Dîmane letek (kaf )* lebarey barudoxî ‘îraq û kurdistan
Amadekirdnî ALB **
3î sêptemberî 2014
Aya metrisî ewetan heye, ke hêrşekanî dewlletî îslamî ‘îraq û şam (da’ş) hêzî pêşmerge bbezênin?
Le rastîda hêrşî (dewlletî îslamî ‘îraq û şam- da’ş) tenya hêrş bo ser hêzekanî herêmî kurdistan nîye, ke be “pêşmerge” nasrawn, bellku hêrşe boser hemû takekesêk. Weku dezanin ( dewlletî îslamî ‘îraq û şam) yekêke le hêze here tarîkekan, le her hemû grupe tîrorîstekanî dîke drrindetre. Drrendeyî em hêze ta ew radeyeye, ke hîç cyawazîyek lenêwan xellkanî asayî û hellgranî çek ya çekdaran naken. Em hêze ke rûdekate her layek, beşêweyekî zor drrindane be kontrollkirdinyan, be kirrnûşpêbirdin û naçarkirdinyan be becêhênan û sepandinî yasay “şerî’et” beseryanda, mamelley danîştuwanî ew şwêne dekat.
Ême dillnyayn ke êwe bîstûtane, çyan beser êzîdîyekanda hêna, le katêkda ke ewan kesanêkî aştîxwazn û be hîç şêweyek hîç berengarbûneweyekî ewanyan, nekrid. Hellbete berxurdî ( dewlletî îslamî ‘îraq û şam) letek letek mesîhîyekan û şî’ekanda kemtir drrinde nîyye, çunke ewan bawerryan waye sercemî ew komelle ayîn û mezheb cyawazane ehrîmenîn.
Ême zyatir peroşî ew şerreyîn, ke ‘êraq û kurdanî ‘êraq, rûberrûy debnewe, taku bezandinî “pêşmerge” leser destî ( dewlletî îslamî ‘îraq û şam), hêzekanî herêmî kurdistan “pêşmerge” hêzêkî gendellî ser be parte ramyarîye gendelle desellatdarekane. Hêzî serekîyan (partî dîmokratî kurdistan)e, serokekeyan (mes’ud berzanî)ye ke le heman katîşda serokî herêmî kurdistanîşe. Hêzî dûhemyan, hêzekanî yekêtî nîştmanî kurdistane, ke ta êstaş celal tallebanî kone serkomarî ‘êraq, serokî em partîye ramyarîye. Herweha hêzî dîkeş ke le rêkixrawe îslamîyekan û partîye bçûkekanî dîkewe, dên, hen.
Beher barêkda ême ewe dezanîn, ke ew hêzane (pêşmerge), amrazêkî çekdarîn le destî partîye ramyarîyekan û fermandarîy [hkumetî] herêmî kurdistanda. We ku dezanin ême xallêkî hawbeşman letek ewanda nîye û hemîşe behêzêkî daplloserman zanîîwn. Letek eweşda ke gutman, katêk ke lem sateda ‘êraq û kurdistan rûberrûy tarîktirîn hêzî mêjûy hawçerx dibnewe, bebê guman debêt êmeş derbestî bezînî pêşmerge, bîn.
Xallêkî dîkey gring heye, ke debêt bîxeyne pêşçawtan, ewîş eweye ke le seretada hêzî pêşmerge, nek her nebezî, bellku bebê teqandinî tenya fîşekêkîş, raykird. Eger behoy yekînekanî parastinî gel (yepege) û yekînekanî parastinî jnan (yepeje) nebuwaye û dwatrîş be hanahatnewey hêzekanî pekeke (gerîla), ewa ( dewlletî îslamî ‘îraq û şam) beasanî deytwanî paytextî herêmî kurdistan (hewlêr) dagîrbkat. Eger (hewlêr)yan dagîrbkirdaye, ewa sercemî şarekanî dîkey kurdistan bê hîç bergirîkirdnêk, ya kemokeyek bergirîkirdin, dekewte jêrdesellatî (dewlletî îslamî ‘îraq û şam) .
Aya êwe bexotan djî ( dewlletî îslamî ‘îraq û şam) berengarî deken?
