زاهیر باهیر- له‌نده‌ن

                                                                                                                                                                                   30/01/2016

به‌شی چواره‌م:

• مامه‌ڵه‌ی دیبلۆماسیانه‌ی په‌که‌که‌و په‌یه‌ده‌‌له‌گه‌ڵ حکومه‌تی هه‌رێم، به‌تایبه‌تی پارتی:

ناکۆکی نێوانی هێزه‌کوردییه‌کانی باشور و په‌که‌که‌لانیکه‌م ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ساڵانی سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌کانی چه‌ر‌خی ڕابوردوو که‌له‌زنجیره‌شه‌ڕێکی خوێناویدا خۆی بینییه‌وه‌. گومانی تیادا نییه‌هیچ هێز و پارتێکی کوردی له‌باشوردا نه‌بووه‌و نییه‌که‌چاوی دۆستانه‌و هاونه‌ته‌وه‌یی به‌په‌که‌که‌دا هه‌ڵهێنابێت و هه‌ڵیشبهێنێت هه‌میشه‌زه‌مینه‌ی به‌یه‌کادان و یه‌کدیکوشتن ئاماده‌بوون‌. ڕاسته‌له‌گه‌ڵ گۆڕان و یه‌کێتی و ئیسلامییه‌کاندا دوژمانیه‌تییه‌که‌ی نێوانیان له‌ئیستادا تۆزێك ئه‌هونتره‌، به‌ڵام ئه‌مه‌ش مانای ئه‌وه ‌نییه‌که‌ئه‌و 3 لایه‌نه‌ش دۆستی په‌که‌که‌و په‌یده‌یا باکور و ڕۆژاوا بن .

پارتی ئه‌وه‌نده‌ی که‌په‌که‌که‌‌به‌دووژمنی خۆی ده‌زانێت هیچ هێزو حکومه‌تێکی ئه‌م جیهانه‌ئه‌وه‌نده‌ به‌دووژمنی خۆی نازانێت، هاتنی هێزی تورکیا و دانانی سه‌ربازگه‌یان له‌خاكی کوردستان و هێنانی داعش، هه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌ بۆ‌دژایه‌تیکردنی په‌که‌که‌و په‌یه‌ده‌و هێزه‌سه‌ربازییه‌کانیانه‌. ‌هێزه‌کانی پارتی ته‌نانه‌ت ڕێگا ناده‌ن که‌‌له‌خۆپیشاندانێکدا به‌یانێك بخوێنرێته‌وه‌‌یا هیتافێك بکێشرێت دژی حکومه‌تی تورکیا ، ئیدی له‌مه‌ دۆستایه‌تیی زیاتر و پاڵپشتکردنی ئۆردگان و ڕژێمه‌که‌ی چی دیکه‌هه‌یه‌؟!! من ‌له‌به‌شێك له‌و ڕاپۆرته‌ی که ‌له‌سه‌ر سه‌فه‌ره‌که‌ی ڕۆژاوامم نوسیوه‌ باسم له‌ناکۆکی و هۆکاری ئه‌م ناکۆکییه‌ی نێوانی پارتی و په‌که‌که‌کردوه‌ ، بۆیه‌لێره‌دا نامه‌وێت خۆم دووباره‌بکه‌مه‌وه‌.

دڵنیام په‌که‌که‌و په‌یه‌ده‌زۆر زۆر له‌ئێمه‌زیاتر سه‌باره‌ت به‌ناحه‌زێتی پارتی و هه‌ڵوێستی دووژمنانه‌یان ده‌زانن که‌ڕه‌نگه‌چه‌نده‌ها دۆکۆمێنتی فه‌رمیشیان له‌لابێت . ئه‌وان ئه‌وه‌نده‌گێل نین که‌له‌هه‌ڵسوکه‌وت و چالاکی په‌یمانه‌مۆرکراوه‌کانی پارتی و حکومه‌تی تورکیا و ئه‌مه‌ریکا و بڕێك له‌حکومه‌تانی ڕۆژاوا، نه‌زانن. به‌ڵام گرفتی په‌که‌که‌و په‌یه‌ده‌ ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌دیلۆماسییه‌بێتام و بیبه‌رهه‌م و زیاد له‌حه‌د دڵڕاگرتنه‌ی پارتییه‌، که‌گه‌یشتۆته‌ڕاده‌یه‌ك که‌له‌سه‌ریان که‌وتووه‌و ده‌که‌وێت. بۆ نموونه‌چونی صاڵه‌ح موسلیم بۆ سه‌ر گۆڕی بارزانی گه‌وره‌و داوه‌تکردنی بارزانی بۆ کۆنفرانسی په‌یه‌ده‌ له‌قامیشلی ، مانایه‌کی نییه‌جگه‌له‌کردنی جۆرێك له‌سیاسه‌ت که‌ئه‌ونده‌ی دیکه‌ڕه‌شتده‌کات. بردنت بۆ سه‌ر گۆڕی بارازانی گه‌وره‌سوکایه‌تیپێکردنه‌، داوه‌تکردنی بارزانی بۆ کۆنفرانسی په‌یه‌ده‌، له‌کاتێکدا که‌خۆی ناچێت و یه‌کێك له‌مه‌هتوكه‌کانی پارته‌که‌ی ده‌نێرێت ڕێز لێنه‌نان و وه‌زن نه‌دانیشه‌به‌په‌یه‌ده‌‌.

پارتی شایانی هیچ جۆره‌په‌یوه‌ندییه‌ك نییه‌له‌گه‌ڵیدا ببه‌سترێت . هه‌ڵبه‌ت هۆکانی پاساودانی ئه‌مه‌لای هه‌موو کوردێکی نا’ پارتی ‘ ئاشکرایه‌. دیاره‌من خوازیاری شه‌ڕی نێوانی په‌که‌که‌و نه‌ك هه‌ر پارتی به‌ڵکو هیچ هێزێکی دیکه‌ش نیم ، ته‌نها ئه‌وه‌نده‌ده‌ڵێم پارتی نه‌ك شایانی هاوکاری نییه‌به‌ڵکو ده‌بێت ڕێگه‌خۆشبکرێت بۆ له‌ناوبردنی ده‌سه‌ڵاتی پارتی که‌بارزانی و خێزانه‌که‌یه‌تی، سیساسه‌تی په‌که‌که‌له‌گه‌ڵ پارتی-دا ده‌بوایه‌ هه‌مان سیاسه‌تی په‌یه‌ده‌بێت له‌که‌ڵ حکومه‌تی ئه‌سه‌د-دا که‌سیاسه‌تی ” نه‌شه‌ڕ و نه‌ئاشتی ” .

هه‌مووان ده‌زانن که‌کێشه‌کانی نێوانی پارتی و په‌که‌که‌و په‌یه‌ده‌خۆشی کێشاوه‌بۆ کێشه‌ی نێوانی به‌ره‌ی نیشتمانی کوردستان “ئه‌نه‌که‌سه” ‌له‌ڕۆژاوا‌له‌گه‌ڵ په‌یه‌ده‌و خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری گه‌ل و بزوتنه‌وه‌ی تێڤده‌م . دیاره‌ئه‌مه‌ش شتێکی ئاساییه‌که‌له‌کاتێکدا په‌که‌که‌و پارتی ناکۆكن چونکه‌دوو ڕێڕه‌و و دوو داهاتوی جیایان بۆ کوردستانه‌کان ده‌وێت . هاوکاتیش که‌ده‌بینرێت په‌یه‌ده‌پارتێكی ده‌سته‌خوشکی په‌که‌که‌یه‌و پارته‌کانی ڕۆژاواش دروستکراوی پارتین و ته‌نها مه‌به‌ستیشیان به‌ڕێکردنی پلانه‌کانی پارتی-ن له‌وێ.

