاڵێکی ساویلکه‌ بوو، یۆتۆبی بوو، قوڕ به‌سه‌رو و خه‌سته‌ی ، که‌می یان نه‌بوونی تاقیکردنه‌وه‌ بوون، وایان لێهاتبوو وه‌ك خاوه‌نکاری کۆمه‌کی کاریان ده‌کرد، که‌وتبوونه‌ داوی پله‌وپایه‌کاری باڵاده‌ستی و زۆره‌ملێکارییه‌وه‌، هه‌موو زیاده‌ڕۆییه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی سه‌رمایه‌داری له‌ناویاندا که‌ڵه‌که‌ بوبوو، جگه‌ له‌وه‌ داڕزاوی ده‌ستی ناته‌بایی و خیانه‌تی به‌ڕێوه‌به‌ران بوون، به‌ڕێوه‌به‌ره‌کان به‌ره‌و دونیای (کار و به‌رژه‌وه‌ندییه‌)کان ملی ڕێگه‌یان گرتبوو، به‌مه‌به‌ستی دروستکردنی دامه‌زراوه‌کان، دواتر خۆیان وه‌ك خاوه‌نکاره‌ بۆرژوازیه‌کان ڕه‌فتاریان ده‌کرد، هه‌ر ئه‌وه‌ش بوو وایکرد، که‌ هاوبه‌شییه‌کان بکه‌ونه‌ سه‌ر که‌ڵکه‌ڵه‌ی دابه‌شکردنی به‌رهه‌مه‌کان، ئه‌و هاوبه‌شییه‌ کرێکاریانه‌ ، که‌ ساڵی1848 دروستبوون دوای تێپه‌ڕبوونی نۆ ساڵ به‌ هه‌زار شه‌ڕه‌ شه‌ق بیست دانه‌ی مایه‌وه.

به‌رامبه‌ر به‌و ئه‌قڵییه‌ته‌ تایبه‌ته‌ ته‌سکه‌ (پرۆدۆن) پێشنیاری (پێکهاته‌یه‌کی کۆیی، جامعیا تولیفیاunerselle synétique) ده‌کات، به‌واته‌یه‌کی دی  داوای ئه‌وه‌ ده‌کات، که‌ ئه‌رکی داهاتوو، ته‌نها کۆکردنه‌وه‌ی چه‌ند کرێکارێك نابێت له‌ دامه‌زراوه‌کاندا، به‌ڵکو “دروستکردنه‌وه‌ی ئابوری نه‌ته‌وه‌یی36ملوێنی” ده‌بێت.

کارکردنی هاوبه‌شییه‌کان بۆ هه‌مووان ده‌بێت “نه‌ك بۆ چه‌ند که‌سێك” خۆبه‌ڕێوه‌بردن به‌پێویستبوونی “په‌روه‌رده‌کاری تایبه‌ت ” فه‌رز ده‌کات، واته‌ ئه‌وانه‌ی، که‌ ئه‌رکی  به‌ڕێوه‌بردنی هاوبه‌شییه‌کان ئه‌گرنه‌ ئه‌ستۆ، ته‌نها ئه‌وانه‌ نابن، که‌ به‌ (به‌شێك) ده‌بنه‌ هاوبه‌ش، ئه‌بێت ئه‌وانه‌ له‌ ڕووی ئه‌قڵیشه‌وه‌ هاوبه‌ش بن، که‌سیش به‌و ئه‌قڵیه‌ته‌وه‌ له‌دایكنه‌بوه‌ و نابێت، به‌ڵکو ئه‌و ئه‌قڵیه‌ته‌ ده‌ستئه‌خرێت، گرنگترین ئه‌رك، که‌ ده‌که‌وێته‌ سه‌رشانی هاوبه‌شییه‌کان “به‌شارستانیکردنی هاوبه‌شییه‌کانه‌” هاوبه‌شییه‌کان هه‌ژار و کۆڵه‌واری ده‌ستی نه‌بوونی ئه‌و جۆره‌ که‌سانه‌ن، که‌ له‌ناو جه‌رگه‌ی جه‌ماوه‌ری کرێکارانه‌وه‌ دێن و شاره‌زای سه‌رمایه‌گوزارین، که‌واته‌ کاکڵه‌ی مه‌سه‌له‌که‌ “سه‌رمایه‌ی که‌سه‌کانه‌” نه‌ك پێکه‌وه‌نانی”ته‌نێك سه‌رمایه‌” سه‌ره‌تا (پرۆدۆن) ویستی به‌ یاسا مافی خاوه‌ندارێتی ببێته‌ مافێك له‌ مافه‌کانی هاوبه‌شییه‌کان، به‌ڵام پاشان ئه‌و چاره‌ (تایبه‌تەی particulariste)ی ڕه‌فزکرد و جیاوازی نێوان (به‌ده‌سته‌وه‌بون – الحیازة possion ) و خاوه‌ندارێتی خسته‌ڕوو، که‌ ئه‌وه‌ی دووه‌میان ڕه‌هایه‌، ئه‌رستقراتی ده‌ره‌به‌گی سته‌مکاره‌، ئه‌وه‌ی یه‌که‌م، واته‌ (به‌ده‌سته‌بوون-الحیازة) دیموکراتییه‌، کۆمارییه‌، به‌رابه‌رییه‌، ئه‌وه‌ش له‌ (سوود وه‌رگرتن usufruitaire)(4) دا خۆی حه‌شارداوه‌، که‌لوپه‌له‌کان- کێڵگه‌کان- کارگه‌کان- ئامرازه‌کان- لاقه‌ ناکرێن و مامه‌ڵه‌یان پێووه‌ ناکرێت، به‌ڵکو به‌رهه‌مهێنه‌ران، ئه‌وانه‌ وه‌رئه‌گرن وه‌ك مافه‌ فیۆدیالیه‌ ئازاده‌کان، کوتوومت وێنه‌ی جه‌رمانیه‌ دێرینه‌کان، بۆیان نییه‌ ببنه‌ خاوه‌نیان، که‌واته‌ خاوه‌ندارێتی ده‌بێته‌ خاوه‌ندارێتی هاوبه‌ش، ئه‌و خاوه‌نداریه‌ش خاوه‌ندارییه‌کی فیدرالییه‌ نادرێت به‌  ده‌وڵه‌ت، به‌ڵکو ده‌درێت به‌ کۆی به‌رهه‌مێنه‌رانی فیدریالییه‌ کشتوکاڵی و پیشه‌سازییه‌ به‌ر فراوانه‌کان.

(پرۆدۆن) دوای چاوپێداخشانه‌وه‌، ده‌رباره‌ی پاشه‌ڕۆژی ئه‌و خۆبه‌ڕێوه‌بردنه‌ ده‌ڵێت، که‌ “به‌لاغه‌یه‌کی بێسه‌مه‌ر نییه‌، به‌ڵکو پێویستییه‌کی ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌، ئه‌و کاته‌، که‌ نزیك ده‌بێته‌وه‌، ئیتر ناتوانیین به‌بێ هه‌لوومه‌رجه‌ (5) تازه‌کان ڕه‌وبکه‌ین (…) پێویسته‌ چینه‌کان له‌ هاوبه‌شییه‌ به‌رهه‌مهێنه‌ره‌کاندا بتوێنه‌وه‌ “ئایا خۆبه‌ڕێوه‌بردن سه‌رئه‌که‌وێت؟” چاره‌نوسی هه‌موو کرێکاران به‌ستراوه‌، به‌ وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌وه ‌(…) گه‌ر وه‌ڵامه‌که‌ی پۆزه‌تیڤ بێت، ئه‌وا ده‌روازه‌ی دونیایه‌کی نوێ ده‌کرێته‌وه‌ به‌ڕووی مرۆڤایه‌تیدا، گه‌ر وه‌ڵامه‌که‌ش نێگه‌تیڤ بێت، ئه‌وا  پرۆلیتاریای جیهان نائومێد ئه‌بێت.