Ême weku (sekoy enarkîstanî kurdistan) pêştirîş eweman gutuwe, ke ême tenya sekoyekî/ forumêkî înternêtîn, nek grupêk ya rêkixraweyek, lem sekoyeda ne serkirdeman heye û ne binkirde. Zorbey ewaney ke le (seko)da denûsîn, le henderan dejîn, her lebereweş ême ştêkî kirdeyî ke bkewête qallbî bergirîkirdin le kurdistan, natwanîn encambdeyn.
Eger mebestîştan kesanêk bin le kudistan, ke le rûy bîr û têrrwanînewe le sekoy/ forumî enarkîstanî kurdistan (kaf ) nzîkin, bebê guman hewilldeden, ke xoyan le berengarbûnewey (dewlletî îslamî ‘îraq û şam) da rêkxen. Bew şêweye, leberewey ke le kurdistanda bzutneweyekî enarkîstî bûnî nîye, bedaxeweyn ke pêtandellên, grupêk ya bzûtneweyekî xoberengarîy weku ewey ke le kurdistanî beşî turkye “bakûr” û kurdistanî beşî surye”rojawa” heye, le kurdistanî beşî ‘êraq “herêmî kurdistan”da bûnî nîye. Ême lew bawerredayn , ke take hêzêk ya desellatêk ke bitwanêt (dewlletî îslamî ‘îraq û şam) bbezênêt, xoberengarîy serbexoyyaney xellkîye le xellkewe xoy. Bedaxewe ke em hêze ya em bzûtneweye le êstada, bûnî nîye.
Çon derrwanne bordumankirdnekanî dewlletî emerîka?
Pêş ewey ke dewlletî emerîka birryarî lêdanî ( dewlletî îslamî ‘îraq û şam) bdat, gelêk lêdwan û hewall leser ewey ke ( dewlletî îslamî ‘îraq û şam) drustikrawî emerîka û brîtanya û (îsraîl)e, hebûn. Baştirîn bellgeş bo em dengoye ke detwanîn piştîpêbbestîn, rageyandnekey (îdward snodin) bû, bellam êsta ke emerîka û brîtanya birryaryandawe hêrş bkene ser ( dewlletî îslamî ‘îraq û şam) û çek be fermandarîy herêmî kurdistan defroşn, bekemgirtnî zanyarîyekanî (êdward snodin)e, ke zor bexêrayî û be hemû şwênêkda, bllawbûnewe.
Ême djî destitêwerdanî emerîka û (dewlletanî rojawa)în, herweha djî froştinî çekîn be fermandarîy herêmî kurdistan. Leberewe ême dezanîn, ke ewe bazirganîyekî gewreye bo ewan û detwanin lew mamelleyeda qazancêkî hêcgar zoryan destibkewêt. Herweha ême namanewêt kurdistan bbête meydanî cengî hemû cîhadîyekanî cîhan djî dewlletî emerîka û dewlletanî rojawa û kurd, ke leweda gelêk le kesanî bêtawan dekujrên û gelêk şwênîş wêrandekrên. Cge lewaney serewe, ceng û karesanekanî û karayî xudî ceng, hest û gyanî kînedozî le nêwan kurd û ‘ereb û kurd û sune, deafrênê û hawkatîş debête hoy serhelldanî grupgelêkî nejadpersit û faşîst le nawçekeda.
Be boçûnî ême tenya braweyek lem cengeda, her kompanîye gewrekanin, ke çek û teqemenîyekî zor defroşn, her weku hemîşeş dorrawî ceng komell û kesanî hejarn.
Aya êwe letek (peyede) û (pekeke) û (partî çareserî dêmokratî kurdistan)da kardeken?
Nexêr. Ême hemû komek û hawkarîyek letek her rêkixrawêkî quçkeyî (hîrarşî)da, letek her rêkixraw û grupêkî desellatixwazda retdekeynewe. Ême tenya bexoman piştestûrîn [ême şêwaz û rêçkey xomanman heye] û xwazyar û arezûmendî xoberengarîy û begjaçûnewey cemawerî û soşyalîstîn. Îdî le her şwênêkî cîhanda bêt, ême ewendey le twanamanda bêt, komekyan dekeyn û harîkarîyan letekda dekeyn.
