ئەرشیفەکانى هاوپۆل: لێدوان

لێدوان

كوردی - Kurdiمێتالێدوانمێتاهه‌واڵ و ڕاپۆرت

هەوڵ و خەباتی ژنانی چالکوانی پاکستان تەکانێکی گەورەی بە دەستوری پاکستان دا

28/05/2025

گومان لەوەدا نییە کە ژنان لە سەراپای کۆمەڵگەکانی دونیادا دووچاری توندوتیژی و زوڵم و غەدری کۆمەڵایەتی و کولتورەکەی و هەڵاواردن دەبنەوە ، بەڵام لە وڵاتانی ئیسلامیدا ئەوە بەراوردێك ناکرێت بە وڵاتانی غەیرە ئیسلامی لەوەی کە ڕووبەڕووی دەبنەوە.

لە پاکستان 29%ی کچان تا تەمەنی 18 ساڵ هاوسەرگیری دەکەن، بەپێی ڕاپرسییەکی دیمۆگرافی لە ساڵی 2018، هەروەها 4%ی کچان پێش تەمەنی 15 ساڵ هاوسەرگیری دەکەن بە بەراورد لەگەڵ 5%ی کوڕان، بەپێی ئامارەکانی ” کچان، نەک بووک” ( واتە بە کچێتی بمێننەوە و نەك بکرێن بە بووك کە تەمەندیان منداڵە ) کە هاوپەیمانییەکی جیهانییە و ئامانجی کۆتاییهێنانە بە هاوسەرگیری منداڵان.  پاکستان لەنێو 10 وڵاتی سەرەکی جیهاندایە کە زۆرترین ژمارەی ڕەهای ئەو ژنانەی تێدایە کە پێش تەمەنی 18 ساڵی هاوسەرگیریان کردووە یان لە یەکێتیدا بوون

شاری ئیسلام ئاباد هەنگاوی ناوە بۆ قەدەغەکردنی هاوسەرگیری منداڵان، کە سیاسەتمەداران دەڵێن نیشانەیە بۆ بەرپەرچدانەوەی ڕەوتە جیهانییەکان بۆ ئەوەی لە پشت ژنانیەوە بوەستێت

سەرەڕای دژایەتییەکی توند لە لایەن کەسان و حیزبی موحافیزکارەوە پڕۆژەی یاسای قەدەغەکردنی هاوسەرگیریی منداڵان لە شاری ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستان پەسەندکرا. لە چەند ڕۆژی داهاتوودا لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە واژۆ دەکرێت و دەبێتە یاسا و جێگەی ئەو یاسایانە دەگرێتەوە کە لە ژێر دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی بەریتانیادا خراونەتەڕوو.

بەپێی یاسا نوێیەکە، کەمترین تەمەنی هاوسەرگیری بۆ هەردوو ڕەگەزی نێر و مێ لە پایتەخت 18 ساڵە و بەگوێرەی یاسای نوێ هاوسەرگیریی کەمتەمەن تاوانە، کە  پێشتر بۆ کچان 16 بوو بەڵام بۆ کوڕان 18 بوو

بەشوونەدانی كچانی منداڵ کاراییەکی زۆری هەیە و کاراییش نەك هەر لە سەر خودی کچان و ڕەنگە خێزانەکانیشیان دابنێت ، بەڵکو کارایی گەورەش لەسەر کۆمەڵگە و سەلامەتی و تەندروستی باشی تاکەکانی کۆمەڵگەش دادەنێت، هەروەها لەسەر بوجەی بەشی تەندروستی خودی وڵاتەکەش .

بە گوێرەی زانیاری تەندروستی ئەو کچانەی کە تەمانیان لە خوار بیستەوەیە لەکاتی منداڵبوونیاندا گرفتی زۆریان هەیە و دەبێتە هۆی قوربانی گەلێکیشیان، بەتایبەت لە وڵاتانی ئیسالامیدا .  ئەمە جگە لەوەی کە هاوسەرگیریی منداڵی زۆربەیان لە خوێندن و تەواوکردنی خوێندن دەخات لەگەڵ بوونی زانیارییەکی هەر زۆر کەم لە بارەی تەندروستی خۆیانەوە لە کاتی سكبوون و منداڵبوون و بەخێوکردنیان و پێگەیاندنیان . بێ گومان زۆر هۆکاری نەرێنیی ناتەندروستی دیکە هەیە لەم بارودۆخەدا ، بۆیە قەدەخەکردنی هاوسەرگیریی منداڵیی هەنگاوێکی گەورەیە لە کۆمەڵگەدا و هەنگاوێکیش دین بەتایبەت شەریعەی ئیسلامی دەباتە دواوە و ڕێگری دەبێت لەو جۆرە هاوسەرگیرییە.