*********************

په‌ڕاوێز:

١. به‌شی دووه‌م له‌ کتێبی(من العقیدة الی الممارسة- دانییل غیرین- )

٢. بابه‌تی سیهه‌می (به‌شی دووه‌م) ئه‌و کتێبه‌یه‌‌

٣. شێوازی به‌یانی سیاسی، یان پرۆگرامی-و-ع

٤. usufruit وشه‌یه‌کی یاساییه‌، مانای سوودلێبینین ده‌گه‌یه‌نێت، یان مافی به‌کارهێنان، بۆ نمونه‌ مافی به‌کارهێنانی (كێڵگه‌) و چنینه‌وه‌ی به‌رهه‌م به‌بێ مافی هه‌ڵسووکه‌وت پێکردنه‌وه‌، ئه‌و هه‌ڵسوکه‌وتپێکردنه‌ ده‌گه‌ڕێته‌ بۆ خاوه‌نه‌که‌ی-و-ع

٥. به‌بیروبۆچونی، لۆجیکی ئه‌و جۆره‌ به‌ڕێوه‌بردنی هاوبه‌شییه‌ کرێکاریانه‌، له‌ ڕووی تیۆرییه‌وه‌ ئه‌قڵانییه‌ و ماقوڵه‌، له‌و بواره‌دا، ئه‌وه‌ ئه‌قڵانی نییه‌و ناماقوڵییه‌، که‌ به‌بێ ئاماده‌بوونی هه‌لومه‌رجه‌ بابه‌تی و خۆییه‌کان په‌له‌په‌ل و ده‌ستوبرد بکرێت له‌ دروستکردنییدا -و-ك

گەرچی سەرمایەداری وەهمێکی زۆری لەگەڵ خۆی هێناوە، لەهەمان کاتیشدا  چەندەها وەهمیشی ڕەواندۆتەوە!!!

زاهیر باهیر

لەندەن- ١٢/٠١/٢٠١٣

بەشی سێهەم و کۆتایی

وه‌همی سێهه‌م، دروسکردنی ده‌وڵه‌تی قه‌ومی و بنیاتنانی ده‌سه‌ڵاتی نیشتمانی:  ‌

مه‌گه‌ر وه‌همی دین له‌ به‌رامبه‌ر  ئه‌م وه‌همه‌دا یه‌کسان بێت و دیارده‌ی ڕه‌وانه‌وه‌شی هه‌ر وه‌کو ئه‌و ڕوون و ئاشکرا بێت. ئه‌وه‌ی که‌ خوازیارانی ده‌وڵه‌تی قه‌ومی و دروستکه‌رانی ده‌سه‌ڵاتی نیشتمانی به‌ گوێی خه‌ڵکیدا ده‌ده‌ن و لێیان ده‌که‌نه‌ ‌خولیای سه‌ریان و مژده‌ی  سه‌ربه‌ستی و ئازادی و یه‌کسانی و خێر و خۆشی بۆ تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌که‌ و ناساندنی ده‌وڵه‌ته‌که‌ به‌ ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆ و دوور له‌ دستتێوه‌ردانی وڵاتانی بێگانه‌ که‌ به‌ دروشمی بریقه‌داری وه‌کو ” سامانی وڵات بۆ ڕۆڵه‌کانی وڵات”، ” سامانی خۆمان بۆ خۆمان” ڕاده‌گه‌یه‌نن. ئه‌مانه هه‌مووی جگه‌ له‌‌ قسه‌ی بێبنه‌مای زانیستیانه ‌و خۆڵکردنه‌ چاوی ڕۆڵه‌کانی وڵاته‌که‌، چیدی شتێکی تر نییه‌.

چاوخشاندنێک به‌ سه‌رجه‌می ده‌وڵه‌ته‌ قه‌ومییه‌کانی سه‌رده‌مدا له‌ هه‌ره‌ به‌هێزه‌که‌یانه‌وه‌ که‌ ئه‌مه‌ریکا و چینه‌ تا هه‌ر لاوازه‌کانی که‌ هندێک له‌ وڵاتانی ئه‌فریقایه‌،  ئه‌و هه‌قه‌ته‌ ده‌بینیت کە نه‌ ده‌وڵه‌ته‌که‌ نوێنه‌رایه‌تی و پارێزه‌ری به‌رژه‌وه‌ندی تێکڕای ڕۆڵه‌کانییه‌تی و نه‌ له‌ هه‌قه‌تیشدا سه‌ربه‌خۆیی هه‌یه ‌و نه‌ نیشتمانیشه‌.  گه‌شه‌ی سه‌رمایه‌داری و سیاسه‌تی عه‌وله‌مه‌ و تێهه‌ڵکێشبوونی ئابووری جیهان و هه‌بوونی هه‌زاره‌ها کۆمپانیای زه‌به‌لاحی فره‌ ڕه‌چه‌ڵه‌کی و هاتنی  قه‌یران بۆ یه‌کێکیان‌ کاریگه‌ری ڕاسته‌وخۆو ناڕاسته‌وخۆ له‌سه‌ر ئه‌وانی تریشیان داده‌نێت.  ئه‌م کاریگه‌رییه‌  به‌ چه‌شنێکه‌ کابرایه‌کی سوپه‌ر ده‌وڵه‌مه‌ندی وه‌کو ڕۆپه‌رت مه‌ردۆخ، بیڵ گه‌یت ، جۆرج سۆرس و ئه‌وانی تریشیان له‌ شوێنی خۆیان پژمه‌یه‌ک بکه‌ن له‌م وڵاتانه‌ی دی، هه‌ڵامه‌ت بڵاو ده‌بێته‌وه‌.

له‌ سایەی ده‌وڵه‌تی قه‌ومیدا ته‌نها جیاوا‌زییه‌که‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ده‌وڵه‌مه‌ندانی خۆماڵی که‌ چینێکن خۆیان باشتر ده‌گرن و  له‌ ڕێگای حکومه‌تی قه‌ومییه‌وه‌ باشتر ده‌توانن له‌گه‌ڵ بزنسمان و کۆمپانیا بێیانه‌کاندا ده‌ست تێکه‌ڵاوبکه‌ن ، بۆ کارئاساییکردن له‌ دزینی سه‌رچاوه‌ سروشتییه‌کان و ڕوتکردنه‌وه‌ی هێزی کاری وڵاتی “ڕزگار بوو”.  هه‌ر وڵاتێک بگریت له‌ جیهاندا له‌م باره‌یه‌وه‌  نموونه‌یه‌که، به‌ڵام با ته‌نها باس له‌ وڵاتی خواروی ئه‌فه‌ریقا بکه‌م که‌ له‌ خه‌باتی چه‌نده‌ها ساڵی دوورو درێژیدا دژی ڕژێمی نەژادپەرستی پێشوو ، بۆ هێنانه‌وه‌ی وڵات و نیشتمانیان بۆ ژێر ده‌ستی خۆیان به‌ هه‌موو سه‌رچاوه‌ سروشتی و نا سروشتییه‌کانیه‌وه‌.

