بهرهو ئهنارکیزم
نووسینی: ئێریکۆ مالاتێستا
و. له فاسییهوه: ههژێن
له بلاوکراوهکانی سهکۆی ئهنارکیستانی کوردستان
ئەنارکیستان (TV)
ئەنارکیستان (TV) کەناڵی ئینتەرنێتی سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستانە، کە فیلە داستانی و دۆکومێنتەرییگەلی ئەنارکیستی نیشان دەدات، هەوڵدەدەین بەپێی توانا و هاوکاری هاوڕێیان و خوێنەرانی هێژا، وەرگێڕانی سەبتایتلی فیلمەکان بکەینە کوردی، تاوەکو بینەرانی کورد لە ڕووداوە مێژووییەکان و جەنگەکان و شۆشەکان و ئەزموونەکان لە دەمی زیندووانی بەشداربووی ڕووداوەکان ببیستن. ڕووداوگەلیك کە مێژووی دەسەڵاتدار هەردەم هەوڵی شێواندنی داوە و لە خەڵکی ستەمدیدەی کوردستان ئاوەژوو کراوەتەوە.
بۆ بینی ( ئەنارکیستان TV) کلیکی ئەم لئنکەی خوارەوە بکەن
http://worldtv.com/anarkistan/
یا لە ژێر ڕیزبەندی بەستەرەکاندا کلیکی ئەنارکیستان TV بکەن
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
شۆڕش له پراکتیکدا
ئێریکۆ مالاتێستا
ئۆکتۆبهری 1922
و. لە فاسییەوە: هەژێن
له كۆبوونهوهیهكدا كه له بین Bienne ی سویسرا بۆ پهنجاههمین ساڵیادی ئهنجومهنی Saint Imier بهرپا كرا، هاوڕێ بێرتۆنی (Bertoni) و من بۆچونگهلێكمان دهربڕین، كه هاوڕێ كۆلۆمێر (Colomer) پێی خۆش نهبوون. ههر بهو جۆرهی كه له ئازادی Libertaire ی پاریسدا نووسیویهتی، دڵنیایه بۆچوونهكانی ئێمه لهتهك ئامانجی ئاراسته زیندووەکانی بزاڤی ئهناركیستی هاوچهرخ ناتهبان. وی دهنووسێت، هاوڕێیانی ئاڵمانی، ئیسپانی، ڕوسی، ئهمهریكایی و … که لهو ئاماده لهو كۆبوونهوهدا ئامادهبوون، ههر وهك خودی خۆی، بهڕادهیهك تهکانیان خواردووه و توڕه بووبوون “émus et presque indigné”.
زیاتر بخوێنەرەوە شۆڕش له پراکتیکدا
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
پۆلیس کۆتایی به کهمپهینی درێژماوەی ناڕهزایانی دژەجهنگ هێنا
ڕۆژی 25.05.2010 پۆلیسی بریتانیا لهسهر داوای سهرۆکی شارهوانی لهندهن، بۆری جۆنهسهن، هێڕشیان کرده سهر کهمپی ناڕهزاییانی دژەجهنگ و کهمپهکهیان تێكدا و خهڵکهکهشیان به زۆر له کهمپهکه دهرپهڕاند و دوو کهسی سهرهکی، که نزیکهی 9 ساڵه دژی جهنگ کهمپهین دهکهن و بهشێوازێکی ئاشتیخوازانه، لهوێ چادریان ههڵدابوو، دهستگیر کران. کهمپهینی دژی جهنگی عێراق، که لهلایهن (Brian Haw)ەوە پێش دهستپێکردنی جهنگهکهی عێراق به پشتگیری کەسانی چهپ و سوشیالیست و ئهنارکستهکانهوه له پارچه زهویهکی چوارگۆشهدا که ههمووی چیمهنه و له بهرامبهر پهڕلهمانی بریتانیادا، چادری خۆی لێ ههڵدابوو، کهمپهینهکهی لهو ڕۆژهوه بێوهستان تاکو ڕۆژی 25.05.2010 ، بهردهوام بوو. ئهم کهمپه له سهرهتادا زۆر بچووك بوو، بهڵام دواتر کەسانی تری ئهنارکیست و لانهوزان ( بێسەرپەنایان) و ههندێك کۆنه سهربازی بریتانیا، که دژی جهنگی عێراق و ئهفگانستان بوون و دۆستانی ژینگه، بهم کهمپهینەوه پەیوەستبوون و لهوێدا نیشتهجێبوون ژمارهی چادرهکان لهم دوایهدا گەیشتە 31 چادری بچووك.