كوردی - Kurdiمێتالێدوانمێتاهه‌واڵ و ڕاپۆرت

شەپۆلی ڕایسسیزم لە ئیسرائیل لە هەڵکشاندایە

27/05/2025

ئەوەندەی زانراوبێت گروپە ڕایسستەکانی ئیسرائیل هەرگیز بەقەدەر ئەم ماوەیە بەهێز نەبوون و نەیانتوانیوە ئاوا خۆیان کۆبکەنەوە و بە ئاشکرا دژایەتی فەلەستینییەکان بە بەرزکردنەوەی دروشمی ڕایسستیانە و کێشانی هیتافی لەم جۆرە بکەن . گومانی تێدا نییە کە ژینگەی دوای 7ی ئۆکتۆبەری 2023 و بوونی حکومەتێکی توندڕەوی فاشی هاوپشتی بەهێزی ئەو جوولەکانەی کە لەسەر خاكی فەلەستینیەکان نیشتەجێ کراون ، ڕۆڵی سەرەکییان هەیە.

دوێنێ هەزاران ئیسرائیلی بەشداری لە ڕێپێوانێکی توندوتیژ و ڕەگەزپەرستانەدا   بەناو گەڕەکی موسڵمانانی قودسدا کرد بە بۆنەی یادی ڕێپێوانی ڕۆژی ئاڵا بە پشتیوانی دەوڵەت. ئەمەش  ژیانی فەلەستینییەکانی لە شاری کۆن ڕاوەستان، ئاهەنگگێڕان بە بۆنەی داگیرکردنی قودسی ڕۆژهەڵات لەلایەن ئیسرائیلەوە لە ساڵی 1967 بەردەوام بوو.

خۆپیشاندەران بەناو گەڕەکی موسڵمانانی شاری کۆن لە قودس، کە گروپە گەورەکان دروشمی ڕەگەزپەرستانەیان لەوانە “غەززە هی ئێمەیە”، “مەرگ بۆ عەرەبەکان” و “گوندەکانیان بسووتێن”.  دەوتەوە.   ئەم ڕێپێوانە ساڵانەیە کە پارەی پیرۆزیی بۆ تەرخان دەکرێت و لەلایەن شارەوانی شاری قودسەوە بەرەوپێش دەچێت، ئاهەنگ دەگێڕێت بۆ گرتن و داگیرکردنی قودسی ڕۆژهەڵات و شوێنەکانی لەلایەن ئیسرائیلەوە کە لە شەڕی ساڵی 1967 دا داگیرکراون.

شارەوانی قودس ڕیکلام بۆ ئەو بۆنەیە دەکات کە بە ڕێپێوانی ئاڵا ناسراوە، وەک “کاروانێکی جەژنانە”، بەشێکە لە بەرنامەیەکی فراوانتر لە بۆنە و ئاهەنگەکان بۆ ئاهەنگگێڕان بە بۆنەی “رزگارکردنی” شارەکەوە.

ئەم ڕێپێوانە ساڵانێکە بەهۆی ڕەگەزپەرستی و هێرش بۆ سەر فەلەستینییەکان تێکچووە و پێش هەڵمەتێکی توندوتیژی لە شارە کۆنەکەدا بەڕێوەدەچێت کە لە ڕاستیدا ناوچە زۆرینەی فەلەستینییەکان بە تایبەتی لە گەڕەکی موسڵمانان دادەخات.

لە پێش نیوەڕۆی ڕۆژی دووشەممەوە کۆمەڵێک گەنجی ئیسرائیلی هێرشیان کردە سەر دوکاندار و ڕێبوارانی ناو شارەکە و هەراسانیان کردن، تفیان لە ژنانی حیجابپۆش دەکرد و دزییان لە قاوەخانەکان دەکرد. کتێبفرۆشێکیان تاڵان کرد و لانیکەم بە زۆر چوونەتە ناو ماڵێکیشەوە. ئەفسەرێکی پۆلیس کاتێک ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە هەرزەکاران بە جلی ئایینی زایۆنیستی کە خواردنەوە دەدزن، بە خاوەنی قاوەخانەکەی گوت: “ئێستا قاوەخانەکەت دابخە، یان ناتوانم بتپارێزم”. ڕۆژی دووشەممە، تا کاتژمێر 1ی پاشنیوەڕۆ زیاتر دوکانەکان داخرابوون، کە چەند کاتژمێرێک زووتر بوو لە ساڵانی پێشوو، دانیشتووان لە ماڵەکانیاندا دەرگاو پەنجەرەیان داخستبوو.

لە نیوەڕۆدا کۆمەڵێک پیاوی جولەکە لەناو شارەکەدا دروشمی ڕەگەزپەرستانەیان بەرزکردەوە لەوانە “گوندەکانیان بسوتێن”، “محەمەد مردووە” و “مردن بۆ عەرەب”. ئەو دروشمانە لەلایەن گروپە گەورەکانەوە هەڵدەبژێردرا کە زۆربەیان پیاو بوون و لە درەنگانی پاشنیوەڕۆ دەستیان بە گەیشتنیان کرد.

ژنان لە ڕێپێوانێکی جیادا لە دیواری ڕۆژئاوا نزیک بوونەتەوە، کە تا ڕادەیەکی زۆر بە پێی ڕەگەز بە هۆکاری ئایینی دابەش بووە. گروپێکی گەورە کە گەیشتنە دەروازەی دیمەشق دروشمی “غەززە هی ئێمەیە”یان دەوتەوە، و لافیتەیەکی گەورەیان هەڵگرتبوو کە لەسەری نووسرابوو “قودس 1967، غەززە 2025″، لەڕاستیدا هەڕەشەی لکاندنەوەی تەواوی سەربازیی ئەو شریتەیان دەکرد بۆ دەنگدانەوەی گرتنی قودسی ڕۆژهەڵات. لە لافیتەیەکی دیکەدا نووسرابوو “بەبێ نەکبە سەرکەوتن نییە”، ئاماژەیە بۆ دەرکردنی بەزۆری نزیکەی 700 هەزار فەلەستینی کاتێک دەوڵەتی ئیسرائیل لە ساڵی 1948 دروستکرا.