زۆربه‌مان ئاگادارین که‌ چه‌نده‌ها ساڵ خه‌بات کرا ، خوێن ڕژێنرا، سه‌رکرده‌ به‌ندکرا، خه‌ڵکی برسی تر و ده‌ربه‌ده‌ر کرا تا ساڵی 1994 که‌ توانییان ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی خۆیان دروستبکه‌ن و ده‌سه‌ڵات له‌ ڕژێمی نەژادپەرست بسه‌ننه‌وه‌، ئه‌ی سه‌رئه‌نجام چی بوو؟ ئایا‌ ئاوات و خه‌ونه‌‌کانی خه‌ڵکی هه‌ژاری ڕه‌شپێست له‌و وڵاته‌دا هاته‌ دی؟

بێگومان حکومه‌تێکی قه‌ومی له‌ ڕه‌شپێست دروستکرا ، ده‌وڵه‌تێک بنیاتنرا ، هه‌ره‌ زۆری کادیران و به‌رپرسانی ANC و که‌سانی تری به‌شداربووی ئه‌و خه‌باته‌ ، جێگاکانیان هه‌ر له‌ سه‌رکرده‌ی ده‌وڵه‌ته‌وه‌ تاکو هه‌موو ئیداره ‌و ده‌سگه‌ ده‌وڵه‌تییه‌کان و نەقابه‌کان و ناده‌وڵه‌تییه‌کانیان پڕکردوه‌.  به‌کورتی هه‌موو ده‌مووچاوه‌کان له‌گه‌ڵ ڕه‌نگه‌کاندا  گۆڕان و به‌ڵام ئه‌وه‌ی که‌ یا هه‌ر نه‌گۆڕا و بگره‌ ژیانیشی به‌ره‌و خراپتر ڕۆیشتت یا ژیانی که‌مێکیان به‌حاڵ گۆڕاوه، هه‌ر له‌ شوێنی خۆیانن و دیسانه‌وه‌ به‌ ته‌مه‌نێکی تره‌وه‌ و له‌گه‌ڵ نه‌وه‌یه‌کی نوێدا له‌ دژی حکومه‌تێکی تر که‌ خۆماڵییه‌، ده‌بێت درێژه‌ به‌ خه‌باتیان بده‌نه‌وه‌ که‌ ئه‌م خه‌باته‌یان ده‌یه‌ها جا‌ر سه‌ختتر و خوێناوی تر ده‌بێت له‌وه‌ی پێشوویان.

به‌پێی ڕاپۆرتێکی بانقی جیهانی ‌ ناوه‌ڕاستی مانگی جولای 2012 دا کۆمه‌ڵگه‌ی خواروی ئه‌فریقا، ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌یه‌ نه‌ك له‌ دوای ساڵی 1994 نه‌گۆڕا به‌ڵکو یه‌کێکه‌ له‌ هه‌ره‌ کۆمه‌ڵگه‌کانی جیهان له‌ ڕوی نایه‌کسانییه‌وه‌.  له‌ %10 ئه‌و خه‌ڵکانه‌ی که‌ داران و ده‌وڵه‌مه‌ندن له‌ %58 داهاتی وڵاتیان له‌ ده‌ستدایه‌، له‌ %10 ی خه‌ڵکه‌ هه‌ژاره‌که‌ی که‌ له‌ په‌راوێزی  کۆمه‌ڵگه‌که‌دایه‌ ته‌نها له‌ %0.5 داهاتی ئه‌و وڵاته‌یان له‌ ده‌ستدایه‌.  نەقابه‌ی ناوه‌ندی گشتی ڕێژه‌ی به‌تاڵه‌ی له‌ نێوانی خه‌ڵکه‌ ڕه‌شه‌که‌ی که له‌‌ ته‌مه‌نی کارکردندان به‌ له‌ %75  خه‌مڵاندووه‌ و له‌ به‌رامبه‌ر له‌ %35 خه‌ڵکه‌ سپییه‌که‌ بۆ هه‌مان ته‌مه‌ن.  مووچه‌ی کرێکارێکی کانه‌کان که‌ له‌ هه‌ل و مه‌رجێکی زۆر نامرۆڤانه‌دا کار ده‌کات له‌ نێوانی 300 بۆ 750 پاوه‌ندی بریتانییه‌ له‌ مانگێکدا.  ژماره‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ له‌م وڵاته‌دا که‌ نه‌خۆشی HIV/Aids یان هه‌یه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ژماره‌ی دانیشتوانه‌که‌یدا زیاتره‌‌ له‌ هه‌موو وڵاتیکی تری ئه‌م جیهانه‌.  له‌ دوای دروستکردنی ده‌سه‌ڵاتی “خۆماڵی، نیشتمانی” ژماره‌ی خه‌ڵکانی بێخانووبه‌ره‌، ژماره‌ی خه‌ڵکانێک که‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی نه‌یانتوانیوه‌ پاره‌ی قائیمه‌ی کاره‌با و ئاویان بده‌ن ، که‌ سه‌رئه‌نجام بێکاره‌با و بێئاو ماونه‌ته‌وه‌، زۆر زیاترن تا پێش ساڵی 1994 .

ئه‌مه‌ ژیانی زۆربه‌ی خه‌ڵکی ئه‌و وڵاته‌یه‌ که‌ له‌ کاتێکدا ئه‌و وڵاته‌ له‌ %80 پلاتینی جیهان که‌ به‌کارده‌هێنرێت له‌ دروستکردنی زێڕو ئاڵتوون و شتی به‌های تردا ، له‌وی به‌ر‌هه‌مده‌هێنرێت.  هاوکاتیش توێژاڵێکی باشی خه‌ڵکه‌که‌ی له‌ کۆنه‌ به‌رپرسانی ANC و نەقابه‌کان یه‌کجار ده‌وڵه‌مه‌ند بوون. له‌ ئێستادا له‌ %5 کۆمپانیاکانی بۆرسه‌ی جیهانسبێرگ خاوه‌نه‌کانیان خه‌ڵکانی ڕه‌شن.  جاکوب زومای سه‌ره‌ککۆماریش له‌ ساڵی پاردا 4.5  ملیۆن  پاوه‌ندی بریتانی ته‌نها بۆ تازه‌کردنه‌وه‌ و ده‌ستپیاهێنانی نیشته‌جێکه‌ی  له‌ ده‌ره‌وه‌ی شاردا سه‌رفکردوه‌.  له‌ کاتێکدا که‌ ئه‌م هه‌موو برسێتی و نایه‌کسانێتی و نادادوه‌رێتی کۆمه‌ڵایه‌تی ده‌بینیت ، سه‌رت سوڕنامێنێت له‌وه‌ی که‌ بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری دژی حوکمه‌ت و ANC له‌ بره‌ودایه‌ و خودی ANC ش له‌ ساڵی 2008 دابوو به‌ دوو که‌رته‌وه‌.

له‌ نموونه‌یه‌کی تردا که‌ وڵاتێکی کۆنی ناوچه‌که‌یه ‌ که‌ ده‌مێکه‌ ده‌وله‌تی ” نیشتمانی” خۆیان و فه‌رمانڕه‌اوی خۆماڵی خۆیانیان هه‌یه‌، که‌ ده‌وڵه‌تی سعودییه‌یه‌ ، هه‌م وه‌کو یه‌کێک له‌ هه‌ره‌ ده‌وڵه‌ته‌ ” نیشتمانییه‌ سه‌ربه‌خۆکان” و ده‌وڵه‌مه‌نه‌‌کانی جیهان و هه‌م وه‌کو ده‌وڵه‌تێکی ئیسلامی زۆر به‌ زه‌بت و ڕه‌بتیش ، چه‌ند ئامارێک ده‌خه‌مه‌ پێشچاوی خوێنه‌ر:

به‌پێی ڕاپۆرتێکی ئه‌م دواییه‌ که‌ له‌ ڕۆژنامه‌ی گاردیانی 01/01/2013 دا هاتبوو چواریه‌کی دانیشتوانی ئه‌م وڵاته‌ له‌ژێر هێڵی برسێتییه‌وه‌ ده‌ژین که‌ له‌ کاتێکدا داهاتی نه‌وتی ئه‌م وڵاته‌ ساڵی پار 300 ملیار دۆلاری ئه‌مه‌ریکی بووه بۆ ته‌نها 28 ملیۆن له‌ دانیشتوان. له‌ ‌ نێوانی 2 بۆ 4 ملیۆنن له‌ دانیشتوانه‌که‌ی داهاتی مانگانه‌یان ته‌نها 530 دۆلاره‌ ، که‌ ڕۆژانه‌ دێته‌ سه‌ر 17 دۆلار ، هه‌ر له‌ هه‌مان کاتدا داهاتی مه‌لیک عه‌بدوڵا به‌ 18 ملیار دۆلار قه‌بڵێنراوه‌.  سێیه‌کی دانیشتوانی ئه‌و وڵاته‌ ته‌مه‌نیان له‌ژێر 30 ساڵه‌وه‌یه‌  و له‌ 4 به‌تاڵه‌ 3 نیان ته‌مه‌نیان له‌ 20 کاندایه‌.  ئه‌مه‌ واقیعی ئه‌و وڵاته‌یه‌ که‌ هه‌تاکو ساڵی 2002 ش نکوڵی له‌ حه‌قیقه‌تی هه‌بوونی هه‌ژاری و بێکاری کراوه‌.  له‌و وڵاته‌دا سیسته‌می باج له‌سه‌ر خه‌ڵکی ده‌وڵه‌مه‌ند نییه‌، ئه‌وه‌ی که‌ له‌وێ هه‌یه‌ دانی زه‌کاته‌ که‌ خه‌ڵکه‌ هه‌ره‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌که‌ش وه‌کو خه‌ڵکانی تر ته‌نها له‌ %2.5  ی داهاتیان ده‌به‌خشن.