له‌وتووێژ و سازشی نێوانی ئه‌که‌نه‌سه‌و هێزه‌کانی ڕۆژاواد، له‌ساڵی پاردا که‌سه‌رئه‌نجام گه‌یشتنه‌جۆرێک له‌سازان به ‌ڕێکه‌وتن له‌سه‌ر کورسییه‌کان له‌ڕۆژاوادا، ده‌توانرێت دوو تێبینی گه‌وره‌بکرێت. یه‌که‌مایان: ئاڵدار خه‌لیل که‌نوێنه‌ری سه‌ره‌کی په‌یه‌ده‌و تێڤده‌م بوو که‌خۆشی‌یه‌کێکه‌له‌ده‌سته‌ی باڵای بزوتنه‌وه‌ی تێڤده‌م بێگه‌ڕانه‌وه‌بۆ ڕای تێڤده‌م ، بێ گه‌ڕانه‌وه‌بۆ ئه‌و گروپه‌لۆکاڵییانه‌و ماڵی گه‌ل که‌بزوتنه‌وه‌ی تێڤده‌می پێکهێناوه‌ ، له‌گه‌ڵ هاوه‌ڵانی دیکه‌یدا و ڕه‌نگه‌گه‌ڕانه‌وه‌ش بۆ چه‌ند که‌سێکی سه‌ره‌کی دیکه‌له‌ناو بزوتنه‌وه‌که و په‌که‌که‌و په‌یه‌ده‌دا ، بڕیاری دابه‌شکردنی ئه‌و کورسیانه‌یان دا . ئالێردا له‌دانی ئه‌م بڕیاره‌گه‌وره‌یه‌دا ، گه‌ر سه‌ری بگرتایه‌‌بارودۆخی هه‌نوکه‌و ئاینده‌ی ڕۆژاوای دیاری ده‌کرد نه‌دیمۆکراتی ڕاسته‌وخۆ و نه‌ناڕه‌سته‌وخۆی تیادا به‌کارنه‌هێنرا ، واته‌خاوه‌نبڕیاران نه‌گه‌ڕانه‌وه‌بۆ بزوتنه‌وه‌ی تێڤده‌م و نه‌گه‌ڕاشنه‌وه‌بۆ ڕای هه‌موو گه‌ل له‌ ڕۆژاوا.   لای من ئه‌مه‌پاشه‌کشه‌یه‌کی گه‌لێك گه‌وره‌بوو له‌ڕێڕه‌و و ئامانجی شؤڕشی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ڕۆژاوا، یه‌که‌م: به‌حسابنه‌کردن بۆ بزوتنه‌وه‌ی تێڤده‌م که‌تاکه‌هیوای سه‌رکه‌وتنی ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌.   دووهه‌م: ئه‌و موغازه‌له‌و موجامه‌له‌یه‌ی که‌په‌که‌که‌و په‌یه‌ده‌بۆ پارتی ده‌که‌ن گه‌ر به‌زیادیشه‌وه‌ئه‌وه‌یان ‌بۆ خودی ‘ ئه‌نه‌که‌سه’‌ بکردایه‌‌زۆر به‌جێتر و کاراییتر ده‌بوو .. به‌کردنی ئه‌م کاره‌هه‌م کییان و قه‌باره‌یه‌کیشیان بۆ داده‌نان و هه‌م حسابنه‌کردنێکیش بوو بۆ پارتی . به‌ڕای من ده‌بێت به‌چاوێکی زۆر له‌وه‌زیاتر و به‌تواناتر له‌ئه‌و حیزبانه‌ی که‌ له‌و چوارچیوه‌یه‌دا هه‌ن، بڕوانرێت له‌وه‌ی که‌خۆیان له‌واقیعدا هه‌ن. ئه‌وان هه‌رچه‌ند گه‌وره‌بن یا بچوک ته‌نها له‌ماوه‌یه‌کی زۆر که‌مدا ده‌توانن ڕێسه‌که‌ی ڕۆژاوا بکه‌نه‌وه‌به‌خوری ، ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌چه‌نده‌ها هه‌ڵبژارده‌یان هه‌یه‌به‌حوکمی هه‌بوونی دوژمنێکی زۆری شؤڕشی ڕۆژاوا ، ده‌توانن به‌ئاسانی بچنه‌باوه‌شی لایه‌نێکه‌وه‌ هه‌موو شتێکیشیان بۆ دابینبکرێت ، له‌و لایه‌نانه‌ش؛ پارتی، ڕژێمی سوریا، تورکیا ، وڵاتانی ڕۆژاوا و ئه‌مه‌ریکا و ئێران و وڵاتانی دیکه‌ی دراوسێ. به‌بۆچونی من گه‌ر مه‌سه‌له‌بێته‌سه‌ر ڕێکه‌وتن له‌گه‌ڵ دۆستان و دووژمناندا ، هیچوه‌خت پێویست ناکات له‌ڕێگای لایه‌نی سێهه‌مه‌وه‌بێت ، هه‌میشه‌بۆ که‌مکردنه‌وه‌ی ‌تێچوونی وه‌خت و ‌پاره‌هه‌روه‌ها   دانانی هه‌ژموونی ڕاسته‌وخۆ، لێدوانی دووقۆڵی ڕاسته‌وخۆ سه‌رکه‌وتووتر و کاریگه‌رتره‌.

درێژه‌ی هه‌یه‌

Zaherbaher.com

زاهیر  باهیر:
به‌شی سێهه‌م:
دیمانه‌ و ڕاگه‌یاندنی نابه‌جێ، زمانگۆڕین و بۆنی پاشه‌کشه‌کردن له‌ سیسته‌می  کۆنفیدراڵیزمی دیمۆکراتیك:
به‌وه‌ی که‌ له‌ نزیکه‌وه‌ چاودێری قسه‌ و باس و دیمانه‌ و میدیای هاوکار  به‌ ڕۆژاوا و باکور ده‌که‌م،  پاشه‌کشه‌‌ی گه‌وره‌ له‌  زمانی به‌رپرسان و هه‌ندێك که‌س و هه‌ندێك له‌ به‌شه‌کانی میدیا ، ده‌بینم .  هه‌ستده‌که‌م که‌ له‌ مانگی نیسانی پاره‌که‌وه‌ ، 2015، که‌ بینینی ئۆجه‌لان له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی تورکیاوه‌ قه‌ده‌خه‌کراوه‌ ، سه‌رجه‌می هه‌ردوو حیزبه‌که‌ی باکور و ڕۆژاوا و هه‌ردك بزوتنه‌وه‌که‌ له‌ به‌های  تێفکرین و ئایدیا و تاووتوێکردنی کێشه‌کان و پلانکێشان و چاودێریکردنی  چالاکییه‌کان ، که‌ ئۆجه‌لان به‌شداریده‌کات و ئاگه‌داریان ده‌کاته‌وه‌،  بێبه‌شن ، ئاوای ده‌بینم  نه‌بینینی ئۆجه‌لان  بووه‌ته‌ هه‌لێك بۆ هه‌ندێك که‌س که‌ نه‌ك هه‌ر به‌ پێچه‌وانه‌‌ی ئه‌وه‌ی که‌ ئۆجه‌لان ده‌یه‌وێت  قسه‌ ده‌که‌ن و  دیمانه‌ده‌که‌ن،  به‌ڵکو سیاسه‌تی پارته‌کان و هه‌ڵسوکه‌و‌تیشیان گۆڕیوه‌  ، تا ئه‌و  ڕاده‌یه‌ی ، که‌ ڕه‌نگه‌ به‌ قازانجی هیچکام له‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌ نه‌گه‌ڕێته‌وه‌ .
وه‌کو له‌ سه‌ره‌وه‌  ئاماژه‌م پێکرد  زۆر جار و له‌ زۆر بواردا زمانی ڕایسیستانه‌ به‌کار ده‌هێنرێت.  جگه‌ له‌مه‌ش قسه‌ی نابه‌جێ و بێسه‌ر و به‌ره‌ش ده‌کرێت .  لیره‌دا بۆ به‌ڵگه‌ی قسه‌کانم چه‌ند نمونه‌یه‌کی تازه‌کی ده‌هێنمه‌وه‌ :
له‌ سێپته‌مبه‌ری 2015 دا قه‌ریلان ده‌ڵێت ” کاروانی شۆڕشەکەمان بۆ سەرکەوتنی هەموو کوردستان  …….. کە گەلی کورد بە قۆناغێکی مێژووی گرنگدا دەرباز ‌ و دەڵێت:” ئەم قۆناغەی  ئێستا تێیداین، قۆناغی ئاواکردنی کوردستانی ئازادە، لەبەر ئەوە لە هەموو کات زیاتر پێویستیمان بە یەکێتی نەتەوەییە”
لەپەیامەکەیدا کارایڵان دەڵێت:” لەبەر ئەوەی ئێوە منتان بە شایانی ئەندامێتی کەنەکە بینی، منیش بە هەموو نرخە پیرۆزەکانی خۆم پەیمان دەدەم کە لە تێکۆشانی ئازادی کوردستاندا وەک فیداییەکی ئاپۆچی جێگە بگرم، پڕەنسیپەکانی یەکێتی نەتەوەیی دیموکراتیک بەجێبهێنم و بۆ کوردستانی ئازاد و دیموکراتیک و سەرکەوتوو، بەهەموو هێزی خۆم تێبکۆشم دژ به‌ سیاسه‌تی داگیرکاری ده‌وڵه‌تی تورك” ..”له‌ قۆناغێکی وه‌ها    گرنگدا، لەهەموو کات زیاتر پێویستمان بە یەکێتی هەیە، هەروەها لەم قۆناغەدا بۆ سەرکەوتنی گەلەکەمان و هەم بۆ پێکهێنانی یەکێتی نەتەوەیی، من لەو باوەڕەدام کە کەنەکە ڕۆڵی خۆی دەبینێت و مۆری خۆی لە خەباتی گرنگ دەدات”
من ده‌توانم چه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌ك له‌سه‌ر ئه‌م قسه‌ بێسه‌روبه‌رانه‌ی قه‌ریلان بنوسم به‌ڵام لێره‌دا هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ده‌ڵێم له‌ سه‌ره‌تای قسه‌کانییه‌وه‌ تاکو  کۆتاییه‌که‌ی ،‌ هیچی له‌ خزمه‌تی کێشه‌ی کورددا نییه‌ و  زۆر  ئازادانه‌ و بێ منه‌تیش دژایه‌تی هزر و حه‌ل و پلانی ئۆجه‌لان  بۆ لابه‌لاکردنه‌وه‌ی کێشه‌ی کورد له‌ هه‌ر به‌شێکی کوردستاندا، ده‌کات .  وشه‌ی سواوی یه‌کێتی کورد ته‌نها بارزانی و تاڵه‌بانی نه‌وشیروان مسته‌‌فا به‌کاریده‌هێنن ، ده‌نا ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌لفوبایه‌کی مێژو و سیاسه‌ت و  پێکهاته‌ی نه‌ته‌وه‌   ‌ بزانێت ، ده‌زانێت که‌ یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ وجودی نییه و  هه‌رگیزیش نه‌بووه‌ ‌ .  نه‌ته‌وه‌ نه‌ له‌ که‌ڵچه‌ردا و نه‌ له‌ زماندا یکگرتوو نه‌بووه‌ وناشبێت ، هه‌موو نه‌ته‌وه‌کان له‌  چین پێكهاتوه‌و  به‌رژه‌وند و ناکۆکی چینایه‌تییان هیچ وه‌خت ڕێگا نادات که‌ یه‌کبگرن ، حیزبچێتی و  سه‌رکرده‌چێتی و  ده‌سه‌ڵاتخوازیش  هه‌روه‌کو  چۆن ڕه‌نگدانه‌وه‌ی نه‌بوونی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییه‌ ، هه‌ر ئاواش ئه‌وه‌نده‌ی  دیکه‌ له‌ت و په‌تیان ده‌کات و یه‌کگرتنیان هه‌رگیز  له‌ خه‌ون تێناپه‌ڕێنێت.
ئه‌مه‌ی که‌ قه‌ریلان ده‌ێڵێت دژی ڕۆحی هزری ئۆجه‌لان و ‘ بوکچینی’ مامۆستایه‌تی  که‌ کۆنفیدراڵیزمی دیمۆکراتیکه‌ ، ناسێنترا‌ڵیزمه‌ / ناناوه‌ندگه‌ریی، یه‌کگرنتی  خه‌ڵکانی وڵاته‌که‌ به‌ جودایی  نه‌ته‌وه‌یی و ڕه‌گه‌زیی  و دینی  و مه‌زهه‌به‌کانیان ‌ له‌و ‌ کۆنفیدراڵیزمه‌دا‌ ، له خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریی‌ دامه‌زراندنی یه‌کێتی کۆنفیدراڵیزمدا‌ .  نه‌ك سه‌ربه‌خۆیی نه‌ته‌وه‌یی  و  ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی .
‌ قسه‌کانی ‌ 30/12/15 ی قه‌ریلان پشتڕاستکردنه‌وه‌یه‌كن  بۆ  قسه‌کانی مانگی سێبته‌مبه‌ری، که‌  ده‌ڵێت  :” ئه‌و به‌رخۆدانه‌ى ئێستاى باکوورى کوردستان به‌رخۆدانێکى نه‌ته‌وه‌یه‌ و ده‌بێت هه‌مو هێزه‌ کوردستانیه‌کان پاڵپشتى بکه‌ن ، چونکه‌ ئه‌م به‌رخۆدانه‌ بۆ ته‌واوى کورد و                        ..
هیوامان هه‌یه‌ سیاسیه‌کانى باشوورى کوردستان به‌هێزتر پشتیوانى له‌باکوورى کوردستان بکات”
قه‌ریلان یا زۆر سیاسییانه‌ یا زۆر بێئگایانه‌ قسه‌ ده‌کات ئه‌م داخوازییه‌ گرنگه‌ و ئه‌م ئه‌رکه‌ قورسه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌ ده‌خاته‌ سه‌رشانی ‌هیزو لایه‌نه‌ سیاسییه‌کانی باشوور .  من تێناگه‌م بۆچی ئاوا به‌ خشکه‌یی  خۆی له‌ هه‌ڵوێسته‌کانی حکومه‌تی هه‌رێم سه‌باره‌ت به‌و ‌ ڕوداوانه‌ی که‌ ڕویداوه، لاده‌دا‌  . كێ بوو  له‌شکری ده‌وڵه‌تی تورکیا و داعشی ‌هێنایه‌ سه‌ر  کوردستان و  بۆچی هێنانی ؟ ئه‌وه‌ حکومه‌تی هه‌رێم نییه‌ که‌ ته‌وقی ئابوری له‌سه‌ر ڕۆژاوا داناوه‌ ؟ ئه‌وان نین که‌ ڕێگرن له‌ چاره‌سه‌ری بریندارانی جه‌نگاوه‌رانی  یه‌په‌ژه‌ و یه‌په‌گه‌ ‌ له‌ جه‌نگی دژ به‌ داعشدا له‌ خه‌سته‌خانه‌کانی ژێر ده‌سه‌ڵاتیاندا؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین ته‌نانه‌ت ڕێگاناده‌ن که‌ جه‌نازه‌ی گیانبه‌ختکردوانی باکور و ڕۆژاوا له‌ ناو یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌  و گه‌ریلاکاندا بۆ ناشتنیان به‌ که‌سوکاریان بسپێرێن؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین که‌ ڕێگا ناده‌ن هاووڵاتیانی باشور و ڕۆژهه‌ڵات و بێیانه‌ سنوریان ببه‌زێنن  بۆ  کۆمه‌ك به‌ ڕۆژاوا ؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین له‌ پیلانگێڕاندان له‌گه‌ڵ تورکیادا، دژیان وا جارێکی دیکه‌ش له‌شکری ده‌وڵه‌تی تورکیایان هێناوه‌ته‌ سه‌نجار بۆ گیانی ئه‌وان؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین که‌ چه‌نده‌ها بنکه‌ی سه‌ربازی له‌شكری تورکیایان له‌ خاکی کوردستاندا مۆڵه‌ت پێداوه‌؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین که‌ خوێن ده‌به‌خشنه‌ خوێنبه‌ره‌کانی ده‌وڵه‌تی تورکیا و هێزه‌کانی داعش به‌ فرۆۆشتنی نه‌وتی هه‌رزان و کارئاساکردن بۆیان و  هێنانی زیاتر له‌ 4000 کۆمپانیای تورکی بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین ڕۆژێك له‌ ئه‌مه‌ریکا و ڕۆژێک له‌ وڵاتێکی ڕۆژاو و ڕۆژێکی دیکه‌ له‌ یه‌کێك له‌ پاشا و میر نشینه‌کانی که‌نداون که‌ خاڵی یه‌که‌می ئه‌جه‌نده‌ی کۆبوونه‌وه‌کانی نێوانیان له‌ناوبردنی ئێوه‌یه‌؟
ئه‌ی  چۆن دڵت به‌ گۆڕان خۆشده‌بێت و ئه‌و داخوازییه‌ی لێده‌که‌یت که‌ تا ئه‌م چرکه‌یه‌ هیچ هه‌ڵوێستێکی فیعلی نه‌ دژ به‌ پارتی و نه‌ له‌ قازانج به‌ ڕۆژاوا و باکور نییه؟‌   خۆ  یه‌کێتیش هه‌روه‌کو ئه‌وان تاوانباره‌ .  ئه‌مان هه‌ر هه‌موویان بۆ حاڵی خۆیان زۆر  زیره‌کن و ده‌زانن چیده‌که‌ن ،  یارمه‌تیدانی ئه‌وان به‌ بزوتنه‌وه‌ی ڕۆژاوا و باکور یانی کۆمه‌كکردن به‌  له‌ناوبردنی خۆیان ، یانی  هه‌ڵکه‌ندنی چاڵ  بۆخۆیان ،  چونکه‌ به‌ڕێکردنی هه‌مان مۆدێلی ڕۆژاوا له‌ باشووردا یانی تیاچونی ئه‌وان.