ئهم کهمپە ورده ورده گهورهتر بوو و به دروشمی دژهجهنگی و دژی سهرمایهداری ڕازا بووهوه، یهکێک له دروشمەکان ئهمه بوو : “ئێمه له سهر گۆڕی سهرمایهاداری سەما دهکهین”. کهمپهکه وا گهوره بوو بوو، که بهشی (ئایتی)شی لێ دامهزرا و کەسانی ناو کهمپهکه لهوێدا بایاخیان بە ڕواندنی سهوزه و خواردنی ڕوهکی، دهدا. ههروهها ئهم کهمپه بووه شوێنیکی سهرنجڕاکێش، که زۆربهی زۆری گهشتیاران دیدەنیان دهکرد و وێنهیان له پاڵ کهمپهکه و ناڕهزاییانی دژی جهنگدا دهگرت. ئهمه جگه لهوهی کرێکاران و کارمهندانی ئۆفیسهکانی نزیکی ئهو شوێنه له کاتی پشوودانی نیوهڕواندا سهریان له کهمپهکه دهدا بۆ پشتگیری کردن و گوێگرتن لهو قسهوباسانەی، که لهلایهن کەسانی ناو کهمپهکه و دهرهوی کهمپهکه لهسهر جهنگ و بابهتی ئابووری و ڕامیاری دهگرت.
بوونی ئهم کهمپه بهو چالاکییهوە بهرامبهر به شوێنێکی هەستیاری وهک پهڕلهمانی بریتانیا و لێدانی موزیك و گرتنی کۆڕی قسهوباس و دروستکردنی دهنگه دهنگ و هەرایەکی زۆر، پشێوی و نائاسوودەیی بۆ دریهکان و دهسهڵاتداران پهیدا کردبوو ، بۆیه چهند جارێک پۆلیس ویستی کهمپهکه تهفروتونا بکهن، ههتا جارێکیان دهرێشیان کردن بهڵام به یارمهتی دادگە و لایهنگرانیان گهڕانهوه بۆ کهمپهکه و دروستیان کردهوه.
ڕۆژی25.05.10 ڕۆژی کردنهوهی خولی یهکهمی پهڕلهمانی بریتانیا بوو, که دهبووایه لهلایهن شاژنی بریتانیاوه بکرایهتهوه و شاژن کارهکانی خولی ئهم پهڕلهمانه و حکومهته نوێیهکهی، که پارتی پاریزەران و پارتی لیبراڵن، بخوێنێتهوه بڕیاری لهسهر بدات. شایانی باسه که یهکێک له کارهکان و بهندهکان له سهر زیاتر فراوانکردنی مافی مرۆڤ و چهسپاندانی زیاتر و ڕێزلێگرتنی دیمۆکراسی بوو ، کهچی ههنگاوی یهکهمی ئهو ئازادی مرۆڤ و چهسپاندنی دیۆکراسییه ، تهفروتوناکردنی کهمپی ئاشتیخوازانهی دژهجهنگ و بهرشهقدانی ئهوانه بوو، که له کهمپهکهدا بوون، ئا ئهمهیه قهشهنگی دیمۆکراسی و مۆرکردنی ئازادیمان لهلایهن سهروهرانمانهوه.