زاهیر باهیر

 لەندەن- ١٢/٠١/٢٠١٣

  بەشی دووهەم

وه‌همی دووهه‌م: مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وه‌ییه‌، من لێره‌دا دیسانه‌وه‌ جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌که‌مه‌وه‌، کاتێک که‌ میلله‌تێک، نه‌ته‌وه‌یه‌ک سه‌رجه‌می مافه‌کانی پێشیلده‌کرێت و زه‌وی و سامان و ده‌رامه‌ته‌ سروشتیه‌کانی و ناسروشتییه‌کانی لێده‌دزرێت و سوکایه‌تی به‌ خودی تاکه‌کانی و کوڵتورو زمان و ” موقه‌ده‌ساته‌کانی” ده‌کرێت، بێگومان ده‌بێته‌ کێشه‌ و پێویستی به‌ دۆزینه‌وه‌ی حه‌ل هه‌یه.

به‌ڵام له‌ کاتێکدا که‌ پارتێکی سیاسی درو‌ست ده‌بێت و ئیدیعای ڕزگاری نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی ده‌کات و بۆ ئه‌مه‌ش ده‌یه‌وێت سنوری چینایه‌تی ببه‌زێنێت و هه‌مووی به‌ ده‌وڵه‌مه‌ند و هه‌ژاره‌وه‌ بخاته‌ یه‌ک قاڵبه‌وه‌، یه‌کڕیزه‌وه‌ و چه‌ند ڕابه‌ر و سه‌رکرده‌یه‌کی بۆ بکاته‌ مڵۆزم و ته‌واوی ده‌سه‌ڵاتیان بداته‌ ده‌ست و خه‌ڵکیش وا ڕابهێنن که‌ ته‌قدیسیان بکه‌ن و بیانئاڵێننه‌ شه‌ڕێکی درێژخایه‌نی خوێناوییه‌وه‌ له‌ پێناوی به‌رژه‌وه‌ندی چینێکدا یاخود چه‌ند توێژاڵێکدا،  ئیدی ئه‌و کاته‌ گه‌رچی کێشه‌که‌ گه‌وره‌تر ده‌بێت به‌ڵام ورده‌ ورده‌ ڕه‌نگی ئه‌سڵی مسه‌له‌که‌  کاڵده‌بێته‌وه‌ و تاوای لێدێت کاتێک که‌ سه‌رنجی سه‌رئه‌نجامه‌که‌ی و داهاتوی ده‌ده‌یت، ده‌بێته‌ وه‌هم، یا کراوه‌ته‌ وه‌همێک و هیچی ترنا. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ ناوه‌رۆکی کێشه‌که‌ مه‌سه‌له‌ی چیانیه‌تی و ئابورییه‌، که‌ له‌ لایه‌که‌وه‌ ” نه‌ته‌وه‌ی باڵاده‌ست”  بۆ مه‌به‌ستی ئابووری ئه‌و ” نه‌ته‌وه‌ی” تر ده‌چه‌وسێنێته‌وه‌، هه‌میش  ” نه‌ته‌وه‌ی چه‌وساوه‌” ش بۆ مه‌به‌ستی ئابووری به‌گژ ئه‌وی تردا ده‌چێته‌وه‌ و  کێشه‌که‌ی به‌رده‌وام ده‌بێت‌ له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌که‌ی تردا.

لێره‌دا نموونه‌یه‌کی زۆرمان له‌ سه‌رده‌می کۆن و نوێشدا به‌ده‌سته‌وه‌یه‌ ، هه‌ره‌ سه‌ره‌کییه‌کانیان کێشه‌ی کوردی، فه‌له‌ستینه‌یکان، تامیلییه‌کان… تا ده‌گاته‌ چه‌نده‌ها بزوتنه‌وه‌ی چه‌کداری که‌ هه‌ر بۆ هه‌مان مه‌به‌ست، له‌ شوێنه‌ جیاجیاکانی تردا، دروستکراون.

گه‌ر به‌وردی ته‌ماشا بکه‌ین ده‌بینین که‌ وه‌همه‌که‌ هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ ده‌ستپێده‌کات ، که‌ پشتبه‌ستنه‌ به‌ هێزێک به‌ ده‌وڵه‌تێک که‌ خۆی ئازادییه‌کانی له‌ خه‌ڵکی تر زه‌وتکردوه‌، یا به‌لانیکه‌مه‌وه‌ هه‌ندێک له‌ وڵاتانی پشتپێبه‌ستراو نه‌ک هه‌ر خۆیان  مێژوویان نییه‌ یا مێژوویه‌کی زۆر که‌میان هه‌یه‌ له‌ پشتگیریکردنی گه‌لانی مافخوراودا‌ ، به‌ڵکو ته‌واوی ده‌رامه‌ت و حه‌زاره‌ت و پێشکه‌وتنی خۆیان له‌سه‌ر حسابی ئه‌و گه‌لانه‌ دروستکردوه.  به‌شی زۆری مێژووی کۆن و نوێی ئه‌مان زه‌وتکردنی مافی نه‌ته‌وه‌کانی تر و هه‌تا وڵاته‌کانیشیانه‌ ، به‌تاڵان هێنان و دزینی سه‌رجه‌می به‌روبوومی سروشتی  و ناسروشتیانه‌.  جا له‌ حاڵه‌تی ئاوادا پشتبه‌ستن به‌و هێزانه‌ گه‌ر وه‌هم نه‌بێت، ده‌بێت چی بێت؟!!

دواتریش له‌ ڕێڕه‌وی ئه‌و خه‌باته‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ی که‌ ده‌یکه‌ن و دێته‌دی  نه‌ک هه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ پێشتر ئیدئعایان بۆ ده‌کرد ناتوانن یا نایکه‌ن به‌ڵکو له‌ لایه‌که‌وه‌ ده‌بنه‌ سه‌رکوتکه‌ری خۆماڵییان له‌ لایه‌کی تریشه‌وه ‌که‌لێنی نێوانی دارایان له‌لایه‌ک و نه‌بووان له‌لاکه‌ی تره‌وه‌، له‌ ‌ هه‌موو بواره‌کانی  ژیانیاندا‌ فراونتر ده‌که‌ن.  باشترین نموونه‌ی زیندوو کوردستان و فه‌له‌ستین و خواروی ئەفه‌ریقایه‌ نموونه‌ کۆنه‌کانیش هه‌ر هه‌موو بزوتنه‌وه‌کانی خوارەوی خۆرھەڵاتی ئاسیا و ئه‌فه‌ریقا و خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و …. شوێنه‌کانی ترن‌.

له‌ نموونه‌ی  فه‌له‌ستین و تامیلیه‌کان و کوردستاندا، ئه‌م سه‌رکرده‌ و پارتانه‌  نه‌ک  هه‌ر نه‌یانتوانی له‌ سنوری وه‌همه‌کانیشیاندا بمێننه‌وه‌، به‌ڵکو ڕووداوی دڵته‌زێن و جه‌رگبڕیان به‌سه‌ر خه‌ڵکه‌که‌یاندا هێنا و  بێئومێدیه‌کی گه‌وره‌شیان بۆ هاوڵاتییانیان حاسڵکرد. بۆ نموونه‌ فه‌له‌ستینیه‌کان پاش ئه‌م هه‌موو خوێنڕشتن و وێرانکاری و یه‌کتر کوشتنه‌ و بوون به‌دوژمنی یه‌کتری،‌ له‌حاڵی حازردا ته‌نها له‌ %18.5 هه‌تا که‌متر له‌مه‌شیان له‌خاکی فه‌له‌ستین به‌ده‌سته‌وه‌ ماوه‌، پێشبینییه‌کان بۆ ئاینده‌ ئه‌وه‌ نیشان ده‌ده‌ن که‌ ئه‌م ڕێژه‌یه‌ش له‌ هاتنه‌ خواره‌وه‌‌دا، بێت‌.

