زاهیر باهیر- له‌نده‌ن

01/10/2015

به‌شی دووهه‌م و کۆتایی:

گرتنه‌به‌ری سیاسه‌تی ده‌ستگرتنه‌وه‌:

ئه‌وه‌ی که‌ تائێستا به‌ئه‌زمه‌ی سه‌رمایه‌داری ناسراوه‌، له‌هه‌قه‌تدا نه‌ئه‌زمه‌ی سه‌رمایه‌دارانن و نه‌ئه‌زمه‌ی سیسته‌می سه‌رمایه‌داریش، له‌کاتێکدا ململانێی و کێشمه‌کێشی پرۆسه‌ی ته‌سفییه‌ی حساباتی نێوانیان ڕووده‌دات و ده‌بێته‌هۆی گلانی یه‌کجاریی یا هه‌نووکه‌یی هه‌ندێکیان ، ئا له‌م بارودۆخه‌دا باشترین هه‌ل بۆ سه‌رمایه‌داری له‌ڕێگای نوێنه‌ره‌سیاسییه‌کانیانه‌وه‌ که‌حکومه‌ته‌کان و سیسته‌می په‌ڕله‌مانتارییانه‌یانه‌ ، ده‌توانن ئه‌وه‌ی که‌ده‌یانه‌وێت ، بیکه‌ن . بۆ ئه‌مه‌ش حکومه‌تی نیشتمانی ، ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی، سیاسه‌تی ده‌ستگرتنه‌وه‌ده‌گرێته‌به‌ر . سیاسه‌تی ده‌ستگرتن به‌پاره‌وه‌گوایه‌بارو دۆخی ئابوری و دارایی وڵات ، کیشۆره‌که‌ یاخود جیهان زۆر خراپه‌و له‌داڕماندایه‌، گه‌ر به‌ئاگا نه‌بین هه‌موو شتێك هه‌ره‌سده‌هێنێت و له‌ده‌ستده‌چێت ئه‌و کاته‌ش ژیان ده‌وه‌ستێت. به‌م پاساودانانه‌هه‌موو هێڕشێك: هه‌ر له‌ فرۆشتن و به‌تایبه‌تیکردنی که‌رته‌ده‌وڵه‌تییه‌کان و که‌مکردنه‌وه‌ی کرێ و موچه‌و ده‌رکردنی کرێکاران و کارمه‌ندان و بڕینی بیمه‌کان‌و که‌مکردنه‌وه‌یان و درێژکردنه‌وه‌ی کاتی سه‌رکار و سه‌پاندنی هه‌لومه‌رجی نامرۆیانه‌به‌سه‌ر کرێکاران و کارمه‌ندان، تاده‌گاته‌ به‌رزبوونه‌وه‌ی نرخی یپێداو یستییه‌کانی ژیان و کرێی خانوو و داخستنی شوێنه‌خزمه‌تگوزارییه‌کان و ناچارکردنی کرێکاران به ڕازیبوون به‌‌هه‌موو شتێك به‌هۆی ئافراندنی سوپایه‌کی گه‌وره‌ی به‌تاڵه‌وه‌ له‌سه‌ر شه‌قام ، له‌بازاڕدا.

‌هه‌موو ئه‌م سیاسه‌تانه‌ش یه‌ك کۆمه‌ڵه‌گرفتی گه‌وره‌ی وه‌کو لاوازکردنی نقابه‌کان و پاشه‌کشه‌کردن به‌بزوتنه‌وه‌ی کرێکاران و خه‌ڵکی ، که‌مکردنه‌وه‌ی باجی کۆمپانیا و شۆپه‌گه‌وره‌کان به‌بیانوی هاندانی به‌گه‌ڕخستنی سه‌رمایه‌ له‌وڵاتدا، زیادبوونی تاوان و دزی و ڕاو و ڕووت ، ڕایسیزم و فاشیسزم ، درێژبوونه‌وه‌ی لیستی ‌ناوی چاوه‌ڕوانی دکتۆره‌کان و خه‌سته‌خانه‌کان و کارمه‌ندان و کرێکارانی شاره‌وانی و لانه‌وازان و بێ خانو وبه‌ره‌و گه‌لێکی دیکه‌له‌مانه‌.

ئاماره‌کان و واقیعه‌که‌ ئه‌وه‌ نیشانده‌ده‌‌ن که‌قۆرته‌کانی ئه‌م قه‌یران و سیاسه‌تی ده‌ستگرتنه‌وه‌یه‌ به‌ته‌نها له‌سه‌ری ئیمه‌دا ده‌شکێنه‌وه‌‌ و ئه‌م قه‌یرانه‌به‌قه‌یرانی ئێمه‌ده‌مێنێته‌وه‌تاکو هۆشیارییه‌کی ته‌واو به‌هه‌موو بارودۆخه‌که‌په‌یدا ده‌که‌ین و به‌ئاگا دێیننه‌وه‌له‌میحنه‌تییه‌کانمان ، ئه‌ویش به‌خۆڕێکخستنمان له‌ده‌ره‌وه‌ی پار ته‌سییاسییه‌کان و ڕه‌تکردنه‌وه‌ی ڕژیمی په‌ڕله‌مانتاری و ‌گرتنه‌به‌ری چالاکی ڕاسته‌وخۆ و ئه‌نجامدانی دیمۆکراتی ڕاسته‌وخۆ بۆ به‌کۆمه‌ڵیکردن و هه‌ره‌وه‌زیکردنی هه‌ر هه‌موو پێداویستییه‌کانی ژیان له‌ڕێگای خۆبه‌ڕیوه‌به‌رییه‌کانمانه‌وه‌‌.

تا ئه‌و کاته‌ی ئه‌وه‌ڕووده‌دات وه‌کو ئه‌م به‌ڵگانه‌ی خواره‌وه‌نیشانیانده‌دات ، ئه‌زمه‌کان له‌سه‌ری ئێمه‌دا ده‌شکێنه‌وه‌و سه‌رمایه‌دای و سه‌رمایه‌داران به‌گوڕ و تینێکی زۆر له‌وه‌ی پێش ڕودانی قه‌یران هه‌ڵده‌سنه‌وه‌و خۆیان باشتر ڕێکده‌خه‌نه‌وه‌.

خۆگرتنه‌وه‌و به‌هێزبوونه‌وه‌ی سه‌رمایه‌داران، سیسته‌می سه‌رمایه‌داری دوای قه‌یرانه‌کان ، جاری وا هه‌یه‌ده‌گاته‌ ڕاده‌ی هه‌ڵگیرسانی جه‌نگێکی زۆر گه‌وره‌، باشترین نموونه‌ش هه‌ڵگیرسانی جه‌نگی جیهانی دووهه‌م بوو دوای گه‌وره‌ترین قه‌یرانی ئابوری که‌له‌کۆتایی بیسته‌کانی چه‌رخی ڕابوردوو ، 1928 بۆ ساڵی 1930، هه‌روه‌ها توانای خولقاندنی ده‌یه‌ها جه‌نگی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی و نێوانی وڵاتان و ناوچه‌گه‌ری.‌

گه‌ر له‌سه‌ر ئاستی جیهانه‌وه‌ده‌ست پێبکه‌ین ئه‌وه‌ده‌توانین ئاماژه‌به‌ڕاپۆرته‌که‌ی ئۆکسفام -ی ڕۆژی 19/01/15 که‌ده‌ڵێت نیوه‌ی سامانی جیهان له‌ژێر چنگیی له‌1% ی دانیشتوانه‌که‌یه‌تی ، ئه‌مه‌ له‌ساڵی 2009 دا به‌ڕێژه‌ی له‌40% بوو ،که‌له‌ساڵی 2015 دا سه‌رکه‌وتووه‌بۆ له‌48% . ڕاپۆرته‌که‌ئاوا پێشبینی ده‌کات که‌ئه‌م ده‌وڵه‌مه‌ندانه‌له‌ساڵی 2016 دا زیاتر له‌ 50% ی سامانی جیهان ده‌که‌وێته‌ژێر چنگیانه‌وه. له‌و راپۆرته‌دا واهاتووه‌که‌ هه‌ره‌85 ده‌وڵه‌مه‌نده‌که‌ی جیهان بڕی هه‌مان سامانی نیوه‌ی دانیشتوانی جیهانی له‌ده‌ستدایه‌‌که‌3.5 ملیارن، هاوکاتیش ڕاپۆرته‌که‌ ملیارده‌رانی جیهان به‌645 که‌س، ده‌خه‌مڵێنێت.

له‌کاتێکدا که‌ سه‌رمایه‌داران له‌ئه‌وروپادا ده‌وڵه‌مه‌ندتر ده‌بن و کۆمپانیاکان و بانقه‌کان قازانجی زیاتریان ده‌ستده‌که‌وێت ، هاوکات قه‌یرانه‌که‌ی ئێمه‌قوڵترده‌بێته‌وه‌ به‌خستنه‌وه‌ی به‌تاڵه‌ی زیاتر و سه‌رکه‌وتنی ڕێژه‌ی بێکاری. بۆ نموونه‌له‌ئیتالیا ڕیژه‌ی بێکاری له‌12.4% و پورتوغال 13.% یۆنان له‌25.6% ئیسپانیا له22.7‌% .. فه‌ره‌نسا له‌10.5 %، له‌ئیره‌له‌نده‌9.7%، ئه‌ڵمانیا 4.8% له‌بریتانیا 5.4% له‌ئه‌مه‌ریکا له‌10.3% . ڕێژه‌ی بێکاری له‌نێوانی گه‌نجانی ژێر ته‌مه‌ن 25 ساڵ له‌ئیسپانیا له‌53.5% و ئیتالیا 43.9% له‌یۆنان 56% و له‌کرۆتیا له‌45.5% و له‌نێو انی ئه‌فریقییه‌ئه‌مه‌ریکییه گه‌نجه‌کانی ته‌مه‌ن 17 و 20 ساڵدا که‌ناویان بۆ زانکۆکان تۆمار نه‌کراوه‌ و قوتابخانه‌ی سانه‌وی سه‌رو ئه‌ویان ته‌واو کردوه‌له‌50% زیاترن .

وه‌کو پێشتر وتم ڕاسته‌له‌سه‌ره‌تادا چه‌ند کۆمپانیایه‌ك و چه‌ند بانقێك مایه‌بووچبوون یا به‌ته‌واوی هه‌ره‌سیان هێنا به‌ڵام له‌ڕاستیدا به‌شی هه‌ره‌زۆری ئه‌وانه‌یان که‌ماونه‌ته‌وه‌له‌م قه‌یرانه‌ سوودمه‌ندبوون و قازانجی زیاتریان به‌به‌راورد به‌ساڵانی پێشتر ده‌ستگیر بووه‌. من لێره‌دا ته‌نها ئاماژه‌به‌هه‌ندێکیان ده‌که‌م که‌داهات و قازانجیان خستۆته‌ڕوو، له‌وانه‌:

قازانجی ساڵی 2014 ی Walmart 16.4 ملیار دۆلاری ئه‌مه‌ریکی بووه‌، که‌به‌ڕێژه‌ی 2% له‌ساڵ ی2013 وه‌سه‌رکه‌وتووه‌، JP Morgan له‌14/07/15 قازانجی وه‌رزی یه‌که‌می ئه‌مساڵی خسته‌ڕوو که‌ به‌ڕێژه‌ی له‌5.2% زیادیکرددووه‌. له‌31/07/15 دا Electronic Arts پێشبینی ئه‌وه‌ی ده‌کرد که‌قازانجی هه‌ر پشکێك (سه‌هم) 2.85 دۆلار سه‌ر بکه‌وێت ، که‌ئه‌م‌بڕه‌قازانجه‌ش دووقات زیاتره‌له‌ساڵی پار. Amazon Online به‌بڕی 5.3 ملیار پاوه‌ندی ‌له‌ڕێی ئینته‌رنێتی بریتانییه‌وه، فرۆشتووه‌‌ که‌به‌ڕێژه‌ی له‌14% سه‌رکه‌وتووه‌. Apple قازانجی ساڵی پاری به‌ڕێژه‌ی له‌6% له‌چاو ساڵی 2013دا بۆ 39.1 ملیار دۆلار سه‌رکه‌وتووه‌، Microsoft ساڵی 2014 قازانجه‌که‌ی 22.1 ملیار دۆلار بووه‌ و له‌به‌رامبه‌ر ساڵی 2013دا به‌ڕێژه‌ی له‌1% سه‌رکه‌وتووه‌، Google له‌ساڵی پاردا ، 2014 دا، 14.4 ملیار دۆلاری قازانجکردووه‌، که‌به‌ڕێژه‌ی له‌11% سه‌رکه‌وتووه‌. Nike ساڵی پار به‌بڕی 2.7 ملیار دۆلار قازانجیکردووه‌ که‌ئه‌م بڕه‌ش به‌ڕێژه‌ی له‌8% له‌ساڵی 2013وه‌سه‌رکه‌وتووه‌، IBM بڕی قازانجی ساڵی2014 ی 12 ملیار دۆلار بووه‌و له‌ساڵی 2013وه‌به‌ڕێژه‌ی له‌27% زیادیکردووه‌. ‌ ‌

له‌سه‌ر ئاستی بریتانیاش به‌گوێره‌ی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامه‌ی سه‌نده‌ی تایم-ی ڕۆژی 26/04/15 که‌لیستی ده‌وڵه‌مه‌نده‌کانی به‌یانکرد، ده‌ڵێت داهات و سامانیان له‌ماوه‌ی 10 ساڵی ڕابوردوودا دووقاتبووه‌ . هه‌زار ده‌وڵه‌مه‌نده‌که‌ی بریتانیا داهات و سامانیان 547 ملیار پاوه‌ندی ستێرلینییه، ئه‌مه‌بێ حسابکردنی ئه‌وه‌ی که‌له‌حسابی بانقه‌کانیاندایه‌‌، ئه‌م بڕه‌ به‌به‌راورد به‌250 ملیار پاوه‌ند له‌ساڵی 2005 دا، سه‌رکه‌وتووه‌. ژماره‌ی ملیارداران له‌ساڵی پاره‌وه‌که‌104 دانه‌بوون ئێستا سه‌رکه‌وتون بۆ 117 که‌س، که‌ 80 دانه‌یان له‌له‌نده‌ندان .

ئه‌مه‌ی که‌له‌سه‌ره‌وه‌ده‌یبینین جێی سه‌رسوڕمان نییه‌چونکه‌یه‌که‌م ئه‌و بڕه‌ باجه‌ی که‌ئه‌وان ده‌یده‌ن ئه‌گه‌ر بیشده‌ن ، له‌ئێستادا له‌20% که‌له‌سه‌رده‌می چێرچڵ-دا بڕی باڵای باج له‌97 % و له‌ژێر حوکمی مارگرێت تاچه‌ریش-دا له‌60% بووه‌، ئه‌مه‌جگه‌له‌وه‌ی که‌حکومه‌ت به‌بڕی 93 ملیار پاوه‌ند سپۆنسه‌ری بزنسی کردوه‌ به‌ئاسانیکردنی دانی باج، دووهه‌میش ‌داهاتی خه‌ڵکانی داهات که‌م به‌ڕێژه‌ی له‌10% له‌ژیانی فیعلیدا هاتۆته‌خواره‌وه‌. زیاتر له‌900 هه‌زار که‌س له‌سه‌ر سێنته‌ره‌کانی خواردن به‌خشینه‌وه‌ده‌ژین و که‌ئه‌م ڕێژه‌یه‌به‌بڕی له‌38% له‌چاو ساڵی پاردا ، 2014 ، سه‌رکه‌وتووه‌، ئه‌مه‌جگه‌له‌وه‌ی که‌جیاوازی نێوانی کرێ یاخود موچه‌ی پیاوان و ژنان دوای 70 ساڵ هێشتا ئه‌و که‌لێنه‌هه‌ر ماوه‌.

کاتێک که‌ئه‌و ئامار و به‌ڵگانه‌ی سه‌ره‌وه‌ده‌بینین له‌ته‌ك ئه‌وه‌ی که‌زیاتر له‌1.7 ملیۆن خه‌ڵکی له‌سه‌ر عه‌قدی زیڕۆ کۆنتراکته‌، واته‌نه‌بوونی هیچ کۆنتراکتێك له‌نێوانی ئه‌و خه‌ڵکانه‌و‌خاوه‌نکاره‌کانیاندا، بڕینی هه‌ندێك له‌بیمه‌کان و که‌مکردنه‌وه‌یان ، فرۆشتنی موڵک و سامانی ده‌وڵه‌تی به‌خانوه‌کانی شاره‌وانیشه‌وه‌ ، ده‌وڵه‌مه‌ندبوونی زیاتری ده‌وڵه‌مه‌ندان ، پانتربوونی که‌لێنی نێوان ده‌وڵه‌مه‌ندان و هه‌ژاران ، کاتێك ستانده‌ری ژیانی خه‌ڵکی له‌5 ساڵ له‌مه‌وبه‌ری خراپتره‌، کاتێك که‌ڕێژه‌ی خانوودار ( ئه‌وانه‌ی که‌له‌خانوی خۆیاندان به‌ڵام مه‌رج نییه‌به‌ بێ قه‌رزی عه‌قار بێت) له‌ 70% دابه‌زێت بۆ له‌64%. و ژماره‌ی ده‌رکراوان له‌خانوه‌کانیان له‌ڕۆژێکدا بچێته زیاتر له‌ 1000 و ته‌نها له‌نێوانی مانگی ته‌موز و سێبته‌مبه‌ری ساڵی پاردا، 2014 ،دا ژماره‌ی کرێچیانی ده‌رکراو گه‌یشتبێته‌11 هه‌زار و 2805 قه‌رزاری سلفه‌ی عه‌قار له‌3 مانگدا خانووه‌کانیان ده‌ستی به‌سه‌ردا گیرابێت ، کاتێك که‌بڕی خێزانێك له‌خانویه‌کدا ، گه‌ر ژیان به‌م شێوه‌یه‌بڕوات، له‌کۆتایی ساڵی 2016 دا به‌بڕی 10 هه‌زار پاوه‌ن قه‌رزار بێت ، کاتێك که‌ژماره‌ی ئه‌وانه‌ی که‌داوای کرێی خانوو له‌ده‌وڵه‌ت ده‌که‌ن به‌بڕی 500 هه‌زار که‌یس چوبێته‌سه‌ره‌وه‌، کاتێك که‌له‌نێو گه‌نجانی ئیتنیکییه‌کاندا به‌تاڵه‌یی به‌ڕیژه‌ی له‌50% به‌رزبوبێته‌وه‌، کاتێك که‌کولفه‌ی گه‌وره‌کردنی منداڵێك له‌چاو ساڵانی پێشووه‌وه‌به‌بڕی 2 هه‌زار پاوه‌ند به‌رز بووبێته‌وه‌، کاتێك که‌پێنجیه‌کی کرێکارانی بریتانیا کرێ و موچه‌یان له‌ژێر کرێ و موچه‌ی بژێوییه‌وه‌بێت…… گه‌لێک به‌ڵگه‌و ئاماری دیکه‌…… کێ ده‌توانێت بڵێت ئه‌م قه‌یرانه‌قه‌یرانی سه‌رمایه‌دارییه‌ ، کێ باوه‌ڕی وایه‌ که‌” قه‌یران بنچینه‌ی کۆمه‌ڵی بورجوازی ده‌له‌رزێنێ” و هی ئێمه‌نییه‌؟؟

ئه‌و کاته‌ی که‌ڕۆحی ڕه‌تکردنه‌وه‌و قبوڵنه‌کردنی ئه‌وانه‌ی سه‌ره‌وه‌مان به‌رزده‌بێته‌وه‌، کاتێك که‌به‌رهه‌ڵستی فرمانه‌کانی ده‌سته‌بژێر و ده‌سه‌ڵاته‌که‌یان ده‌بینه‌وه‌و به‌گژیاندا ده‌چینه‌وه‌و ده‌توانین خۆمان به‌خۆمان گۆڕانکارییه‌کان بکه‌ین ، کاتێك که‌ئاره‌زوی مه‌یلی یاخیبوونمان ده‌که‌ین و ڕاده‌په‌ڕین، کاتێك که‌به‌خۆمان ده‌زانین که‌چۆن به‌کارهێراوین و چه‌وسێنراینه‌ته‌وه‌ له‌ته‌ك هه‌بوونی مێنته‌ڵه‌تی به‌گژاچوونه‌وه‌، که‌ئه‌مانه‌زۆر گرنگن بۆ وه‌رچه‌رخاندنی ئه‌و قه‌یرا‌نه‌ی که‌ یه‌خه‌ی پێگرتوین به‌ئاقاری سیسته‌می هه‌نوکه‌یی ، ته‌نها ئه‌و کاته‌ده‌توانین ئازادانه‌به‌ده‌نگی زوڵاڵ و به‌رز بڵێین: قه‌یران قه‌یرانی کاپیتاڵیزمه‌، نه‌ك ئێمه‌ …