Her êsta le ‘îraqda grupî xoparêzîy benawî yekînekanî parastinî şengal (yepeşe) hen. Awa bzanim ke destkirdî (yepege)n. (Partî çareserî dêmokratî kurdistan)îş mîlîşyay xoy drustikduwe. Away debînim, ke lewaneye hendêk le rîzekan û destekanî pêşmerge le êstada be sozdarîyewe sernicî yekekanî xoparêzîy deden. Aya lew bawerredan egerî ewe hebêt ke le mangekanî dahatûda kantonêkî xoberrêweberayetî herwek ewaney ke le “rojawa” hen, le ‘îraq serhellbdat? (Mebestim serbexobûne le fermandarîy herêmî kurdistan û dewllete yekgirtuwekanî emerîka û hemû layekî dîke)
Nexêr, bedaxewe ême lew birrwayedanîn ke weha ştêk bem zuwane û bew asanîye, bête rûdan, çunke yekem sîstemî parlemanî û berrêwebearyetî nêwendîyane [sêntrallîy] be hîç şêweyek bwarî ewe naden û duwem, le mawey 13 sall ablloqey abûrîy dewlletanî xorawa leser ‘îraq û lenêwîda herêmî kurdistan û herweha dagîrkirdnî ‘îraq û grêdadnewey be cîhangîrîy bazarazadî sermayedarîy û wabestekirdnî ‘îraq û herêmeke be mercekanî dagîrkeran û zlêhzekanî ewrupa û bankî cîhanî û sindûqî drawî nîwdewlletî, bêcge leweş fermandarîy [hkumetmedarîy] partîyane û pawankirdnî serapay jyanî xellk û lew rêgeşewe gorrînî mêntallêtî takî ‘îraq û herêm bo bekarberî naderbest û kêbrrikêkerî dewlletmendibûn û nehêştinî hîç bnemayekî serbexoyî abûrîy, umêdî weha rûdanêk dekene estem.
Bêcge leweş pêkhênanî yekînekan û egerî xoberrêweberayetî serbexoyî kantonî, tenya lejêr karayî (pekeke) û (peyede)daye û lew brrayedanîn hem desellatdaranî herêm û hem fermandarîy ‘îraqî û hem dewlletî emerîka û dewlletanî nawçeke bhêlln ew dû hêze bo drêjmawe têkell be jyan û pirsekanî xellkî herêm bbin, leberewe ew egere zor lawaze. Be boçûnî ême pêkhênanî yekîney serbexoy cemawerîy û hêzî gelîy nasupayî û herwa xoberrêweberayetî kantonekan leser bnemay herewezîy komellayetî û pêkhatey fêdrasyonî û komunî, pêwîstî be prosêsêkî komellayetî xobexoyî cemawerîy heye, ke têkoşan û serencamî pirsekanî komell byankate pêdawîstî bêçendûçûn. Raste le êstada behoy pîlangêrrîy û paşekşêy hêzekanî fermandarîy herêm [pêşmerge]da weha boşayyek bo serhelldanî berengarîyekî cemawerîy leser heman şêwazî yekînekanî “rojawa” lenêw xellkî aware û cînosaydkrawî êzîdî drustbuwe, bellam dîsan lenêw xudî êzîdîyekanda betaybet mîre ayînî û dewlletmend û pledarekanyanda layengranî desellatdaranî herêm hen û hemîşe le rêgey hejmûnî ayînîyewe detwanin metrisî bin û dûberekî drustibken.