ده‌میرتاشیش له‌ سه‌فه‌ره‌که‌ی بۆ ئه‌مه‌ریکا  له‌‌ سه‌ره‌تای مانگی دیسه‌مبه‌ردا له‌ کۆبوونه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌دا له‌ واشنگتۆن وتی  “..بێ كەموكوڕی نین، بەڵام دەتوانم بڵێم كە زۆر بەرەوپێشچووین، بەئاراستەی وەدیهێنانی یەكێتی نەتەوەیی . لە مەهابادەوە بۆ قامیشلی و هەولێر و سنە، هەموومان بە یەك ئاراستەدا دەڕوانین. بەبۆچوونی من، لە سەتەی ٢١دا گەیشتووینەتە خاڵێكی مەزن بۆ ئەوەی كورسی خۆمان لەنێو خێزانی نەتەوە شكۆمەندەكاندا هەبێت و وەك دەوڵەت بژین”
ئاشکرایه‌ که‌ ده‌میرتاش لێره‌دا وه‌کو هاوسه‌رۆکی هه‌ده‌په‌ قسه‌ ناکات ، وه‌کو هاووڵاتییه‌کی تورکیا که‌ با‌نگه‌شه‌ی بۆ کرده‌وه‌ ، قسه‌ ناکات ، به‌ڵکو وه‌کو بارزانی قسه‌ ده‌کات .  ئه‌وه‌ی له‌بیرچۆته‌وه‌ که‌ ئه‌و ئامانجی له‌ باکور و تورکیا خۆسه‌ری دیمۆکراتی و کۆنفیدراڵیزمی دیمۆکراتیکه‌ ‌ نه‌ك هه‌وڵی شه‌کاندنه‌وه‌ی ئاڵای ده‌وڵه‌تی کوردستان و خوازیار  و پێشبینکه‌ری ئاڵای ده‌وڵه‌تی کوردی له‌نێو  “ئه‌و خێزانه‌ شکۆمه‌نده‌”ی که‌ بۆ جارێکیش له‌سه‌ر کوردی باکور دژی تورکیا نه‌هاتۆته‌ قسه‌. دوای ئه‌مه‌ش  کام یه‌کێتی کورد ، ئه‌و‌ به‌وه دڵی خۆشه‌  که‌ چه‌ند هه‌زارێك له‌ کوردانی باشور و ڕۆژهه‌ڵات له‌ناو هێزه‌کانی یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ و په‌که‌که‌ له‌ چه‌ند ملۆێنێک گه‌نجی کورد، به‌شدارن؟!!   باشه‌ خۆ له‌ سه‌دا 30 هێزی یه‌په‌گه‌ غه‌یره‌ کوردن دوای ئه‌وه‌ ئه‌ی چیده‌ڵێت به‌و  چه‌ند سه‌د که‌سه‌ بێیانانه‌ی که‌ له‌ وڵاتانی دونیاوه‌ خۆیان كێشکردوه‌ بۆ کۆمه‌ك و هاوکاری بزوتنه‌وه‌که‌؟!!