له‌ نموونه‌ی تامیلییه‌کاندا، ئه‌وه‌ تا ئێستاش به‌ته‌واوی نه‌زانراوه‌ که‌ قوربانییه‌کانی که‌سانی ناوخودی بزوتنه‌وه‌که ‌و هاووڵاتیان و به‌ره‌ی میریش چه‌نده‌. له‌ دواهێڕشی تیرۆریستیانه‌ی حکومه‌تی سریلانکه‌دا ، تا ئێستاش ژماره‌ی قوربانیان به ئامارێکی پشتڕاسکراوه‌وه‌‌ نه‌خراوه‌ته‌ پێشچاو، هه‌ندێک ئامار قوربانیه‌کان له‌و قه‌سابخانه‌یه‌دا به‌ 13 هه‌زار و ئه‌وانی تر به‌ 20 و 30 هه‌زار ده‌قه‌بڵێنن.  به‌ڵام ئه‌وه‌ی که‌ زانراوه‌ و ڕوونه‌ لای گه‌لێکمان بێئومێدبوونی خه‌ڵکی و تووشبوونی خه‌ڵکێکی زۆر به‌ نه‌خۆشی که‌ئابه‌ و بێتاقه‌تی و ونکردنی بڕوابوون به‌خۆ و به‌ خه‌باتی ئاینده‌ له‌لای گه‌لێکیان، بووه‌ته‌ کاری ڕۆژانه‌یان. ئه‌مه‌یان لای من وه‌کو مه‌سه‌له‌یه‌کی سایکۆلۆجی و باوێتی بێبڕاویی کاریگه‌رییه‌که‌ی زۆر مه‌ترسیدارتره‌ له‌ له‌ده‌ستدانی هه‌موو ئه‌و خه‌ڵکانه‌ که‌ هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ بوونه‌ته‌‌ قوربانی.

له‌ نموونه‌ی کوردستانیشدا ، ئه‌وه‌ با واز له‌وه‌ بهێنێن که‌ چه‌ند کوژراوه‌ و ماڵوێران بووه‌ و ، ئه‌نفالکراوه ‌و به‌ کیمیاوی لێیدراوه‌ و دروستکردنی دووژمنایه‌تی نه‌ک له‌ نێوانی تاکه‌کانی نێو کۆمه‌ڵگه‌دا به‌ڵکو خێڵ و ناوچه ‌و حیزبه‌کانیشدا. با لێره‌دا ته‌ماشای ئه‌وه‌ بکه‌ین که‌ چه‌ندێک خاکمان به‌ده‌سته‌وه‌ ماوه‌ له‌ حاڵی حازردا، که‌ له‌ کاتێکدا مه‌سه‌له‌ی خاک و نیشتمان یه‌کێک بوو له‌ وه‌همه‌کانی که‌ حیزبه‌ کوردییه‌کان و سه‌رکرده‌کانیان و میدیاکه‌یان ، که‌ هه‌ر له‌سه‌ره‌تای سه‌ر‌هه‌ڵدانی بزوتنه‌وه‌که‌یانه‌وه‌ تاکو ئێستاش به‌ ئێمه‌ی ده‌فرۆشنه‌وه‌‌.  من لێره‌دا ئامارێکم به‌ده‌سته‌وه‌ نییه‌ که ئه‌وه‌ نیشان بدات ‌ له‌ سه‌دا چه‌ندی ئه‌سڵی خاکی کوردوستانمان به‌ده‌سته‌وه‌ ماوه‌ ، به‌ڵام ئه‌وه‌نده‌ ده‌زانم  که‌ به‌شێکی زۆریمان له‌ده‌ست داوه‌.

هه‌ڵبه‌ته‌ من لێره‌دا ناڵێم که‌ خه‌ڵکی نابێت ڕووبه‌ڕوی زوڵم و زۆرو زه‌وتکردنی ماف و ئیهانه‌کردن و سووکایه‌تی پێکردن، نه‌بێته‌وه‌‌. مه‌سه‌له‌ی به‌گژاچونه‌وه‌ی زوڵم و زۆر، پێداگریکردن له‌ مافه‌کانی خۆت ، مه‌سه‌له‌یه‌کن که‌ نابێت خه‌ڵکی بۆ چرکه‌یه‌کیش لەسەریان ڕاڕابێت. به‌ڵام ئه‌وه‌ی که‌ من له‌گه‌ڵیدا نایه‌مه‌وه‌ شێوه‌ی خه‌باته‌که‌یه ‌و به‌ده‌رکردنی کێشه‌کانه‌ له‌ بازنه‌ی ئابووری و چینایه‌تی کێشه‌کان و  درۆوده‌له‌سه‌کردن و هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن و خۆڵکردنه‌ چاوی خه‌ڵکییه‌، که‌ سه‌رئه‌نجام کێشه ڕه‌واکه‌ی که‌ مه‌وجووده‌، ده‌کاته‌ وه‌هم.  ‌

به‌کورتی وجودی وه‌همه‌که‌ دوولایه‌نه‌یه‌، یه‌که‌میان که‌ مه‌سه‌له‌که ده‌که‌نه‌‌ مه‌سه‌له‌ی هه‌موو خه‌ڵک ‌و سه‌رئه‌نجامه‌که‌شی گو‌ایه‌ هه‌موو خه‌ڵک وه‌کو یه‌ک سوود و قازانجی لێده‌کات،  ئه‌مه‌ له‌ کاتێکدا ده‌زانین که‌ چۆن بزوتنه‌وه‌کان به‌تایبه‌ت بزوتنه‌وه‌ی کوردی بۆ چ مه‌به‌ستێک ‌ دروستبووه‌.  لایه‌نی دووهه‌می وه‌همه‌که‌ مژده‌دانه‌ به‌ دروستکردنی ده‌وڵه‌تێکی قه‌ومی که‌ گوایه‌ هه‌ر هه‌موو هاووڵاتیان له‌ سایه‌یدا یه‌کسسان و ئازاد ده‌بن، دروستکردنی ده‌سه‌ڵاتێکی نیشتمانی دوور له‌ ده‌ستتێوه‌ردانی “بێیانه‌” که‌ ئه‌مه‌شیان هه‌ر وانییه‌. من له‌ وه‌همی سێهه‌مدا دێمه‌وه‌ ‌ سه‌ر ئه‌م خاڵه‌‌.

گه‌رچی سه‌رمایه‌داری وه‌همێکی زۆری له‌گه‌ڵ خۆی هێناوه‌ ، له‌هه‌مان کاتیشدا چه‌نده‌ها وه‌همیشی ڕه‌واندۆته‌وه‌!!!

 زاهیر باهیر

له‌نده‌ن- 12/01/2013

‌بەشی یەکەم

سه‌رمایه‌داریش وه‌کو سیسته‌مه‌کانی پێش خۆی وه‌همێکی زۆری به‌ به‌شه‌ریه‌ت داوه‌، گه‌رچی له ‌سه‌ره‌تادا گرانبوو تاکو خه‌ڵکی له‌ ته‌واوی ئه‌و وه‌همانه‌ تێبگات و ژیانی خۆی پێوه‌ نه‌به‌ستێته‌وه‌، به‌ڵام له‌گه‌ڵ نشوونماکردنی زیاتریدا و پرا‌کتیزه‌کردنی له‌ زه‌مینه‌ی واقیعدا نه‌ک خه‌ڵکی حه‌قه‌تی وه‌همه‌کانی بۆ ده‌رکه‌وت، به‌ڵکو ورده‌ ورده‌ له‌ ڕه‌تکردنه‌وه‌یاندایه‌ و به‌گژی خوودی سیسته‌مه‌که‌شدا ده‌چنه‌وه‌‌.