Bekurtî ne xudhuşyarîy danîştuwanî herêm û ne zemîney abûrîy û komellayetîy bo weha egerêk bem zuwane û bew destubrid û xêrayye le aradan û ne desellatdaranî herêm û ‘îraq bebê penanirdin bo agir û asn û serkut çawpoşîdeken û ne dewlletanî nawceke û ewrupa û emerîka, ke dû dehe zyatre sermayeguzarî abûrîy û ramyarîy leser behrebirdin lew barudoxe deken, destewejno dadenîşn, bedillnyayyewe hemûyan dezge sîxurrîy û bande mafîyayekanyan dexenegerr û wek gutman le rûy derûnî û mêntallîtîyewe takî em devere kirmoll û amadey wabestteyî û redûkewtinî bazarî xorawaye. Herweha eweşman lebîrneçêt ke dû deheye dewlletî turkye û êran berdewam bo lenêwbirdnî hîzekanî (pekeke) û herweha zor mebestî dîkey xoyan leşkirkêşî dekene herêmî kurdistan û nawçe snûrîyekan herdem lejêr bombaran û abillٶqe û metrisîda bûn û hen. Bêcge lemeş le herêmî kurdistanda bzûtnewey enarkîstî wek bzûtneweyekî komellayetî û cemawerîy lebarî nebûndaye û ewey ta êsta heye, bzûtnêkî hizrîye, raste çepekan û partîye komunîstekan hewllî drustkirdnî yekey xoyan benawî gardî mîlî ya berengarîy mîlî deden, bellam hem lerrûy twanawe, hêzêkî komellayetî nîn û hem eger bitwanin karêkî awa encambden, ewa le pêkhateyekî qûçkeyî/ hîrarşî baw wek her hêzîkî dîkey dewlletî û mîlîşyayî wawetir nabin û hem tenya hewllêkin bo sermayeguzarî ramyarîy beser nehametî xellkewe û ewanîş wek her grup û partîyekî dîkey ramyarîy mûçexorî fermandarîy [hkumet] û dewlletî borcwazîn.
Mangî raburdû çend jnêk le (pekeke) hatin bo berşelone. Yekêk lewan awa noy nasand ke enarkîste. Ew le (allmanya)we hatbû û xwazyarî ewe bû, ke lêre le îspanya lebarey enarkîzmewe fretir bzanêt. Aya êwe lew bawerredan ke lenêw rîzekanî (pekeke)da kesanî enarkîst hebin? Aya letekyanda peywendîtan heye? Aya le twanada heye, ke lenêw bzavêkî qûçkeyî/hîrarşîda rewtêkî çepî azadîxwaz hebêt?
Bellê, lenêw (pekeke) û (peyede)da jnan û pyawanêkî hzir û boçûn enarkî û azadîxwaz hen, hem ewey xoyan le ezmûnî têkoşanî xoyanewe bew serencame geyîştûn û hem heyane lejêr hejmûnî gorranî boçûnekanî ya bîrkirdnewey (ocelan) bew serencame geyîştûn, ke enarkîzm radîkaltirîn wellame be sîstemî sermayedarî û stem û hellawardinî êtnî û ayîn û bazne kultûrîyekan û xudî pêgey jnan wek regezêkî pledû le komellî paş-xêllekî û prro sermayedarî. Hellbete destey duwem ke lejêr karayî hejmûnî hizrîy (ocelan) û karêzmay ramyarîy ewda le enarkîzm nzîkbûnewetewe, zor cêgey dillxoşî nîn, çunke her awaş metrisî wergerraneweyan heye bedway wergoranî bîrkirdnewey (ocelan)da wek kesêkî otorîteger le serûy rêkxistinêkî qûçkeyyewe. Bellam wek gutman destey yekem betaybet jnanî gerîla û endamanî rêkxistnekanî xwarewe û hî nêw şar û gundekan fretir mayey umêd û çawerrwanîn. Ême gwêman le hendêk dîmaney ewan buwe û çend fîlmêkman lebarey çonyetî pêkewejyan û berrêkirdnî karubarî nêwan xoyan dîtûn, ke zortir komuneyye û peywendîyekî tarradeyek naqûçkeyye, bellam dîsan dekrêt awaş nebêt, leberewey ême lenêw ewanda najîn. Bêcge le eweş pêwîste eweş bllêyn lenêw parte destexuşkekanî (peyede) û (pekeke) le herêmî kurdistan û kurdistanî beşî êran betaybet herêmî kurdistanda, bedaxewe ew rewt û gorrane pozetîve nabînîn û ewan fretir wek (pekeke)î dehey newedî sedey raburdû derdekewn û nûqmî demargîr nasîwnalîstîn û komellêk ramyar û desellatixwaz le serûy rêkxistnekanyanewe westawn û tenanet awa berçawdekewn, ke letek bîroke tazekanî (ocelan) lebarey herewezîy abûrîy û komunekanî gund û şar û xoberrêweberayetî gelî û dêmokrasî rastewxo û sîstemî fîdralîstî û konfîdrasyone azadekanda nakok bin, çunke ewan hêşta pêdagrîy leser dêmokrasî parlemanî deken û xerîkî kayey ramyarîy û kêbrrikêkirdnin letek layene borcwazîyekanî dîke.