درێژه‌ی هه‌یه‌

زاهیر  باهیر:
به‌شی دووهه‌م:
که‌موکوڕییه‌کان  چیین؟
ده‌بێت له‌ ڕاپۆرتی سه‌فه‌‌ره‌که‌ی مانگی ئایاری 2014 مه‌وه‌ بۆ ڕۆژاوا ، ده‌ستپێبکه‌م  که‌ له‌ دوو به‌شی سه‌ره‌کی پێکهاتبوو،  یه‌که‌میان سه‌باره‌ت به‌و  واقیعه‌ی ئه‌و کاته‌  بوو که‌ له‌ ڕۆژاوادا ده‌گوزه‌را و چۆنێتی دروستبوونی پێگه‌ ئابوریی و کۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسییه‌کانی بوون که‌ وه‌کو  وێنه‌ گرتنه‌وه‌یه‌کی  حه‌قیقی ئه‌وێ وابوو  .  به‌شی دووهه‌می، که‌ ” مه‌ترسی و پێشبینیه‌کان” بوون ، که‌ پێموانییه‌ له‌به‌ر درێژی ڕاپۆرته‌که‌ که‌ زیاتر له‌ 50 لاپه‌ڕه‌ بوو، خوێنه‌ر زۆر دیقه‌تی له‌و به‌شه‌ گرنگه‌ی ڕاپۆرته‌که‌م دابێت .  لای خۆمه‌وه‌  ئه‌و به‌شه‌م ‌ زۆر  به‌ گرنگ ده‌زانی ، چونکه‌ داهاتوی ڕۆژاوام له‌و  مه‌‌ترسیانه‌دا ده‌بینییه‌وه‌ ، که‌ ده‌ستنیشانم کردبوون ، جگه‌ له‌ مه‌ترسی هێزی داعش که‌ تا ئه‌و کاته‌ نه‌بووبووه‌‌ هێزێکی وا تۆکمه‌ی مه‌ترسیداری دوژمنی هه‌موو گیانله‌به‌رێك و هه‌تا ژینگه‌ش .
به‌شێکی زۆری ئه‌م گرفتانه‌شی که‌ ئێستا ڕووبه‌ڕووی ڕۆژاوا ده‌بنه‌وه‌ و  ڕه‌نگه‌ داهاتوی  ئه‌و ئه‌زموونه‌ گه‌وره‌ و به‌هاکانی، دیارببکه‌ن ، به‌شێکیان  ئه‌و گرفتانه‌ن که‌ من په‌نجه‌م بۆ ڕاکێشاون  به‌ڵام گه‌وره تر و ئاڵۆزتر و مه‌ترسیدارتر بوون، له‌ واقیعی  ئه‌گه‌ره‌کانی منه‌وه‌ گوێزراونه‌ته‌وه‌ بۆ واقیعه‌که‌ی خۆیان  و بوونه‌ته‌ حه‌قیقه‌ت.
هه‌ندێك له‌و  که‌مووکوڕییانه‌  بچوکن و له‌ ماوه‌یه‌کی کورتدا ده‌توانرێت چاره‌سه‌ربکرێن.  ئه‌وانی دیکه‌یان گه‌وره‌ن و تا ڕه‌ده‌یه‌كیش ئاڵۆزن و کارێکی زۆری ده‌وێت تاکو  به‌سه‌ریاندا سه‌رکه‌ویت‌.   گرفته‌کان هه‌ر ئه‌وه‌ نیین که‌ ڕۆژانه‌ بێن و بڕۆن تاکو ئێمه‌ بتوانین لێیان گه‌ڕێین و بیانده‌ینه‌ ده‌ستی ڕۆژگار.  به‌پێێچه‌وانه‌وه، هه‌ندێکیان ئه‌وه‌نده‌ گه‌وره‌ن که‌ کارایی خۆیان له‌سه‌ر بزوتنه‌وه‌کان به‌ قورسی داده‌نێن و  ته‌نانه‌ت ئاینده‌شیان دیاریده‌که‌ن له‌و ئاراسته‌یه‌ی که‌ ده‌یگرنه‌ به‌ر ‌ .
من لێره‌دا گرفته‌کان  له‌ چه‌ند خاڵێکدا کۆه‌ده‌که‌مه‌وه‌ ‌ تاکو  خوێنه‌ر  به‌ ئاسانی لێیان تێبگات:
میدیا و زمانی به‌کارهێنراو:
گه‌ر به‌وردی هه‌واڵه‌کانی  ‘ ڕۆژنیۆز’ و  ئه‌وانه‌ی که‌ ده‌خرێنه‌  سه‌ر‌ فه‌یسبوك و  دیمانه‌کان و هه‌ندێکی دیکه‌یان بخوێنیته‌وه و گوێ له‌ که‌ناڵی  ‘ستێرك’ بگرین، ده‌بینین که‌  زمانێکی ڕایسستانه‌ به‌کارده‌هێنرێت  .  به ‌به‌رده‌وامی ئێمه‌ ده‌بینین ده‌ڵێت ‘ پۆلیسێکی تورك’  ، ‘هێزی تورك’ ،’ هێزه‌ تورکه‌کان’ ، ‘ جه‌ندرمه‌کانی تورك’ ، ‘ حکومه‌تی تورك’ یا ‘ ده‌وڵه‌تی تورك’  زۆری تر له‌مانه‌ به‌کارده‌هێنرێت .  من ده‌زانم که‌ ئه‌وانه‌ی ئه‌و  جۆره‌ زمانه‌ به‌کارده‌هێنن ڕایسست نین ، به‌ڵام   پرۆفیشناڵیش نین ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌ربڕینی ئه‌و زمانه‌ له‌ هه‌ر سه‌رچاوه‌یه‌که‌وه، بێت، له‌ خانه‌ی ڕایسیسمدا خۆی ده‌بینێته‌وه و له‌گه‌ڵ په‌یامی ئۆجه‌لان و  داخوازی ئامانجی ئیستای په‌که‌که‌ و په‌یه‌ده‌دا یه‌كناگرێته‌وه‌ .  ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ ڕه‌نگه‌ ڕاستیشی  تیادا نه‌بێت.  باشه‌  تۆ  چوزانی که‌ ئه‌و ‘ پۆلیسه’   ئه‌و ‘ جه‌ندره‌مه‌یه‌ ‘ ئه‌و  ‘ که‌سه‌ کوژراوه’‌  یا ‘ بکوژه’  تورکه؟ ‌ ئه‌ی بۆ کورد نه‌بێت ؟.  هه‌تا تورکیش بێت ده‌بێت بوترێت ” پۆلیسێکی ده‌وڵه‌تی تورکیا ، جه‌ندرمه‌یه‌کی هێزه‌ فاشییه‌کانی حکومه‌تی تورکیا”  .
گومان له‌وه‌دا نییه‌ که‌ خه‌ڵکانێكی زۆری کوردیش ده‌سه‌ڵاتداره‌ و  له‌ ده‌سه‌ڵاتدایه‌ و خزمه‌تی ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ ده‌که‌ن ، با به‌ کوردیش قسه‌نه‌که‌ن و نه‌هی کوردبوونیشیان بکه‌ن ته‌نانه‌ت پارتی دینی کوردی هه‌یه‌ و به‌رگریی له‌  ئاکه‌په‌ ده‌کات .
خۆبه‌دوورگرتن له‌ به‌کارهێنانی ئه‌م جۆره‌ زمانانه‌ له‌و  میدیایه‌دا   زه‌رورییه‌ و  ده‌بێت زمانیان له‌و  جۆره‌ وشه‌ و ده‌سته‌اژانه‌، پاکژ بکه‌ن .  من تێناگه‌م بۆچی له هه‌مان ‌ میدیادا وشه‌یه‌کی سێکسیزم یاخود سوکایه‌تی به‌ ئافره‌ت نابینرێت ، به‌ڵام له‌م بواره‌ی دیکه‌دا ناتوانرێت ڕیشه‌کێش بکرێت؟!!
چۆن ده‌بێت میدیایه‌کی ئاوا تایتڵی ‘ چه‌ته’  بۆ  داعش دانێت و ‌ به‌ ‘ چه‌ته’ ناویان به‌رێت.   ئه‌م زمانه‌ش بووه‌ته‌ زمانێكی باو و هه‌موو ڕۆشنبیرانی کورد له‌ هه‌موو بواره‌کانی میدیادا ، که‌ دێنه‌ سه‌ر باسی داعش هه‌ر ئه‌وه‌ به‌کار ده‌هێنن .   ده‌بێت به‌ ویژدانه‌وه‌ باس له‌ ‘چه‌ته‌’ بکرێت ‘چه‌ته’‌  له‌ زۆربه‌ی کرده‌وه‌کانیاندا ته‌نها کاروان و رێپێگیراوانیان ڕووتکردۆته‌وه‌،  که‌ی کوشتونی ؟ که‌ی ده‌ستدرێژی کردۆته‌ ‌ سه‌ر ئافره‌ت و که‌ی کوشتونی ؟  که‌ی بازاڕفرۆشی  کردون؟، چه‌ته‌ که‌ی دوژمنی زیاتر له‌ 4 ملیار دانیشتوی ئه‌م جیهانه‌ بووه‌؟   چه‌ته‌ که‌ی دوژمنی گیانله‌به‌ر و ئاژه‌ڵ و سرشت بووه‌؟    شه‌رمه‌زاریی و پاکانه‌یه‌ بۆ داعش و   هه‌ژاری زمانه‌وانییه‌ ‌ که‌  بۆ  داعش وشه‌ی ‘چه‌ته’ ی  ‌ زمانی کوردی   به‌کاربهێنرێت  .
دیسانه‌وه‌ وشه‌ی ‘ شه‌هید’ بۆ  گیانبه‌ختکراوان به‌کار هێنراوه‌ و ده‌هێنرێت، که‌ وشه‌ی شه‌هید و ڕیشه‌ی وشه‌که‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ دین ، که‌ له‌ کاتێکدا زۆربه‌ی زۆری جه‌نگاوه‌ره‌کانی یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ و گریلاکان دیندار/ ئایندار نین و سه‌ر به‌ پارتێكی عه‌لمانین .
ئه‌م زمانه‌ ڕایسسته‌ بێ مانایه‌ ‌ ته‌نها له‌ میدیای ئه‌وان له‌  ئه‌وروپا و باشوور  و  باکوردا زاڵه‌ ده‌نا له‌ ڕۆژاوادا ئه‌م زمانه‌ یا نابیستی یا به‌ده‌گمه‌ن دێته‌ به‌رگوێت ئه‌ویش ،مه‌گه‌ر له‌ لایه‌ن کورده‌ ڕۆژهه‌ڵاتی و باشورییه‌کانه‌وه، بێت‌ .
ئه‌م زمانه‌ ڕایسستانه‌  ته‌نانه‌ت له‌  قسه‌ و دیمانه‌ی به‌رپرسانیشدا ده‌یانبیستیت.  بۆ نموونه‌ بڕوانه‌ قسه‌کانی  موراد قه‌ریلان بۆ ڕۆژنیوز له‌ 30/12/15 دا :       “له‌باکوورى کوردستان گه‌لى کورد له‌به‌رامبه‌ر توندوتیژى و زوڵمى ده‌وڵه‌تى تورک خۆبه‌رێوه‌به‌رى رێگه‌یاندووه‌ ، رۆژانه‌ش هاوڵاتیان ، ژن و منداڵ له‌لایه‌ن پۆلیس و سه‌ربازانى تورک تیرۆرده‌کرێن..” قه‌ریلان درێژه‌ به‌ قسه‌کانی ده‌داو سه‌باره‌ت به‌ هه‌ڵوێستی هه‌رێم له‌ باشوردا ده‌ڵێت  “له‌و چوارچێوه‌یه‌دا هیودارین ته‌واوى سیاسه‌تى کوردیش ئه‌مه‌ ببینێت و پشتگیرى بکات ، له‌به‌رامبه‌ر ره‌فتاره‌کانى ده‌وڵه‌تى فاشیست و داگیرکه‌رى تورک خاوه‌ن هه‌ڵوێست بێت..”
ئاخر ئه‌مه‌ کاره‌ساته‌ که‌ ئه‌م جۆره‌ ئاخاوتنه‌ له‌ زاری سه‌رکرده‌ی سه‌ربازی هیزی په‌که‌که‌ و ئه‌ندامێکی سه‌رکردایه‌تییه‌وه، ‌ بێته‌ ده‌ره‌وه‌.  ئه‌م قسه‌ و هه‌ڵوێستانه‌ هه‌موو ڕێسه‌که‌ی ئۆجه‌لان ده‌کاته‌وه‌ به‌ خوری، چونکه‌ له‌ ئاستێکی ئاوادا یا ده‌بێت ده‌مت داخه‌یت یا که‌ قسه‌ ده‌که‌یت ده‌بێت ڕه‌نگدانه‌وه‌ی سیاسه‌تی سه‌ره‌کی پارته‌که‌ت ، بزوتنه‌وه‌که‌ت بێت.
ته‌نانه‌ت سه‌لاحه‌دین ده‌ممیرتاشیش ناوبه‌ناو ده‌که‌وێته‌ ئه‌و هه‌ڵه‌وه‌  هه‌ندێك جار  وه‌کو که‌سێکی ناشینالیستی بزوتنه‌وه‌ی کوردی قسه‌ده‌کات.  من له‌ خاڵێكی دیکه‌دا به‌ به‌ڵگه‌وه‌ دێمه‌وه‌ سه‌ری.
ڕۆژنیوزی 05/01/2016 ده‌ڵێت :  ساڵح موسلم پێشره‌وه‌یه‌کانی هێزه‌کانی سوریای دیموکراتیک و کۆنترۆڵکردنی ئه‌و هه‌رێمانه‌ له‌ده‌ستی داعشدان به‌گرنگزانی و هاوکات کاردانه‌وه‌ دوژمنکاریه‌کانی تورکیا له‌م رووه‌وه‌ ره‌خنه‌ کرد و وتی:” چی‌ په‌یوه‌ندیه‌کی به‌تورکیاوه‌ هەیە سه‌باره‌ت به‌ده‌وڵه‌تێکی تر هێڵی سور دیار بکات، کاربەدەستانی تورکیا چاوی بینینی هاوکاری هێزه‌ عه‌رب، سوریانی و تورکمان و گروپه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کانی له‌گه‌ڵ کوردان نیه‌، تورکیا و سوریا وه‌کو یه‌کن، سوپای تورک له‌سنور ده‌ستی به‌کوشتنی هاوڵاتیانی مه‌ده‌نی رۆژئاوای کردوه‌، به‌ڵام مرۆڤکوژیه‌کانیان ناتوانێ بەر به‌سه‌رکه‌وتنه‌کانمان بگرێت”
به‌ڕای من کارکردن بۆ  پاکژکردنی زمانیان و  گونجاندنی له‌گه‌ڵ ئامانجی  شۆڕشی کۆمه‌ڵایه‌تیدا، کارێکی گران نییه‌ و  به‌دانانی لیژنه‌یه‌کی پیاچونه‌وه‌ی ئه‌و  هه‌واڵ و  باسوخواسانه‌، ده‌توانرێت ڕیشه‌کێش بکرێن  هه‌رکه‌سێکیش زمانه‌که‌ی چاکنه‌کات  جه‌نده‌ها شێوه‌ هه‌یه، ده‌توانرێت ‌ بگیرێنه‌ به‌ر بۆ  هێنانه‌وه‌ سه‌رخه‌تی نوسه‌ره‌که‌ی ، هه‌واڵنوسه‌که‌ی یا که‌سی دیمانه‌که‌ر.
درێژه‌ی هه‌یه‌