له‌ هه‌ره‌ وه‌همه‌ سه‌ره‌کییه‌کانی سه‌رمایه‌داری و ڕژێمه‌ سیاسییه‌که‌ی به‌ دیکتاتۆریه‌ت و دیمۆکراسییه‌ت و لیراڵ و نیو-لیبراڵیه‌وه‌ : سه‌ربه‌ستی و یه‌کسانی و دادپەروه‌ریی کۆمه‌ڵایه‌تی و یه‌ک نه‌ته‌وه‌ و (One Nation )  هێنانی خێر و خۆشی بۆ سه‌رجه‌می تاکه‌کانی نێو کۆمه‌ڵگه‌ و ڕزگاربوونیان له‌ سیسته‌می به‌ندایه‌تی و گه‌لێکی ترن له‌مانه.  ئه‌زموونه‌کانی ڕۆژانه‌ی ئه‌و سیسته‌مه‌ ‌و‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ملوێنه‌ها خه‌ڵکی له‌گه‌ڵ خودی سیسته‌مه‌که‌دا له‌ سه‌رانسه‌ری ئه‌م جیهانه‌دا، ئه‌وه‌مان نیشانده‌ده‌ن دروشمه‌کانی سه‌رمایه‌داری بۆیان، جگه‌ له‌ وه‌هم شتێکی دیکه‌ نه‌بووه‌وه‌ نییه‌.

به‌ڵام له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و نه‌هامه‌تییانه‌ی که‌ ئه‌م سیسته‌مه‌ بۆ ته‌واوی به‌شه‌رییه‌ت و سروشتیشی هێناوه‌، خۆشبه‌خاتانه‌ش له‌ پرۆسه‌ی زیاتری گه‌شه‌کردنیدا به‌تایبه‌ت له‌ ئێستادا که‌ وه‌ک سیسته‌مێکی جیهانی به‌هۆی سیاسه‌تی جیهانگیرییه‌که‌یه‌وه‌‌، گه‌لێک وه‌همیشی ڕه‌واندۆته‌وه‌.

من لێره‌دا ته‌نها باس له‌و وه‌همه‌ سه‌ره‌کییانه‌ ده‌که‌م‌ که‌ له‌ ڕه‌واندنه‌وه‌دان و چیدی زه‌مینه‌یه‌کی واقیعییان بۆ نه‌ماوه‌ته‌وه‌ تاکو خۆیانی له‌سه‌ر ڕاگرن . هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌مه‌ش له‌سایەی ئه‌و چڕبوونه‌وه‌ چینایه‌تییه‌دایه‌، له‌ هه‌موو شوێنێکی ئه‌م جیهانه‌دا که‌ هه‌ر یه‌کێک له‌ ئێمه‌ی چ وه‌کو تاک و پارت و هه‌تا ڕژێمیشی خزاندۆته‌ ناو بازنه‌یه‌که‌وه ‌و‌ سنوو‌ری خۆی بۆ دیاریکراوه‌.

وه‌همی یه‌که‌م دین و مه‌زهه‌به‌: هه‌ڵبه‌ته‌ من لێره‌دا مه‌به‌ستم ئه‌وه‌ نییه،‌ که‌ نکوڵی له‌ وجودی دین و مه‌زهه‌ب بکه‌م، چونکه‌ ئه‌وه‌ ئاشکرایه‌ ئه‌م دوانه‌ گه‌ر وه‌کو کێشه‌ و‌ مه‌سه‌له‌یه‌کی سیاسیش نه‌بووبێتن له‌ سه‌ره‌تادا، هه‌میشه‌ وه‌کو مه‌سه‌له‌یه‌کی ڕۆحی وابوون بۆ تاکه‌کانی ناو کۆمه‌ڵگه ‌و بۆ په‌یوه‌ندییه‌ک له‌ نێوانی خۆیان و ئه‌وه‌ی که‌ ناویان لێناوه‌ خواکانیان، بۆ سه‌بووریدان به‌ دڵی خۆیان و گه‌ڕانه‌وه‌ی ئارام و ئاسایش و دڵنیایی  و هیواو ئومێد بۆ دڵی خۆیان.  هه‌ر کاتێکیش خه‌ڵکی سه‌ربه‌ستی بیرکردنه‌وه‌ و پراکتیزه‌کردنی ئه‌م مافه‌ ئاسایانه‌ی خۆی لێزه‌وتکرابێت ، بێگومان‌ کێشه‌و گیروگرفت دروستبووه ‌و چه‌ندها جاریش توندوتیژی خوێنڕشتنیشی به‌خۆوه‌ گرتووه‌.

به‌ڵام دین، مه‌زهه‌ب ده‌بێته‌ وه‌هم کاتێک له‌و بازنه‌یه‌ی سه‌ره‌وه‌ که‌ باسم کرد، ده‌رده‌کرێت و پارتێکی سیاسی بۆ دروستده‌کرێت و ئه‌جه‌نده‌ی سیاسی و ئامانجی سیاسی بۆ داده‌نرێت و بیر له‌وه‌ ده‌کاته‌وه‌ که‌ ‌ ده‌سه‌ڵاتی خوا له‌سه‌ر زه‌وی و به‌هه‌شتێک له‌ جیهانی واقیعدا که‌ دۆزه‌خێکه‌ بۆ زۆربه‌مان، دروستبکات و وشه‌ به‌ وشه‌و دێڕ به‌ دێرو بڕگه‌ به‌ بڕگه‌ی ئه‌وه‌ی که‌ له‌ کتێبه‌ ئاسمانیه‌کاندا، هه‌یه‌، یا له‌ ده‌می په‌یامنێره‌کانه‌وه‌ درچوون‌، هه‌ر هه‌مووی به‌ زیاده‌وه‌ به‌ئه‌نجام بگه‌یه‌نرێت و بخرێته‌گه‌ڕ.  ئیدی ئا ڵێره‌وه‌ ته‌ونی جاڵجاڵۆکه‌ی وه‌هم ده‌ته‌نرێ و دواتریش ورده‌ ورده‌ ئه‌و ته‌ونه‌ له‌ واقیعدا هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه ‌و ده‌بێته‌وه‌ به‌ وه‌هم.

گه‌شه‌کردنی سه‌رمایه‌داری چ له‌ بواری تیوریدا و چ له‌ بواری عه‌مه‌لیدا، ده‌توانم بڵێم بۆچوون و تێڕوانینی دینیانه‌ی  هه‌ڵوه‌شاندۆته‌وه‌ و وه‌‌همی تری له‌ جێگادا داناوه‌. چاوخشاندنێک  به‌ هه‌موو ئه‌و داهێنانه‌ی  که‌ سه‌رجه‌می زانسته‌کان  له‌ هه‌موو بواره‌کانی ژیاندا ، که‌ پێویست ناکات ناونوسیان بکه‌م ، به‌ده‌ستیانهێناوه‌ ، حه‌قیقه‌تێکه ‌و نکوڵییان لێناکرێت. هه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌ش به‌ ئاشکرا پێگه ‌و ڕێگه‌ی دین و ئاینه‌کانیان ، به‌تایبه‌ت ئاینی موسڵمانانیان ، لاواز کردوه‌ و به‌ڵگه ‌و شاهیدێکی وایان به‌ده‌سته‌وه‌ نه‌هێڵاوه‌،‌ که‌ توانا و وزه ‌و ئیمکانیات و به‌ستنه‌وه‌ی هیوا و ئومێد و ڕودانی کاره‌ساته‌ سروشتییه‌کان و به‌شه‌رییه‌کانیش، سه‌رچاوه‌کانیان بگه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ که‌سێک‌ ، هێزێک‌ ، که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی دونیای مه‌وجووددا خۆی حه‌شار داوه ‌و خاوه‌نی ئه‌و هێزه‌یه‌‌ که‌ ده‌توانێت هه‌موو شتێک بکات و به‌ئه‌نجامی بگه‌یه‌نێت.