كوردی - Kurdiمێتاوتار

ئایا‌ ئه‌م قه‌یرانه‌ ئابوورییه‌ قه‌یرانی سه‌رمایه‌دارییه‌، یاخود قه‌یرانی ئێمه‌یه‌؟ /1

5 تشرینی یەکەم 2015 Anarchistan ئەنارکیستان لێدوانێک بنووسە

به‌شی یه‌که‌م:
زاهیر باهیر- له‌نده‌ن:

سیسته‌می سه‌رمایه‌داری و میدیاکه‌ی هه‌میشه‌ کاریان له‌سه‌ر چه‌واشه‌کاری و گه‌وجاندنی خه‌ڵک کردووه‌ ، نزیکه‌ی سه‌د ساڵه‌ سه‌رمایه‌داری ده‌وڵه‌تی به سۆشیالیزم به‌ ئێمه‌ ده‌فرۆشنه‌وه‌‌، نزیکه‌ی 40 ساڵیشه‌ ئه‌وه‌ی له‌ ئێران ڕوویدا به‌ شۆڕش به‌ ئێمه‌ی ده‌ناسێنن، ئه‌وه‌ی که‌ له‌ وڵاته‌ عه‌ره‌بییه‌کانی وه‌کو تونس و میسر و لیبیا و سوریادا ده‌گوزه‌رێ به‌”به‌هاری عه‌ره‌بی و به‌ شۆڕش” به‌ ئیمه‌ی ڕاده‌گه‌یه‌نن ، پتریش له‌ سه‌د ساڵه‌ ئه‌زمه‌ی خه‌ڵکی به‌ ئه‌زمه‌ی سه‌رمایه‌داری و سیسته‌مه‌که‌ی ناوده‌به‌ن ، تاکو پێمان بڵێن ئه‌وه‌ی که‌ باجه‌که‌ی ده‌دات ئه‌وانن و ژیانی ئێمه‌ هه‌ر وه‌کو خۆی ده‌گوزه‌رێت و ئه‌وانن که‌ زه‌ره‌رمه‌ندی سه‌ره‌کین.
به‌ڕای من هۆکاری ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌یه‌ به‌شێکی زۆری ئێمه‌ ‌ ناتوانین ‌ سه‌ربه‌‌خۆیانه‌ ، ئازادانه،‌ بیربکه‌ینه‌وه‌ ، به‌واتایه‌کی دیکه‌ زۆربه‌ی وه‌خت ده‌که‌وینه‌ ژێر هه‌ژموونی میدیاوه‌ ، زۆربه‌ی کات به‌ مێشکی یه‌کێکی دیکه‌‌ بیرده‌که‌ینه‌وه‌ ، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م هۆیه‌ش لێکدانه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌کانمان بۆ زۆرینه‌یه‌ك له‌ دیارده‌ کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوریی و سیاسییه‌کان له‌ دیدی میدیای باو و که‌سانی ناسراو و توێژه‌ره‌وه‌ و ئه‌کادیمایای ئه‌و بواره‌وه‌یه‌‌ که‌ له‌سه‌ری ده‌نوسن و ده‌ده‌وێن ، ده‌یانبینین.
مارکس له‌ سه‌رده‌می خۆیدا تێبینی کردووه که‌‌ به‌ تێپه‌ڕینی زه‌مه‌ن که‌لێنی نێوانی قه‌یرانه‌ ئابورییه‌کان نزیکتر ده‌بنه‌وه‌ و درێژتریش ده‌بنه‌وه‌. ڕه‌نگه‌ ڕۆژگارێکیش بێت ئه‌و که‌لێنه‌ی نێوانیان ته‌نها له‌ چه‌ند سالێکی که‌مدا ، خۆی بگرێته‌وه‌ . له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا به‌ڕای من ئه‌وه‌ته‌ی‌ ئه‌زمه‌ په‌یدا بووه‌ تاکو هه‌نوکه‌ش‌ هه‌رگیز قه‌یرانه‌که‌ قه‌یرانی ئابوری سه‌رمایه‌داری وه‌کو سیسته‌م و سه‌رمایه‌داران به‌گشتی نه‌بووه‌، به‌ڵکو هه‌میشه‌ قه‌یرانی ئابوری ئێمه‌ بووه‌ ، هه‌میشه‌ پێگه‌ و ده‌سه‌ڵات و ده‌ستکه‌وته‌کانی ئێمه‌ له‌ ڕۆچوندا بوون و سه‌رمایه‌داریش وه‌کو سیسته‌م له‌ بره‌و و خۆڕێکخستنه‌وه‌ له‌ شێوه‌یه‌کی نوێ و پته‌وتردا، بووه‌ ، هه‌میشه‌ قه‌یرانه‌کان ئێمه‌ی زیاتر وه‌کو هێز ، بێ هێزتر و جه‌مسه‌ره‌که‌ی دیکه‌ی که‌ سه‌رمایه‌دارییه‌ ، به‌هێزتر کردوه‌.
گه‌رچی ته‌واوی تیوره‌ سیاسییه‌که‌ی مارکس له‌ پراکتیکدا فه‌شه‌لی هێنا و به‌شێکیش له‌ لێدوان و شیکردنه‌وه‌ ئابورییه‌که‌شی لای من جێگای سه‌رنجه، به‌ڵام سه‌باره‌ت به‌وه‌ی که‌ مارکس ده‌رباره‌ی ئابوری وتویه‌تی ، هه‌رگیز نابێت سه‌رزه‌نشتبکرێت، چونکه‌ یه‌که‌م: لێکۆڵینه‌وه‌کانی مارکس و تاووتوێکانی بۆ سیسته‌مه‌که،‌ پێناسه‌ی بۆ چینی کرێکاران بۆ سه‌رده‌می خۆی بووه‌ که‌ سه‌رمایه‌داری سه‌رده‌می ئه‌و، زۆر لاوازتر و بزوتنه‌وه‌ی کرێکارانیش له‌ ئێستا زۆر به‌هیزتر بووه‌ . هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌مه‌ش هۆکاری خۆی هه‌یه‌ . دووهه‌میش: من مارکس ناکه‌م به‌ خوا و په‌یامبه‌ر که‌ ئه‌وه‌ی ‌ ‌ له‌و سه‌رده‌مه‌ی خۆیدا وتویه‌تی هه‌ر هه‌مووی بۆ ئێستاش و داهاتوش ، ده‌ستده‌دا ، ئه‌وه‌شی که‌ شێوازه‌ بیرکردنه‌وه‌یه‌کی ئاوای هه‌بێت نه‌ك هه‌ر غه‌درێکی گه‌وه‌ره‌ له‌و پیاوه‌ ده‌کات به‌ڵکو سوکایه‌تیشی پێده‌کات،   خۆشی ته‌نها ‌‌ توتیییه‌كه،‌ نه‌ مرۆڤێکی ده‌ماخداری بیرکه‌ره‌وه‌ به‌ مێشکی خۆی .
سه‌باره‌ت به‌م بۆچونه‌ی خۆم ته‌نها و به‌ ته‌نها من پشت به‌ دوو سه‌رچاوه‌ ده‌به‌ستم که‌ یه‌کێکیان واقیعی کۆمه‌ڵایتی و ئابوری و سیاسییه‌ و ئه‌وی دیکه‌شیان به‌ڵگه‌ و ئاماره‌کانن .
لای من ئه‌م سیسته‌مه‌ ئابورییه‌ ئێمه‌ دروستمانکردوه‌ نه‌ك سه‌رمایه‌داری ، ئێمه‌ین ‌که‌ پاره ‌و خاوه‌ندارێتی و سامان و هه‌موو پێداویستییه‌کانی ژیان دروستده‌که‌ین نه‌ك سه‌رمایه‌داران و سه‌رمایه‌داری ، ئێمه‌ین که‌ به‌ بێ پاره‌ به‌ بێ هه‌بوونی موڵکییه‌تی تایبه‌تی به‌ بێ سه‌رمایه‌داری ده‌توانین بژین و کۆمه‌ڵیش دروستبکه‌ین و پێویستیشمان به‌ ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاتیش ، نه‌بێت، به‌ڵام سه‌رمایداران هه‌رگیز ناتوانن به‌ بێ هێزی بازوی ئێمه‌ به‌ ته‌نها، ته‌نانه‌ت ده‌مارقاچانێکیش دروست بکه‌ن و سیسته‌می سه‌رمایه‌داریش بۆ چرکه‌یه‌ك به‌رقه‌رار بێت، ئێمه‌ین که‌ بکه‌ری یه‌که‌مین و ئه‌وانیش بخۆر و ته‌واکه‌ری ئامانج و ته‌ماحه‌کانی خۆیان . لیره‌وه‌ ده‌مه‌و‌ێت بڵێم ئیمه‌ین که‌ له‌ هه‌موو سه‌رده‌مانێکدا سیسته‌می ئابوریمان ڕاگرتووه‌ نه‌ك سه‌رمایه‌داران، هه‌ر به‌م هۆکاره‌ش که‌‌ درزێك، کونێک ، داڕمانی لایه‌کی ئه‌م سیسته‌مه‌ ڕووده‌دات، ئێمه‌ین زه‌ره‌رمه‌ندی یه‌که‌م، نه‌ك سه‌رمایه‌دار به‌ گشتی و سیسته‌مه‌که‌ی.
قه‌یرانی ئابوری چییه‌؟
پێناسه‌ی فه‌رهه‌نگی ئۆکسفۆرد بۆ قه‌یرانی ئابوری ” بارودۆخێکه‌ که‌ وڵاته‌که ‌له‌ پڕێکدا به‌هۆی قه‌یرانی دراوییه‌وه‌ توشی ها تنه‌وه‌یه‌كده‌بێت. ئابورییه‌ك که‌ ڕووبه‌ڕوی قه‌یرانی ئابوری ده‌بێته‌وه‌ به‌زۆری داهاتی نه‌ته‌وه‌یی داده‌به‌زێت، که‌مبوونه‌وه‌ی به‌گه‌ڕخستنی پاره‌ و سامان له‌گه‌ڵ به‌رزبوونه‌وه‌ و دابه‌زینی نرخه‌کاندا به‌هۆی هه‌ڵئاوسان و پووکانه‌وه‌ی پاره‌وه‌ ،   قه‌یرانی ئابوری ده‌توانێت له‌ فۆرمی مه‌نگی و سستی و بێ جووڵه‌ییدا خۆی ببینێته‌وه‌ ، ئه‌وکاته‌ش به‌ قه‌یرانی ڕاسته‌قینه‌ی ئابوری ناوده‌برێت”
پیناسه‌ی گووگڵ بۆ قه‌یرانی ئابوری به‌م شێوه‌یه‌:   “چونه‌‌یه‌کی، کرژی ئابورییه‌ ، به‌شێك له‌ ده‌ورانی ئابوری ،( که‌ هه‌ندێك جار به‌ ده‌ورانی مامه‌ڵه‌ی بازرگانی) ناو ده‌برێت. له‌ بریتانیاش پێناسه‌ بۆ ئه‌م قه‌یرانه ‌‌ گه‌شه‌‌کرنی سلبیانه‌ی ئابورییه‌ له‌ دوو چاره‌کی یا دوو وه‌رزی یه‌ك به‌داوی یه‌کی ساڵێکدا. پێناسه‌ی کرژی یا چونه‌وه‌یه‌کی ئابوری کارایی که‌متره‌ ‌ له‌ قه‌یران، قه‌یرانی ئابوری ” ….. ” بارودۆخێکه‌ که‌ ئابوری وڵات ڕووبه‌ڕوی کرژبوونه‌وه‌یه‌کی کوتوپڕی قه‌یرانی ئابوری ببێته‌وه‌ ‌ یاخود به‌ هۆی قه‌یرانی داراییه‌وه‌یه‌ ‌” . زۆرینه‌یه‌ك له‌ ئابوریناسان ده‌ڵێن ئه‌م قه‌یرانه‌ داراییه‌ی ئێستا ، خراپترین قه‌یرانێکه‌ که‌ جیهان له‌ سه‌رده‌می سستییه‌   (رکود) گه‌وره‌که‌ی سا ڵی 1930 وه‌ ، نه‌یبینیوه‌ .
پێناسه‌ی کارڵ مارکسیش بۆ قه‌یرانی ئابوری ، ده‌ڵێت ” کاپیتاڵیزم، سیسته‌مه‌ێکی ئابورییه‌ که‌ قه‌یرانه‌کانی به‌ میراتی بۆ ده‌مێنێته‌وه‌، هێزی پاڵپێوه‌نه‌ری ئه‌مه‌ش نائارامی و پشێوی و خۆوێرانکردنه‌.” مارکس و ئینگلس له‌ به‌یاننامه‌ی کۆمۆنیستدا ، ده‌ڵێن ” کۆمه‌ڵێك که‌ ئامرازه‌کانی به‌رهه‌مهێنان و ئاڵوگۆڕکردنی به‌ شێوه‌یه‌کی موعجیزانه‌ خولقاندووه‌   ، وه‌کو ساحرێك به‌ شیوه‌یه‌کی ساحیرانه له‌گه‌ڵ وزه‌ی جیهانێکی ‌ شاراوه‌دا مامه‌ڵه‌ ده‌کات ‌ که‌ دواتر ‌ ده‌سه‌ڵاتی به‌سه‌ر ئه‌م هێزه‌دا نامێنێت”   لێره‌دا چه‌ند پرسیارێك دێته‌ پێشه‌وه‌ : ئه‌رێ به‌ڕاست ئه‌وه‌ ڕویداوه‌؟!! ئایه‌ ڕاسته‌ که‌ بورجوازییه‌ت توانای ده‌سه‌ڵاتی له‌ ده‌ستداوه‌ ؟!! دوای 170 بۆ 180 ساڵ له‌ دوای ئه‌و قسه‌یه‌ له‌کوێدا ڕویداو نه‌توانرا کۆنترۆڵبکرێته‌وه‌؟!!
له‌ شوێنێکی دیکه‌دا مارکس جه‌ده‌لی ئه‌وه‌ ده‌کات که‌ قه‌ یران” له‌ شه‌مه‌نه‌فه‌ره‌که‌یدا زۆرترین مه‌ترسی خاپورکردن و وێرانکردنی ، هه‌ڵگرتووه‌ ، هه‌روه‌کو بوومه‌له‌رزه‌یه‌ك بناغه‌ی کۆمه‌ڵی بورجوازی، ده‌له‌رزێنێت” بۆ ئه‌مه‌ش ده‌توانین پرسیاری ئه‌وه‌ بکه‌ین : ئایا به‌ڕاستی کام بومه‌له‌زه‌ بنچینه‌ی کۆمه‌ڵی بورجوازی له‌رزاند؟!! ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ به‌ ئاشکرا مارکس مه‌به‌ستی له‌ قه‌یرانی خودی سیسته‌مه‌که و کۆمه‌ڵی بورجوازییه‌.
پێناسه‌ جیاجیاکانی قه‌یرانی ئابوری هه‌رچۆنێك بنوسرێت، چۆن ڕویدابێت هێشتا لای پۆزشکارانی کاپیتاڵیزم بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌یان ده‌کرد که‌ سستی ( رکود) هه‌رگیز ڕوونادات و سوڕی بره‌و و مه‌وجدانه‌وه‌ ( مه‌وجدانه‌وه‌ی شمه‌ك) و کرژبوونه‌وه‌ی له‌ بزنس و بازرگانی ، له‌ناوبراون و به‌سه‌رچوون .
مارکس هۆکاره‌کانی قه‌یران به‌ زۆری ‌ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ زێده‌ به‌رهه‌م، دابه‌زینی توانایی کڕین ، پشێوی و نائارامی خودی سیسته‌می سه‌رمایه‌داری . ئه‌و ده‌ڵێت ” سستی، مه‌نگی بێ جووڵه‌یی   له‌ به‌ر هه‌مهێناندا – له‌ بارودۆخێکی دیاریکراوی ناوخۆی سیسته‌می کاپیتاڵیزمدا – حاله‌تی گه‌شه‌کردن و فراوانی به‌رهه‌م ، به‌دووی خۆیدا ده‌هێنێته‌وه‌ ، به‌م شێوه‌یه‌ش سوڕه‌که‌ش نوێ ده‌بێته‌وه‌ ”     ‌
لای مارکس و ئینجلس تاکه‌ حه‌لی ئه‌م قه‌یرانه‌ پلانی دیمۆکراتی ئابوریانه‌یه‌- سۆشیالیزم، ده‌ڵێن ” گه‌ر به‌رهه‌مهێنه‌ران داخوازی مشته‌رییه‌کان بزانن‌ ، گه‌ر له‌ نێوانی خۆ یاندا   به‌رهه‌مه‌کانیان ڕ ێکبخستایه‌ ، گه‌ر به‌رهه‌مه‌کانیان هاوبه‌ش (شه‌یر) بکردایه‌ ، ئه‌وا هه‌ڵگه‌ڕ ان و داگه‌ڕانی ‌ ( ته‌قه‌لوبات) ڕکه‌به‌ری ، ململانێی کاپیتاڵیزم و مه‌یلانه‌که‌ی به‌ره‌و قه‌یران، مه‌حاڵ (موسته‌حیل) ده‌بوو .   به‌رده‌وامبونی به‌رهه‌مهێنان به‌ هۆشمه‌ندییه‌وه‌ وه‌کو مرۆڤ، نه‌ك وه‌کو پرژ و بڵاوکردنه‌وه‌ی ئۆتۆمێك. به‌ بێ ئاگایی خۆت ، ئه‌وا   زاڵده‌بوویت به‌سه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌ی که‌ دروستکراون له‌ته‌ك ئه‌م هه‌موو ناکۆکیانه‌دا،که‌ ناتوانرێت به‌رگریی لێبکرێت . به‌ڵام ئه‌وه‌نده‌ی تۆ تا ئێستاش ناهوشیارانه‌ به‌رده‌وامبیت له‌ به‌رهه‌مهێنان، به‌ ڕێگایه‌کی بێ پلانانه‌ و بێ بیرکردنه‌وه‌ ،‌ له‌ژێر ڕه‌حمه‌تی به‌ختدا …قه‌یرانه‌کان ده‌مێنن و سنوری هه‌ر یه‌ك له قه‌یرانه‌کانیش زیاتر گه‌ردوونی ( که‌ونی ) ده‌بێت‌ هه‌ر به‌م هۆیه‌شه‌و خراپتر ده‌بێت له‌وه‌ی پێشو و ده‌بێته‌ هۆی هه‌ژارکردنی کۆمه‌ڵێکی زۆری سه‌رمایه‌داره‌ بچوکه‌کان…..ژما ره‌یه‌کی زۆریش له‌و چینه‌ی که‌ له‌سه‌ر هێزی کاری خۆیان ده‌ژین”   ‌ ‌
گومان له‌وه‌دا نییه‌ که‌ ئاژاوه‌ و پشێوی (فه‌وزای) شێوازی به‌رهه‌مهێنانی کۆمه‌ڵی سه‌رمایه‌داری و خاوه‌ندارێتی تایبه‌تی   که‌ ناکۆکن به‌ هێزی به‌رهه‌مهێنان، قه‌یران به‌دووی خۆیدا ده‌هێنێت، که‌ سه‌رئه‌نجام ده‌بێته‌ ڕوت و ڕه‌جاڵکردنی زۆرینه‌مان و خڕبوونه‌وه‌ی پاره‌ و سه‌رمایه‌یه‌کی گه‌وره‌ به‌ هه‌موو شێوه‌کانییه‌وه‌ له‌ چنگی خه‌ڵکانێکی زۆر که‌مدا.
گه‌ر هۆکاری سه‌ره‌کی قه‌یران مه‌وجدانه‌وه‌ی شمه‌ك و کاڵاکان بێت له‌ بازاڕه‌کاندا و ئه‌وه‌ش ببێته‌ هۆی خولقاندنی سستی ئابوری، ئه‌وا له‌ ئێستادا به‌هۆی پێشکه‌وتنی ته‌کنه‌لۆجیاو خۆڕێكخستنه‌وه‌ و پلانکردنی پێشواده‌ تا ڕاده‌یه‌كی زۆر ده‌توانرێت پێش به‌و مه‌وجدانه‌وه‌ی که‌ره‌سه‌ و شمه‌كانه‌ بگیرێت. له‌ ئێستادا هه‌ر یه‌ك له‌ کۆمپانیا و کارگه‌ و شۆپه‌ گه‌وره‌کان به‌ کلیکێکی سه‌ر کۆمپیوته‌ره‌کانیان له‌ چه‌ند چرکه‌یه‌کدا ده‌توانن له‌ هه‌ر شوێنێکی ئه‌م دونیایه‌دا که‌ لقیان ( فه‌رعیان) هه‌بێت بزانن چه‌ند له‌ کاڵاکانیان نێردراوه‌ بۆ ئه‌وێ، ژماره‌ی کرێکارانیان ، بڕی فرۆشتنیان، جۆری کاڵای فرۆشراویان ، زۆر و که‌می موشته‌رییان ، ته‌نانه‌ت چه‌ندایه‌تی مانگی یا خود وه‌رزی فرۆشتنیان له‌ که‌یدا له‌ بره‌ودایه‌ و که‌نگێ له‌ کزیدایه‌.   به‌م هۆیه‌شه‌وه‌ ده‌توانرێت لانی که‌م پلان بۆ ماویه‌کی که‌م سه‌باره‌ت به‌هه‌ر لقێکی فرۆشگاکانیان ، بازاڕه‌کانیان بکه‌ن به‌ پێیی که‌م و زۆری فرۆشتن که‌ لێره‌شه‌وه‌ ده‌توانن که‌ بزانن چه‌ند کرێکار و کارمه‌ندیان ده‌وێت، تێچونی (کولفه)‌ی مانگ و ساڵیان و زه‌ره‌ر و قازانجیان چه‌ند ده‌بێت.    ئێستا سه‌رده‌م و چه‌رخه‌کانی کۆن نین تاکو سه‌رمایه‌د‌اری ده‌سته‌پاچه‌ بێت ، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌شه‌ که‌ هه‌نووکه‌ قه‌یرانه‌کان زیاتر له‌ بواری داراییدا ڕووده‌ده‌ن تاکو مامه‌ڵه‌ی بازرگانی و بزنس، گه‌ر چی کۆتاییه‌که‌ی به‌ ‌ ‌ قه‌یرانی ئابوری دێت.
ئه‌وه‌ی که‌ لێره‌دا لای من گرنگه‌ مه‌سه‌له‌ی دۆزینه‌وه‌ی هۆکاره‌کانی قه‌یرانه‌کان نین ، به‌ڵکو هه‌ژموون و کارایی قه‌یرانه‌کانن له‌سه‌ر هه‌ره‌ زۆرینه‌که‌مان . چونکه‌ ڕاسته‌ لێره‌و له‌وێ چه‌ند سه‌رمایادارێک و چه‌ند کۆمپانیا و بانقێك هه‌ره‌سده‌هێنن و مایه‌پوچده‌بن ، به‌ڵام سیسته‌مه‌که‌ به‌گشتی به‌پێوه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ و پته‌وتر و به‌هێزتر خۆی ڕێکده‌خاته‌وه‌ ، بومه‌له‌رزه‌یه‌ك دێت و ده‌ڕوات به‌ڵام له‌ سه‌ری ئێمه‌دا ده‌شکێته‌وه و سه‌رمایه‌داری و سیسته‌مه‌‌که‌ی ته‌نها ڕووبه‌ڕووی چه‌ند له‌رزینێکی که‌مده‌بنه‌وه‌ ‌‌ .
وه‌کو له‌ سه‌ره‌وه‌ وتم چونێتی دروستبوونی قه‌یرانه‌کان ‌ گرنگ نییه‌ ئه‌وه‌ی که‌ گرنگه‌ ئه‌ژموون و کارایییه‌کانێتی که‌ به‌گرتنه‌به‌ری سیاسه‌تی ده‌ستگرتنه‌وه‌ ( ته‌قه‌شوف) ناسراوه، کۆتایی دێت.