زاهیر  باهیر

له‌نده‌ن
30/01/2016

به‌شی یه‌که‌م

وتارێکی زۆر  له‌  خه‌ڵکانێکی جیا جیاوه‌  ، کورد که‌متر ، به‌ڵام بێیانه زۆر ‌ زیاتر ‌ سه‌باره‌ت   به‌ لایه‌نه‌ پرشنگدار و  باشه‌کانی ئه‌زموونی ڕۆژاوا و  سه‌رجه‌می ڕوداوه‌کانی نوسراوه‌.   من خۆم یه‌كێکم له‌و که‌سانه‌ی که‌ چه‌نده‌ها وتار و  به‌ ده‌یه‌ها دیمانه‌ی ته‌له‌فزووێنی و ڕادوێی ئه‌نارکستانی  فه‌ره‌نسی و یۆنانی  و ئیتاڵی و شوینه‌کانی دیکه‌  و له‌گه‌ڵ ڕۆژانامه‌ و گۆڤاری بێیانه‌دا  کردوه‌ و ‌ له‌  چه‌نده‌ها  میتینگیش نه‌ك هه‌ر له‌ بریتانیا به‌ڵکو  له‌ وڵاتانی دیکه‌ش  که‌ هه‌ندێکیان بۆ من گیراوه‌   قسه‌م ‌ له‌سه‌ر  به‌هاو  نوێیه‌تی بزوتنه‌وه‌یه‌کی ئاوا که‌ لانی که‌م 60 ساڵه‌ ده‌رنه‌که‌وتوه‌ته‌وه‌‌ جگه‌ له‌وه‌ی زاپێتێستا ،  ئه‌مه‌ بێ له‌ به‌شداری کردنم له‌ ده‌یه‌ها کۆبونه‌وه و ده‌ربڕینی ناڕه‌زایی و  خۆپیشاندان که‌ بۆ هاوکاری ڕۆژاوا و‌  قسه‌وباسی  له‌سه‌ر کراوه‌ .  هاوکاتیش سه‌رکه‌وتوبووم له‌  کردنی  ئه‌زموونی  ڕۆژاوا به‌ خالێکی نێو ئه‌جه‌نده‌ی میتینگه‌ گرنگه‌کانی  ساڵی 2014 و 2015 ی  ڕۆژی په‌رتوکی ئه‌نارکستان له‌ له‌نده‌ن.   هه‌ر ئه‌مه‌ش بوه‌ هۆکارێک که‌ له‌ شاره‌کانی دیکه‌ و  هه‌ندێك وڵاتانی دیکه‌ش‌  کرایه‌‌ ئه‌جه‌نده‌ی ڕۆژی په‌رتوکی ئه‌نارکستان.

هه‌ڵبه‌ته‌ قسه‌ی من به‌ ته‌نها له‌سه‌ر ڕۆژاوا نییه‌ به‌ڵکو به‌شی باکوری-شه‌  که‌ من هیوایه‌کی زۆرم پێوه‌ گرێداوه‌ و‌ تا ئێستاش هه‌ر وایه‌ ، بۆ ئه‌مه‌ش دووجار چومه‌ته‌ باکور و  له‌سه‌ر چونه‌کانیشم ڕاپۆرتی دوور و درێژم نوسیوه‌.

ئه‌م درێژدادڕییه‌ی  سه‌ره‌وه‌م بۆ باسکردنی خۆم و هه‌ڵنانم و منه‌تکردنم به‌سه‌ر ئه‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌دا ، باکور و ڕۆژاوا نییه‌، ( ببورن گه‌ر ئه‌و ده‌نگه‌  له‌ خوێندنه‌وه‌یدا بداته‌وه‌)  به‌ڵکو ته‌نها بۆ ئه‌وه‌یه‌  که‌خوێنه‌ری ئه‌م وتاره‌ بزانێت که‌ من له‌ هه‌ڵوێستی هاریکاریانه‌ و  کۆمه‌که‌وه‌ ، یا هه‌ڵوێستی کورد وته‌نی ” دۆستم ئه‌وه‌یه‌ ده‌مگرێنێت و دوژمنم ئه‌وه‌یه‌ ده‌مخه‌نێنێت”  ، سه‌رنجه‌کانم ده‌خه‌مه‌ پێشچاوی خوێنه‌ر.  هاوکاتیش په‌یمانیش ده‌ده‌م  تا نه‌بینم  ئاڕاسته‌ی ئه‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ ده‌ڕوات که‌ بانگه‌شه‌ی ده‌کات ، ئاماده‌م به ‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك ته‌نانه‌ت به‌ ڕۆحی  خۆشم خزمه‌ت به‌و بزوتنه‌وانه‌ ‌ بکه‌م.  له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ، گه‌ر خوێنه‌ریش به‌ هه‌ڵوێستێکی دژ به‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌ی، ده‌زانێت و هه‌ر شتێك ده‌ڵێت گه‌ردنی ئازا بێت و  خۆشی له‌ ژیاندا هه‌ر ئازاد بێت، چونکه‌ من باوشم به‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌دا له‌به‌ر کوردایه‌تیکردن و قه‌ومچێتی نه‌کردوه‌ ، به‌ڵکو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ هه‌ردوك بزوتنه‌وه‌، تا ڕاده‌یه‌ك ڕێڕه‌يوێکی ئه‌نارکستیانه‌یان گرتوه‌ و  به‌تاڵیش نیین‌ له‌ که‌مو کوڕی .

ئه‌وه‌ی که‌ ماوه‌ته‌وه‌‌ بیڵێم ، پێشئه‌وه‌ی بچمه‌ سه‌ر کرۆکی باسه‌که‌م ، ئه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌وڵده‌ده‌م به‌ ویژدانه‌وه‌  و به‌ به‌ڵگه‌ وه‌‌ قسه‌ بکه‌م  مه‌به‌ستیشم به‌ئاگاهێنانه‌وه‌یه‌، تاکو فشارێك له‌ ده‌ره‌وه‌ له‌سه‌ر به‌رپرسان و داڕێژه‌نه‌رانی پلان ، بۆ پڕکردنه‌وه‌ی ئه‌و که‌لێنانه‌ی که‌ له‌ بزوتنه‌وه‌کاندا به‌ تایبه‌ت ڕۆژاوادا هه‌یه، دروستبێت‌.  سه‌کۆی ئه‌نارکیستانی کوردستان، که‌ من براده‌ێکیم، ساڵی پار و پێشتریش  له‌ ڕێگای چه‌ناڵه‌ فه‌رمییه‌کانی بزوتنه‌وه‌که ‌و ئۆرگانه‌کانییه‌وه‌ ‌ و  قسه‌کردن له‌گه‌ڵ به‌رپرساندا ڕه‌خنه‌کانی خۆی  پێڕاگه‌یاندوون ، نه‌ك جارێک به‌ڵکو دوو چاریش به‌ڵام ، به‌داخه‌وه‌ که‌ ئه‌وان هه‌ر وه‌ڵامیشیان نه‌داینه‌وه‌ چجای ئه‌وه‌ی که‌ بڵێن هاوڕێیان ئه‌وه‌ وایه‌ یا وانییه‌.