له‌ هه‌مان کاتێشدا زه‌مانه‌ له‌  واقیعی ژیانیشدا ، ئه‌و هه‌ل و کاته‌ی بۆ نوێنه‌رانی موسڵمانان ، که‌ پارته‌ سیاسیاکانن به‌ هه‌موو جۆره‌کانیانه‌وه‌، ڕه‌خساندووه‌ که‌ بڕوا و به‌رنامه‌ و ستراتیجییه‌تی خۆیان ، له‌ هه‌ندێک شوێندا ،( من لێره‌دا ناگه‌ڕیمه‌وه‌ بۆ ئاینی موسڵمانان له‌ سه‌رده‌می ئه‌مەوییه‌کان و عه‌باسییه‌کان و صه‌فه‌وییه‌کان و عوسمانییه‌کان، زیاتر باس له‌ دین ده‌که‌م له‌سه‌رده‌می چڕبوونه‌وه‌ی کاپیتاڵیزم دا)  که‌ ماوه‌یه‌کی گه‌لێک دوور و درێژه‌ به‌تایبه‌ت له‌ ماوه‌ی 50 ساڵی ڕابوردووه‌ تا ئێستاش، که‌ فه‌رمانڕه‌وایی وڵاتانێکن و نوێنه‌رایه‌تی خوا و خه‌لیفه‌ی ئیسلامن، له‌و شوێنانه‌دا.

گه‌رچی ئه‌م نوێنه‌رانه‌ چ له‌ ده‌ره‌وه‌ی فه‌رماڕه‌وایی و چ له‌سایەیدا‌ باوه‌ڕی ته‌وایان به‌جێبه‌جێکردنی به‌رنامه‌که‌ی پێش گه‌یشتن به‌ کورسی فه‌رمانڕه‌واییان ، هه‌یه‌و ده‌یانویست یا ده‌یانه‌وێت به‌ هه‌موو وردوو درشتێکیه‌وه‌،  جێگیری بکه‌ن و بیسه‌پێنن به‌سه‌ر وڵات و کۆمه‌ڵگه‌که‌دا، که‌چی ئێستا به‌ ئاسانی هه‌ستی پێده‌که‌ن که‌ له‌ چ جه‌نگێکدان چ له‌ناوخۆی وڵاتدا و هه‌روه‌ها له‌ سه‌ر ئاستی ” کۆمۆنێتی نیوده‌وڵه‌تی” ش بۆ سه‌پاندنی ئه‌وه‌ی ک پێشتر ئیدیعا و ڕێکلامه‌یان بۆ ده‌کرد و بۆده‌که‌ن.

ئه‌مه‌ش که‌ بۆیان ناکرێت نه‌ لاوازییان نیشانده‌دات و نه خوازیاریشن له‌‌ پاشه‌کشه‌کردن له‌ بیروباوه‌ڕیان، به‌ڵکو‌ به‌هێزی خوودی سیسته‌مه‌که‌یه ‌و هێزی ناڕه‌زایی خه‌ڵکییه‌، که‌ ڕێگره‌ له‌ ئه‌دادانی ئه‌وه‌ی که ئه‌و نوێنه‌رانه‌‌ ده‌یانه‌وێت.

کاپیتاڵرم وه‌کو سیسته‌مێکی جیهانی کامیل به‌هه‌موو ده‌سگه‌ و ئیداره‌کانییه‌وه‌ که‌ هاتۆته‌ ناو هه‌موو کون و که‌له‌به‌رێکی ژیانمانه‌وه‌ ،  بۆ ئیسلام کارێکی مه‌حاڵه‌ بتوانێت سیسته‌مێکی ئیسلامی پوخت (نقی)  یا هه‌تا جیاش له‌ سیسته‌می مه‌وجود ، به‌و به‌رنامه‌ کۆنه‌ زیاد له‌ هه‌زار ساڵییه‌وه‌ کە هه‌یه‌تی دروست بکات.  هاوکات  ڕه‌نگه‌ ئه‌مه‌ ئاسان بێت بۆ کۆمۆنێتیه‌ک  یا کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک که‌ له‌سه‌ر بناغه‌ی ئیداره‌کردنی زاتی خۆیان و پێکه‌وه‌ ژیانی  ده‌سته‌ جه‌ماعی و ژیانی کۆمۆنه‌یی  و  بێ هه‌بوونی ئیداره‌یه‌کی بیرۆکراسی و بێ پشتبه‌سستن به‌ پاره‌ و پێداویستییه‌کانی تر که‌ به‌ پاره‌ په‌یداده‌کرێت و که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆیانه،‌ به‌ده‌ستبهێنرێت، ئه‌مه‌ کارێکی ئاسان بێت، به‌ڵام ئه‌زموونه‌کان و ڕوداوه‌کانی پێشوو ئه‌مانه‌ی ئێستاش، سه‌لماندی  بۆ ئیسلام و دینی ئیسلامی جا له‌ هه‌ر بستێکی ئه‌م زه‌مینه‌یه‌دا بێت، ئه‌مه‌ کاری کرده‌ نییه‌ و مه‌حاڵه‌.

دروستکردنی ئیداره‌یه‌کی بیرۆکراسی، قوتکردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تێکی ئیسلامی له‌ هه‌ر شێوه‌یه‌کدا بێت هه‌ر میکانیزمێکی به‌ڕێوه‌بردنی هه‌بێت، بورغویه‌کی بچوک ده‌بێت له‌ ماشێنی گه‌وره‌ی کاپیتاڵیزم یا ئه‌وه‌تا ده‌بێت سلاک بێت یاخود ده‌بێت له‌گه‌ڵ ئه‌وانی تردا به‌رده‌وامی بدات به‌ سوڕانی ماشێنه‌که‌ و کێبڕکیه‌ چینایه‌تییه‌که‌ خه‌ستتر بکاته‌وه‌‌ .

ئه‌زموونه‌کانی ئێران و ئه‌نده‌نوسیا و مالیزیا و تورکیا و  وڵاتانی که‌نداو و عێراق و ئه‌وانه‌شی که‌ به‌ ” به‌هاری عه‌ره‌بی” به‌تایبه‌تی له‌ میسردا، ناسراون، نه‌ك هه‌ر به‌ ته‌نها ئه‌وه‌ی سه‌لماند که وه‌همه،‌ به‌ڵکو ناوه‌رۆکی کێشه‌که‌شی به‌ ته‌واوی خسته‌ ڕوو ، که‌ مه‌سه‌له‌ ئاینی و دینییه‌که‌ ته‌نها ڕووکه‌ش و توێکڵی مه‌سه‌له‌کانن و جه‌وهه‌ری کێشه‌کان‌ چینایه‌تیه‌. هه‌ربۆیه‌ش جێگای سه‌رسوڕمان نییه‌ که‌ له‌ سایەی هه‌ر یه‌کێک له‌و حکومه‌ته‌ ئیسلامیانه‌دا ئه‌وه‌ی که‌ زیاتر ده‌رکه‌وتوه‌ چڕبوونه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌ چینایه‌تییه‌که‌یه‌، خزمه‌تکردن و پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی سیسته‌مه‌که ‌و سه‌رمایه‌داری جیهانییه‌، په‌یڕه‌وکردن و چه‌سپاندنی سیاسه‌ته‌کانی ده‌سگه‌ دراوییه‌کانی جیهانی و بانقه‌که‌کان و کۆمپانیا زه‌به‌لاحه‌کان و “کۆمۆنێتی نێوده‌وڵه‌تی” یه‌و ڕێزگرتن و په‌یڕه‌وکردنی یاساکانی سه‌رمایه‌دارییه‌ له‌ زیادکردن و قوڵبوونه‌وه‌ی نه‌بوونی ئازادی و یه‌کسانی و مافی مرۆڤ و نادادوه‌رێتی کۆمه‌ڵایه‌تیدا‌. گه‌ر ته‌ماشای هه‌وڵی به‌رزکردنه‌وه‌ی نرخی پێداویستییه‌کانی ژیانی خه‌ڵک له‌ میسر بکه‌ین که‌  له‌ ڕۆژی 16-17/12/12 له‌لایەن‌ (مۆرسی)یه‌وه‌، که‌ هه‌ندێک پێداویستی ، به‌رێژه‌ی له‌ %100 ده‌بوایه‌ بچوایه‌ته‌ سه‌ره‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر قه‌رزپێدانی میسر به‌ بڕی 4.8 ملیار دۆلاری ئه‌مه‌ریکی ‌ له‌لایه‌ن‌ صندوقی دراوی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌ ، باشترین به‌ڵگه‌ن بۆ قسه‌کانی سه‌ره‌وه‌.