درێژه‌ی هه‌یه‌…

فارسیمێتامقالە

آنارشیسم و هنر ( 1 )

2 تشرینی یەکەم 2015 Anarchistan ئەنارکیستان لێدوانێک بنووسە

آنارشیسم و هنر ( 1 )

فرشید یاسائی

مقدمه : شاعران امروز ترجیح میدهند اشعار خویش را درشکل شعر امروز بیان دارند. این بدان معنی نیست که عمر غزل بسرآمده است.هنر امروز خصوصا شعر ، تصاویری چندگانه و جامع در برابر مخاطبانشان قرار میدهند. با خلق جنیش امپرسیونیسم *در هنر این اتفاق ساده روی داد. شعرای امروز ما نیز که از نیما آغاز شد… از تصویر چندگانه و بی تکلفی صحبت می کنند که با قالب های اشعار و مثتوی و غزل…تفاوت دارد…” هنوز در سفرم…خیال می کنم …در آب های جهان قایقی است … ” – سپهری – . چرآئی آنرا در سیال بودن ادبیات و خصوصا شعر امروز باید جستجو کرد.در اشعار و ادبیات گذشته ما ، انسان چهره ای ” خدای گونه” دارد که باورمندان و کاشفانش را به تعصب کشانده است. اما برای شعر امروز انسان از آن هاله تقدس خارج میشود و انسان چون انسان است دارای مزیت خاصی نیست. این پندار و کردار و … انسان است که مورد توجه شعر و ادبیات امروزی ما است.اینها چه ارتباطی با فلسفه آنارشیسم دارد؟ فلسفه ای که ” باید ” ها را به ” نباید ” ها تبدیل کرده است…قالب های فلسفی و غیرفلسفی موجود را تا آنجا رعایت می کند که آزادی و اختیار انسان مورد احترام و در معرض خطر نباشد. اشتراکات و افتراقات آنارشیسم و هنر کدامند؟ آیا یک شاعرو یا نقاش الزاما یک آنارشیست نیز هست؟

آغاز : در نوشته گذشته تحت عنوان ” آنارشیسم و امپرسیونیسم ” اشتراکات این دو فلسفه و سبک هنری، شرح داده شد. در این مبحث اشتراکات آنارشیسم و هنرجنبه عمومیت بخود میگیرد و بیشتر در موردش صحبت خواهیم کرد.خاصیت هنر در این نهفته است که در دنیای ما آدمیان ، سرک میکشد و بدون آنکه لزوما خودمان بخواهیم مدام حضور دارد. بعضی از آدمیان هنر را در قفس ذهن خود زندانی می کنند و از آن توقع دارند که مطلق گرا باشد. بدین معنی که : باید تنها در وصف یار ، از دین آئین ، طبقه و امت ، وطن…بسراید و تابلو بکشد! چون برای فلسفه ( که بدان معتقدند) خویش فضیلت خاصی قائلند… هنر را نیز در همان چارچوب ذهنی خویش به اسارت در می آورند! از هنرمند میخواهند ” متعهد ” باشد. مفهومش این است : برای داده های ذهنی خویش ، اقدام نکن. برای نظرات من ( که بدان رسیدم) دست به خلاقیت بزن! در خدمت انقلاب باش ، به طبقه زحمتکشان بنگر ! به دین و آئین و کشورت فکر کن !…اینها تفکراتی یک بعدی هستند که با ایدئولوژی مخلوط شده اند.

هنرمند بنا براحساس لطیف ، ذوق پرواز بر آشیانه آزادی نمی تواند مداح جریانات اجتماعی و ایدئولوژی ها باشد. هنرمند باید فارغ از تعهدهای اجباری ، به خلق آثار خویش بپردازد.هنرمند با حفظ اختیار انگشت به مضامینی میگذارد که بخشی از مخاطبانش را تحت تاثیر قرار میدهد. اینکه این مضامین اجتماعی ، سیاسی و یا هنری است ، نباید خواهان توضیح از هنرمند بود. هنرمند در شرایط مخصوصی تحت تاثیر رویدادهای محیط خویش متاثر میشود و نسبت به انتخاب واژه ها و رنگها می اندیشد و بعد به ترسیم این رویداها ها می پردازد. اگر اجباری برخویشتن خویش حس کند… آثارش آن چیزی نیست که خود حس کرده است. شاید از نظر هنری اعجاب انگیز باشد ، اما بعلت فقدان آزادی در احساس و عمل، هنرمند کمبود هائی را در اثر هنری مشاهده می کند که از چشم مخاطبان پنهان است…. در موزه های و کتاب خانه های دنیا هزاران تابلو واشعار و… وجود دارند که از جنبه هنری بی همتا هستند… اما کمتر اثری وجود دارد که خالق آن انگشت به مضامینی گذاشته است که نشات از چشمه خروشان وجود هنرمند تبلور یافته است.

هنرمند اگر مستقل فکر و عمل کند…ناچار است از قواعد و قوانین و قالبهای خاص موجود در اجتماع، قدم فرا تر نهد و آنان را پشت سرگذارد.معترض بودن هنرمند از این مورد نشات میگیرد. اگرهنرمندان ما سبک نوینی را برای اشعار و تابلوهای … خویش انتخاب نمی کردند… ما هنوز با شمایل کشی و مداحی روبرو بودیم…. اگر قرار باشد هنرمند تنها برای برآورد کردن ذهن و زبان جامعه که به تصنیف و قرینه و قافیه سازی عادت کرده است؛ دست به خلق آثارش زند… متاسفانه باید اذعان داشت که هنرمند به زمینه رشد ذهنی جامعه یاری نکرده است.و بودند و هستند و خواهند بود هنرمندانی ( بهتر از گفته شود پیشه وران ) که هنوز محو قرینه سازی در گلدسته مساجد و قالی ها و کاشی کاریهائی هستند که با زمان خویش حرکت نکردند و آثارشان در تولیدات هنری توریستی درآمده اند.

هنرمند در تمامی عرصه هائی که در آن فعال است . برای خود ماموریت خاصی قائل است که بتواند توسط هنرش ، محموله زیبائی را که مردم دوست دارند و برایشان ارزش والائی دارد و یار و یاور تنهائیشان است ؛ بدستشان برساند. ماموریت هنرمند که آثارش سهمی در عشق و نشاط ، سهمی در غم و قصه… آدمیان دارد، ماموریتی مهم با مسئولیت سنگین است. هنرمندان همان اندیشمندانی هستند که ارزشهای جامعه را بازتولید می کنند و نسبت به فضای ذهنی خویش و جامعه پل ارتباطی برقرار می کنند که قایق ذهن آدمیان را در هر زمانی که بخواهند از ساحلی به ساحل دیگر رهنمون سازند.

هنر عرصه ای است در جامعه که با تکیه بر آن به رشد و توسعه ذهن که قرار است آینده را بسازد ؛ یاری میرساند. در عصر اطلاعات و انقلاب میکروالکترونیک که اندیشه آنرا تولید و در اختیار عموم قرار داد. اندیشه های کهن را دچار تزلزل کرده است.هنرمند متاثر از فضای دیجیتال امروز در حیطه تخصص خویش ناچاراست تجدید نظر کند. ادبیات امروز سرشار از مفاهیم جدیدی است که تا چند دهه پیش نا آشکار بود. زمانی نه چندان دور شاعران خوب ، شاعرانی بودند که در وصف انقلاب شعر می سرودند. کارگردانان خوب ، کارگردانانی بودند که در مورد جنگ و انقلاب فیلم میساختند و…خوشبختانه هنر از این خواهش به خواهشی دیگر جهش کرد وضمن رهائی خویش از این ” تعهد” ؛ مخاطبانشان را به تجدیدنظر تشویق کردند.

ضروری است گفته شود : نمیشود هنر و هنرمند را محدود به هنرمندان خاصی که مستقل فکر و عمل میکنند؛ کرد. بودند و هستند هنرمندانی که ایدئولوژیک فکر می کنند و نسبت به داده های ذهنی خویش تعصب خاص خود را دارند و هنر را بدون درنظر گرفتن ” تعهد “، هنر نمی دانند. هنر برای آنان باید برده ایدئولوژی باشد. هنر عصر نازیسم در آلمان و ایتالیا و کمونیسم در روسیه مملو از مهارت هنرمندانی است که در خدمت ایدئولوژی خاص خویش بودند.

1 – پل ارتباط : قوه تخیل

هنرمند خلاق از نیروی تخیل خود بهره میگیرد. قوه تخیل در وی قوی است و این تخیل را در شعر و یا تابلوهایش میشود عریان دید. در این مورد میکوشیم از تفسیر آثار هنری پرهیز کنیم تنها به موضوع خاص آنارشیسم و هنر بپردازیم. وجه مشترک این دو مفهوم در ارج نهادن به قوه تخیل است. این تنها قوه تخیل مانند پلی است که این دو مفهوم را بهم ارتباط میدهد. یک آنارشیست ، یک هنرمند نیز هست. اما ضرورتا یک هنرمند ، آنارشیست نیست. آثار هنرمند گواهی بر استقلال رای و قائم به ذات بودن خالق آن است ، یعنی اصولی اعتقادی آنارشیسم.

یک آنارشیست جامعه ای را در ذهن خویش ترسیم می کند که آزادی ، همبستگی و اختیار، احترام متقابل عناصر تشکیل دهنده این جامعه آزاد است. هنرمند میداند که تنها در یک چنین جامعه ای قدرت پرواز دارد و تا بی نهایت میتواند از قوه تخیل خویش بهره گیرد. اینکه خود را وقف دولت و انقلاب ، طبقه و نژاد و…کنیم. و استقلال رای را در معرض حراج گذاریم…نتایج مثبتی نخواهیم داشت. زندگی و مرگ مایاکوفسکی و لورکا حامل درس و تجربیات تلخ تاریخی است که سایه سنگین آن بر روی هنرمندانی است که ارزشها را در کفه ترازوی ایدئولوژی گذاشته اند.

آنانی که جهان خویش را در ایدئولوژی می بینند و تمامی داده ها و مفاهیم را از فیلتر ایدئولوژی عبور میدهند با جامعه پسا مدرن در ستیزنند. بخوبی میدانند که فرهنگ و هنر و اقتصاد جهانی از آنان عبور کرده و به ادبیات جدیدی رسیده است که برای مخالفانشان غیرقابل تصور است . چون اندیشه خویش فاقد ارائه راه حل است و نمیتواند در نظم و عقلانیت امروز به رقابت برخیزند. بازگشت به آداب و رسوم …گذشته را شعار خویش کرده اند.

بحث در باب هنر و تفکر تنها دربرگیرنده صور هنر و یا تفکر نیست. بلکه بخشی از آن مربوط به فضائی است که هنرمند فارغ از وابستگی و باید ها دست به یک اثر هنری میزند . و این اثر را در برابر قضاوت مخاطبین خویش قرار میدهد. بی توجهی و عدم اعتنا خصوصا اندیشمندان و متفکران جامعه به هنر ، منتقدان را نیز در خاموشی نگه میدارد. ارتباط وتوجه روشنفکران به هنر و…بیدار کردن منتقدان ، در شکوفائی اثر هنری بسیار تاثیر گذار است. هنرمند میخواهد اثرش نقد شود. میخواهد مواضع خوانده و بیندگانش را بداند. البته ضرورتی نیست که همیشه صاحبان اندیشه ، در مورد هنر نیز نظر دهند.

اشــــاره به مفهوم «هنر» باز کردن آن چتری که صور هنر را زیر سایه خویش دارد. معماری، نقاشی، خطاطی، حکاکی ، رقص ، موسیقی، شعر، فیلم ، عکاسی …یعنی هرکدام از این مضامین در جای خویش که نقشی در تحریک کردن حس زیبائی شناسانه ما داشته باشند، به واکاوی و نقد محتاج است. اما اگرواکاوی هنر از طریق ایدئولوژی مذهبی و غیر مذهبی صورت پذیرد، نه گره هنرمند را در جامعه باز می کند که باعث میشود مخاطبان بیشتری داشته باشند. نه مزیت خاصی را نصیب هنروهنرمند خواهد کردتا بتواند از انحطاط جامعه فرهنگی جلوگیری کند.

فرهنگ به طور عام و هنر به طور خاص مجموعا پارامترهائی هستند که خود و ناخود آگاه در زندگی ما شناور و حضور دارند. همین پارامتر ها در باورهای ما نیز وجود دارد که تنها میتوان از طریق قوه تخیل آنان را بیان داشت. انسان ها معمولا رشادت بیان تصاویری را که در خواب می بینند. ندارند و از بازگو کردن آن اگر شیرین نباشد؛ طفره میروند. این بدان معنی نیست که قوه تخیل آدمیان کور است. آن چرا که ما در خواب می بینیم ، اکثرا آنان را رویا و فانتزی فرض و بدین جهت هم هست که آنان را جدی نمیگیرم.

اما یک هنرمند و یک آنارشیست از قوه تخیل خویش استفاده می کند. وجوه مشترک آنارشیسم و هنر بطور کل در اهمیت دادن به قوه تخیل است.نویسندگان ، شاعران و نقاشان… از قوه تخیل خویش الهام میگیرند. این الهام شاید در خواب با آنان روبرو شده است. نویسندگان و طراحان و فیلم سازان داستان های« علمی – تخیلی *» انگشت به تخیلی میگذارند که امروز از دید ما ، رویا و تخیل است اما در آینده نخواهد بود. حتی سبک نگارش این سبک هنری ؛ سبک مخصوص به خود دارد.

زمانیکه رفتار خردمندانه به علت پیچیدگیهای گوناگون در جامعه رنگ میبازد. تمایل ذاتی انسان به هیجانات شدت میگیرد. در چنین حالتی افکار قالبی ، پیش داوری های قاطع ، ذهن را از فکر کردن می اندازد. زمانیکه فکر جذب هیجانات شود ،خشونت ملکه ذهن میشود. قوه تخیل ، دائما با کابوس روبروست و از زیبائی و لطافت عاری میشود. هستند هنرمندانی که اثر های هنری آنان مانند کابوس وحشتناکی است که نشان از وضع روحی هنرمند است.ما دربخشی از دنیای هنر فیلم ( خصوصا ویدئوئی…) ، نویسندگی و موزیک…تنها با ترسیم زشتی و پلیدی روبرو هستیم که اکثرا مخاطبان جوان خود را دارند…

برای آنارشیسم و آنارشیستها راه های برون رفت از وضع امروزی ، داشتن تلفیقی از افکار و باورهای آزادیخواهانه و هنر است. در شرایطی که خشم و نفرت و خشونت… دامن جامعه را گرفته است ، باید هنرمند بود و با ظرافت خاص هنری ، باور های مفید و آزادیخواهانه انسانی را اشاعه داد.هر اندازه میزان خرد و دانش در جامعه بالا رود. طبیعتا هیجانات ناشی از عصبیت کاهش خواهد یافت. با توصیفی که شد، نقش هنرمندان و نویسندگان مهم است.

آنارشیستها یکی از عوامل رشد خشونت… در جوامع بشری را ، داشتن تصورات و تفکرات قالبی میدانند. تفکرات قالبی مجموعه تصورات ایدئولوژیک است که گاهی در قالب دین و گاهی فلسفه و گاها در هر دوی آنان متبلور میشود. پیروی از تصورات و افکار قالبی ، پیش داوری و قضاوت را افزایش میدهد با افزایش پیش داوری ، تحمل و مدارا ، زنده بگور خواهند شد. ابهامات و هیجانات قالبی واکنش های روانی را نیز بدنبال خواهد داشت. برای عبور از این وضع موجود از طریق فعالیت فرهنگی و هنری (نسبتا ) می تواند مثمرثمر باشد.