که‌موکوڕییه‌کان  بۆچی ؟

ئه‌وه‌ی که‌ بزوتنه‌وه‌یه‌کی  پاکژ و بێ که‌موکوڕی بوێت ، یا له‌ دونیای که‌تواریی  نه‌گه‌یشتووه‌ ، یا هه‌ر ده‌یه‌وێت هه‌موو که‌س و بزوتنه‌وه‌که‌ش به‌ویست و ئاره‌زوی ئه‌و بڕوات.   خودی ژیان ڕاسته‌ڕێگایه‌کی بێ پێچ و په‌نا نییه‌،  وه‌کو پێشتریش له‌ وتارێکی دیکه‌مدا په‌نجه‌م بۆ ڕاکێشاوه‌ ، بزوتنه‌وه‌ ، بزوتنه‌وه‌ی خه‌ڵكه‌ و خه‌ڵکیش پێکهاته‌ی تاکه‌کانی کۆمه‌ڵه‌ و تاکه‌کانیش  به‌ ده‌یه‌ها داوه‌وه‌ به‌ خراپییه‌کان و  پاشه‌ڕۆی ئه‌م سیسته‌مه‌وه‌ به‌ستراونه‌ته‌وه‌.  هه‌ر چۆن بته‌وێت و هه‌ر ‌ هه‌نگاوێک به‌کرده‌وه‌  بگرینه‌به‌ر  تاکو ‌ هه‌ندێك شت له‌ ئێستادا ڕه‌تبکه‌ینه‌وه‌   هه‌وڵه‌کان له‌ سنورێکی دیاریکراو  ده‌رناچێت ،  ‌ ئیدی له‌هه‌ر شێوه‌یه‌کدا  بانگه‌شه‌ی پاکێتی خۆمان و کامڵی ئه‌نارکستێتی و سۆشیالیستی خۆمان   بکه‌ین،  له‌به‌رئه‌وه‌ی  که‌ ژیانمان له‌ نێو ‌ سیسته‌مه‌که‌دا ‌ سنورێکی دیاریکراوی بۆ نه‌خشاندوین،‌  خۆڕزگارکردنمان لێی، کارێکی  مه‌حاڵه،‌  مه‌گه‌ر  ژیانێکی دێوانه‌یی بێ هووده‌یی‌ بژین.

ئه‌مه‌ی سه‌ره‌وه‌ش به‌رانبه‌ر به‌ ڕۆژاو و باکور و کۆمه‌ڵی کوردی و تاکی کورد، هه‌ر ڕاسته‌ .  ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌  گه‌ر تۆزێك به‌ ویژدانه‌وه‌  له‌و بزوتنه‌وه‌یه‌  ڕابمێنین و  ئه‌مجا دادگایی بکه‌ین ، ده‌بێت  نه‌ک هه‌ر باره‌که‌ی/کۆڵه‌که‌ی  به‌ڵکو سه‌رباره‌کانیشی ، به‌تایبه‌ت له‌  بزوتنه‌وه‌ی  ڕۆژاوادا  ببیبین وه‌کو : بوونی له‌ شه‌ڕدا به‌به‌رده‌وامی، مه‌ترسی شه‌ڕی ناوخۆ و هاتنه‌وه‌ی ئه‌سه‌د و  ده‌وڵه‌تی فاشی تورکیا و  ئابڵوقه‌دانی ئابوری و سیاسی و ڕۆشنبیری و کۆه‌مه‌ڵایه‌تی و  هه‌بوونی دوو پارتی سیاسی هیراشی که‌ به‌ته‌واوی له‌ پشتی  ئه‌و بزوتنه‌وانه‌وه‌ن تا ڕاده‌ی دانانی پلان و پرۆژه‌ بۆیان ….گه‌لێکی دیکه‌ .  هه‌موو ئه‌مانه‌ قورسیی دیکه‌ ده‌خه‌نه‌‌ سه‌ر شانی ئه‌و بزوتنه‌وانه‌،  به‌تایبه‌ت ڕۆژاوا ، هه‌ر ئه‌م هۆکاره‌ش وای لێده‌کات ئه‌گه‌ر بێ ئه‌و  کێشانه‌ی سه‌ره‌وه ‌ گه‌ر  یه‌ك که‌موکوڕی هه‌بێت ، ئه‌م کێشانه‌ی دیکه‌   سه‌نگ و  ژماره‌ی گرفته‌کان  بیگومان زیاد ده‌که‌ن.

ئه‌و‌ که‌سانه‌ی که‌ ڕه‌خنه‌ له‌و بزوتنه‌وه‌یه‌ ده‌گرن به‌ دابڕینی له‌ باره‌‌ کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری و سیاسییه‌که‌ی  که‌ بزوتن و پێشه‌وچونی بزوتنه‌وه‌که‌ی‌  سنوردار کرده‌وه ‌ و له‌و زه‌مینه‌یه‌ی که‌ بزوتنه‌وه‌ی  “به‌هاری عه‌ره‌بی” تیادا ڕویدا و سه‌ره‌نجامه‌که‌ی، به‌ بێ ڕه‌چاوکردنی ئه‌و  بارودۆخانه‌ی سه‌ره‌وه‌، هه‌وڵه‌کانیان یه‌كلایه‌نه‌یه‌.  هه‌روه‌ها حساب نه‌کردنی نه‌بوونی ئه‌و هاریکارییه‌ پته‌وه‌ی که‌ به‌ بزوتنه‌وه‌ی که‌ته‌لۆنیا له‌ ئیسپانیا و ئه‌وه‌ی زاپێتێستای 1994 و هه‌تا ئه‌وه‌ی وڵاتی نیکه‌راگوای ساڵانی هه‌شتاکانی چه‌رخی پێشوو، کرا،  ڕه‌خنه‌کانیان زڕه‌ و بێ به‌ره‌ ، ته‌نها ڕه‌خنه‌یه‌ و هاریکاری و کۆمه‌کی له‌گه‌ڵدا نییه‌ ، ته‌نها سوکایه‌تی پێکردنێتی  و داوه‌ریی تیادا نییه‌.

له‌ بزوتنه‌وه‌ی ڕۆژاوادا دوو هه‌ڵسه‌نگاندن گرنگه‌ و  ده‌بێت  به‌ هه‌ند وه‌ربگێرێن ، ڕه‌نگه‌ ئه‌و کاته‌ حوکمێکی باشتری به‌سه‌ردا بده‌ین.   یه‌که‌میان:  ئایا کاره‌ خراپه‌کانی زۆرتره‌ له‌  کاره‌ باشه‌کانی یا پێچه‌وانه‌که‌ی ڕاسته‌؟ ئایه‌ کێشی کاره‌ خراپه‌کان له‌ کاره‌ باشه‌کانی سه‌نگتره‌  یاخود پێچه‌وانه‌که‌ی؟.  لای من کاره‌ باشه‌کان که‌ ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌  ئه‌نجامیداون‌ و  ئه‌وانه‌ی که‌ به‌دیهێناوه‌  به‌ به‌راورد له‌ گه‌ڵ کاره‌ خراپه‌کاندا و ئه‌و چالاکییانه‌ی که‌ کراون له‌ دیدی مندا ، کاره‌ باشه‌کان زۆر  زیاترن‌ ، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی کاره‌ هه‌ڵه‌کان نه‌گه‌یشتونه‌ته‌‌ قۆناغێک که‌ ڕاستکردنه‌وه‌یان مه‌حاڵ بێت‌ .  دووهه‌م: ئاڕاسته‌ی ئه‌و بزتنه‌وه‌یه.  لای من ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌ هێشتا ڕاسته‌ڕێگای خۆی وننه‌کردووه‌ و به‌و ئاقاره‌دا ده‌ڕوات که‌ بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌کات، لانیکه‌م تاکو ئێستا ئه‌مه‌ وایه‌ ، داهاتوش په‌نجا په‌نجایه‌ و به‌لابردنی ئه‌و زه‌مینه‌یه‌ی که‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ باسمکرد یا لابه‌لاکردنه‌وه‌ ئه‌و کێشانه‌ ، ده‌توانرێت ڕێژه‌ و هیوای  سه‌رکه‌وتنی ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌ زیاتر بێت، بۆ ئه‌مه‌ش ئه‌رکی که‌سانی سۆشیالیست و ئازادیخوازان و چه‌پ و کۆمۆنیست و  نقابییه‌کانه‌  که‌ کۆمه‌کی پێبکه‌ن تاکو سه‌رکه‌وتن مسۆگه‌ر بکات.

درێژه‌ی هه‌یه‌

هەژێن

ئایا تیرۆریزم هه‌ڕه‌شه‌یه‌بۆ سه‌ر ده‌وڵه‌ت؟

                                                                                                     زاهیر باهیر – له‌نده‌ن

                                                                                                                                     23/11/2015

‌‌هێڕشه‌خۆکوژییه‌کانی ئه‌م دواییه‌ی داعش بۆ سه‌ر پاریس، کوشتنی130 که‌س و بریندارککردنی 358 که‌س که‌ له‌ناویاندا ‌زیاتر له‌30 که‌سیان تا ئێستاش له‌ژێر مه‌ترسی مردندان، جارێکی دیکه‌خه‌ته‌ری داعش و سه‌رجه‌می گروپه‌تیرۆریسته‌کانی دیکه‌ی وه‌کو تالیبان و ئه‌لقاعیده‌و بۆکوحه‌رامی، نوێکرده‌وه‌. ‌پاش دوو هێڕشه‌که‌ی داعش له‌پاریس-دا و ئه‌وه‌ی به‌لجیکاش، دیسانه‌وه‌ئه‌وه‌یان سه‌لماند که‌شوێنێك له‌م ئه‌وروپایه‌دا نییه‌ که‌پارێزراو و سه‌لامه‌ت بێت له‌ده‌ست ئه‌وان .