سەرەڕای مێژووی توندوتیژی لە ڕێپێوانەکەدا، بوونی پۆلیسێکی تاڕادەیەک کەم لە ناو شارە کۆنەکەدا هەبوو، و ئەوان هیچیان نەکرد بۆ پاراستنی زۆرێک لەو فەلەستینیانەی کە بە توندوتیژی کرابوونە ئامانج.

 چالاکوانانی گروپەکان وەک قەڵغانی مرۆیی لەبەردەم هێرشبەرەکاندا  پێکەوە وەستابوون کە زۆرجار تاکە بەربەست بوون کە ڕێگرییان لە پەرەسەندنی توندوتیژییەکان دەکرد.

Englishمێتالێکۆڵینه‌وه‌مێتالێدوان

SPYCOPS’ EXPOSED AND DEFEATED

07/03/2025

Campaigners have successfully exposed the scandal of 50 years of secret undercover political policing. In fact activists are also celebrating 5 decades of struggles for a better world, despite police spying and repression.

In 1968, following huge demonstrations against the Vietnam War, the Metropolitan Police secretly set up a ‘Special Demonstration Squad’. Since then over 1,000 groups campaigning in the UK for a better world have been spied on, infiltrated and targeted by ‘spycops’ deployed by secret political policing units. This was part of the police’s wider ongoing efforts to try to control and undermine protests and movements for much-needed change.

Such spycops targeted groups campaigning for workers’ rights, equality, justice, the environment and international solidarity, for rights for women, LGBTQ, for animal rights, for community empowerment, and those campaigning against war, racism, sexism, corporate power, legal repression and police oppression and brutality. Such groups have represented many millions of people throughout the UK who want to make the world a better, fairer and more sustainable place for everyone.

Almost any group of any kind that stood up to make a positive difference has been or could have potentially been a target for secret political policing, employing shocking and unacceptable tactics. Spycops, each living as fake ‘activists’ for up to 5 years at a time, hoovered up mountains of personal information, all sent to the Secret Services (Mi5). Individuals within those campaign groups have been spied on, subjected to intrusions in their personal lives for years, been victims of blacklisting (when applying for jobs) and miscarriages of justice, and some women were deceived into intimate and abusive relationships with secret police – in some cases spycops even fathered children and then disappeared without trace.

In July 2015, after campaigners succeeded in exposing this scandal, Theresa May, then Home Secretary, was forced to set up an Undercover Policing Public Inquiry. It was tasked with getting to the truth and recommending action to prevent such police wrong-doing in future. The Inquiry has so far cost over £100m, and has heard evidence of the unacceptable spying operations from 1968-1992. Dozens of spycops and their managers, and dozens of campaigners targeted have given evidence – and the police and Mi5 have been forced to release tens of thousands of reports and documents previously buried in their archives. The next hearings, about police operations from 1993-2009, will resume in October. A final report is expected in 2026.

In 2023 the Inquiry admitted that the police tactics were unacceptable and that the secret unit, despite being officially sanctioned by successive Governments, ‘should have been disbanded’ 50 years ago. The police have already been forced to apologise for their sickening sexual targeting of women campaigners, the use of the identities of deceased children, and for spying on anti-racist groups and family justice campaigns.

However, despite all the spying, the movements for positive change which police infiltrated are still here and growing, and have had many successes on the way. For example: ·      the Vietnam War was a debacle
·      apartheid in South Africa was abolished
·      the poll tax had to be scrapped as unenforceable
·      mass blockades of military bases successfully prevented the siting of US cruise missiles in the UK
·      hunting foxes for ‘sport’ is now banned
·      the ‘McLibel’ trial brought by McDonald’s ended up as a disaster for the junk food corporation
·      equality laws were enacted to outlaw race and other discrimination
·      blacklisting of trades unionists was made illegal
·      the climate emergency has been recognised by Parliament.

It is clear that campaigners have been on the right side of history all along, and the police on the wrong side.

We are many, but the police (and the powerful they protect) are few.

Let’s all continue to support each other in the fight for what’s right.

www.campaignopposingpolicesurveillance.com

كوردی - Kurdiمێتالێدوان

چەمکە ئایدۆلۆجییەکان

Zaher Baher

05/01/2025

خۆڕزگارکردن لە ئایدۆلۆجییەت هەر ئەوە نییە کە ئایدۆلۆجیانە بیر نەکەیتەوە ، بەڵکو زۆر زۆر گرنگیشە کە لە دەربڕینی ئایدۆلۆجیانەش خۆت رزگارر بکەیت .  هەر ئەوە گرنگ نییە کە تۆ شتی ڕاست و دروست بڵێیت ، بەڵکو ئەوەش گرنگە کە تۆ بە زمانی یا دەربڕینی ئایدۆلۆجیانەش نەیڵێیت و دەری نەبڕیت.