برای کشف زیبائی باید به هنر رجوع شود.اینکه چگونه میشود زیبا دید؟ باید به حس زیباشناسی رجوع کرد. دقیقا در آنارشیسم این رویداد اتقاق افتاده است. آزادی برای آنارشیستها همان زیبائی است که با نگاه تیزبینانه میشود آنرا جستجو کرد. شخصی که میخواهد با فلسفه آنارشیسم آشنا شود… نخست باید به مفهوم آزادی اعتقاد داشته باشد. آزادی شرط و سخن اول را درفلسفه آنارشیسم میزند. این شرط خط مرز مشخص ، دقیق و روشن آنارشیسم است با سایر فلاسفه ای که دیکتاتوری و توتالیتاریسم را اشاعه میدهند. نگاه عمیق و تیزبینانه متاثر از حس زیباشناسی می تواند بهتر ، اثر هنری را درک کند. در فلسفه آنارشیسم نیز چنین است. از آنجا که فاقد رسم الخط و متد خاصی است ، در مرحله نخست حس غریبی در وجود رجوع کنندگان ایجاد میشود .یک عکاس آن مهارت لازم را کسب می کند که زیبائی را ثبت کند . آنارشیستها نیز در روند مبارزه آزادیخواهانه خویش تجربیاتی را برای ما ثبت کرده اند که میتوان بدان رجوع و از درس تجربی و تاریخی آن بهره برد. در این اسناد به ثبت رسیده که یکی از زیبائی و دیگری از آزادی سخن رانده اند. وظایف ناخودآگاهی را برای ذهن کنجکاو خلق کرده اند که در اثر هنری مشاهده میشود. زیبائی (هنر ) و آزادی ( آنارشیسم ) بالاخره روزی بایکدیگر تلاقی خواهد داشت.

فرمان شاه و ملکه در خلق شمایمل خویش ، روزی به خلق داده هائی تبدیل میشود که خود هنرمند بدان رسیده و مشمول فرمانی ( صرفنظر از فرمان ذهن خویش) نمیشود.این مرحله ای است که هنرمند برای خلق و ثبت آثارش ، به استقلال میرسد. هر موضوعی می تواند به یک اثر هنری تبدیل شود در صورتی که هنرمند آن حس آزادی و استقلال را در خود جستجو کند و از قوه به فعل درآورد.آنارشیسم تقریبا با زایش سبک هنری امپرسیونیسم اواسط قرن نوزده در برابر خباثت بشریت بوجود آمد. آنارشیستهای کلاسیک توفیق یافتند مضمون آزادی و اختیار را در سرلوحه مبارزات سیاسی – اجتماعی خویش قرار دهند. و دقیقا با طرح مفهوم آنارشیسم ، هنر و هنرمندان ( مستقیم و غیر مستقیم ) بدان جلب شدند و در آثار هنری خویش از این فلسفه نشات گرفتند. امپرسیونیسم هم مانند آنارشیسم ، از چارچوب و اسلوب قراردادی زمان خویش ( رمانتیسم و رئالیسم…) خارج شد و به خلق آثاری زد که رنگها و تصاویر حرف تازه ای برای گفتن داشتند.

خلاف نظریه ای که بیان شده که سزان* می کوشید امپرسیونیسم را هنری تزئینی در موزه ها تبدیل کند. یک چنین فرضیه ای کوچک شمردن سبک امپرسیونیسم است که ورد زبان مخالفان آن بود. گیریم چنین نتیجه گیری ، درست باشد! اما خود این سبک اجازه نمیداد هنرمندانش آن را در چارچوب کلاسیک در پشت قفس موزه و نمایشگاه ها نگه دارند. امپرسیونیست ها خصوصا گوگن * ، وان گوک * ، پیسارو * ، مونه * ، رنوار*…با ظرافت خاص امپرسیونیسم را ازچنگال رئالیسم خارج کردند و رنگ و خطوط طبیعت موجود را عوض کردند. و منبع و مرجع معتبری برای نقاشان و پیکرتراشان… بعد از خود بیادگار گذاشتند. امپرسونیسم بازتاب و الهام بخش هنرمندان اکسپرسیونیسم* و سوررئالیسم*… بود. در سبک دادائیسم* آنجا که ساختارشکن و ضد نظامی گری و جنگ است ، به فلسفه آنارشیسم نزدیک میشود .

از آنجا که یک آنارشیست و یک هنرمند بر مبنای آزادی و استقلال فعالیت می کند . لذا اشتراکات آنان مشخص تر میشود. متفکران بسیاری از عهد ارسطو تا هایدگر… در مباحث زیباشناسی و هنر نظرات متفاوتی ابراز داشته اند که به شناخت هنر یاری میرساند. اما فلاسفه تا قبل از جنگ جهانی اول 1918-1914 بیشتر به تحلیل امر زیباشناسی *(aesthetics) پرداختند و آنرا در کنار فلسفه منطق ، متافیزیک ، اخلاق …نشاندند.در جائی که زیباشناسی در قرن هیجدهم ظهور یافت. منظور تاکید براین موضوع آن است که : هنر و زیباشناسی خیلی دیر به مبحث شناخت شناسی وارد شد.گرچه هنر و زیباشناسی از عهد باستان مورد توجه متفکران بوده است. هر سبک هنری ( در تمامی مولفه های آن) قرار است جهان را انسانی ، لطیف و زیباتر … نشان دهد… این تاثیرگذاری با شروع زایش امپرسیونیسم* و بعد ها اکسپرسیونیسم… شروع شد و محوری بوجود آمد که عواطف زیبا و لطیف انسانی به دور آن میچرخد. خلاف آن این اتقاق در فلسفه سیاسی روی نداد. صرفنظر از فلسفه آنارشیسم که بر محورآزادی و اختیار می چرخد. اکثر فلاسفه و نظریه ها ( گرچه به ظاهر انسان محور است!) نژاد و طبقه پرست…بوده و آزادی ستیزی در آنان مستتر است. بدین منظور توقع آنان از هنر ، هنری است در خدمت عقاید و نظرات مطروحه خویش .

از اواخر قرن نوزده تا اوائل بیستم از هنر و هنرمند انتظار میرفت که احساس و عواطف درونی خویش را به ایدئولوژی انتقال دهد و از این طریق با جهان خارج در سیطره امت و طبقه و دین…ارتباط برقرار کند. هنرمند مجبور است در خدمت رویداد و تصاویری …باشد که خود لمس و تجربه نکرده است. هنرمندان متدین از آن دسته از هنرمندانی هستند که داوطلبانه و یا غیر داوطلبانه متاثر از شرعیات به خلق آثار هنری خود می پردازند. هنرمندان مارکسیست و فاشیست… نیز در خدمت مضامینی هستند که در کتب آموزشی آنان آمده است. با رجوع به آثار هنری مارکسیستها در روسیه و اقمارش و نازیها درآلمان به تشابهات زیادی روبرو میشویم.

هنر اگر با ذهنیتی قالبی بدان توجه و بررسی شود ، فرایند پیچیده ای بخود میگیرد که از حوزه فرهنگی پویا خارج میشود و به کانون قدرت نزدیک میشود. و طبیعتا هنری که وارد عرصه قدرت و ایدئولوژی شود باید به معیار های قانونی توجه کند و یک سری ” بایست ها و نبایست “ها را رعایت کند. در بلند مدت به سرنوشت مایاکوفسکی دچار میشود . شاعری که همه استعداد خود را در خدمت حزب کمونیست روسیه گذاشت. آنجا که قرار بود از خود و احساس خودش سخن بمیان آورد؛ خودکشی کرد. والتر بنیامین هنرشناس مارکسیست نیزپس از اینکه استدلال کرد : سنت مارکسیستی تکلیف و تعهد برای ادبیات بوجود می آورد و رابطه هنر را با شیوه تولید می سنجد… دست به خودکشی زد.

هنر مانند آنارشیسم وظیفه اش تدوین راهبرد و سیاست گذاری و تعیین و تکلیف برای اولویت های عوام پسندانه و عرضه نقشه راه نیست. برای هر دو فلسفه اولویت ها ، آزادی و اختیار انسان است که مبتنی برشایستگی و خلاقیت و بهره جوئی از قوه تخیل است.مهارت های عملی و حرفه ای که خلاقیت را نشان میدهد از استقلال فرد نشات میگیرد. یک هنرمند و آنارشیست مستقل میداند که هیچ طبقه و امتی فضیلت خاصی ندارند و اگر کسانی خلاف این ادعا ؛ بدان معتقد باشند ، متهم به شونیسم خواهند بود. ویژگیها یا بهتر از گفته شود ، زیبائی های هنر در انعطاف پذیری ؛ نوآوری و رقابت پذیری است. هنرمند مستقل بخوبی میداند که حرف آخر را نخواهد زد و هر دوره ای بتدریج با توانائی های بیشتر هنرمندانش را خلق می کند که پا به عرصه وجود وبه خلق آثار هنری خویش می پردازند.

جرج اورول با خلق یکی از آثارش تحت عنوان « مزرعه حیوانات » بخوبی جوامعی ( مانند روسیه شوروی ) را ترسیم کرد که عدالت یکی از اولویت های جامعه قلمداد شد و نتیجه اش چه شد! اورول بخوبی تشخیص داده بود : هرجا که بافت اجتماعی برای استقرار عدالت و انقلاب تغییر کند. آزادی ، حقوق بشر و اختیار… از اولین قربانیان به قدرت رسیدگان خواهد بود. هنرمند مستقل و آنارشیست ضمن اینکه با تمام وجود از قوه تخیل خویش بهره میگیرد ، اسیر موهومات ” آرمان شهرهای ” مدل مارکس و مارکسیستها که جامعه بدون طبقه و دولت همه مانند فرشته بایکدیگر در صلح و صفا ( مانند بهشت مذهبیون ) اززندگی لذت میبرند؛ نخواهند شد.

داشتن امید به زندگی مناسب و بهروزی انسان دراستقرار آزادی نهفته است. بدون آزادی و احترام به انسان و شناخت حقوق و اختیارش ، عدالتی نیز به وجود و پا بر جا نخواهد بود. میدانیم در دورانی که در آن بسر میبریم تحت تاثیر وسائل ارتباط جمعی انحصاری شده و پرقدرت ، مفاهیمی سیال مانند آزادی ، حقیقت ، رفاه و همبستگی که یک روز بهم پیوند خورده بود ، از دایره پیشرفت خارج شده و به سبک و سیاق جدیدی تعریف میشود که گنگی خاصی در درونشان نهفته است. برده داری و بت پرستی ( در سبک و سیاق دیگری حضور جمعی دارند) که ظاهرا ” ملغی” شده اند نیز از همان دسته مفاهیمی است که صورت و سیرتش بایکدیگر فرق دارند. آنارشیستها و هنرمندان مستقل و آزاد که میتوان از آنان ضامن پیشرفت و توسعه نام برد. به این راز پی برده و هرگز معتاد عادت نشده اند و پیوسته با این نظم ویرانگری که ایجاد شده است؛ می جنگند.چون کوشش میشود هنر و آنارشی مهار و تابع قوانین موجود شوند.

میدانیم صورتک های زمانه ما هیچگونه ضامن آزادی و اختیار انسان نیستند. این صورتک ها که حاکم بر تکنولوژی نیز هستند ، منطق پیشرفت را بخوبی دریافته اند، شاهد قد کشیدن آرزوها و امیال بشریت نیز هستند. فضای مجازی را دراختیار ما قرار داده اند و فاصله ها را کوتاه کرده اند. در مفهوم آزادی دستکاری کردند…آنرا تبدیل به ” داشتن قدرت خرید ” کردند. در آنسوی جهان صورتک ها ” امنیت را بر آزادی ” ترجیح میدهند و آنرا کالائی غربی قلمداد میکنند که از بار آزادی بکاهند. انسان دوران ما بی امان بدنبال گمشده ای به نام ” حقیقت ” است. اما خود حقیقت روز به روز از خود میکاهد تا نشان دهد که ( ای مردم دنیا !) دیگر حقیقتی وجود ندارد که در جستجویش هستید!

علیرغم معنویت و عقلانیت جدید که همان صورتک های حاکم است…هنرمند ، شاعر و نویسنده ، پیکرتراش ، موسیقیدان…مستقل و آزاد بخوبی میداند : با متدهای مچاله شده ، با جهان بینی هائی که موفقیتی در کلاسهای درس تاریخ نداشتند…نمیشود عقلانیت جدید ناگزیر را عقلانی کرد. این موضوع را در قرون نوزده و بیست ، آنارشیستهای کلاسیک حدس زده ( برای مثال باکونین در مکتوباتش مسدله اتحاد اروپا را پیش بینی کرده بود) و هشدار داده بودند. آنان بخوبی میدانستند که زمان فهم فاصله ها است.چون انسان شکارچی شده و زمان به حیاتش مربوط میشود. درجا زدن در زمان ، درجا زدن از پیشرفت است. هنرمند زمانی شمایل میکشید و در کار خود مهارت کسب کرد. اما دورانش بسر آمد . اختراع دوربین عکسبرداری مرگ اثر هنری نبود ، هنرمند مجبور شد تا فهم زمان را دریابد. درک چنین منطقی پیچیده نیست. باید مشاهده کرد در چه شعاعی از زمان میتوان، دست از تفکرات در ظاهر دلربا در باطن ارتجاعی و خطرناک برداشت.

انتقال اطلاعات به ابزاری احتیاج دارد که هنرمند فارغ از هرگونه وابستگی می کوشد پیام خود را به مخاطبانش ارسال دارد. شاعر و نویسنده … با انتخاب زبان خاص خویش سعی می کند از طریق اثر هنری خویش ، پیام یا احساس درونی خویش را با مخاطبانش در میان بگذارد تا بتواند در غم و شادی آنان، سهیم باشد. یک هنرمند به دلیل بهره برداری از قوه تخیل و استعداد به کشف جدیدی در زبان … میرسد که شاید کمتر بدان توجه شده است. لازم به تکرار نیست که هنر تا چه اندازه در انسان ها تاثیر مستقیم و غیر مستقیم می گذارد. همین تاثیر چه بسی در تحولات فکری و خلق نظریه های متفاوت انسان ها نیز مثمر ثمر است.اینرا نیز بدانیم هنر دقیقا مانند فلسفه آنارشیسم ، احتیاج به داشتن پشتوانه و تکیه گاه ایدئولوژی ندارد.هنر و فرهنگ خود ستونهای اصلی و نگهدارنده جامعه است که اگر مسموم ایدئولوژی مذهبی و غیر مذهبی شوند، نتایج مثبتی برای جامعه و هنر نخواهد داشت. بشر زنده تحت هیچ عنوانی نباید قربانی ایدئولوژی ها شود. ناگفته نماند که هنر مانند فلسفه آنارشیسم نباید به شور بت پرستی تبدیل شود…پایان قسمت نخست . پائیز 1394 . منبع سایت آبگون.http://www.abgun.net

امپرسیونیسم * Impressionnisme

مفهوم این جنبش از نام یک نقاشی از کلود مونه به نام ( طلوع خورشید ) (به فرانسه :Impression, soleil levant) گرفته شده‌است. نام امپرسیونیسم را نقادی به نام لویی لِروی در یک نقد هجوآمیز ساخت. امپرسیونیسم همچنین نام نهضتی در موسیقی است. ویکی پدیا

گشتی

مافەکانی شوێنی کاری خۆت لە ئاڵمانیا بناسە

28 ئیلول 2015 Anarchistan ئەنارکیستان لێدوانێک بنووسە

فارسی

به بهانه ی آغاز سال تحصیلی نگاهی به تعلیم و تربیت آنارشیستی

28 ئیلول 2015 Anarchistan ئەنارکیستان لێدوانێک بنووسە

به بهانه ی آغاز سال تحصیلی
نگاهی به تعلیم و تربیت آنارشیستی

«آنارشی عالی ترین بیان نظم است»