Herweha xoşbawerrîyekî metrisîdare, birrwa bexoman bhênîn, ke lenêw rêkxistin û pêkhatey ramyarîy û qûçkeyîda rewtî azadîxwazîy twananî geşekirdin û peresendinî hebêt. Çunke le jehrî ramyarîy û desellatixwazîy û aydyolocyay nasîwnalîstîda esteme korpeley azadîxwazîy twananî manewe û berdewamî jyanî hebêt. Bêcge leweş ême be hemû şêweyek le hewllî dyarîkirdnî hêlle hizrîye cyakerewekanî nêwan bzûtnewey komellayetîy lelayek û bzutinnewey ramyarîy û çepgerayî lelayekey dîkeweyn. Çunke çep û ramyaran herdem bereyekî desellatixwaz û serûxellk û mşexorixwazn û tenanet le jyanî asayî komellaytîyda çepekan hewllî destemokirdnî hemû hewll û têkoşan û bzûteneweyekî komellayetîy û cemawerîy deden û wek amrazêk bo sermayeguzarî ramyarîy û geyîştin be amance ramyarîyekanyan bekaryan deben û ême le paş raperrînî 1991 û dehey newedî heman sedey raburdû û dehey raburdûy em sedeyeş bînerî hemû hewllekanî çep bûyn û tenya belarrêdabirdin û naumîdkirdin û sazş û xoşbawerrîyan be nêwendgerayî û partayetîy û dewllet û fermandarîy (hkumet) benawî krêkaran û soşyalîzm berhemhênawe.
Bedaxewe ême ta êsta nematwanîwe letek ew rewtey nêw (pekeke) peywendî rastewxoy hizrîy û kirdeyî drustibkeyn, bedillnyayî û be dillxoşîyewe hewllî weha karêk dedeyn û demêke hewllî weha karêk dedeyn, bellam bedaxewe ta êsta serkewtû nebûyn, drusttir bllêyn ew heleman bo nerrexsawe.
Dwa pirsyar, çon derrwanne konfîdralîzmî dêmokratîk? Aya ewe raste ke (pekeke) layengirîy lewe dekat, ya prropagendeyeke bo ewey le wllatanî xorawa birrway pêbkirêt / bo ewey mitmaney wllatanî xorawa bedestibhênt? (Eger bo nmûne beheman şêwey zapatîstekan rewtdeken, lewaneye lenêwendî çepda sernicrrakêş derkewn)
Rastîyekey wellamî em pirsyare sexte, çunke yekem (pekeke) le turkye nawçeyekî wek nawçey zapatîstekanî lejêr destda nîye û bexoşî hêzêkî nêwendgera û qûçkeyye, çi wek hêzî mîlîşyayî û çi wek pêkhateyekî partîy, herwa êmeş le tewawî wirdekarîyekanî jyanî rojaneyan agadarnîn û bellgeyekî komellayetîş bo selmandinî rastî ya drobûnî nîye. Tenya ştêk ke detwanîn qsey lebarewe bkeyn, kantonekanî “rojawa”n, ke hawrrêyekman bo çend hefte lewê buwe û serdanîkridûn, ke bedillnyayyewe berawrid be berrêweberayetî herêmî kurdistan, azadîxwazane dêteberçaw, bellam dîsanewe leberewey ke xudî (peyede) zorîney deng û layengirîy cemawerîy xellkî heye û lewe bêxeme ke her core sîstemêk bigrêteber brawe her xoyetî û le rastîşda (peyede) bo ewey ber be hejmûnî desellatdaranî herêmî kurdistan, ke sîstemêkî prro nîolîbrallî abûrîy û ramyarîy heye, betaybet bergirtin be hejmûnî (pidk) le rêgey partîye kopîyekeyewe [albartî] û herweha bo ewey ber be hejmûnî grupe îslamîyekan, ke fermandarîy êstay turkye piştîwanî û hanyandedat û herwa ber be hejmûnî dewlletanî xorawa [emerîka û ewrupa] bigrêt, ewa ew sîstemey ke êsta pyadeydekat, baştirîn amraz buwe bo djayetî rkebere ramyarekanî.