هەر ئەوە گرنگ نییە کە تۆ خۆت بەکەسێکی سادە و ئاسایی بزانیت ، بەڵکو گرنگیشە کە وەکو کەسێکی سادە و ئاسایی ئاخافتن بکەیت و تێت بگەن یان تێگەیشتنت لێبکرێت .

چەمکی ئایدۆلۆجی چەمکێکی زۆر ئاڵۆزە و نەك هەر زۆربەی خەڵك بە خوێندەوار و نە خوێنەوارەوە لێی حاڵی نابن، بەڵکو لە ئاڵۆزییەکەیدا دەکەوێتە هەڵەشەوە و لێکدانەوەی نادروستی بۆ دەکرێت ، لە لێکدانەوەی ناردرستییشەوە نەك هەر کەس لێت حاڵی نابێت بەڵکو خەڵکی تێڕوانینێکی سەیر و سەمەرەویانەیان بۆشت دەبێت .

بۆ نموونە:

زۆرێك لە ئێمە چەمکی : ” ناکۆکی نێوان کار و سەرمایە” دەڵێینەوە و دەڵێین تا ئەم ناکۆکییە یەکاڵا نەبێتەوە کێشەکان وەکو خۆیان دەمێننەوە ”  و زۆرێك لەم چەمکانە دەڵێینەوە.

دەی ئەم چەمکە گەرچی لە ناوەرۆکدا ڕەنگە ڕاستیەکی تێدا بێت بەڵام  چەمکێکی ئایدۆلۆژیانەیە.

بۆچی؟

یەك: زۆر ئاڵۆزە و هەموو کەس لەمە تێناگات و پێویستی بە شرۆڤە و بێنە و بەردەیەکی زۆر هەیە.

دوو: دەربڕێنێکی نا دروستە بۆ خەڵکانی ئاسایی و تەنها ئەوە نیشان دەدات کە دەربڕی یا نوسەری ئەو چەمکە دەیەوێت بیگەیەنێت کە ئەو کتێبی زۆری خوێندۆتەوە بەتایبەت سەربارەی ئابووریی و شتی زۆر دەزانێت و کەسێکی ئاسایی نییە .

سێ: گەر زۆر وردیشی بکەیتەوە لە ناوەرۆکیشدا تا ڕادەیەك ناڕاست و نادروستە ، چونکە لە لایەکەوە ناکۆکییەك نییە لە نێوانی کار و سەرمایەدا.  کار و سەرمایە دوو وشەی مردون و بێ بکەرەکەی هیچ مانایەك نابەخشن و گوێگر تووشی سەرەگێژە و چەواشەیی دەکات.  بەکار هێنانی دوو وشەی مرد و بێ ‘بکەر’  هیچ درروست ناکات و هیچیش ناداتە بە دەستەوە .

چوار: هەر دروستیش نییە کە تۆ سنوری ئەو ناکۆکییە ببەستیتەوە بە تەنها ” کار و سەرمایەوە” چونکە ناکۆکی لە ڕوی تریشەوە کە دەبێتە هۆی دروستکردنی قازنج و دواتریش سەرمایە دروست دەبێت هەیە.  بۆ نموونە لە ڕێگەی مامەڵە و بازرگانییەوە .

پێنج: ئەم چەمکە زیاتر بەکارهێنانەکەی بۆ کاری کرێکاران بۆ سەرمایەداران بەکاردەهێنرێت کەواتە زۆر تەسكە لە سنوری سەردەمێکی زۆر کەمی چەند سەد ساڵێکدا بەکاردەهێنریت کە لە کاتێکدا کار بە درێژایی مێژوی دروستبوونی کۆمەڵی قوچەکەیی و دواتر چینایەتیی، دوو توێژاڵ دوو چینی دژ بەیەك و ناتەبا بە یەکدی هەبوون .

چەمکی دروستی نائایدۆلۆژیانە:

بەکارهێنانی چەمکی دروستی نائایدۆلۆژیانە بۆ ئەم مەبەستە  چەمکی : ناکۆکی نیوانی کرێکاران سەرمایەداران-ە ، ناکۆکی نێوانی چەوساوە و چەوسێنەرانە ، ناکۆکییەکانیش تەنها لە ڕێگای کاری زیادەوە دەبێت بە نرخی کەمتر یاخود بازرگانی و مامەڵە بەنرخی زیاتر لە تێچوون ئەو سەرمایەیە دروست دەبێت لە ڕێگای قازانجەوە .

دوای ئەوەش ئەم ناکۆکییە سنورداری سەردەم و چین و توێژاڵی فەعال نییە، بۆیە وەکو لە خاڵی چواردا لە سەرەوە وتم لە هەموو کۆمەڵێکی قووچەکەیی و چینایەتیدا هەیە کەواتە گشتگیرە.

كوردی - Kurdiمێتالێدوانمێتاهه‌واڵ و ڕاپۆرت

پرۆتێستی کێڵگەوانەکانی بریتانیا دژ بە بڕیارێکی حکومەت

19/11/2024

کێڵگەوانەکان دوای ئەوەی کە ڕۆژی شەمە، 16ی مانگ پرۆتێستیان دژ بە کۆنفرانسی لقی پارتی کرێکارانی حوکمڕان لە دەڤەری وێڵز کرد،  ئەمڕۆش، سێشەمە، 19 ی مانگ، بە خۆیان و تراکتۆرەکانیانەوە ڕژانە ناو لەندەن.  میدیای بریتانی ژمارەیانی بە 10 هەزار کەس خەمڵاند.