نمی شد مقاله ی کوتاهی در مورد تعلیم و تربیت از منظر آزادمنشانه یا آنارشیستی نوشت بی آن که یادی از ژاک – الیزه رکلو نکرد. رکلو جغرافی دان و نظریه پرداز آنارشیسم بود که ١۵ مارس ١۸٣٠ در فرانسه متولد شد و ۴ ژوئیه ١۹٠۵ در بلژیک درگذشت. در کمون پاریس فعالانه شرکت کرد. عضو انترناسیونال اول بود و پس از اخراج میخائیل باکونین از این انترناسیونال با فشار مارکس و طرفدارانش، رکلو نیز به فدراسیون آنارشیستی ژوراسی پیوست. رکلو از پیشگامان «جغرافیای اجتماعی»، «جغرافیای سیاسی» و «جغرافی تاریخ» بود و آثارش در این موارد همچنان در دانشگاه های معتبر جهان مد نظر جغرافی دانان قرار دارد و تدریس می گردد. اما آن چه از رکلو کمتر گفته می شود نظراتش در زمینه ی پداگوژی یا علم تعلیم و تربیت است. او جمله ی آغازگر این مقاله را در سخنرانی اش به مناسبت آغاز سال تحصیلی در دانشگاه جدید بروکسل، روز ۲۲ اکتبر ١٨٩۵، بیان کرد.
آنارشیسم ایدئولوژی نیست و می خواهد متدولوژی یا روش مندی باشد که بتوان با آن جامعه را با اصل آزادی و برابری انسان ها، بی آن که یکی بر دیگری ارجح شمرده شود، اداره کرد. آنارشیست ها در مبارزاتشان مانند دیگر فعالان سیاسی با مشکلات زیادی مواجه می گردند، شکست می خورند، دست به عقب نشینی می زنند، دوباره قد راست می کنند و به راه می افتند، اما هرگز بر سر آزادی و برابری چانه زنی نمی کنند و آن ها را کامل و تمام عیار می خواهند و حاضر نیستند هیچ نوعی از دیکتاتوری را، حتا به شرط پوچ و بی معنای موقتی و گذرا بودن، بپذیرند.
هیچ جامعه یا حتا مجموعه ی کوچکی را نمی توان بی نظم و برنامه اداره کرد، اما نظم و برنامه ی آنارشیستی از کتاب های صرف نظری، کمیته های مرکزی احزاب، چند مغز متفکر و پیشروان خودخوانده بیرون نمی آید و ماحصل تجربیات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جوامع بشری است. روشن است که آموزش و پرورش یا تعلیم و تربیت کودکان در جامعه ی آنارشیستی دارای اهمیت زیادی است و نمی توان از آن چشم پوشید.
رکلو می گفت:«مدارس امروز، چه آن هایی که با اصول دینی اداره می شوند و چه آن هایی که با اصول لائیک، همچون شمشیر علیه انسان های آزاد عمل می کنند. مدارس دینی و لائیک جلوگیری از تربیت کودکان آزاداندیش را منحصر به خود کرده اند.» پروژه ی اداره ی جامعه آنارشیستی در جنبه ی آموزشی و پرورشی اش هم بر اساس آزادی آموزش و هم بر اساس آموزش آزادی پی ریزی می گردد، چنان که بتوان انسانی تربیت کرد که خود آزادانه بیاندیشد و سپس عمل کند. چرا که فقط انسان هایی که آزاداندیش باشند می توانند برابری واقعی را برقرار نمایند و آزادی متعهد و همبستگی عملی را به واقعیت بدل کنند. در جوامع کنونی، چه آن جایی که تیغ دین بر کلیت آموزش و پرورش زخم می زند و چه آن جایی که ظاهراً مدارس لائیک هستند، تعلیم و تربیت کودکان برای خودرهایی آنان نیست، بلکه آنان را برای به خدمت گرفتن در جامعه ای آموزش می دهند که سراپا پوشیده از نابرابری، بی عدالتی و آزادی کشی هاست. کودکان در پداگوژی آزادمنشانه از همان ابتداء با روحیه ای منتقد آموزش می بینند و آزادی چنان بی حد و حصر خواهد بود که کودکان و نوجوانان اختیار نفی آموزش و پرورش خود را و جداشدن از آن را نیز داشته باشند. دیگر حتا واژه ی شاگرد که باید سراپا گوش استاد باشد در چنین وضعیتی از معنا تهی می گردد و یادگیرنده ی آزاد جایگزینش می گردد. اصل آزادی یگانه اصلی است که می تواند توان های یادگیری فکری و یدی و اجتماعی افراد را رها کند. مدارس دینی و لائیک – مثال های ایران و فرانسه – اختلافات فراوانی با هم دارند، اما هر دو نوع مدام در پی آن هستند که شاگردان (و نه یادگیرندگان آزاد) را یک شکل و همفکر بار آورند تا بتوانند از آن ها در نظم های خشن و نابرابر خود استفاده کنند. نقد نظم های آموزشی در این مدارس محلی از اعراب ندارند، چه رسد به نفی و دور انداختن آن ها و جایگزینی اشان با نظمی نو و نوآور. کروپوتکین، نظریه پرداز آنارشیست روسی (١٩۲١ – ١٨۴۲ میلادی) می گفت:«آیا شما نمی بینید که نظم آموزشی شما به دردنخور است چرا که وزیری می آید و روش های آموزشی اش را به هشت میلیون دانش آموز تحمیل می کند که هر کدامشان توانایی های ویژه ی خود را دارند؟ مدرسه ی شما به دانشگاه بی فکری تبدیل می شود همان گونه که زندان های شما به دانشگاه فراگیری بزه های گوناگون تبدیل می گردند.»
هر چند آموزش آزادمنش طبعاً دربرگیرنده ی داد و دهش با افراد حرفه ای و نهادهای یاددهنده است، اما خود را به آنان و آن ها محدود نمی کند. امر آموزش و پرورش فقط در محلی به نام دبستان و دبیرستان صورت نمی گیرد و کل جامعه محلی برای آموزش و پرورش خواهد بود. آموزش و پرورش آزادمنش یا آنارشیستی امری برای تمام جامعه خواهد بود. یاددهندگان در چنین حالتی مدعی به دست گرفتن و به سرانجام رساندن روند طولانی آموزش و پرورش نخواهند بود. مکان ها و جاهای آموزش و پرورش باید متعدد و چندگانه باشند. واضح است که در نقطه های متفاوت بازیگران گوناگونی نقشی در آموزش و پرورش خواهند داشت. اما زمانی که روند آموزش و پرورش کودکان آغاز می شود، مثلاً از پنج سالگی، آن گاه به هر کس که می خواهد نقشی در این روند داشته باشد، ابزار و امکانات لازم داده می شود. در چنین حالتی ست که یاددهنده در مدرسه، در کارگاه، در تفریح گاه یا هر محل دیگری نقشش به آسان کننده ی روند آموزش و پرورش تبدیل می گردد.
پداگوژی آزادمنش نظریه ای نیست که از ناکجاآباد سربرآورده باشد. بدین معنا که نابغه یا نوابغی نشسته و برنامه ای آموزشی برای میلیون ها و ده ها میلیون کودک و نوجوان تهیه و تدارک دیده باشند . پداگوژی آزادمنش مدام نظریه پردازی می گردد و از عمل های متکثر و گوناگون بیرون می جهد. نظر با عمل محک می خورد، یا می ماند یا جایش را به نظری نوآورانه تر و پیشرفته تر می دهد. پداگوژی آزادمنش یا آنارشیستی دارای سابقه ی تاریخی طولانی است. این پداگوژی با اصول خود یگانه است اما با اعمال خود و مکان هایش متکثر و چندگونه است.
فرانسوا رابله، نویسنده ی انسان دوست رنسانس فرانسوی که در پایان سده ی پانزدهم و آغاز شانزدهم می زیست را می توان نخستین اندیشمند آموزش آزادمنش تصور کرد. رابله بر این باور بود که آموزش انسان های اجتماعی در محیطی میسر است که از حداکثر اجبارها رهایی یافته باشند. شارل فوریه که مارکس و انگلس سوسیالیست تخیلی معرفی می کردند، دیگر اندیشمند آموزش آزادمنش است. همو بود که آموزش کامل را پیشنهاد می کرد. فوریه بود که می گفت تا آموزش کامل نباشد، یعنی یدی و فکری نباشد، نمی توان از آموزش سخن گفت. فوریه آموزش را روند و عملی با مسئولیت عمومی می دانست. می گفت که آموزش نباید مصنوعاً از زندگی اجتماعی جدا گردد و تولید لازم برای زندگی اقتصادی را در نظر نگیرد. چنین آموزشی باید اجتماعی باشد بی آن که زیر قید و بندهای جامعه قرار بگیرد. پرودون که تأثیرات فراوانی بر آثار به ویژه اقتصادی مارکس گذاشت نیز بر این باور بود که مدرسه نمی تواند از زندگی روزمره و کارگاه ها جدا باشد. او زوج آموزش و تولید را جداناپذیر توصیف می کرد. برای پرودون آموزش کامل و چندگانه ی تولیدکنندگان می تواند استقلال آن ها را از زائده ای به نام دولت به ارمغان آورد.
فرنان پلوتیه، کارگر و از بنیان گذاران سندیکالیسم انقلابی که بعدها به آنارکوسندیکالیسم معروف شد از جمله کسانی است که بسیار در باره ی آموزش کامل و آزاد سخن گفت و به این نکته می اندیشید که یادگیری را چگونه می توان با نیاز اجتماعی پیوند داد به طوری که کودکان بعدها به تولیدکنندگان رقیب یکدیگر تبدیل نشوند و در کارگاه ها استثمار نگردند. پلوتیه مسئله ی آموزش و پرورش را جزئی از مسئولیت های مهم سندیکاها می دانست . پلوتیه می گفت که قدرت های سیاسی و مذهبی از آموزش و پرورش سوء استفاده می کنند تا بتوانند کودکان را مطیع نظم نابرابر و آزادی کش موجود نمایند و امر رهایی انسان ها را مدام به تأخیر بیاندازند. به همین جهت است که پلوتیه می گفت که سندیکاها باید در آموزش و پرورش کودکان مداخله کنند تا بتوان قدرت دولتی و نفوذ دینی را برکند. پلوتیه بر این باور بود که سندیکا ابزار طبیعی برای رهایی طبقه ی کارگر است.
روند آموزش آزادمنش بنا را بر آن می نهد که یادگیرنده به تدریج خود در سازماندهی و ساماندهی به آن چه مایل است فراگیرد شرکت کند، لذا آموزش خود سازنده ی آنارشیسم است، چرا که چنین آموزش و تربیتی راه فرد را برای تبدیل شدن به انسانی خودگردان که می خواهد بر دانش خویش بیافزاید تا خود را بازشناسد و آزادی خود را به دست آورد، هموار می کند. آموزش آزادمنش امکان ایجاد فضائی را فراهم می آورد که تک تک یادگیرندگان بتوانند از لحاظ اجتماعی و حرفه ای رشد کنند و استعدادهایشان شکوفا گردد و گسترش یابد. آموزش آزادمنش می خواهد افراد آزادانه بیاندیشند و عمل کنند و قادر باشند بحثی نقادانه در رابطه با انتخاب های خودشان ارائه دهند، از این جاست که پروژه ی آموزش و پرورش آنارشیستی از انبار کردن صرف دانستنی ها فراتر می رود و به فرد یادگیرنده پیشنهاد می کند تا آن چه را فراگرفته است به بوته ی نقد بسپارد.
آموزش آزادگرا پداگوژی یا علم تعلیم و تربیتی است که نمی خواهد کودک و سپس نوجوانی بسازد که خود را معتقد و مؤمن به آنارشیسم معرفی کند یا بداند. هدف این نوع از آموزش آن است که هر فرد بتواند با تحلیل و اندیشه ی خودش بخشی از آنارشی را بسازد یا آن را توسعه دهد. در آموزش آزادمنش هر چند شناخت پدیده ها چشم پوشیدنی نیست، اما هدف غائی هم نیست. نتیجه ی آموزش فرد نباید سری مملو از دانش ها و شناخت های گوناگون باشد، بلکه باید فرد را با توجه به تأثیرات بیرونی به ابزار خودسازی و خودرهایی مجهز و مسلح کند. کودک می تواند در آزادی و در احترام به آزادی دیگران رشد کند. جیمز گیوم بر این باور بود که کودکان قادرند خود بازی ها و بحث های خود را سازماندهی کنند و حتا برای پیش بردن امور خود کسانی را از میان خویش برگزینند و اختلافاتشان را حل نمایند. گیوم می گفت که فقط در چنین صورتی است که کودکان می توانند برای زندگی اجتماعی به درستی تربیت شوند و مسئولیت پذیر و پویا گردند. گیوم همچنین می گفت که اگر به کودکان امکان انتخاب آزاد آموزگارانشان داده شود، دیگر آموزش برایشان امری دهشتناک نخواهد بود و به جان دل به معلم و دوستشان گوش فراخواهند داد.
پروژه ی آموزشی آزادگرا بنا را بر زیر علامت سئوال بردن زوج دانش و قدرت در نظام های آموزشی تاکنونی می گذارد، به همین جهت است که این پروژه مزاحمت فراوانی برای دولت پرستان و قدرت دوستان ایجاد می کند. قدرت آموزشی نباید در اختیار یاددهنده که در دست تمام یادگیرندگان باشد. دانستنی ها نتیجه ی انبار کردن طوطی وار متون گوناگون نیستند، بلکه محصول کار فردی اجتماعی شده یا عمل جمعی هستند. در نظم آموزشی آنارشیستی یاددهنده مأمور القای برنامه های آکادمیک نیستند که با دستورها و فرمان های از بالا آمده آن ها را منتقل می کنند، آنان فقط دریافت دانستنی ها را در پیوند با تمایلات یادگیرنده تسهیل می کنند.
در پروژه ی آموزش آزاد منش، یاددهنده به تدریج با کمک به یادگیری مرکزیتش را از دست می دهد و به یادگیرندگان امکان می دهد تا خود پاسخ هایشان را یا در تجربه یا در جلسات با دیگر یادگیرندگان یا در کتاب ها پیدا کنند و در نادر مواردی مستقیماً آن را از یاددهنده بگیرند. شعار پایه ای آنارشیست ها که از زبان اگوست بلانکی بیرون آمد در اینجا نیز تبلور می یابد : نه خدا (که دانای کل است) و نه رهبر (که توانای کل است).
در مطلبی دیگر تلاش خواهم کرد تا چند تجربه ی موفق و شکست خورده ی آموزش و پرورش آزادمنش را منعکس نمایم.

نادر تیف

۲١ / سپتامبر / ۲٠١۵ – ٣٠ / شهریور / ١٣۹۴

فارسیمێتااخبار

فراخوان

9 ئیلول 2015 Anarchistan ئەنارکیستان لێدوانێک بنووسە

« فراخوان »

بدینوسیله به اطلاع عموم میرسانیم: تعدادی از فارسی زبانان آزادیخواه ساکن شهر کلن ( آلمان ) جهت دستیابی به جامعه آزاد که آزادی اندیشه شالوده و بنیان آن را تشکیل میدهد؛ طی نشست های گوناگون بدین نتیجه رسیدیم که برای رسیدن به اهداف جامعه ای آزاد ( برداشت ما از جامعه آزاد ؛ جامعه ای است که آزادی اندیشه ، عدم خشونت که ناشی از اعمال و افکار غیرانسانی مانند نژادپرستی، تبعیض دینی، تبعیض جنسی، هومو و ترانس فوبی … است) فعالیت خویش را بسط و گسترش دهیم. تصور ما از جامعه آزاد ، زندگی در جامعه ای است که آزادی و آزاد اندیشی فضای عمومی را بخود جلب کرده وفرصت و امکان برخورد آرا و عقاید به پویندگی و بالندگی جامعه یاری میرساند. یک چنین جامعه ای که فضای سیاسی – اجتماعی آن ، از هر نوع تهدیدی مصون است، فرد بی پروا از هرگونه رعب و وحشت …با رعایت حقوق و اختیار دیگران آزادانه زندگی می کند.

ما برای دستیابی به چنین جامعه ای ، آنارشیسم را آن اندیشه ای می دانیم که قادر است ما را به مقصد خویش نزدیک میکند. اندیشه آنارشیسم و راهبرد های آن نقشه راهی است که به انسجام ما یاری خواهد رساند. لذا برای نزدیک شدن به اهداف و راهی که انتخاب کردیم شرط را بر همفکری و باهم اندیشیدن با دوستان راغب و علاقمند میدانیم تا مشترکا قادر باشیم ؛ فاصله ها را کوتاه کرده و زیر یک سقف گفتگو را آغاز کنیم.

با توجه به اهتمام ویژه و تحکیم روابط دوستانه در راستای فعالیت مشترک ، جمع ما به لزوم توسعه وتلاش مشترک و جلب مشارکت با دوستان فارسی زبان ساکن کشورهای دیگر اروپا و آمریکا؛ اعتقاد دارد. بدین منظور ازدوستان علاقمند دعوت میشود در نشستی دو روزه ( زمان و مکان آن بعدا به اطلاع خواهد رسید) حضور بهم رسانند تا بتوانیم جهت ارتقای سطح همکاری، بسط و تعمیق فرهنگ گفتمان ،همیارِی و هم زبانی مشترک ، تبادل اندیشه و اطلاعات ؛ همکاری نمائیم.

به منظور پاسخگوئی به نیاز های متنوع اجتماعی – فرهنگی و رشد خلاقیت و سامان بخشیدن کوشش های خودانگیخته جهت نیل به ارزش های جامعه آزاد، نیاز به تفاهم و تشکلی همگانی است تا تمامی مولفه های آنارشیستی قادرباشند ضمن استقلال و هویت سیاسی خویش، به فعالیت در سطح گسترده تری ادامه دهیم. جهت بهتر برگزار شدن نشست مشترک ، نیاز به ارتباط نزدیکتر لازم میباشد. لذا خواهشمندیم ازطریق ایمیل آدرس زیر با ما در تماس باشید.

با درود فراوان

جمعی از آزادیخواهان فارسی زبان ساکن شهر کلن – آلمان

gafz@riseup.net

فارسیمێتامقالە

ایدئولوژی ، دولت ، آنارشیسم / ٣

2 ئیلول 2015 Anarchistan ئەنارکیستان لێدوانێک بنووسە

فرشید یاسائی

قسمت سوم: آنارشیسم

” واقع بین باش ! غیر ممکن را بطلب ،

اغراق شروع اختراعات است “

شعار دیواری ماه مه پاریس 1968–

” … حتما شنیده ای که آنارشیست ها بمب پرتاپ می کنند. آنان به زور ایمان دارند.آنارشی را بی نظمی و هرج ومرج تعریف کرده اند. هیچ جای شگفتی نیست که تو اینطور فکر میکنی ! نشریات ، کشیش ها و هر فردی در حکومت ، مدام این تفکر راموعظه کرده اند؛ اما اغلب آنان میدانند و دلیل دارند که از گفتن حقیقت به تو امتناع می کنند. اکنون تو باید این حقیقت را بدانی…” الکساندر برکمن*

سراسر بحث ما در مورد ایدئولوژی ، دولت و قسمت آخر آنارشیسم ما را فقط به نتایج عملکرد های این مفاهیم میرساند. گفته شد : « در قرن سیزدهم سه مرد حواس اروپا نشینان را بخود جلب کرده بود. امپراطور رم ، سلطان عثمانی ، پاپ رهبر کاتولیک های جهان. سلطان وامپراطورها از روی نقشه زمین ناپدید شدند… پاپ قدرت خویش را روز به روز از دست داد…*» منظور از تکرار این نقل قول بدین منظور است که گفته شود: حد نهائی قدرت دولت و ایدئولوژی در دنیای امروزملال آور شده است. دنیا بیش از آنکه انتظارش را داشته باشیم ، بخود شتاب گرفته ومی تازد. نه تبلیغات وسیع دولتی عملکرد مثبت دارد و نه شعارهای ایدئولوژی ( لااقل در اروپا و آمریکای شمالی) ثمر بخش است. ناگفته نماند که حوادث غیرمترقبه میتواند ایدئولوژی های خطرناک را دوباره فعال ومانند ققنوسی از خاکسترخویش بیدار کند و دنیا را به آتش جنگ و خونریزی کشند. اگر چه این موضوع برای آنارشیستها تازگی ندارد. چون آنارشیستها نزدیک به دو قرن است که مدام نتایج عملکرد وماهییت دولت و ایدئولوژی متعصب و کور را اذعان داشته اند.

میل به قدرت در آدمیان تمامی ندارد و بی حد و حصر است. انسان قرن ها است که از زندگی حیوانی خویش دست برداشته و به شکل امروزی ، طبیعت را به زیر سلطه خویش ( نسبتا ) درآورده است. تیر و کمان اولیه را به راکت و بمب تبدیل کرده ، فضا را نشان گرفته است و در جستجوی شناخت و تسخیرورای هستی است. کنجکاوی در طبیعت انسان است. اکنون میدانیم که زمین کروی ما ، مرکز عالم نیست و تنها سیاره بسیارکوچکی در کائنات است.

در عصر رنسانس (Renaissance) یا عصر نوزائی در علم ، صنعت ، اکتشافات واختراعات ، مالکیت ، دولت … تحولات چشمگیری خصوصا در اروپا صورت پذیرفت.رنسانس در قرن سیزده میلادی آغاز و طی سه قرن در تمامی اروپا گسترش یافت. رنسانس سنگ بنای اقتصادی ، فرهنگی ، علمی … تمدن امروز غرب را نهاد. از آنجا که بحث ما درچارچوب اروپا میباشد ، رد پای آنارشیسم را نیز در این قاره جستجو خواهیم کرد. خارج از اروپا در مبحث دیگری دنبال خواهد شد.

وضع انسان دریونان قدیم که تمدن اروپا وام دار این کشور است ، بردگی رواج و برده مانند اموال منقول و غیر منقول خرید و فروش و مبادله میشد. جالب ولی دردآور است که بردگی در یونان قدیم از پدر به پسر به ارث میرسید.در واقع صاحب برده مالک فرزندان برده نیز بود و این حق را به مالک داده شده بود که در سرنوشت برده نیز دخل و تصرف داشته باشند. بردگی در قرون وسطی به طرز محسوسی تغییر می کند اما هنوز تقریبا در سراسر اروپا رعایا ( کشاورزان بدون زمین زراعی ) با زمینی که در آن کشت و زرع میکردند؛ خرید و فروش و معاوضه میشده اند. توسعه و تجارت و کشف سرزمین و قاره های جدید و آشنا شدن به فلزاتی مانند طلا و نقره آن وضع ثابت و انتقال ناپذیری مالکیت بر زمین را متغیر کرد.

توسعه تجارت و تکامل مالکیت در نتیجه پیشرفت اقتصادی و بوجود آمدن انگیزه های جدید ، در گسترش اندیشه های سیاسی – اجتماعی موثر بود. نویسندگان و متفکران آن عصر بخوبی شاهد این تحول سریع در جهت رشد تجارت بودند که به موازات آن فقرتوده ها ی مردم و ازدیاد بیچارگان را همراه می آورد. چنانکه میدانیم در یونان باستان دموکراسی تنها برای یونانیان معتبر بود. برابری و تساوی حقوقی مانع از حرص و آز مفرط تجار و صاحبان سرمایه نبود. بار سنگین زندگی فقرا در بعضی موارد با جنگ داخلی نیر خاتمه می یافت. طبیعی بود که فقرا و اغنیا در دو جبهه مخالف می جنگیدند.شهرهای یونان باستان همیشه شاهد جنگ داخلی و انقلاب بین فقرا و اغنیا بود. ارسطو در این مورد مینویسد : تشکل های سیاسی در یونان قدیم برای بدست آوردن پول ، جدی تر از مبارزه جهت کسب افتخارات است”. ناگفته نماند :” *دموکراسی برای ثروتمندان عبارت از تسلط و حکومت چند خانواده بخصوص بر مملکت و دموکراسی برای فقرا، به معنی تحمل جور وستم آن چند خانواده صاحب قدرت و ثروت بوده است”.

وضعیت انسان در رم باستان نیز وضعی مشابه یونان است. صرفنظر از حاکمیت اقشار و خانواده های متمول ، اعتقادات مذهبی مانند یونان بر روح رومیان نیز تسلط داشت. رومیان معتقد بودند که ارواح گوناگون (Termimus.Vesta .Penates. Lares…) آنان را محافظت می کنند . البته این ارواح تنها حافظ رومیان بوده و بردگان را شامل نمیشود. بردگان نزد رومیان مانند یونانیان جز اموال محسوب می گشته است.یکی از اتفاقات مهمی که در دوران رم باستان بوقوع پیوست قیام بردگان در قرن اول میلادی تحت رهبری اسپارتاکوس (ُSpartacus) بود که برای مدت دو سال ستون های امپراطوری رم را به لرزه درآورد. این قیام سرانجام بوسیله کراسوس سردار رومی درهم شکسته شد و سه هزار برده اسیر را آزاد و شش هزار برده “یاغی” را به دار آویختند.