هاوکاتیش حکومه‌ت و ده‌وڵه‌ته‌کانی ئه‌وروپا و ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وروپا ‌له‌هاوکاریکردنی یه‌کدی و یه‌ککه‌وتنیان له‌بواره‌کانی ئاڵوگۆڕکردنی زانیاری و کاری سیخوڕییانه‌له‌سه‌ر گرۆپه‌تیرۆر یسته‌کان و خه‌ڵکانی دیکه‌ش، زیاتر نزیککرده‌وه‌ . ئه‌مه‌جگه‌له‌ده‌رگه‌داخستن به‌ ڕووی کۆچکه‌ران و په‌نابه‌راندا، هاوکاتیش سه‌ربه‌ستی و ئازادییه‌کان و مافی مرۆڤی دانیشتوی وڵاته‌کانیش، که‌متر ده‌کاته‌وه‌.

گه‌ر چاوێك به‌مێژوی زۆر نزیکی کاری تیررۆیستانه‌دا که‌له‌سێبته‌مبه‌ری ساڵی 2001 دا له‌هێڕشی‌سه‌ر تاوه‌ره‌کانی ئه‌مه‌ریکا له‌سه‌رده‌ستی ڕێکخراوی ئه‌لقاعیده‌دا دژی هاووڵاتیانی ئه‌مه‌ریکا، بگێڕین، تاکو ئه‌مه‌ی ئه‌م دواییه‌ی پاریس و مالی و میسر، هه‌ر هه‌مویان دژی خه‌ڵك بوون نه‌ك دژی ده‌وڵه‌ت و سیسته‌مه‌که‌. ته‌نانه‌ت تا ئێستاش ئه‌وه‌ی که‌زانراوه‌نه‌جێنڕاڵێکی سه‌ربازی ، نه‌سه‌رۆکێکی پۆلیس ، نه‌به‌ڕێوه‌به‌ری کۆمپانیایه‌کی گه‌وره‌نه‌سیخوڕێکی پله‌داری سه‌ر به‌ده‌زگه‌سیخوڕییه‌کان و نه‌کاربه‌ده‌ستێکی حکومی – گه‌رچی من خۆزگه‌بۆ ئه‌وه‌ناخوازم- نه‌بوونه‌ته‌قوربانی ئه‌م کاره‌تیرۆرانه‌.   ئه‌مه‌نه‌ك هه‌ر له‌ئه‌مه‌ریکا و ئه‌وروپا ، به‌ڵکو له‌عێراق و ئه‌فغانستان و پاکستان و لیبیا و نه‌یجیریا و کینیا و مالی و بالی و بانکۆك و میسر و ئه‌نده‌نوسیا و لوبنان و فه‌له‌ستین و ئیسرائیل و تورکیا و سوریاش، به‌ده‌گمه‌ن ڕێکه‌وتووه‌که‌که‌سێکی به‌رپرسی حکومی یا پله‌داری ده‌وڵه‌تی به‌رکه‌وتبێت. هه‌میشه‌قوربانییه‌کانی ده‌ستی ئه‌م کاره‌دڕه‌ندانانه‌‌خه‌ڵکانی ئاسایی وڵات بوون و زیاتریش له‌وانه‌که‌سانێك بوون که‌باری کۆمه‌ڵایه‌تی و بژێوییان زۆر خراپ بووه‌، یا منداڵ و ئافره‌ت و پیر و په‌ککه‌وته‌بوون.

ڕۆڵی میدیا و سیاسییه‌کانیش هه‌ر وه‌کو هه‌میشه‌کاریگه‌رانه‌یه‌له‌ئاوه‌ژوکردنه‌وه‌ی ڕاستییه‌کان و شێواندنیاندا . ئیستاش به‌شه‌ڕی “ئێمه‌و ئه‌وان” به‌یه‌کدادانی که‌ڵچه‌ر و ئاینه‌کان” دژ به‌” شێوه‌و شێوازی ژیانمان” ” کینه‌و به‌غیلیبردن پێمان” ” شه‌ڕی نێوان جه‌هاله‌ت و مۆدێرین” ، به‌ئیمه‌ی ده‌ناسێنن . هه‌رگیز په‌نجه‌ی ڕاستی ناخه‌نه‌‌سه‌ر هۆکاره‌کانی ڕودانی ڕوداوه‌کان ، هه‌رگیز باس له‌تیرۆری ده‌وڵه‌ت به‌رامببه‌ر هاووڵاتیانی خۆی و له‌‌ده‌ره‌وه‌ی وڵاته‌که‌شی ناکه‌ن چجای ئه‌وه‌ی که‌ده‌وڵه‌تێك به‌تیرۆریست یا لانیکه‌م به‌سپۆنسه‌ری تیرۆریست، ناوبه‌رن.

ده‌وڵه‌ت و بانق و کۆمپانیا گه‌وره‌کان و که‌نیسه‌و مزگه‌وت له‌ته‌ك میدیادا، سه‌روقونی یه‌کدین و هێزه‌تاریکه‌کانن له‌ پاراستنی ئه‌م سیسته‌مه‌دا.   میدیا و هه‌مو ئه‌و هێزه‌تاریکانه‌ حه‌قیقه‌تی زه‌مینه‌و ژینگه‌ی له‌دایکبوون و گه‌شه‌کردنی تیرۆریزم ، به‌عه‌مدی فه‌رامۆش ده‌که‌ن، به‌قارچکه‌دوومه‌ڵانێکی ده‌زانن که‌له‌خۆیه‌وه‌هه‌ڵتۆقیبێت و گه‌وره‌بووبێت ، سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا و ڕوسیا و وڵاتانی ئه‌وروپا و وڵاتانی دیکه‌ی وه‌کو که‌نه‌‌دا و ئۆسترالیا و داگیرکردنی وڵاتان و لێدانیان له‌وڵاتانی ئیسلامی و لابه‌لانه‌کردنه‌وه‌ی کێشه‌ی فه‌له‌ستین و هاندانی دین و یارمه‌تیدانی کردنه‌وه‌ی سه‌ده‌ها مه‌دره‌سه و حوجره‌،‌بێ سه‌رپه‌رشتیکردنیان له‌ته‌ك سه‌ده‌ها یاسا و دادگای شه‌ریعه‌و مۆدیره‌نایزنه‌کردنی قورئان و گه‌لێكی دیکه‌له‌مانه،‌لای ئه‌مان هه‌موویان و هه‌تا سیاسییه‌کانیش ، له‌م بارودۆخه‌ی که‌بۆیان خولقاندوین هۆکارێك نین.

سه‌رجه‌می ڕووداوه‌کان به‌به‌ڵگه‌وه‌ئه‌وه‌مان نیشانده‌دن که‌لانیکه‌م میدیا له‌دوو حاڵه‌تدا ڕاستییه‌کان ناڵێت . یه‌که‌م: تیرۆری ئیسلامی ده‌سه‌ڵاتخواز به‌گشتی نه‌دژی که‌ڵجه‌ره‌و نه‌به‌و ڕاده‌یه‌دژی دینه‌کان و هه‌ڵگرانی دینه‌کانی دیکه‌ن ئه‌وه‌نده‌ی که‌دژی مه‌زهه‌بی شیعه‌ و ئێزیدییه‌کانن ، که‌له‌کاتێکدا شیعه‌لقێکی دیکه‌ی ئاینی ئیسلامه‌.   ڕووداوه‌کان ئه‌وه‌نیشانده‌ده‌ن ‌ئه‌وه‌ندی که‌ئه‌وان دووژمنایه‌تی ‌خه‌ڵکانی سونه‌و شیعه‌و ئێزیدی ده‌که‌ن، ئه‌وه‌ند دووژمنایه‌تی دین و که‌سانی مه‌سیحیی و جوله‌که‌و دینه‌کانی دیکه‌ناکه‌ن.   دووهه‌م: هانده‌ری ( مۆتیڤی) ئیسلامی ده‌سه‌ڵاتخواز له‌کوشتن و بڕینی هاووڵاتیانی وڵاتانیی ئیسلامی ته‌نها بۆ گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵاته‌، به‌ڵام هانده‌ری ئه‌وان له‌کوشتن و بڕینی دانیشتوانی ئه‌وروپا و ئه‌وروپییه‌کان له‌وڵاتانی ئیسلامیدا، ته‌نها ڕۆحی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌یه‌. باشترین به‌ڵگه‌ی ئه‌م دواییه‌ش ‌خستنه‌خواره‌وه‌ی ته‌یاره‌ئه‌هلییه‌که‌ی ڕوسیایه‌. ته‌قانه‌وه‌و کوشتنی خه‌ڵکانی بێتاوان له‌ئه‌مه‌ریکا و فه‌ره‌نسا و ئیسپانیا و بریتانیا، دانی باجی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی حکومه‌ته‌کانیانه‌نه‌شتێکی دیکه‌. بۆ نموونه‌له‌کاره‌تیرۆره‌که‌ی ئه‌م دواییه‌ی پاریس-دا بکوژه‌کان، له‌کاتی ته‌قه‌کردندا له‌گه‌ڵ هاواری ئه‌ڵاهو ئه‌کبه‌ردا هاواریان ده‌کرد ” ئێوه‌له‌سوریا چیده‌که‌ن؟ ئێستا ئێوه‌باجه‌که‌ی ده‌ده‌ن” ئه‌مه‌جگه‌له‌به‌ڵگه‌یه‌کی دیکه‌که‌تا ئیستا خۆشبه‌ختانه‌ئه‌و وڵاتانه‌ی که‌ڕۆڵی سه‌ره‌کییان له‌به‌ڕێکردنی هه‌مان سیاسه‌تی ئه‌مه‌ریکاو ئه‌وانه‌ی تردا، نییه‌، کاره‌ساتی تیرۆریستانه‌ڕوینه‌داوه‌.