 کێڵگەوانەکان داوای هەڵوەشاندنەوەی ئەو خاڵە دەکەن کە لە بوجە نوێکەی  وەزیری دارایی برییتانیادا هاتووە  بو ساڵانی ئایندە کە  هەڵوەشاندنەوەی ” یارمەتیدانی موڵك و ماڵی کشتوکاڵی”  کێڵگەوانەکانە  کە لە 6ی مانگی نیسانی 2026 وە لە سەدا سەدی ئەو هاوکاریکردنەیان دەبڕێت و گومرگیان دەکەوێتە سەر لە فرۆشتنی یاخود گواستنەوەی بزنسەکەیان بۆ میراتگرەوکانیان.

لە بریتانیادا 209 هەزار کێڵگە هەیە کە بەهای هەر یەکەیان یەك ملیۆن پاوەندە .  کێڵگەوانەکانی بریتانیا لە سەدا 60ی پێداویستی خۆراك لە گۆشت و شیرەمەنی و دەغڵ و دان و و میوە و پێداوییستی دیکەی  بریتانیا دابین دەکەن کە پێشتر لە سەدا 80 بووە .  ئەم کێڵگەوانانە لە ساڵی 1992 دا بە یاسایەکی دەوڵەت لە باجی زەوی و موڵکیەتیان کە بۆیان دەمێنێتەوە بەخشران ، لەبەر سەختی ئیشەکەیان و زیاتریش بزنسی خێزانی بوو هەروەها دەبێت  بەردەوامبن لە دابینکردنی بەروبوومیاندا بۆ بریتانیا، لەبەر ئەوە چی تر باجیان نەدەداو هاوکارییان وەردەگرت.

لە بوجەی تازەدا کە لە کۆتایی مانگی ئۆکتۆبەردا خرایە ڕوو و حکومەت پێویستی بە پارە هەیە . دەڵێت سالانە 200 ملیۆن پاوەند بۆ بوجەی دەوڵەت دەگەڕێتەوە کە ئەو پارەیە دەکرێت لە کەرتی تەندروستیی نیشتمانییدا خەرج بکرێت، لەبەر ئەوە  ئەو هاوکارییەی هەڵوەشاندەوە .  ئەمە جگە لەوەی کە حکومەت پێویستی بە پارەیە دەڵێت یاسا تازەکەش تەنها لە سەدا 30 کێڵگەوانەکان دەگرێتەوە و کە بە ژمارە دەکەنە 500 کێڵگەوان،  دوای ئەوەش کە هاوژینەکانیشیان دەمرن ئەوە گومرگە نوێیەکە نایانگرێتەوە. هەروەها حکومەت دەلێت ئەو تەکسە / گومرگە کە کێڵگەوانەکان دەیدەن ، لە ماوەی 10 ساڵدا دەیدەن بێ ئەوی سووی بچێتە سەر.   هەرچیش نقابەی کێڵگەوانەکان هەیە دەڵێن ئەو داتایە هەڵەیە و لە سەدا 40 کێڵگەوانەکان دەگرێتەوە و یاسای نوێ بارودۆخی ژیانیان خراپتر دەکات چونکە ئەمان لە ئێستادا پارەیەکی زۆر کەم قازانج دەکەن .  نقابە دەڵێت بۆ نموونە  قازانجی ئەمان تەنها یەك پێنسە لە فرۆشتنی زەرفێك ناندا و فرۆشتنی پاکەتێك پەنیردا.

گرفتێکی دیکە هەیە لێرەدا، زۆرێك پێیان وایە کە ئەم باجە/ گومرگە 350 کۆشکی ئۆرۆستۆکراتییەکان کە لە بریتانیا هەیە ناگرێتەوە ، هەرەها دەڵێن جێگرەوەی ئەم بڕیارە  دەکرێت  وەکو فەرەنسا بن.  فەرەنسا تاکە وڵاتێکی ئەوروپییە کە تا ئێستاش بەشی خۆی بەروبوومی کشتوکاڵی بەرهەم دەهێنیت و پێویستی بەهاوردەی دەرەوە نیە .  حکومەت لە فەرەنسا هاوکارییەکی زۆر باشی کێڵگەوانەکان دەکات بەو مەرجەی کە بیسەلمێنن کە خۆیان لە کێڵگەکاندا کار دەکەن .