انسان تا عصر رنسانس تقریبا در سراسر اروپا وضعی مشابه داشت.از عصر رنسانس تا قرن هیجدهم و آغاز عصر روشنگری و شروع انقلاب صنعتی تغییرات چشمگیری در اروپا بوقوع پیوست. نویسندگان ، شاعران ، هنرمندان ، نقاشان و پیکرتراشان…در این عصر بهترین اثر های خود را خلق کردند. با رشد و توسعه صنعت ، بازرگانی و کشف سرزمین های جدید، رشد و نمو طبقه کارگر و طبقه متوسط را تسریع کرد.متفکران سوسیالیسم و کمونیسم ، لیبرالیسم وآنارشیسم… جهت موقعیت سیاسی – اجتماعی آن روز ؛ نظریه های جدید ابراز داشتند. کتب بسیاری در مورد جامعه و انسان به رشته تحریر درامد. رشد طبقه کارگر همزمان با رشد صنعت ، روشنفکران سوسیالیست را برآن داشت جهت همبستگی با کارگران علیه صاحبان صنعت و سرمایه ، اقدام کنند.

در جهانی که زندگی می کنیم توسعه و پیشرفت ضروتی است مسلم که در روابط انسان ها موثر است. آیا این رابطه به روند توسعه و پیشرفت یاری میرساند ؟ نقش دولت ( وحکومت ) در این راستا چیست؟ آیا حکومت مداری خوب (Good governance) که در اواخر قرن گذشته مطرح شد ؛ قادر است به رشد و توسعه جامعه یاری رساند؟ چنانکه تجربه نشان داده است دول ( با تفاوت های آن) به تنهائی قادر نیستند مسائل و مایحتاج شهروندان خودشان را تامین کنند. رشوه خواری ، رانت خواری…. تمامی فرصت ها را از چنگ جامعه خارج کرده است و میکوشد روابطه مستقیم دولت با مردم را ممانعت کند. دولت خوب اگر طبق اصول خویش بخواهد جامعه را در راستای توسعه رهنمون سازد… مطمئنا کاست های موجود در اقتصاد ، سیاست و قضائی آرام نخواهند بود.

کشورهای در هرحال توسعه و توسعه نیافته به مراتب مشکلاتشان در امر توسعه و پیشرفت به دلیل وجود دستهای پنهان کاستها ، بیشتر است. اکنون متفکران مفهوم ( حکومت مداری خوب ) دقیقا متوجه اموری شدند که آنارشیستها بیش از دوقرن است خود را دلمشغول آن کرده اند. آنارشیستها از همان ابتدای تولد سیاسی از دولت “شر موجود” سخن به میان آوردند و به همه هشدار دادند که قدرت منسجم نتایجش بلعیدند تمامی نیروهای خلاق جامعه است. متفکرین آنارشیسست قبل از جنگ جهانی اول بدین موضوع تاکید میکردند که دولت در شرایطی نیست که به تنهائی قادر به حل مشکلات باشد.زمانیکه آنان از تقسیم قدرت (« قدرت را تقسیم کنید تا هیچ کس قدرتمند نشود») صحبت میکردند ( می کنند) کاملا و دقیقا بر این موضوع مهم اذعان داشتند که دولت به تنهائی نمی تواند در هر صورت ( دموکرات و غیر دموکرات ) تمامی امورات جامعه ومسائل مردم را حل ومدیریت کند.

توانائی های هر تشکل و جمعیتی محدود است. محرومیت و تبعیض و نابرابری های گوناگون… در تمامی جوامع امروز بشری آنقدر افزایش یافته و تقربیا با ازدیاد جمعیت ، رشد کرده که دولتها ناچارند به جامعه مدنی و تشکل های مردمی رجوع کنند. در جوامعی که دولتهای عاقل سرکارند… به ناچار بخشی از قدرت خویش را به تشکل های مدنی سپرده و تا اندازه ای هم موفقیت داشته اند. دولتهای ایدئولوژیک ، غیردموکرات و مبتلا به بیماری استبداد… همچنان درباتلاق استبداد به خود می پیچند و دست و پا میزنند ودر وپنجره ها را برخود بسته اند.

آنارشیسم عکس مولفه های سیاسی دیگر که از طریق احزاب میکوشند در معرکه دولت شرکت و به زبان دیگر به بازی گرفته شوند؛ دولت را به خوب و بد توصیف نمی کنند و دلائلش هم روشن است. دولتها (در تمامی عصر ها) نشان داده اند که در شرایط ویژه و بحرانی حتی معتقدات و اصول و فروع خویش را به زیر پا میگذارند. برای آنارشیستها ” دولت خوب ” دولتی است که خود را منحل کند و ارگانهایش را به مردم تفویض کند. آنارشیستها از دیرباز معتقد بودند که قدرت ، فساد می آورد.

به موضوع برمیگردیم. طبق نظریه دوستداران ” دولت خوب ” ، مدیریت صحیح و فراهم آوردن هزینه در راستای توسعه و پیشرفت جامعه…” دولت خوب ” نامیده میشود. دولت بد ، دولتی است که استبداد انفرادی و یا حزبی زمینه توسعه را سد می کند و…! بر اساس این تعاریف کلی: از انسان بعنوان عضوی از جامعه دارای حقوق و اختیار… صحبت نیست. ایفای نقش این عضو جامعه – در دولت خوب و یا بد- روشن نیست. فرض محال را میگذاریم که این دولت خوب ؛ پاسخگو نیز هست و به حقوق بشرهم احترام میگذارد… اما جای سئوال است که این دولت ( خوب و پاسخگو ) پاسخگوی چیست؟ چه پرسشی را میخواهد پاسخ دهد!؟ در جائیکه تمامی دولتها با عملکردهای ناسالم خود ، دچار بحران شده اند.

نابرابری ، تبعیض و محرومیت های گوناگون ناشی از اتخاذ سیاستهای غلط دولت و حکومتها تنها – تنها منجر به فساد ، خودخواهی ، تعصب ،خشونت ، خلاف … شده است. این عملکرد در تمامی دول با شدت و کثرت اعمال میشود. جا دارد گفته شود که این سخنگویان دولت (ها) که خود ناقل تمامی این بیماری ها خصوصا بیماری اجتماعی هستند! پاسخ و نسخه آنان چیست!؟ ما هنوزدر قرن بیست و یکم با آن پیشرفت وسیع در زمینه های گوناکون ، با تبعیض نژادی ( با وجود الغای برده داری و نژاد پرستی !) روبرو هستیم و دولتها عملا قادر به رفع این جنون نیستند. هنوز نمیخواهند با توضیحات و مستندات وسیع و جهانگیر با این پدیده شوم مبارزه کنند. بسیار جالب است این مسئله در کشور( مانند آمریکا )هائی با سیستمهای دموکراتیک قادر به حل آن نیستند و شهروند سیاه پوست ” غیر آمریکائی ” محسوب میشود! درمورد زنان نیز موضوع حقوقی و جنسیتی هنوز نا روشن است! وسائل ارتباط جمعی دولتی و خصوصی مشترکا جز شستشوی مغزی شهروندان ، کار مثبتی نمی کنند.

در دنیائی که زندگی میکنیم ، لازم به ارائه آمار و ارقام نیست. میدانیم میلیون ها انسان جزو طرد شدگان جامعه در فقر و اعتیاد بسر میبرند که روزانه ( احتمالا ساعتی …) به این لشگر بینوایان اضافه میشوند. … اینها عملا نشان میدهد که طرح های ( امروزی ) جهت تئوری های دولت خوب و بد ، نه تنها مفید و کارساز نبوده است چه بسی مشکلی بر مشکلات اضافه کرده و در پرتو آن هیچ گرسنه ای سیر نشده است. آدرس بانک جهانی و شاخص هایش در این رابطه زمینی نیست و گره ای را باز نمی کند ( که نکرده است جز مقروض بودن دولتها…). مشکلات میلیون ها بیسواد ، بینوا و معتاد و… نه در فرآیند انتخاب قدرت و یا تغییرقدرت ( منظور کابینه و…دولت و حکومت ) است. نه مربوط به احترام مردم به نهاد حکومتی است!

نه ” قانون ” و تبعيت از مقررات اجباری ، اثر مثبتی در جوامع گذاشته و نه شاخص و تعالیم دینی که انسان بتواند در پرتوی آن ارتقا یابد. نوشتیم ، نوشته اند و خواهیم نوشت که دولت قادر به جلب اعتماد عمومی نیست. اگر هم در روند انتخابات بیشترین رای را بخود اختصاص دهد، باز هم نماینده کلی مردم نیست و اکثر به اتفاق رای دهندگان ، اسیر بیماری عادت و انفعال شده اند. دستگاه قضائی دولت ها در مجموع کارآمد مطلوبی ندارند چون زمینه برقراری عدالت شفاف نیست و حق نظارت مستقیم را برخود بر نمی تابد.

آنارشیسم مانند تمامی نظریه های سیاسی – اجتماعی خصوصا بعد از جنگ دوم جهانی، تغییراتی را بر خود صواب دید. متفکران و نظریه پردازان آنارشیست انگلیسی زبان ، آنارشیسم را از آن خشونت متاثر از انقلاب فرانسه خارج کردند و با لطافت نهفته در هنر بیشتر آشنا ساختند. هربرت رید (1968-1893 Herbert Read) و جرج وودکاک (1995-1912George Woodcock) در این زمینه خدمات ارزنده ای به آنارشیسم کردند. جرج اورول ( 1950-1903George Orwell ) نویسنده و متفکر توانای انگلیسی ( گرچه آنارشیست نیست ) در سه اثر خود با نام های « قلعه حیوانات » ، « 1984 » و « کاتالونیای من » تمایل خود را به فلسفه آنارشیسم نشان میدهد. درواقع زحمات بی شائبه آنان آنارشیسم را از آن هاله خشونت که بدان مبتلا شده بود، خارج وآفت زدائی کردند . هنر و آنارشیسم دو مقوله ای هستند خصوصا در عصری که در آن زندگی میکنیم – پیشگوئی های متفکرین کلاسیک آنارشیسم در رابطه با دولت … درست بوده است – ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند.

زمانیکه آنارشیسم هرگونه اقتدار را مردود میشمارد، به عقلانیتی تاکید می کند که در فرهنگ و هنرآدمیان به گونه ای مطرح است که اختیار ، آزادی و احترام متقابل…شرط زندگی مشترک است. هنر آنارشیسم درجامعه ای نهفته شده که آزادی و همبستگی حرف اول و آخر را میزند و اقتدار دولت چنان رنگ باخته که گوئی نبوده است. اگر هنر را همزمان تابع عقل و فانتزی (Fantasy) بدانیم. یافتن آنارشیسم دیگر مشکل نیست. یک آنارشیست همزمان هم هنرمند است. برای اینکه قوه تخیل و فانتزی در وی قوی است؛ چون از قوه تعقل خویش جهت آزادی در جامعه ای عاری از خشونت و اقتدار استفاده می کند.

اکثر انسان ها بنا بر داده ها و شنیده ها ، از آنارشیسم هیولائی متصورند که هرآن امکان بلعیدن آنان را دارد. انسان ها از اژدهائی به نام دولت که شبانه روز بر سر آنان ناظر و حاظر بر تمامی امورات آنان است، ترسی بخود راه نمی دهند. اما از واژه آنارشیسم میترسند و آنرا مساوی با هرج و مرج و جنایت میدانند. جای تعجب نیست چون نویسندگان ، خبرنکاران و سیاستمداران… آگاهانه آنارشیسم را همسنگ با ترور و خشونت معرفی کرده و انسان ها آگاهی خود را از وسائل ارتباط جمعی که در انحصار کاست خاصی است؛ دریافت میدارند. مارکسیستها ( به خصوص ) در تمامی مولفه های خویش میکوشند آنارشیسم را غیر علمی ، مخالف طبقه کارگر و سوسیالیسم ، موافق سرمایه داری ،… در نهایت تروریسم معرفی کنند. جای تعجب است چرا با این جهان بینی ( …که لااقل تمامی مولفه های مارکسیستی با آن موافقند) و تعاریف بقول خودشان ( که از رهبرانشان به عاریه گرفتند) ” علمی ” ؛ باز نسبت به آنارشیسم ، حساسیت وجود دارد و باعث وحشت آنان شده است و دائما مقاله و کتاب علیه آن مینویسند و به تکرا رمکررات می پردازند.!؟

این رازی نیست که باید آن را پنهان کرد. بودند آنارشیستهائی که تحت تاثیر محیط و نیت های خاصی به خشونت و ترور متوسل شده اند و بمب نیز پرتاپ کرده اند که اعمال آنان محکوم و تحت هیچ عنوانی قابل دفاع نیست . اما ما نمیتوانیم برای یک فلسفه آزادمنش و بزرگ انسانی که متفکرانش در تاریخ و فرهنگ اثرات مثبت و مفید داشته اند را با اعمال چند تروریست محکوم کنیم. و بدون آنکه درموردش تحقیق و بررسی کنیم؛ سخنان مغرضانه سیاستمداران را تکرار کنیم.عقل این امر را توجیه نمی کند.

مردان و زنانی که در مسند قدرت سیاسی هستند ، هر تفکری را که مانع از استیلای آنان شود، بهر طریقی کوشش می کنند آنرا از جلوی راه خویش بردارند. این امر از دو سوی انجام می پذیرد. یا باید کلا این تفکر و فعالین آن نابود شوند. یا با کمک نویسندگان و خبرنگاران… خویش، حقیقت تفکر را معکوس جلوه داد. آنارشیسم آن تفکری است که لرزه به اندام مقتداران می اندازد چون قدرت و اقتدار را نفی می کند و برای جامعه ای آزاد و انسانی مبارزه می کند. بدین سبب منفور است و از هر طریقی سعی میشود از نفوذ و گسترش آن ممانعت بعمل آید.

در این رابطه لازم است در مورد جامعه ای که تحت عنوان یوتوپیا ( utopia) نام گذاری شده است،سخن به میان آوریم چون این مفهوم به قوه تخیل ما مربوط میشود و در فلسفه آنارشیسم مورد توجه است ، چون خود را به هنر نزدیک می بیند. اوتوپیا ( یوتوپیا ) با عنوان کتاب نویسنده هومانیست و سیاستمدار انگلیسی تامس مور(1535- 1478SirThomas More) تحت همین نام معروف شد.در ایران از مفهوم آرمان شهر ، و یا مدینه فاضله … استفاده می کنند. مور در کتاب خود از منطقه ای خیالی صحبت می کند که اقتدار دولت جای خود را به همکاری مشترک مابین آدمیان ؛ داده است. این واژه ( utopia) یونانی است و در یونان باستان خصوصا افلاطون ازاین مفهوم استفاده کرده و از جامعه آرمانی سخن به میان می آورد که نظام اجتماعی آن غیر از نظام حاکم زمان خود بوده است.در ایران نیز فارابی اندیشمند ایرانی تحت تاثیر فلسفه یونان ، نظامی سیاسی به نام « مدینه فاضله » را ترسیم کرد.مدینه فاضله فارابی مانند افلاطون حاکمان حکیم ، حکمرانی می کنند و سلسه مراتب نقش اساسی را در این اتوپی بازی می کند.

آنارشیستها زمانی که ازجامعه آزاد ( که برای عموم همان شهراتوپیا و خیالی مور تداعی میشود) سخن به میان می آورند منظورشان دقیقا تشکیل دهندگان جامعه آزاد است که تنها انسانهای آزاد و ازادیخواه می باشند. این جامعه ؛ جامعه ای است نو که با معیارهای کهن قابل سنجش نیست. امروز انسان ها آزاد تربیت نشده اند و طبیعتا نمی توانند آزاد فکر کنند و قوه تخیلشان را فعال سازند. انسان امروزی از معیارهائی که در اجتماع کنونی وجود دارد؛ سیراب میشود. حتی قوه تخیلش محدودبه داده هائی است که از خانواده کوچک و جامعه دریافت میدارد.

آنارشیسم محکوم است که از ارائه راه حل و دادن رسم الخط و برنامه مشخص از قبل تعیین شده؛ ندارد. آنارشیستها بنا بر تجربه تاریخی دریافته اند که یک چنین ” برنامه هائی ” عملا انقلاب اجتماعی را از مسیر اصلی جدا خواهد کرد. تجربه بلشویکها و حاکمیت ترور و خشونت آنان ، نمونه ای از این برنامه هائی از قبل مدون شده بود که نتایجش اظهرمن الشمس است.

باکونین*(M.Bakunin) در مطلبی تحت عنوان « سخنی با جوانان » مینویسد : ” ما کسانی را می شناسیم که نقشه های صمیمی و صادقانه جهت زندگی بهتر؛ طرح می کنند. آنان به نیکی میدانند که برای تغییری که با امیال حکومت مطابقت نداشته باشد، از آنان نظرخواهی نمیشود. آنان میدانند که منافع و مصالح دولت عکس منافع مردم است. آنها درک کرده و میدانند که همه چیز از طریق زور به دست می آید… با وجود این دست به ابداع چنین نقشه هائی میزنند که خدا میداند برای چه و برای کسی… از آنجائی که اینان این ابزار را از مناسبات تنفرآمیز موجود کسب کرده اند، طبیعتا نتیجه همان خواهد بود. یعنی نفرت انگیز که میبایست چیزی کاملا جدید بوجود آید. باید وسائل قدیمی به طور کل کنار گذارده شود تا به واقعیت تبدیل شود…” . باکونین چنین حالتی را (Amorphism) بی شکلی می نامید.

گفته میشود اتوپیا (آرمان شهر) محلی است دست نیافتنی که تنها درجهان خیال می توان آن را مجسم کرد. آنارشیستها چشم انداز دیگری بر این تصور عمومی دارند. تصور ما از اوتوپیا همان جامعه آزادی است که انسان را آزادی ، همبستگی و کمک و احترام متقابل بیکدیگر نزدیک می کند و شوق همکاری و تعاون را در آنان زنده نگه میدارد. برای آنارشیستها جامعه اتوپیا محلی نیست که باید درست شود. بلکه در همین محلی که زندگی می کنیم؛ حوزه هائی وجود دارند که به تغییر ، تحول واصلاح احتیاج دارند. و ما پیوسته می توانیم با اشکال و روش های نو این ” ناکجا آباد ” را اول در ذهن فعال تصور و با کمک متقابل به منصه ظهور رسانیم بدون آنکه تمایلی به خشونت و مطلق گرائی وجود داشته باشد.

نگاه ما نسبت به جامعه آزاد و یا اتوپیا طبیعتا باید نگاهی تلفیقی ، جامع و غیر دگم باشد . غیر از آن اسیر توتالیتاریسم خواهیم شد (چنانکه بلشویکها برده آن شدند). با نگاهی به تشکل هائی که در کشور اسرائیل موجود و بسیار فعال و موفقیت آمیز است ، به ما می آموزد که جنبه عملی این تصور ، شدنی است. تنها باید ظرفیت و توان افراد در جامعه را بررسی کرد و کار و فکر را درکنار یکدیگر نشاند و از قوه تخیل استفاده کرد… طبیعی است نتایج مثبت خواهد بود.

جامعه بر مبنای تفکر فعالین و متفکران کلاسیک آنارشیست ، جامعه ای است آزاد از هرگونه تهدید ، اقتدار… که انسان ، در مرکز آن قرار دارد و دارای حقوق و اختیاراست. و این انسان داوطلبانه با حس استقلال با همنوعان خویش در صلح و صفا زندگی و کارمی کند. بدون آنکه اجباری در کار باشد. برای رسیدن به چنین جامعه ای نباید حتما تبدیل به فرشته شد. نمونه های تاریخی از کار و فعالیت مشترک و آزاد … وجود دارد و در این مطلب کوتاه بدان برخورد شد. مور تصورات خویش را از یک جامعه خیالی با قلمی شیوا بیان داشته است که خواندنی است. وی آنچه را که در ذهن خویش فرض کرده در تمامی موارد که انسان ها بدان احتیاج دارند، قلمقرسائی کرده است که بخواندنش می ارزد. خصوصا آنارشیستها که در اندیشه استقرار جامعه آزاد هستند و برای سخنان هنري ديويد تورو (Henry David Thoreau) ارزش خاصی قائلند.