گه‌ڕانه‌وه‌یه‌کی خێرا به‌مێژوی تیرۆردا ئه‌و ڕاستتیه‌پشتڕاستده‌کاته‌وه‌که‌گروپ و ڕێکخراوه‌تیرۆریسته‌کان سیسته‌مه‌که‌و ده‌وڵه‌ته‌کانی به‌هیزتر ده‌که‌ن و ئه‌مانیش به‌ده‌وری خۆیان له‌ کوشتن و بڕێن و کاری تیرۆریانه‌دا ئه‌وان به‌هێزده‌که‌ن، ئیدی هه‌ردوولایان ته‌و‌اوکه‌ری یا ته‌واوکاری یه‌کترین و کار و چالاکی هه‌ردوولاشیان لاوازکردن و بێ تواناکردنی بزوتنه‌وه‌‌ی خه‌ڵکییه‌ و له‌به‌رامبه‌ریشیدا سیسته‌مه‌که‌و سه‌رجه‌می ده‌زگه‌کانی وه‌کو ده‌وڵه‌ت و ئه‌وانی دیکه‌ی به‌هێزتر و پته‌وتر ده‌کات تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ی که‌ده‌زگه‌سیخوڕییه‌کان و پۆلیسسیه‌کان لای خه‌ڵکی خۆشه‌ویستده‌کات و ڕۆحی ڕایسیزم و فاشیزم ناشیوناڵیزم به‌هێزتر ده‌کات و قه‌واره‌ی ڕێکخراوه‌کانیشیان قه‌به‌تر ده‌کات.‌ به‌گوێره‌ی پوڵی ڕادوێیه‌کی فه‌ره‌نسی که‌له‌هه‌فته‌ی پێشودا کراوه‌له‌سه‌دا 84 خه‌ڵکی ئاماده‌ن کۆنترۆڵی زیاتر هه‌بێت و   مافه‌کانیان سنورداربکرێت ئه‌وه‌نده‌ی که‌زه‌مانه‌تی پاراستن و سه‌لامه‌تییان بکرێت. ئه‌مه‌ش باشترین نمونه‌یه‌که‌بۆ کاردانه‌وه‌ی تیرۆر له‌سه‌ر هاووڵاتیانی فه‌ره‌نسا که‌ چۆن خه‌ڵکانی فه‌ره‌نسی که‌وتونه‌ته‌‌نێو ئه‌و داوه‌ی که‌ده‌وڵه‌ت بۆی داناون.

گروپه‌ئیسلامییه‌ده‌سه‌ڵاتخوازه‌کان هه‌میشه‌تیرۆریان وه‌کو ئامراز و پاگه‌نده‌یه‌ك بۆ هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنی خه‌ڵکانی هه‌ژار و جه‌ماوه‌رییکردنی خۆیان به‌قۆستنه‌وه‌ی کاردانه‌وه‌کانی ده‌وڵه‌ته‌کان بۆ سه‌ر خۆیان و وڵاتانی ئیسلامی، به‌کارهێناوه‌، له‌جه‌مسه‌ره‌که‌ی ئه‌مسه‌ریشه‌وه‌ ده‌وڵه‌ت و حکومته‌کانیان به‌دیمۆکرات و دیکتاتۆریانه‌وه‌،کاری تیرۆریستانه‌ی ئه‌وانیان وه‌کو ڕه‌خسانی ده‌رفه‌ت و هه‌لێك بۆ ‌خۆیان قۆستۆته‌وه‌له‌به‌گه‌ڕخستنی پلانه‌کانیان، له‌ده‌رکردنی جۆره‌ها یاسا به‌پاساوی پاراستنی گیانی هاووڵاتیان و سه‌لامه‌تییان له‌ژێر ناوی یاسای دژه‌ تیرۆر و تیرۆریست ، که‌یاساکان شتێك نین جگه‌له‌هێنانه‌وه‌یه‌کی ئازادی و مافه‌کانی هاووڵاتانیان و چالاکییه‌کانیاندا دژی سیسته‌مه‌که‌و ده‌وڵه‌ته‌کانی.

له‌و وڵاتانه‌ی که‌تیرۆر ده‌کرێت، هاووڵاتیانی له‌دوولاوه‌باجه‌که‌ی ده‌ده‌ن یه‌که‌میان که‌کوشتن و له‌ناوبردنیانه‌. دووهه‌میان، ته‌سكکردنه‌وه‌ی ئازادی و سه‌ربه‌ستییه‌کانیانه‌. له‌حاڵی حازردا له‌فه‌ره‌نسا سه‌رباری ئه‌و کۆست و خه‌ساره‌ڕۆحییه‌گه‌وره‌یه‌ی که‌له‌خه‌ڵکی که‌وتووه‌، ده‌وڵه‌ت له‌سه‌ره‌تادا حاڵه‌تی ته‌واری له‌سه‌ر ئاستی فه‌ره‌نسا تا ڕۆژی 5شه‌مه‌، 19/11 بڕیاردا . دواتر په‌ڕله‌مان بۆ 3 مانگی دیکه‌ش درێژی کرده‌وه‌. حاڵه‌تی ته‌واری یانی پاوه‌ری زیاتر بۆ پۆلیس و یاسا که‌ئه‌و په‌ڕی ده‌سه‌ڵاتیان هه‌بێت که‌له‌م خاڵانه‌ی خواره‌ودا گردده‌بنه‌وه‌: ڕێگه‌پێنه‌دانی کۆبونه‌وه‌ی خه‌ڵکی له‌سه‌ر شه‌قام و گۆڕه‌پانه‌کاندا، یاساخکردنی خۆپیشندان و ناڕه‌زایی ده‌ربڕین و بڵاوه‌پێکردنیان، هه‌ر له‌ئێستادا خۆپیشاندانه‌که‌ی 28/11/15 ی پاریسیان که‌ بڕیار بوو 200 هه‌زار که‌س به‌شداری بکات که‌له‌کاتێکدا کۆبونه‌وه‌ی UN سه‌باه‌ت به‌ژینگه‌له‌وێ ده‌گیرێت ، قه‌ده‌خه‌کرا، ‌ کۆنترۆڵکردنی هاتووچۆ له‌هه‌ندێك گه‌ڕه‌ک و شه‌قام و شوێنی دیاریکراو، زیادکردنی پشکنین و هه‌راسانکردنی زیاتری خه‌ڵکانی ڕه‌ش و بێیانه‌ له‌ناو شارو له‌به‌نده‌ر و فڕۆکه‌خانه‌و وێستگه‌ی شه‌مه‌نه‌فه‌ره‌کاندا، ده‌رگه‌داخستن به‌سه‌ر کۆچکه‌ران و په‌نابه‌راندا، ده‌ستبه‌جێ به‌ندکردنی که‌سانی گومانلێکراو له‌ماڵه‌کانیاندا، چاودێریکردن و ته‌رکیزکردنه‌سه‌ر خه‌ڵکان و ئه‌و گروپانه‌ی که هه‌ڕه‌شه‌له‌ڕێسا و یاسای گشتی ده‌که‌ن، ده‌سه‌ڵات به‌پۆلیس ده‌دات که‌ ئه‌ندامانی ئه‌م گروپانه‌له‌ماڵدا به‌ندبکرێن، به‌سه‌ردادانی هه‌ر ماڵ و شوێنێکدا و گرتنی خه‌ڵکه‌که‌ی بێ ئه‌وه‌ی پێویست به‌مۆڵه‌تی دادوه‌ر بکات. ئه‌مانه‌و گه‌لێکی دیکه‌. بۆ بڕیاردان له‌سه‌ر ئه‌م یاسایه‌ش 551 ئه‌ندام په‌ڕله‌مان ده‌نگیان پێداوه‌، ته‌نها 6 ئه‌ندام ده‌نگیان نه‌داوه‌که‌3 له‌وانه‌سۆشیالیستن و 3 که‌سه‌که‌ی دیکه‌یان سه‌ر به‌پارتی ژینگه‌ن.   ئه‌مه‌ی که‌ئێستا فه‌ره‌نسا پیایدا تێده‌په‌ڕێت ، پێشتر له‌ساڵی 1961 بووه‌که‌بانگه‌شه‌ی حاڵه‌تی ته‌واری کراوه‌.

له‌وه‌ش ناکاات گرفته‌که‌دا لێره‌دا کۆتایی بێت چونکه‌ ئێستا مقۆمقۆی ئه‌وه‌هه‌یه‌ که‌له‌سه‌ر ئاستی ئه‌و‌روپا ئیجرائات و یاسایه‌کی هاوبه‌ش بۆ به‌ناو به‌ربه‌ستکردنی تیرۆ و تیرۆریزم، دابنرێت.

له‌کۆتایی ئه‌م وتاره‌دا جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌که‌مه‌وه‌ که‌ تیرۆر هیچوه‌خت مه‌ترسی بۆ سه‌ر ده‌وڵه‌ت دروستنه‌کردوه‌. .ده‌وڵه‌ت و تیرۆریزم ته‌واوکه‌ری یه‌کدین و ئه‌میان ئه‌وی دیکه‌یان به‌هێزده‌کات، ده‌وڵه‌ت به‌به‌رده‌وامی له‌پیلانگێڕانێکی سه‌رومڕدایه‌دژی هاووڵاتیانی و تیرۆریزمیش له‌کوشتن و بڕینیان و لێدان له‌بزوتنه‌وه‌که‌یان. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌ش زۆر گرنگه‌ که‌ئێمه‌نه‌که‌وینه‌‌داوی ده‌وڵه‌ت و ده‌زگه‌پۆلیسی و سیخوڕییه‌کانییه‌وه‌به‌خه‌ڕۆبوونی ئه‌وه‌ی که‌ئه‌وان پێمانده‌ڵێن، که‌ ده‌یانه‌وێت ئه‌و ڕاستییه‌بشارنه‌وه‌که‌ئه‌وان پارێزه‌ری ئێمه‌نین له‌تیرۆر به‌ڵکو ڕۆڵیکی گرنگده‌بینن له‌ناو کۆمه‌ڵدا به‌خولقاندنی ژینگه‌ی دروستکردنی تیرۆر و تیرۆریست‌، ئه‌مه‌ش ده‌مان گه‌یه‌نێته‌ئه‌و سه‌ره‌نجامه‌ی که‌‌هه‌ر خۆپیشاندان و ناڕه‌زاییده‌ربڕینێک که‌ده‌کرێت، ده‌بێت دژی هه‌ردوکیان بێت نه‌ك به‌ته‌نها دژ به‌ تیرۆریستان.