كوردی - Kurdiمێتالێدوانمێتاهه‌واڵ و ڕاپۆرت

جۆرجیا مێلۆنی ڕووبەڕووی فشارێکی گەورە بووەتەوە دەربارەی کێشەی پەنابەران

16/11/2024

پرسی پەنابەر لە ئیتالیا خاڵی سەرەکی مانیفێستەکەی سەرەکوەزیرانی ئیتالیا جۆرجیا میلۆنی بوو کە گوایە دەتوانێت چارەسەری بۆ بدۆزێتەوە .  چارەسەرەکەی ئەو ڕێکەوتنێك بوو لەگەڵ حکومەتی ئەلبانیا تاکو پەنابەران کە ڕوودەکەنە ئیتالیا بییاننێرن بۆ ئەلبانیا بۆ ئەمەش واژۆی پەیمانەکەی نێوانی خۆی و حکومەتی ئەلبانی کردووە بە هاوپشتی و ئاگەداریی سەرۆکی کۆمیسۆنی یەکێتی ئەوروپا ئۆرشێلا ڤۆن دێر لیین (Ursula von der Leyen ) بە بڕی پارەی یەك بلیۆن یورۆ لە 5 ساڵدا  بۆ ناردنی 3000 کەس بۆ ئەوێ و دواتر بنێرێنەوە بۆ وڵاتانی وەکو  بەنگلادش و میسر گوایە لەوێ ئاسایش هەیە

لەگەڵ کردنی ئەم مامەڵەیەشدا تەنها توانییان 24 پەنابەر بنێررێت بۆ ئەلبانیا.  لەو 24 کەسە 5 کەسیان کەمتر لە 12 سەعات لەوێ ماونەتەوە و ڕزگاریان بووە و ئەوانی تریان دوای 48 سەعات سەرنگون بوون .

هەر ئەمە گرفتەکەی ئەم دوو ژنە نەبوو بەڵکو لە 4ی ئۆکتۆبەردا دادگەی باڵای ئەوروپی  ناردنی هەر پەنابەرێكی بۆ ئەلبانیا بە نایاسایی دانا و وتی  : ئەو وڵاتانە ناتوانن ئاسایشیان تێدا بەرقەرار بێت ئەگەر هەموو ناوچەکە ئاسایشی نەبێت .

یەكێك لە پارتە موعارەزەکان دەڵێت ئەوان زوو ئاگەداری ئەو مەترسییەیان کردوونەتەوە و خۆشیان بە ئاگا بوون لێی .  هەر وەها دەڵێ ئەو زەرەرە گەورەیە دەکرا 4.5 ملیۆن نەخۆشی پێ چارەسەر بکرایە کە ساڵێك دەبێت چاوەڕوان بکەن بۆ چارەسەر.

كوردی - Kurdiمێتالێدوانمێتاهه‌واڵ و ڕاپۆرت

خەڵکی لە ئیسپانیا لە مافەکانیان خۆش نابن

10/11/2024

 ڕوودانی لافاوەکەی ناوچەی ڤالەنسیا کە لە29ی مانگی پێشوود ڕوویدا و بووە هۆی قوربانیبوونی 220 کەس و هێشتاش چارەنوسی 80 کەس نادیارە .  لەم بارەشدا خەڵکی ناڕەزایی خۆیان دەردەبڕن دژ بە سەرۆکی ئەو ناوچەیە .

خەڵکی هۆشیارە و دەزانن بەردێك لە ئاسمان بکەوێتە خوارەوە دەستی حکومەت ، دەوڵەتی تێدایە .  من جارێکی دیکە بە نموونەوە قسەم لەسەر ئەمە کردووە ، کە ڕوودانی هەر شتێك دەستی حکومەت یا دەوڵەتی تێدایە ئیتر بە ڕاستەوخۆ بێت یا ناڕاستەوخۆ.

بە هۆی ڕوودانی ئەو کارەساتەوە خەڵکی ئەوێ خۆپیشاندانی گەورەی ڕێكخست. یەکێک لەو خۆپیشاندانانەی ئەم ڕۆژانە نزیکەی 200 هەزار کەس بەشداری کرد و  داوای دەست لەکارکێشانەوەی سەرۆکی دەڤەرەکە ‘کارلۆس مازۆن’ دەکەن .  ئەوان ڕوودانی ئەو هەموو زیانە ڕۆحی و ماڵییە لە چاوی ئیدارەکەی ئەوی دەناسن ، کە لەسای پێشەوچوونی تەکنەلۆجیا و زانستدا لە ئێستادا تا ڕادەیەك پێشبینی چونێتی کەش و هەوا بۆ ماوەی دە ڕۆژی ئایندە دەکرێت، بەو جۆرە دەکرێت قوربانیییەکان زۆر کەم ببێتەوە .

لە کاتێکدا کە لە سێنەتری مەرکەزی کەش و هەوای  دەوڵەتی ئیسپانیاوە چەند ڕؤژێك پێش ڕوودانی لافاوەکە ڕاگەیەنراوە کە کەش و هەوایەکی زۆر توند بە ڕودانی لافاویشەوە بەڕێوەیە.  بەڵام مەرکەزی کەش و هەوای ئەو دەڤەرە هیج ڕاگەیاندن ێکی پێشوەختی نەداوە لەبەر ئەوە خەڵکی سەرقاڵی ژیانی ئاسایی خۆیان بوون .