غالب افراد و نیروهای محافظه کار و خصوصا مارکس و طرفدارنش ، آنارشیسم را خیالپردازانه می انگارند. این دقیقا اشتباهی است که از بین الملل اول تا امروزدائما تکرار شده است. اشتباه اول: آنارشیسم به تخیل و رویا معتقد است ( فراموش نکنیم نهال علم در مزرعه تخیل رشد و نمو کرده است) بنابراین با مفهوم ( خیالپرداز…) که آنارشیستها بدان معتقدند و برای آنان از بدیهیات است ؛ نمیشود آنارشیسم را تحقیر کرد. اشتباه دوم: مارکسیستهای بعد از مارکس دچار این توهم شدند که سوسیالیسم فقط همانی است که مارکس در حافظه خود ترسیم و بدانان نشان داده است. اشتباه سوم : مارکسیسم ایدئولوژی منجمد و بسته ای است که رسم الخط مشخص خود را دارد و دنیا را با عینک خاص خویش می بیند و در مورد سوسیالیسم و کمونیسم نظر خاص خویش را دارد. لذا با مارکسیسم یک بعدی و خشن نمیشود به جنگ آنارشیسم رفت. اشتباه چهارم : آنارشیسم به مثابه ایدئولوژی نیست و این خطائی دیگر بر خطاها ی دیگرمارکسیستها نسبت به درک ازآنارشیسم است.آنارشیسم مفهومی باز و گسترده دارد و رسم الخط مشخصی ندارد( مانند رسم الخط و یا مانیفست مارکسیستها).. درست این بود که مارکسیستها از طریق سوسیالیسم قابل فهم خویش به جنگ آنارشیسم می آمدند… در این صورت صورمبارزه طور دیگری ترسیم میشد.چون نتایج برآمده از این دو تفکر(سوسیالسم دولتی نوع مارکس و سوسیالیسم آزاد نوع آنارشیسم) راه های دیالوگ راناهموارتر میکرد!

مارکسیستها ( خصوصا لنینیستها و استالینیستها…) که امروزه با مشکل ریزش شدید نیرو روبرو هستند باید بدانند که تنها میتوانند با باکونینیستها و یا پرودونیستها وارد دیالوگ داغ شوند. آنارشیسم مقوله ای است فرهنگی (عاری از ایدئولوژِی) که خود را با ارائه فرمول های تصرف قدرت سیاسی و… رسم الخط های توهم زا سرگرم نمی کند و توده ها را به آدرس غلط نمی فرستد. آنارشیسم احساس لطیفی است که میخواهد ندای درونی انسان دال بر آزادی و آزاد زیستن را بیدار کند.البته این فهم برای مارکسیسم که خود را در توهم علم و باتلاق دیالکتیک تاریخی … گرفتار کرده است؛ بسیار سخت است. مارکس در اواخر عمر احتمالا اگر موفق به دریافت کرسی یکی از دانشگاه های اروپا ( مانند آدام اسمیت ) میشد ( که نشد) به نظرات خویش می خندید و خود را سرزنش میکرد و با شهامت به آنارشیستها می پیوست.

چنانکه می بینیم تمامی مارکسیستهای بعد از وی کوشش ( خصوصا مکتب فرانکفورت و متفکران در ده هشتاد میلادی) می کنند نظریات وی را تعدیل و در واقع زمینی کنند. جوامعی که از روی مدل مارکس طراحی شد ( روسیه ، چین ، کره شمالی ، کامبوج و…!) نتایجش روشن است که احتیاج به تکرار نیست. آنارشیسم نمی خواهد مارکس وار ، نقشه کامل برای انقلاب و اجتماع ترسیم کند و – مانند بلشویکها – اگر هم این نقشه کامل نبود از طریق زور و فشار به جامعه تزریق کند. اریکو مالاتستا یکی از نخبگان آنارشیسم دقیقا بدین موضوع توجه خاص و هشدار داده است. وی در دیالوگی با فراریان آنارشیست روسی که از چنگال مرگبار بلشویکها فرار و ساکن پاریس شده بودند به خوبی توضیح میدهد : … دقیقا نباید بلشویک وار * ؛ نظرات آنارشیسم را به کرسی نشاند.

ایراد میگیرند که چرا آنارشیسم برنامه و مانیفست مدون و مشخصی ندارد ( مانند تمامی تفکرات توتالیتاریسم). لازم به یاد آوری است که برای آنارشیسم بهیچ وجه قابل قبول نیست. ساختمان جامعه فردا را با سنگ بنای جامعه کهن بنا کرد. جامعه مورد نظر اگربذرش در مزرعه کهن نهفته باشد محصولی که ببار می آورد با گذشت زمان رشد ناقصی خواهد داشت که میراث خوار خشونت و جبر خواهد بود. تجربه تاریخی در روسیه نشان داد که چگونه افکار جدید، میراث خوار استبداد کهن شد و کشتی انقلاب روسیه… به گل نشست و نابود شد. بلشویکها بجای تفکرات آزدایخوهانه ، بذر سوسیالیسم نوع مارکس را به روسیه روستائی بردند و مستقیم درمزرعه استبداد تزار نشاندند و شاهد نتیجه آن شدند: …استبدادی جانشین استبداد دیگر.

در دهه 60 میلادی و خصوصا در روند جنبش نوین دانشجوئی در آلمان و فرانسه این پرسش اساسی به میان آمد: چرا مارکسیستها ( در تمامی مولفه های آن) که بر مبنای تفکر رهبران عقیدتی خویش ، آنارشیسم را غیرسوسیالیست ، مخالف طبقه کارگروطرف دار سرمایه داری … مفروضد! بجای اینهمه صرف وقت و انرژی جهت مبارزه با آنارشیسم و آنارشیستها که از نظر آنان بی اهمیت و تروریست و خرابکارند…! چرا شکست و ” پیروز” های خویش را بررسی و ارزیابی نمی کنند!؟ شرکت بی وقفه احزاب کمونیست و سوسیالیست ، سوسیال دموکراسی…جهت کسب رای برای ورود به پارلمان های بورژوازی کشورهای اروپائی ، چه توجیه مارکسیستی می تواند داشته باشد؟. دوستان مارکسیست بهتر است تنها به قاضی نروند.

جامعه آزادی که مطمح نظر آنارشیستها میباشد. فائق آمدن بر تفکر موجود است که شکل جدید زندگی را جانشین نوع قدیم می کند. دولت ، سرمایه ، کلیسا…بوروکراسی و بالاخره ارتش و پلیس را قبل از بنای زندگی نو، میباید ضعیف و نحیف و به مرور از میان برداشت. قراری نیست که محل کار و کارخانه های موجود را نیز ازبین برد و شهرها را با خاک یکسان کرد….این مهم از طریق تبلیغ ، توضیح ، فعالیت مشترک…امکان پذیر خواهد بود. کمون (Commune)های اوکرائین ( در زمان ماخنو ) ، کالخوزها در روسیه (Kolkhoz) و کیبوتز(Kybbautz) و موشاو ( Moschaw or Moshav .)های یهودیان در کشور اسرائیل ( بعد از جنگ جهانی دوم…) … نمونه هائی از این نوع فعالیت مشترک اند که مارکسیستها قادر به درک آن نیستند ، چون حزب و دولت پرستی و سوسیالیسم به اصطلاح ” علمی ” آنان ؛ قوه تخیل را از آنان ربوده است.

« آزادی که بدون مبارزه و کوشش در راه آن بدست آید ، بی روح و مرده است. چرا که مقوله آزادی خود حاوی خصوصیتی است که هرآن قابل رشد و گسترش است. بنابراین چناکه کسی در چنین مبارزه ای ساکن شده و ادعا کند که آن را یافته ؛ نشان میدهد که نه تنها آزادی را تصاحب نکرده بلکه برعکس آن را از دست داده است…» پرودون* (Proudhon)

در کتاب « حقیقتا آنارشی چیست ؟» (Was ist Eigentlich Anarchie?* ) آمده است : “…ما در اینجا میخواهیم یک مطلب را روشن کنیم. از برخورد کورکورانه به علم خودداری کنیم. از اینکه مسائل از قبل تعیین شده را طبیعی و تنها امکان قلمداد کنیم؛ احتراز کنیم. بکوشیم فانتزی داشته و عادت کنیم چیزهائی را که از کودکی به صورت غیر ممکن در ذهن ما بوجود آمده را به واقعیت تبدیل کنیم. سپس درک خواهیم کرد که آنارشیسم اتوپی نیست…» . این بدین معنا نیست که آنارشیستها خواهان رجعت به عصر عتیق هستند. بالعکس کوشش دارند که امکانات وسیع ارتباطات و اطلاعات امروز را در مدل خودشان منعکس کنند.

آنارشیسم عکس مارکسیسم دارای ساخت یگانه ای نیست. جریانات مختلف و صورگوناگون سیاسی و غیر سیاسی در فضای لطیف و مطبوع آن لذت میبرند. آنارشیسم نتیجه کوشش های متفکرینی بوده است که خود در حین فعالیت سیاسی به آنارشیسم رسیدند. اکثر فعالین آنارشیست در انقلابات و جنبش های سیاسی مستقیما مشارکت داشته اند و بدین سبب است که رهبر ( مانند مارکسیستها …) و تئوریسین واحدی در آنارشیسم وجود ندارد. جریان های گوناگون آنارشیسم ، حامل زیبائی در آنارشیسم هستند و دیگر نشان از دگم نبودن تئوری های آن است. هر جریان آزادیخواهی میتواند خود را آنارشیست بنامد. برای آنارشیسم نتایج عملی و آرا و عقاید مطرح است که عمیقا به اختیار و آزادی فرد مربوط میشود.

برای مثال افکار و تئوری های کمونیستهای شورائی به آنارشیسم نزدیکتر از باندهای ترور و آدم کشی است که خود را آنارشیست می نامند! آنارشیستها در مجموع با داشتن نظریه ها و تئوری های گوناگونی که تحت نام آنارشیست فعال هستند. توافق اصولی برسر مفاهیم دولت ، اقتدار ، سرمایه …وجود دارد. جهت رسیدن به این اهداف…مبارزه خویش را سمت و سوی میدهند. جهت تحقق ایده هایشان به یک سلسله برنامه که نتیجه مبارزات بود؛ دست زدند. طبیعی بود که این برنامه ها با تصمیم جمعی گرفته و اجرا میشد. مبارزات سندیکائی که تحت تاثیر مستقیم آنارشیستها در اروپا فعال بود؛ نوعی از برنامه آنان جهت رسیدن به هدف مشخص طرح وبرنامه ریزی میشد.

تجربه مبارزه مسلحانه و دموکراسی مستقیم علیه بلشویکها و همزمان با سفید ها در اوکرائین تحت رهبری ماخنو * (N.Machno) و مبارزه مسلحانه ضد فاشیست آنارشوسندیکالیستها (کنفدراسیون ملی کار)* (C.N.T) به رهبری دوروتی (Durruti) د ر اسپانیا، نشان از سازماندهی دقیق و منظم آنارشیستها در میادین جنگ بود که عملا با تصمیمات جمعی ، مدیریت شورائی و داوطلبانه گرفته میشد. این ها نمونه هائی از فعالیت آنارشیستها بود که اگر بخواهند بسیار دقیق تر از دیگران خود را سازمان میدهند. اما این بدان نیست که مانند بلشویکها با کپی برداری از دولت و ارتش سرمایه داری ، دیکتاتوری حزبی خود را با رنگ قرمز و داس وچکش به خورد مردم دهند.

برای شناخت بیشتر آنارشیسم بهتر است به قوه تخیل خویش رجوع کنیم . آنارشیسم را می باید همسنگ با هنر دانست که مانند اقیانوسی بیکران فرض کرد که هر قسمت آن مملو از راز و زیبائی است. هر چه بیشتر از قوه تخیل خویش استفاده کنیم، توانائی و کارآئی آن ما بیشتر خواهد شد. *چارلز داروین متفکر بزرگ بشریت نیز معتقد بود که قوه تخیل ” بالاترین امتیاز بشر است ” . لذا برای شناسی آنارشیسم با رجوع به قوه تخیل و تجسم ذهنی به ذات آن مبنی بر آزادی و اقتدار ستیزی خواهیم رسید. ذهن هوشیار با بهره گیری از قوه تخیل ، دست به خلاقیت خواهد زد. آنارشیسم یک ایده دگم و مطلق گرا ( مانند تمامی تفکرات توتالیتاریسم…!) نیست. آنارشیسم ما را به فلسفه روشن بینی دعوت می کند و از ما انتظار دارد که از قوه تخیل خود جهت تفکر خلاقانه، بهره مند شویم.

آنارشیسم ایده ای است که نمیشود از طریق فورمول های ریاضی و فیزیک ، نقشه راهی برای آن ترسیم کرد. این تضاد عمده آنارشیسم با تفکرمارکس تحت عنوان به اصطلاح ” سوسیالیسم علمی ” است. مبحث تخیل از آنجا که جایگاهش در انسان شناسی است، همواره مورد بحث جریان های مختلف آنارشیسم بوده و خواهد بود. انسان ها به دلائل متعددی منجمله زندگی ماشینی ، فراموش کردند که به قوه تخیل خویش رجوع و آنرا فعال کنند. بجز خواب ، بیداری انسان صرف مایحتاج زندگی روزمره و کار میشود که مجال کمی به وی میدهد. انسان شناسی قبل از اینکه ( تقریبا بعد از جنگ دوم جهانی) مورد توجه قرار گیرد و به بحث دانشگاهی تبدیل شود. اشتیرنر*(Max Stirner) طی مطالعات عمیقی در مورد انسان ، آنارشیستها را به اهمیت انسان و خاستگاه هایش جلب نمود.

اشتیرنر مینویسد: “…از لحظه ای که انسان به دریچه روشنایی جهان پا می گذارد، در جستجوی کشف خویشتن و دور نگاه داشتن خود از آشفتگی است… حال برای اولین بار می بینیم که تاکنون به جهان خردمندانه نگاه نکرده ایم بلکه فقط با حیرت بدان نظر دوخته بودیم…” افکار و نظرات اشتیرنر الهام بخش بسیاری از هنرمندان قرار گرفت و دریچه ای بود که بر روی روشنائی گشوده میشود. گرچه حملات ابلهانه مارکس ( در کتاب ایدئولوژی آلمانی ) به این فیلسوف که برای اولین بار از « من و منیت » سخن میراند؛ بر منزلت وی افزود و نادانی و حسادت را در مارکس ابدی کرد.

برای درک بهتر آنارشیسم ناچاریم عادات و تفکراتی که بدان خوی گرفتیم را تغییر دهیم. تغییر در عادات حرکت مغز و قوه تخیل فعال خواهند شد. و این مهم در دید و تصمیم ما موثر خواهد بود و از دریچه بازتری دنیا را خواهیم دید. و از یک سونگری و تعصبات خارج خواهیم شد. زمانیکه قوه تخیل در ذهن ما فعال شود، ایده آنارشیسم بستری است که ما را در تحلیل و بررسی تاثیرات خارج از ذهن ، یاری میرساند و از گمراهی نظریات ایدئولوژیک برحذر میدارد. انسان در قوه تخیل خویش باور بوجود می آورد ، باورهائی که شاید تنها در در ذهن او رشد و تجسم یافته و در دنیای خارج از ذهن وجود ندارد. لذا اهمیت دارد به این باورها اهمیت داد و از آنان الهام گرفت. ژول ورن (1905-1828Jules-Gabriel Verne) نویسنده و متفکر فرانسوی باورهائی در ذهن خویش بوجود آورد و آنان را به رشته تحریر درآورد که امروز دیگر تخیل نیست و به واقعیت پیوسته است. داستان های علمی – تخیلی (Science-Fiction) ژول ورن* ، نمونه ای از این باور ها است.

آنارشیسم در ساختار اعتقادی متفکران کلاسیک تاثیر گذار بود و این تجربه و دانش را در آنان زنده کرد که اکنون در اختیار ما است و با رجوع به آن میتوانیم پاسخی برای پرسش های خویش بیابیم. این بدان معنا نیست که ما را به انفعال کشاند و امروز را فدای دیروز کنیم. بلکه باورها و اعتقادات ما میبایست به روز شود و در تصحیح و رفع نقائص دیروز فعال شود و برای باورهای در راه ، ارزش قائل شویم. ما فرزندان زمان خود هستیم و باورهای خود را در زمان خود (حاضر) پرورش خواهیم داد. باکونین ، پرودون ، کروپتکین … طرح نظام عقیدتی حود را بر اساس تجربیات زمان خویش ساختند که اکنون میتواند به بخشی از پرسش های ما ؛ پاسخ دهند. نه همه پرسش ها.

نگارنده در مطالب گذشته کوتاه در مورد آنارشیسم و معنا و مفهومش توضیح دادم. در اینجا دوباره کوتاه یادآوری میکنم : برای شناخت آنارشیسم برای آنانی که برای اولین بار با این مفهوم برخورد کرده و یا علاقمندی ازخود نشان میدهند… بهتر است مستقیم به نویسندگان ( در تمامی مولفه های آنارشیسم) آنارشیست ( از گادوین تا چامسکی ) رجوع کنند. نیروهائی که میخواهند ” چپ ” باشند و آنان را چپ بنامند . گویا چپ بودن فضیلت خاصی دارد که دیگران فاقد آن هستند! مانند ( انواع و اقسام ) مارکسیستها و نیروی راست و محافظه کار ، تقریبا نظرا ت مشابهی نسبت به آنارشیسم دارند. از آنجا که قوه تخیل خویش را به ” واقعیت ” و” ریاضی و علم” فروخته اند و در واقع باور به قوه تخیل ندارند. آنارشیستها را تبهکارانی آدم کش که جان آدمیان برایشان ارزشی ندارد، میشمارند و مانند رهبرانشان علیه آنارشیستها ” قیام ” کرده اند . و متاسفانه هوادارانشان تنها به نقل قولی از آنان بسنده کرده ، زحمت بررسی و ارزیابی شخصی بخود نمی دهند. بنابراین کوشش دوباره کاری است بدون نتیجه و من از آن پرهیز میکنم.

توضیح آن رفت : آنارشیسم فرهنگی است که انسان داوطلبانه و مستقل از هر قید و بندی باید خود شخصا بدان باور و اعتقاد داشته باشد. نه فورمول و رسم الخطی دارد و نه کتاب مقدس! انسان هائی که اقتدار ستیز هستند و هیچ اقتداری ( مانند : خدا ، دولت ، سرمایه ، مالکیت ، مسجد و کلیسا …) را بر سر خود بر نمی تابند؛ آنارشیست هستند. ضرورتی نیست که آنان خود را آنارشیست بنامند.

جامعه انسانی بعد از جنگ دوم جهانی خصوصا از دهه 60 میلادی ،سریعتر از تمامی ادوار راه رشد را طی کرده و می کند. تفکرات نیز در این شتاب بی وقفه تغییر و یا در حال تغییر و اصلاح هستند. آنچه دیروز بوده ، امروز نیست. خاستگاه های بشری نیزدر روند تغییرات بنیادین است.آنارشیستها نیز از این قاعده متثنی نیستند.آنان نیز باید طرحی نو در افکار و تجربیات خویش اندازند و آماده پاسخگوئی در زمان حال باشند. نمیشود تنها با گذشته ها سرخوش بود و حال را فراموش کرد و بدانیم عقلانیت و گفتمان جدیدی متاثر از رشد دنیای (the new digital age) مجازی بوجود آمده که نمیتوان به سادگی از آن بی توجه عبور کرد. پایان. تابستان 1394 (2015 آلمان)

.info@abgun.net

(1)* الکساندر برکمن (1963 – 1870 Alexander Berkman) نویسنده آنارشیست، متفکر و فعال سیاسی.

(2) میخائیل (میشائیل ) باکونین مبارز ، متفکر و نظریه پرداز و از نخبگان آنارشیست روسی.

Michail Alexandrowitsch Bakunin ( 1876- 1814-)

(3) یوهان کاسپار اشمیت ( Johann Kaspar Schmidt) با نام مستعار ماکس اشتیرنر (Max Stirner) The Ego and Its Own

Max Stirner 1806 – 1856 ( Johann Kaspar Schmid

موشاو . کیبوتز. Moschaw oder Moshav Ibbutz.

(4)*چارلز داروین. Charles Robert Darwin

(5) پیر ژوزف پرودون متفکر،نظریه پرداز و از نخبگان مبارز آنارشیست بود.

*Pierre-Joseph Proudhon 1809 – 1865

Was ist Eigentlich Anarchie*

von: Autorenkollektiv

What exactly is anarchy ?*

Nestor Iwanowitsch Machno 1888 – 1934( Machnowschtschina)

(6) نستورماخنو مبارز و تاکتیکر جنگهای پارتیزانی وآنارشیست اوکرائین.