Bellam ewey ke eger (peyede) bexoy hêzêkî kemîne buwaye, aya her leser em sîstemey êstay dêmokrasî rastewxo û yekgirtnî xoberrêweberayetî êtnîyekan û nawçekan le yekêtîyekî konfîdrallîda pêdagrîydekrid, eweyan hîç bellgeyek bo selmandin ya retkirdnewey weha guman û boçûnêk leberdestda nîye, eweş leberewey ke ştêkî awa rûynedawe ya le rûdanda nîye, taweku begwêrey rastîyekan ezmûngîrî le ketwareke bkeyn û tîorîzey bkeyn. Çunke dwacar ewanîş pêkhateyekî nêwendgera û qûçkeyî û ramyar û partîyn û kesanêkî otorîtegera le raseyanewe hen û hemû katêk egerî werçerxan û badaneweyan heye. Bellam ewe rastîyeke berawrid be sîstemî berrêweberayetî herêmî kurdistan, ke bêcge le polîsêkî bazarazadî sermayedarî hîçî dîke nîye, serincrakîştir û hîwabexiştre û ewey jnanî le komellêkî daxrawî mezhebî û bawksalarî xorhellatîda çalakkirduwe û hestî azadîxwazî û xorrizgarkirdin û serebexoyî kesayetî lela afrandûn, lem sateda karêkî zor gewreye û be hemû hêzêk nakrêt û karasanîyekî gewreyan bo bzûtnewey enarkî kirduwe, hellbete lepall herewezîyekan û rêkxistne komuneyyekanda, ke detwanin pêşekî bujanewe û peresendî şorşî komellayetî bin. Hîwadarîn jnanî xorawa bibne trisşikênî jnanî pledûy abûrîy û komellayetîy herêmî kurdistan, ke zyatir le her takêkî dîke lejêr hejmûnî bazarazadî sermayedarîy û kultûrî bekarberîy naderbestane û naderbestîy beranber pirse komellayetîyekan û komellî azad û xorizgarîyda denallênin.
Ewe rastîyeke ke yekînekanî jnanî “rojawa” wênay bawî jinyan le awezî komellekanî xorhellatî nawîn û pyawanî herêmî kurdistanda gorrî û twanyan waney rizgarîxwazîy û xohuşyarîy be komellî ême bden û eweman lela berceste bken, ke azadî û rizgarîy û serbexoyî koylan tenya le wîst û twananî xoyanewe serçawe degrêt û hîç hêzêk twananî rizgarkirdnî koyleyekî nîye, eger ew koyleye xudhuşyarîy rizgarbûnî xoy lela drustnebûbêt û nebûbête wîst [îrade] û xwastêêkî naçarî [îyçendûçûn].
Le kotayîda supasî bêpayanman bo hawderdî û betengewehatnî enarkîyanetan dekeyn, ke çend care delaqeyek be rûy komellî ‘îraq û kurdistan û xorhellatî nawîn û xudî êmeda bazdeken û sernicî azadîxwazanî ewrupa û cîhan betaybet îspanî û îngilîz-zmanekan bo pirsekanî herême lebîrkrawekan radekêşn û handanêk bo harîkarî hawpiştî enarkî bo xellkî ew devere helldexrînin, ke bedaxewe ême zor car hest be nebûnî hawpiştî û gringîpênedan ya orupa û emerîka-sêntirîsbûnî azadîxwazan û soşyalîstekan/enarkîyekan dekeyn, ke eme yekêke le nexoşîyekîye kuşindekanî bzûtnewey enarkî paş cengî cîhanî duwem.
***********************************
* [ kaf / KAF ] sekoy enarkîstanî Kurdistan : www.anarchistan.tk
** [ALB ] saytî www.alasbarricadas.org
Anarkistan ئەنارشیستان 
پێویستە لە ژوورەوە بیت تا سەرنج بنێریت.