ئەمە هۆکاری ڕوودانی خۆپیشاندان و ناڕەزاییەکانە کە بەرپرسیاری دەکەوێتە ئەستۆی کەسی یەکەمی دەڤەرەکە کە کارلۆس مازۆنە .  چەندەها دروشمی جیا جیا لە لایەن خۆپیشاندەرانەوە بەرزکراوەتەوە لەوانە ” مازۆن دەست لەکار بکێشەرەوە ” ” تۆ ئێمەت کوشت” ” ئێمە دەستمان لە لیتەدا غەرق بووە و دەستی تۆش لە خوێندا”

کۆمەڵی سەوزی ئیسپانیش پێشنیاری ئەوە دەکەن بۆ حکومەت کە کۆمپانیاکانی غاز و نەوت پارەی ئەم زیانە بدەن چونکە زیاتر لە 6 دەیەیە دەربارەی قەیرانی ژینگە و کەش و هەوا زانراوە و لە ئارادایە .

گەرچی ئەم لافاوە کارەساتێکی گەورەی بەسەر خەڵکی ئەو دەڤەرەدا هێنا بەڵام هاوکاتیش خەڵکی ئیکجار زۆر لەیەکدییەوە نزیک کردەوە بە هاوکاری و یارمەتیدانی یەکدی و کردنی کاری هاوبەش و هەرەوەزی لە زۆر بواری ژیانیاندا لە پاککردنەوە و راماڵینی لیتەو فڕێدانی کەرەسە زەرەرمەندبووەکان و پەیداکردنی خۆراک  و خواردەنەوە.

 

كوردی - Kurdiمێتالێدوانمێتاهه‌واڵ و ڕاپۆرت

وەزیری دارایی بریتانیا کەسێکی پسپۆڕ بە کرێ دەگرێت بۆ ئامۆژگاری لە کەمکردنەوە و بڕینی پارەی بیمەکان

01/11/2024

ئەو وێنەیەی کە دەیبینیت وێنەی دەیڤید گۆلدستۆنە کە وەزیری دارایی بۆ ماوەی ساڵێک گرتویەتی بەکرێ هەر ڕۆژێکی کارکردنی بە 950 پاوەند ،بەڵام مەرج نییە کە هەموو ڕۆژێك کاربکات گوایە ئەم کابرایە خاوەنی ئەزموونێکی زۆر زۆرە لە زۆر بواری ژیاندا .  وەزیری داراییش دەیەوێت کە پاشەکەوتی پارە بکات بە گەڕاندنەوەی بەشێك لەو پارەیە بۆ بودجەی دەوڵەت ، بۆ ئەمەش ئەمان وەکو پێشتر وتومە هێڕشیان لە سەنگەری پێشەوە بۆ سەر کەسانی بارخوار و نەگەبەتەکانی کۆمەڵن .  بەشێك لەوانەش ئەو خەڵکانەن کە خۆیان ژیانیان ، خراپەو پارەی بێ کاری یا لەسەر جۆرێك لە بیمەکان یاخود پارەی خانەنشینی دەژین. گوایە ئەمەش ڕیفۆرمکردنی سیستەمەکەیە .

 

كوردی - Kurdiمێتالێدوانمێتاهه‌واڵ و ڕاپۆرت

لە بریتانیا دەرزی بچوککردنەوەی ناوقەد ( تەنگە) لە کەسانی قەڵەوی بێ کار دەدرێت بۆ گەڕانەوەیان بۆ سەر کار

15/10/2024

حکومەتی بریتانی گوایە نەبوونی پارە و نوقسانی بوجە وای شپرزە کردووە کە هەموو جۆرە سیاسەتێکی ناڕەوا بەکاربهێنیت.

وەزیری بەشی تەندروستی دەلێی بۆ ئەوەی ئەو کەسانەی کە زۆر قەڵەون و بووتە هۆی نەخۆشی تر و وازهێنان لە کارەکانیان، یاخود نەتوانایی کار کردن ڕەنگە دەرزی باریککردنەوەی ناوقەدیان و کێش دابەزینیان  لێبدرێت .

 خەڵکانێکی زۆر بە جۆرێك لە جۆرەکان نەخۆشن و توانای کارکردنیان نییە ،.  بە گوێرەی ڕاپۆرتە نوێیەکان ژمارەی ئەوانەی کە بە هۆی نەخۆشییەوە مۆڵەت وەردەگرن یاخود کارەکانیان واز لێدەهێنن لە هەڵکشاندایە .  وەزیر دەڵیت ئەم گرفتە ساڵانە 11 ملیار پاوەند لەسەر بوجەی دەوڵەت دەکەوێت کە لە بەشی تەندروستیدا خەرج دەکرێت  کە ئەمە زیاترە کە گرفتی جگەرەکێشان و نەخۆشییەکان. .

پلانەکەی وەزیر، وەکو بەردەکە وایە کە دوو چۆلەکەی پێدەکوژیت .  یەك: ئەوانە دەگەڕێنرێتەوە بۆ سەر کار و چی تر ئەو کلفە زۆرە لە سەر خەستەخانەکان و دکتۆرەکان [ بەشی تەندروستی ناکەون] .  دوو: ئەمانە چی تر نەك هەر پارەیان تێدا سەرف ناکرێت بەڵکو خۆیان ژیانی خۆیان زامن دەکەن و باجیش بە دەوڵەت دەدەن .