*Buenaventura Durruti 1896-1936

(7) بنوونتورا دوروتی مبارز و تاکتیکر آنارشیست اسپانیائی. یکی از معروف ترین شخصیت های آنارشیست در انقلاب و جنگهای داخلی اسپانیا و جهان که توسط (؟) کشته شد.

(8 ) ژول ورن. نویسنهد و متفکر فرانسوی: Jules-Gabriel Verne

کتاب‌های معروف او : جزیره اسرارآمیز.سفر به مرکز زمین . بیست هزار فرسنگ زیر دریا . دور دنیا در هشتاد روز.برای اطلاع بیشتر رجوع شود به ویکی پیدا

* برتراند راسل

* نوما دنی فوستل دوکولانژ.

)Numa-Denis Fustel de Coulanges

از مورخان فرانسوی قرن نوزدهم است که در ۱۲ سپتامبر1830در پاریس بدنیا آمد. در سال 1889از دنیا رفت. مهمترین اثر وی شهر آنتیک نام دارد.

* Michail Alexandrowitsch Bakunin 1814-1878

*اریکو مالاتستا: برای اطلاع بیشتر رجوع شود به سایت آبگون مقاله « برنامه ای برای سازمان آنارشیستی »از

متفکر ، نظریه پرداز و مبارز آنارشیست ایتالیائی است. ^{* Errico Malatesta 1853 1932}

كوردی - Kurdiمێتاهه‌واڵ و ڕاپۆرت

بانگه‌وازی ڕاگه‌یاندنی گروپی هاریکاری ڕۆژاوا (گەڕ Gerr)

27 ئاب 2015 Anarchistan ئەنارکیستان لێدوانێک بنووسە

زه‌رووره‌تی دروستبوونی ئه‌م گروپه‌:

ئاشکرایه ‌که‌ حکومه‌تی تورکیا له ‌ماوه‌ی ئه‌م چه‌ند مانگه‌ی ڕابوردوودا دوو تێشکانی گه‌وره‌ی به‌خۆیه‌وه‌ بینی. یه‌که‌میان تێشکانی هێزه‌کانی داعش بوو که‌ به‌وه‌کاله‌ت شه‌ڕی له به‌ره‌کانی دژ به‌ حکومه‌تی سوریا و دژ به ‌کانتۆنه‌کانی ڕۆژاوا، ده‌کرد. ئه‌م هێزه ‌‌له‌م دوایه‌دا له‌سه‌ر ده‌ستی یه‌په‌گه ‌و یه‌په‌ژه ‌دا به‌‌هه‌ڵهاتن و پێچؤڵکردنی هه‌ندێك شارۆچکه ‌و دێهاتی کانتۆنی کۆبانی نزیك به ‌پایته‌ختی شاری ڕه‌قه‌ی خه‌لافه‌تی حکومه‌تی ئیسلامی، گورزێکی گه‌وره‌یان خوارد. دووهه‌میان تێشکانی له‌ هه‌رڵبژاردنه‌کانی مانگی حوزه‌یرانی ئه‌م ساڵ له‌سه‌ر ده‌ستی پارتی دیمۆکراتی گه‌ل، هه‌ده‌په‌، بوو .

ئه‌م دوو تێشکانه ‌کاره‌سات بوون بۆ ده‌وڵه‌تی تورکیا و شتێكی چاوه‌ڕوان نه‌کراو بوون بۆی. دیاره‌ حکومه‌تی تورکیا به‌م تێشکانانه‌ی ئه‌م دواییه‌ ده‌ستبه‌رداری پلانه‌جه‌هه‌نه‌مییه‌که‌ی به‌رامبەر‌به ‌گه‌لی کورد به‌گشتی و هێزه‌کانی په‌که‌که‌ و کانتۆنه‌کانی ڕۆژاوا به‌تایبه‌تی، نه‌بوو. هه‌ر به‌م هۆیه‌شه‌وه‌ئێستا له ‌به‌جێهێنای پلانی داهاتویدایه ‌که ‌به ‌هاوکاری ناتۆ به‌گشتی و ئه‌مه‌ریکا و ئه‌وه‌نده‌شی که ‌له‌ ئێستادا ئاشکرایه‌ حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستانیش، به‌شداری تیادا کردوه‌ و ده‌کات. ئه‌م پلانه‌ش له‌ ته‌قینه‌وه‌که‌ی ئه‌م دواییه‌ی شاری پرسوس، به‌ له‌ده‌ستدانی ژیانی ئه‌و هه‌موو گه‌نجه‌ سۆشیالیست و ئه‌نارکستانه‌، کۆتاییهات ، که‌ تا ڕاده‌یەك له ‌ڕوودانیدا حکومه‌تی تورکیا به‌رپرسیار بوو . پاش ئه‌وه‌ش هێڕشه‌ دڕنده‌ یه‌ك به‌دوا یه‌که‌کانی ئه‌م دواییه‌ی بۆ سه‌ر قه‌ندیل و دێهاته‌کانی بناری قه‌ندیل و کوژارن و بریندارکردنی ده‌یه‌ها که‌سانی سڤیل و وێرانکردنی ماڵ و داهاتیان له‌ته‌ك ژینگه‌ی ناوچه‌که‌دا، بوو. ‌هه‌نگاوی هه‌نووکه‌یی ئێستاشی دروستکردنی زۆنی نه‌فڕینه‌ له‌ناو سوریادا که ‌بڕیاره‌ ئه‌و زۆنه ‌به‌درێژی 60 کیلۆمه‌تر و پانتایی 40 کیلۆمه‌تر، بێت به ‌بیانوی جیاجیای وه‌کو پارێزگاریکردنی خه‌ڵکی سوری و ئاسایشی ناوخۆی تورکیا، که ‌له‌ ڕاستیدا به‌گوێره‌ی زۆرێك له‌ توێژه‌ره‌وانی ئاژانسی ده‌نگوباسه‌کان و شاره‌زایانی سیاسی و وردبوونه‌وه ‌له ‌بارودۆخی ئێستای ناوچه‌که ‌و دووژمنایه‌تی به‌رده‌وامی حکومه‌تی تورکیا بۆ کورد له‌وێ و کێشه‌که‌یان، وا ده‌بینرێت که‌ ئه‌و پلانه‌ش زیاتر بۆ دژی کورده ‌له ‌تورکیا و دژی خۆبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌کانی ڕۆژاوایه‌. هاوکاتیش ده‌نگۆی ئه‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ ئۆردۆگان بانگه‌شه‌ی دووباره‌کردنه‌وه‌ی هه‌ڵبژاردنی گشتی، به‌ پاساوی هێنانی ده‌نگی زیاتر و تاکڕه‌وێتی له‌ حوکمڕانیدا، بکاته‌وه‌.

هه‌موو ئه‌و بارودۆخانه‌ی ‌که ‌له ‌سه‌ره‌وه ‌په‌نجه‌ی بۆ ڕاکێشرا ، ئه‌وه‌مان پێڕاده‌گه‌یه‌نێت که‌ پێشه‌وه‌چوونی کێشه‌ی کورد له ‌تورکیا و خۆسه‌رییه‌کانی ڕۆژاوا، له‌به‌ر‌ده‌م مه‌ترسییه‌کی گه‌لێك گه‌وره‌دان، که‌ ڕه‌نگه ‌ببێته‌ هۆی له‌ده‌ستدانی ئه‌وه‌شی که ‌تائێستا له ‌هه‌ردوو ناوچه‌که‌دا به‌ده‌ستهێنراون‌. له‌ به‌رامبه‌ر بارودۆخێكی ئاوادا ڕاوه‌ستان و ته‌ماشاکردنی ، کاری کرده‌و هه‌ڵوێستێکی دروست نییه‌، لەبەرئەوە ‌یارمه‌تی و کۆمه‌ك و هاوکاری کانتۆنه‌کانی ڕۆژاو ا له ‌ئێستادا کارێکه ‌که‌ ده‌بێت چه‌پ و سۆشیالیست و ئازادیخوازان به‌ جددی پشتگیری لێبکه‌ن. هه‌ر هه‌بوونی زه‌مینه‌یه‌کی زه‌رووری ئاوابوو که‌کۆمه‌ڵێك له‌ ئێمه ‌له‌ کوردانی له‌نده‌ن بانگه‌شه‌ی پێکهێنانی ” گروپی هاریکاری ڕۆژاوا”یان له ‌دانیشتنێکدا که ‌له‌ڕۆژی 13/08/2015 دا ، کرد .

كڵێشه‌ یا شێوه‌ی گروپی هاریکاری ڕۆژاوا و کارکردنی:

ئه‌م گروپه ‌گروپێکی سیاسی په‌یوه‌ست به‌به‌رنامه‌یه‌کی سیاسی پارته‌کانه‌وه ‌نییه‌. گروپێکی ئاسۆیی ناقوچکه‌ییه‌ و نه‌ سه‌رۆك و نه ‌به‌رۆکی نابێت، کاره‌کانی خۆی له‌ کۆبوونه‌وه‌ گشتییە ده‌ورییه‌کانیدا و له‌ تۆڕه‌کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کاندا به‌ شێوه‌یه‌کی دیمۆکرتیانه ‌به‌ڕێوه‌ده‌بات و سه‌رجه‌می بڕیاره‌کانی به‌ به‌کارهێنانی دیمۆکراتی ڕاسته‌وخۆ که‌ ئامرازێکی کاریگه‌ره‌له‌سه‌رجه‌می کاره‌کانی و له ‌به‌ڕێوه‌بردنی کۆبوونه‌وه‌کانیدا، به‌کارده‌هێنێت و به‌نوسینی ڕاپۆرتی کۆبونه‌وه‌کان و هه‌موو به‌شداربوانی کۆبونه‌وه‌که‌شه‌وه‌، که ‌به‌شیوه‌یه‌کی خۆبه‌خشی به‌ڕێوەیده‌یبه‌ن.‌ڕاپۆرتی کۆبونه‌وه‌کان پێش ئه‌وه‌ی بڵاوبکرێنه‌وه‌‌، له‌نێوانی ئاماده‌بوانی دانیشتنه‌که‌دا بۆ وردبوونه‌وه‌ له ‌دروستی بڕیار و لێدوانه‌کانی نێو کۆبونه‌وه‌که‌، تاوتوێ ده‌کرێت و ده‌بێت هه‌موان پێش بڵاوکردنه‌وه‌ی، ڕازی بن. گروپ هیچ بڕیارێکی شاراوه‌ی نابێت و ده‌توانرێت ده‌قی ڕاپۆرتی کۆبوونه‌وه‌کان له ‌لاپه‌ڕه‌ی فه‌یسبوکی گروپدا یا ماڵپه‌ڕی ئاینده‌یدا ، ببینرێت.
ئه‌م گروپه‌، گروپێکی کراوه‌یه‌و به‌شداریکردن بۆ هه‌موانه‌ سەرەڕای جیاوازی بیر و بۆچون و ئینتمای حیزبایه‌تی و دین و مه‌زهه‌ب ئه‌وه‌نده‌ی به‌شداربوانی کۆبونه‌وه‌کان کار بۆ ئامانجه‌کانی گروپەکە بکه‌ن و گروپەکە بۆ سه‌پاندنی بیر و بۆچون و مه‌رامی سیاسی و که‌سی خۆیان به‌کارنه‌هێنن و به‌دوور بن له ‌ڕوانگه‌ی هه‌ڵاواردن و ڕایسیست و سێکسیست و نەژادپەرستییه‌وه‌.‌
هه‌موو که‌س له‌ گروپدا له ‌ڕاده‌ربڕین و قسه‌کردنیدا ئازاده ‌و به‌گوێره‌ی توانای خۆی له‌و بوارانه‌ی که‌ گروپەکە به‌ دروستی ده‌زانێت له ‌خزمه‌تکردنی ڕۆژاوادا ، ده‌توانێت هه‌ڵسوڕێت و خزمه‌تبکات . زۆر کردنێك له‌سه‌ر که‌س نه ‌له‌هاتنیدا بۆ کۆبوونه‌وه‌کان و نه ‌له ‌وازهێنیانیشی له ‌گروپەکە، نابێت و هیچ کارێکیش به‌زۆر ناسه‌پێنرێت به‌سه‌ر که‌سانی نێو گروپدا ، لەبەرئەوە ‌هاتنه‌پێشه‌وه‌ی هه‌ر که‌سێک له ‌کردنی هه‌ر کارێکدا ، خۆبه‌خشییانه‌یه‌‌.
ئه‌مانه‌ی سه‌ره‌وه ‌سه‌ره‌تایه‌کن و هێڵی بنه‌ڕه‌تین سه‌باره‌ت به‌کارکردن و هه‌ڵسوڕان له‌ گروپەکەدا . هه‌ڵبه‌ته‌زۆر خاڵی دیکه‌ش‌هه‌ن، که‌ ده‌توانرێت له‌کۆبونه‌وه‌کاندا باسبکرێن و کڵێشه ‌و ناوه‌رۆکی گروپه‌که‌ی بەوانە به‌رفراوانتر بکرێت. هه‌ر له‌به‌رئه‌مه‌ش شتێك، یا به‌رنامه‌یه‌ك ‌لای گروپەکە نییه‌ که ‌چه‌سپاو و نه‌گوڕ بێت.

ئامانجه‌کانی گروپ:

وه‌کو پێشتر ئاماژه‌مان پێدا ، کار و ئامانجه‌کانی گروپی هاریکاری ڕۆژاوا ، ته‌واکه‌ری یاخود ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ناوه‌که‌یه‌تی ، به‌واتایه‌کی دیکه‌ دامه‌زراندنی ئه‌م گروپه‌ له ‌سه‌رجه‌می ئه‌و بوارانه‌ی که ‌که‌سانی نێو گروپەکە ده‌توانن پێیهه‌ڵسن بۆ خزه‌مه‌تی ڕۆژاوایه‌هه‌ر له ‌کاری نوسین و وه‌رگێڕان و کۆکردنه‌وه‌ی پاره ‌و پێداویستی جلوبه‌رگ و خوارده‌مه‌نی و یاری منداڵان و داوده‌رمان و که‌ره‌سه‌کانی دیکه‌ی چاره‌سه‌رکردن و بواری ڕۆشنبیری و کۆمه‌ڵایه‌تی و توێژینه‌وه و پیشه‌سازی و به‌شداریکردنی به‌کرده‌وه‌یی له ‌بیناکردنه‌وه‌ی کۆبانی و خۆپیشاندان و ده‌ربڕینی ناڕه‌زاییه‌کان و و پاره‌په‌یداکردن و زۆرێکی دیکه‌ی له‌م بابه‌تانه‌. ئه‌مه‌ بێجگه ‌له ‌کاری په‌یوه‌ندیبه‌ستن به ‌گروپه‌کانی دیکه‌ی که ‌له ‌بریتانیا و جیهاندا که ‌بۆ هه‌مان مه‌به‌ست دروستکراون ‌و هاریکاریکردن له‌گه‌ڵیاندا. ئێمه‌ باوه‌ڕمان وایه‌ که ‌هه‌موو که‌سێك ده‌توانێت یارمه‌تی ڕۆژاوا به‌جۆرێك له‌ جۆره‌کان که ‌بۆ خۆی بگونجێت و بەدروستی بزانێت، بکات ، به‌بۆچونی ئێمه‌ هه‌موو که‌سێك ناتوانێت هه‌موو شتێك بکات و به‌ڵام هه‌موو که‌سێك ده‌توانێت که‌م تا زۆر شتێك بکات.

ئامانجه‌کانی گروپەکە له ‌هاریکاری ڕۆژاوادا زۆرن و له‌ئه‌ژمارنایه‌ن ، لەبەرئەوە‌له‌ بانگه‌شه‌یه‌کی ئاوادا ناتوانین هه‌موو ئه‌وانه‌ڕیزبه‌ندبکه‌ین ، به‌ڵام له ‌کۆبوونه‌وه‌کانی ئاینده‌یدا ده‌توانین له‌سه‌ریان قسه‌بکه‌ین، هاوکاتیش ده‌توانین به‌گوێره‌ی توانا و قه‌واره‌ی گروپەکە و پێداویستییه‌کانی ڕۆژاوا و بارودۆخی مه‌وجود که‌م و زیاد ئه‌و ئامانجانه‌ده‌ستکاری ، بکه‌ین .

تکایه‌بۆ زانیارری زیاتر له‌سه‌ر گروپەکە و په‌یوه‌ندی پێوه‌کردنمانه‌وه‌، له‌ ڕێگەی ئه‌‌م ئیمیل ئه‌درێسەی خواره‌وه ‌ئاگه‌دارمان بکه‌ره‌وه‌:

عربی

نعم لإدارة ذاتیة شعبیة .. نعم لدیمقراطیة مباشرة

24 ئاب 2015 Anarchistan ئەنارکیستان لێدوانێک بنووسە

نعم لإدارة ذاتیة شعبیة

نعم لدیمقراطیة مباشرة

نحن التحرریین )الاناریین( نساند و نتضامن الإدارة الداتیة، ففي نفس الوقت نقف بالمرصاد ضد الحرب و الهجومات المسلحة العسکریة، لأن في الحرب دوما الرابح الأول، هي الدولة و القوات المیلیشیا التابعة لها، بینما یؤدي ذلك الی الإستقرار الحالة – خیبة أمل- لدی الجماهیر المقاوم.

إن بناء وإعلان الإدارة الذاتي الشعبي، خطوة إیجابیة جبارة ثوریة ، في حد ذاتها هي التحدي الکبیر لسلطة الدولة الترکیة. ینبغي مساندتها، لکن حذرا الاستعمال الوسائل والهجمات المسلحة لبناء وإعلان الإدارة الذاتیة لإن تبني هذه‌ طریقة في تؤدي الی الإحتواء الطموحات الإجتماعية الجذریة لطبقات والفئات الکادحة لبناء هذه‌النمط الثوري لإدارة المجتمع.

منتدی الأنارکیین الکردستان

١٧آب ٢٠١٥

English

Yes for Autonomous Self Administration .. Yes for Direct Democracy

24 ئاب 2015 Anarchistan ئەنارکیستان لێدوانێک بنووسە

Yes for Autonomous Self Administration
Yes for Direct Democracy

Kurdistan Anarchists forum supports creation of people’s self-determination in Bakur (‌North of Kurdistan in Turkey) by all means, but in the meantime we oppose and reject war and arm struggle to achieve this. Simply because in that war, state and its warmongers will win and consequently the people’s struggle and their achievement be defeated which will results in a long-term hopelessness and disappointment?

The announcement of people’s democratic self-administered as an alternative to oppressive Turkey state is a progressive and revolutionary step which deserves solidarity and support from all libertarians (freedom lovers). But using arm struggle and military action to achieve that aim, is a sever mistake. In order to prevent war and military action which empowers dirty plan of State’s Army warmongers, it is essential to rely on People’s social movement to avoid abolition of the movement and should not allowed to be a ground of fighting between the army forces to reverse the self administration of people and its demands and achievements.

Kurdistan Anarchists Forum (KAF)
17/08/2015

Anarkistan ئەنارشیستان

ئایا‌ئه‌م قه‌یرانه‌ئابوورییه‌قه‌یرانی سه‌رمایه‌دارییه‌، یاخود قه‌یرانی ئێمه‌یه‌؟ / ٢

ئایا‌ ئه‌م قه‌یرانه‌ ئابوورییه‌ قه‌یرانی سه‌رمایه‌دارییه‌، یاخود قه‌یرانی ئێمه‌یه‌؟ /1

آنارشیسم و هنر ( 1 )

مافەکانی شوێنی کاری خۆت لە ئاڵمانیا بناسە

به بهانه ی آغاز سال تحصیلی نگاهی به تعلیم و تربیت آنارشیستی

فراخوان

ایدئولوژی ، دولت ، آنارشیسم / ٣

بانگه‌وازی ڕاگه‌یاندنی گروپی هاریکاری ڕۆژاوا (گەڕ Gerr)

نعم لإدارة ذاتیة شعبیة .. نعم لدیمقراطیة مباشرة

Yes for Autonomous Self Administration .. Yes for Direct Democracy

www.facebook.com/anarkistan.net * sekoy-anarkistani-kurdiy-zman@riseup.net * https://i-f-a.org

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

Rate this:

ئەمە بڵاوبکەرەوە:

www.facebook.com/anarkistan.net ***** sekoy-anarkistani-kurdiy-zman@riseup.net ***** https://i-f-a.org

www.facebook.com/anarkistan.net * sekoy-anarkistani-kurdiy-zman@riseup.net * https://i-f-a.org