گه‌ڕان به‌ دوای کۆمه‌ڵگه‌ی داهاتوودا

2- پێوویستی ڕێکخستن

نووسینی : دانیێڵ گرین

و/ له‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌: سه‌لام عارف

ئازادیخوازیی دژی ئه‌وه‌یه‌، که‌ به‌ به‌ره‌ڵایی و دژه‌ ڕێکخستن ناوببرێت (پرۆدۆن) یه‌که‌م که‌س بووه‌، که‌ وتوویه‌تی (ئه‌نارکیزم) فه‌وزا نییه‌، به‌ڵکو په‌یڕه‌وێکی سروشتییه‌ دژ به سه‌روه‌ری‌ په‌یڕه‌وێکی درووستکراوی سه‌پێنراو، هه‌روه‌ها یه‌کێتییه‌کی ڕاسته‌قینه‌یه‌ دژ به‌ یه‌کێتییه‌کی چه‌وت، که‌ له‌ زۆره‌ملێکارییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یگرتوه‌، گه‌ر ئه‌و دوو جۆره‌ یه‌کێتییه‌ به‌راورد بکه‌یت یه‌کێتی ڕاسته‌قینه‌ یه‌کێتییه‌که ‌(بیرده‌کاته‌وه‌ و وێنه‌ی مرۆیه‌ك ئه‌جمێت) هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌وه‌ش، له‌به‌رئه‌وه‌یه‌، که‌ ته‌نها که‌سێك بزوێنه‌ری نییه‌، به‌ڵکو خۆبه‌خۆیی وه‌ك هه‌ر بونه‌رێکی دی ڕێکخراو و زیندووه‌ وه‌ك تێگه‌یشتنه‌ بێکۆتاییه‌که‌ی (پاسکال) ناوه‌ند له‌ هه‌موو جێگه‌یه‌ك هه‌یه‌ و ده‌ورووبه‌ر  بوونی نییه‌.

ئازادیخوازیی (ئه‌نارکیزم) “کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی ڕێکخراو و زیندوه‌” کۆمه‌ڵگه‌یه‌که‌ ، که‌ ئازادی و په‌یڕه‌ویی گه‌یشتۆته‌ بڵندتریین  پله‌‌، که‌ مرۆڤایه‌تی ده‌یگاتێ، هه‌روه‌ها کۆمه‌ڵگه‌یه‌که‌‌ هه‌لومه‌رجه‌کانی داهێنان بۆ مرۆ دابینئه‌کات”. گه‌ر هه‌ندێك ئازادیخواز هه‌بن و بیرووڕایان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بێت (أریکۆ مالاتستا) به‌و جۆره‌ وه‌ڵامیان ده‌داته‌وه‌ “ئه‌وانه‌ له‌ژێر کاریگه‌ری په‌روه‌رده‌ی دژه‌  ده‌سه‌ڵات سه‌پانندا، بڕوایان وایه‌، که‌ ڕێکخستن به‌ تایبه‌تی کاری ده‌سه‌ڵاته‌، به‌بێ ده‌سه‌ڵات ڕێکخستن بوونی نییه‌، ئه‌وه‌یان کردۆته‌ بیانووی قبوڵنه‌کردنی لانیکه‌می ڕێکخستن و  وائه‌زانن به‌و جۆره‌ دژایه‌تی ده‌سه‌ڵات ده‌که‌ن، گه‌ر له‌به‌ر دژایه‌تیکردنی ده‌سه‌ڵات ڕێکخستن ڕه‌تدبکه‌ینه‌وه‌، خۆمان ده‌بینه‌ ده‌سه‌ڵاتخواز” ئه‌وه‌ له‌ کاتێکدا، که‌ ئێمه‌ ئه‌زانین،‌ ده‌سه‌ڵات ناخۆشگوزه‌ران به‌خشه ‌و ژیانیش به‌بێ ڕێکخستن مه‌حاڵه‌.

ئازادیخوازی ڕوسی، سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌م (ڤۆلین) زیاتر مه‌سه‌له‌ی ڕێکخستنی ڕاڤه‌کردوه‌ و ڕوونیکردۆته‌وه ‌و وتوویه‌تی “‌هه‌ندێك که‌س به‌ هه‌ڵه ‌و‌ هه‌ندێکجاریش به‌ تۆپبزی هزری ئازادیخوازی (ئه‌نارکیزم) به‌ دژه‌ ڕێکخستن ئه‌زڕێنن، ئه‌وه‌ دووره‌ له‌ ڕاستییه‌وه‌، ناوه‌ڕۆکی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی به‌ (ڕێکخستن) یان (نا ڕێکخستن‌)ه‌وه‌ نییه‌ مه‌سه‌له‌که‌ مه‌سه‌له‌ی دژاییه‌تی نێوان دوو بیروباوه‌ڕی جیاوازه‌، هێنده‌ی په‌یوه‌ندی به‌ ڕێکخستنه‌وه ‌(…) هه‌یه‌، ئازادیخوازه‌کان ڕایان وایه‌، که‌ سروشتییه‌،‌ کۆمه‌ڵگه‌ ڕێکخراوبێت به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌، که‌ ئه‌و ڕێکخستنه‌ نوێیه ‌(…) به‌ ئازادی و کۆمه‌ڵگه‌یی بێت، نابێت له‌ ناوه‌ندێکی پێشکاتی ئاماده‌کراوه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یگرتبێت و گشتیش گرێبدات به‌‌ کلکی خۆیه‌وه‌، ئه‌بێت ئه‌و ناوه‌نده‌ له‌گه‌ڵ ناوه‌نده‌کانی تردا سه‌رچاوه‌ی هه‌مئاهه‌نگی بن (…) ڕێکخستنه‌که‌ی دی (کۆپی) کۆمه‌ڵگه‌ کۆنه‌که‌یه‌، هه‌رچی پۆخڵه‌واتی ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌یه‌ش‌ هه‌یه‌ ده‌یگۆزێته‌وه‌‌ بۆ ناو کۆمه‌ڵگه‌ی نوێ و به‌ به‌کارهێنانی جۆرێکی دی له‌ درۆ و ساخته‌چێتی فه‌رزیده‌کات.

له‌ڕاستیدا ئازادیخوازه‌کان، نه‌ك هه‌ر لایه‌نگرانی ڕێکخستنی ڕاسته‌قینه‌ن، به‌ڵکو وه‌ك (هینری لوفیفHenri Lefebvre) له‌ کتێبه‌که‌یدا ده‌رباره‌ی کۆمۆنه‌ی پاریس، وتوویه‌تی “ئازادیخوازه‌کان به‌ پله‌یه‌کی نایاب ڕێکخراون” له‌نێوان ئه‌و دوو جۆره‌ ڕێکخستنه‌دا دژایه‌تییه‌کی مه‌زن هه‌یه‌، شۆڕشی (ئیسپانیا) سه‌لماندی، که‌ ئه‌و دژایه‌تییه‌، ته‌نها ئه‌وانه‌ی سه‌رسامکردوه‌، که‌ بڕوایان به‌ ڕێکخستن نییه‌”.

***********************************

په‌ڕاوێز

1- به‌شی دووه‌می کتێبی (التحرریة من العقیدة الی الممارسة- دانییل غیرین-

2- ئه‌م بابه‌ته‌ بابه‌تی دوه‌می (به‌شی دوه‌م)ی کتێبی من العقیدة الی الممارسة (دانییل غیرین)ه‌ ، به‌راوردکراوه‌ له‌گه‌ڵ ده‌قه‌ فه‌ره‌نسییه‌که‌-و-ك