ئەمەی وەزیری تەندروستی ، لە ئێستادا گریمانە، بەڵام گریمانێکی بەهێزە و دەوڵەت پەنا بۆ هەموو شتێك دەبات بۆ پرکردنەوەی نوقسسانی بوجە .  لەم بارەشدا هەمیشە ئەوانەی کە باریان خوارە  وەکو : کەمئەندامان و دایکان و باوکانی یەكباڵ لەگەڵ منداڵێک یا زیاتر، خانەنشینان ، بێ کاران کە جۆرێك لە بیمە وەردەگرن  نیشانەیان لێدەگرن لە بری کۆکردنەوەی باج یا هەر هیچ نەبێت بە زیادکرنی لە سەدا 1ی باج لەسەر هەرە دەوڵەمەندەکان تاکو ئەو کەلێنە پڕ بکاتەوە ، دێت هێڕش دەکاتە سەر بارخواران و کەسە نەگبەتەکانی نێو کۆمەڵگە.

 

 

 

كوردی - Kurdiمێتالێدوانمێتاهه‌واڵ و ڕاپۆرت

فەرەنسییەکان یا دەبێت پەنا بەرنەوە بەر شەقام، یاخود ڕازی بن بەوەی کە بە سەریاندا دەسەپێنرێت

13/10/2024

سەرەكوەزیرانی فەرەنسا ، Michel Barnier ،    دەڵێت بوجەی دەوڵەت 60 ملیار یورۆی نوقسانە ، ئەمەش دەبێت بە  زیادکردنی باج یاخود کەمکرنەوە و بڕینی خزمەتگوازارییەکان و بیمەکان پڕبکرێتەوە.

زیادکردنی باج یەک لەسەر سێی فشاری بودجەی 60 ملیار یۆرۆ پێکدەهێنێت، ئەوەی دیکەش لە کەمکردنەوەی خەرجییەکان لە سەرانسەری وەزارەتەکاندا دێت. خەرجکردن بۆ ئاسوودەژیانی [ بیمەکان] و تەندروستی و خانەنشینی و حکومەتە ناوخۆییەکان لێدانی ئامانجدار دەبێت، کە ڕەنگە یاسادانەرانی ئۆپۆزسیۆن، واتە پەڕلەمانتار، لە پەرلەماندا بە هۆی دەنگەوە پێچەوانەی بکەنەوە.

خۆ ئەگەر ئەم لایەنە ئۆپۆزسیۆنانە دژی ڕەشنووسی یاسای بودجە هاتنە دەنگ و بە زۆربە بڕیار و پلانەکەیان هەڵوەشاندەوە ئەوە  حکومەت بژاردەی ئەوەی هەیە کە بەپێی مادەی 49.3 ی دەستووری فەرەنسا بەبێ دەنگدان ئەوەی کە ویتستویەتی بیسەپێنیت .  بەڵام ئەمە دەرگای دەنگدانێکی دیکەی لێسەندنەوەی متمانە دەکاتەوە،  سەرەکوەزیران جارێکی دیکە دەخاتە ژێر ڕەحمەتی ئۆپۆزسیۆنەوە.

باسکردن  لە زیادکردنی باج ،  بە زۆری زیادکردنی باجە لەسەر ئەوانەی کە داهاتییان کەمە، لەوانە مامۆستایان و خانەنشیکراوان وکارمەند و کرێکارانی بەشە خزمەتگوزارییەکان، گوایە حکومەت لەژیر فشاری کەرتی دارایی و هاودەوڵەتە ئەوروپییەکانیدایە . 

دوای ڕاپرسییەکەی ئیمانوێل ماکرۆن،  حکومەتەکەی بە هاوکاری حیزبە چەپەکان کە زۆرترین دەنگیان هێنا لە حوکمدا مایەوە و ئێستاش ناتوانن بەرنامەکانی خۆیان بسەپێنن .  هاوکاتیش ئەم ئەم پلانەی حکومەت کە سیاسەتی تەقەشوفە ، واتە سك هەڵگوشین  ئەوەندە کارایی خراپ لەسەر خزمەتگوزارییەکان و بیمەکان و هەژاران دادەنێت تەنانەت حیزبەکەی مارین لیوپان دژە پێی . 

سیاسییەکان هەرگیز دانانمێنن لە دۆزینەوەی ڕێگای دیکە بۆ گەیشتن بە مەرام و جێبەجێکردنی پلانەکانیان .  بۆ نموونە وەکو باس دەکرێت ڕاگرتینی زیادکردنی پارەی خانەنشینانە بۆ ماوەی 6 مانگ کە لێرەدا حکومەت دەتوانێت 4 ملیار یورۆ بگێڕیتەوە بۆ بوجەی دەوڵەت هەروەها لابردنی 4000 مامۆستا ڕێگەیەکی دیکەیە بۆ پڕکردنەوەی بەشێکی ئەو نوقسانییەی بوجە . ئەمانەش پلانن گەر کار گەیشتە کردنی فشارێکی گەورە بۆ سەر حکومەت.

کەواتە بژاردەیەك بۆ فەرەنسییەکان گەر ئەم پلان و بڕیارە لە پەڕلەماندا پێچەوانە نەکرێتەوە، دوانە ، یا دەبێت بگەڕیتەوە بۆ سەر شەقام بۆ سەپاندنی ویست و پێداوسیستییەکانیان ، یاخود ڕازیبوونە بە بڕیار و پلانەکەی حکومەت .

May be an image of 1 person