17/03/2026

ئەوەی کە چاوەروانی گۆڕانە بنەڕەتی و ڕیشەییەکان بکات لە دەوڵەت ، ڕەنگە لە جەوهەر و سروشتی دەوڵەت تێنەگەیشتبیت .  دەوڵەت هەرگیز لە بەرژەوەندی کڕێکاران و هەژاران نییە ، بەڵکو ئامرازی دەستی زاڵم و چەوسێنەرەکانیانە .

هەر ئەوەشە کە دەوڵەمەندان و سامانداران پشتگیری لێدەکەن ، هاوکاری دارایی دەدەن، لەهەڵبژاردنەکاندا.

هەر بۆ نموونە لە ئەمریکا 900 ملیاردەر هەیە لەمانە 11 دانەیان بەیەکەوە سامانەکەیان  بڕی 1.35 تریلۆن دۆلارە و بەشدارییان لە دووەم دەستبەکاربوونی سەرۆک ترامپ- دا کرد و ئەوانیش بۆ ئاهەنگی بوونەوەی بە سەرۆکی ئەمریکا بانهێشتی کردن ، ئەو 11 کەسەش ئەوانەن کە لە وێنەکەدان .

دوای ئەوەی ملیاردێرەکان ساڵی ڕابردوو 450 ملیۆن دۆلاریان  بەخشی بۆ هەڵبژاردنی ترەمپ، ترەمپ ناوی دەیان ملیاردێری بۆ پۆستە باڵاکان هێنایە ئاراوە. لەوانە لیندا مەکماهۆن وەزیری پەروەردە (سێ ملیار دۆلار سامان)، وەزیری بازرگانی هاوارد لوتنیک (3.2 ملیار دۆلار) و ستیڤ ویتکۆف (2 ملیار دۆلار) وەک سەرۆکی دانوستانکاری ئێران/ئۆکرانیا/غەززە.

بە نیشاندانی ئەوەی کە سیستەمەکە چۆن خزمەت بە ملیاردێرەکان دەکات، نوخبەی زۆر دەوڵەمەند لە پڕۆژە یاسای گەورەی جوانی ترەمپدا چەندین شتی باشیان بەدەستهێنا. بەپێی زانیارییەکانی بروکینگز، لە کۆی دوو ملیار دۆلاری بەخشراو بە کەمپەینی هەڵبژاردنەکە بەپێی زانیارییەکان ٧٥٠ ملیار دۆلاریان بۆ گەڕاوەتەوە کە دەچێتەوە خەزێنەی دەوڵەمەندترین ١%ی ئەمریکییەکان.

ژمارەی ملیاردێرەکان لە ساڵی 2017 دا زیاتر لە 50% زیادیان کردووە. دەوڵەمەندترین 1% کە لە ساڵی 2017 وە سامانەکەیان زیاتر لە دوو هێندە زیادیکردووە، خاوەنی 32%ی سامانی وڵاتن، کە زیاتر لە 10 هێندەی 2.5%ی پشکەکانی خوارەوەی 50% کەیەتی. دەوڵەمەندترین 0.1% خاوەنی 14.4%ی سامانی وڵاتن، کە لە ساڵی 1990ەوە بەڕێژەی 6 خاڵ زیادیکردووە..

خەرجییە سیاسییەکانی ملیاردێران بەرزبووەوە و لە ساڵی 2010 وە 160 هێندە و لە ساڵی 2020 وە 2.5 هێندە بازدانی بەخۆیەوە بینیوە. ملیاردێرەکان لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی 2008 دا 16 ملیۆن دۆلاریان بەخشی و لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی 2012 دا 231 ملیۆن دۆلاریان بەخشی، کە یەکەمجارە دوای سیتیزن یونایتد، پێش ئەوەی لە ساڵی 2024 دا بەرزبێتەوە بۆ 2.6 ملیار دۆلار.

بەپێی ڕاپرسی ساڵانەی ئەمریکی و ملیاردێرەکانی ڕاپرسی هاریس کە لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ڕابردوودا ئەنجامدراوە، 53%ی ئەمریکییەکان پێیان وایە ملیاردێرەکان هەڕەشە لە دیموکراسی دەکەن. لەمەش زیاتر، 71%ی ئەمریکییەکان، لەنێویاندا 64%ی کۆمارییەکان، دەڵێن پێویستە باجی سەروەت و سامان لەسەر ئەو کەسانە دابنرێت کە داهاتی سەرەکییان هەبووە، 53% (لە ساڵی 2024دا 46% بەرزبووەتەوە) دەڵێن پێویستە سنوورێک بۆ کەڵەکەکردنی سامان هەبێت.