ههر له کاتی قسهکانی شاژن دا بۆ پهڕلهمان ، ئافرهتێکی ناو کهمپهکه به نێوی Tracey Chumley که تهمهنی 40 ساڵه، خۆی وهك شاژن دهرهێنابوو، له چهشنی پۆساکی شاژنی پۆشیبوو، لاسایی شاژنی دهکردوه، گوایه قسه بۆ پهڕلهمان دهکات، بهڵام بهپێچهوانهی قسهکانی شاژنهوه، دهستی به وتاردانهکهی کرد و وتی: ههوڵدهدهم که هێزی سهربازیمان له دهرهوه بکێشمهوه، ههوڵدهدهم ڕایسیزم ڕاوهستێنم، ههوڵدهدهم یارمهتی لانهوازان ( بێلانهو ماڵ) بدهم…….. هتد، لهولاشهوه کۆنه سهربازێک بهناوی Sam Fryers ، که تهمهنی 25 ساڵه و سهرپهرشتیبهشی (ئایتی) کهمپهکهی دهکرد و چادرهکهشی ههر له بهر لوتی پهیکهرهکهی (وینستن چێرچڵ)دا ههڵدابوو، وتی “من لهوه تێدهگهم، که ڕهنگه ئێمه چاوی خهڵک بکزێنینهوه، بهڵام دهبێت بیر له پهیامهکه بکهیتهوه … ئهمه سهبارهت به هێنانهوهی سهربازهکانمانه له ئهفگانستانهوه.”
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
بیرۆکەی میرایهتی (حکومهتی) باش
نووسینی: ئێریکۆ مالاتێستا
و. لە فارسییەوە: هەژێن
هیچ كهس ناتوانێت به دڵنیاییهوه دادوهری بكات، كه چ كهسێك ڕاست دەکات و چ كهسێك هەڵەیه، چ كهسێك له ڕاستییهوه نزیكتره یا لەسەر باشترین ڕێگهیە بۆ بهدهستهێنانی زۆرترین باشە بۆ هەر كهسێك و بۆ ههمووان. ئازادی هاودهم بە ئهزموون، تهنیا ڕێگهیە بۆ پهیبردن به ڕاستی و ئەوەی چ شتێك باشترینە؛ هەروا ئازادی لە ئارادا نابێت، ئهگهر ئازادی ههڵهكردن، ڕهتبكرێتهوه.
بهڵام كاتێك كهسێك له ڕووی ڕامیارییهوه، نهك فیلۆسۆفییهوه، قسه لهسهر ئازادی دهكات، كهس هۆشی بۆ دێوی میتافیزیكییانهی مرۆڤی دابڕاو (ئهبستراکت) ناچێت، كه له دهرهوهی گهردوون و ژینگهی كۆمهڵایهتییهوه بوونی ههیه و وهك ههندێك له خواكان ”توانای کردنی هەر شتێکی هەیە، كه ئارهزووی بکا” پڕ به واتای وشه.
زیاتر بخوێنەرەوە بیرۆکەی میرایهتی (حکومهتی) باش
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
ئهنارکیستێك لهمهڕ قهیرانی یۆنان دهدوێت “جامی خهڵك پڕبووه”
٢٠ی ئایاری ٢٠١٠
و. لە ئینگلیزییەوە: ئـ. ف.
پاش ئهو چاوپیکهوتنهی که لهگهڵ کۆنستانتینۆس ئهڤرامیدیس (Constantinos Avramidis) دهربارهی ئهو قهیرانهی یۆنان، که کهسایهتییهکی یۆنانییه و له ئیرلهنده دهژی و ئهندامی بزاڤی هاوپشتی کرێکاران (Workers Solidarity Movement) و یهکێتی کرێکارانی پۆست (the Post Workers Union)ه. 
anarkismo.net: ئایا دهکرێت پێشینهی ئهم قیرانه ئابورییهی (یۆنان)مان بۆ بخهیته ڕوو؟ زیاتر بخوێنەرەوە ئهنارکیستێك لهمهڕ قهیرانی یۆنان دهدوێت “جامی خهڵك پڕبووه”
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
دێمۆكراسی و ئهناركی
دێمۆكراسی و ئهناركی
ئێریکۆ مالاتێستا
مارچی ١٩٢٤
و. لە فاسییەوە: هەژێن
میرییه دیكتاتۆرییهکان له ئیتالیا، ئیسپانیا و ڕوسیه، وەها چاوتێبڕیی و شهیداییهکی فراوانیان له ناو پارته ترسنۆك و كۆنهپهرستهكان لە سەرتاسەری جیهان هەڵدەخڕاندووە، که خەریکی ئەوەن “دێمۆكراسی“ بە جۆرێك داهێنان دەستەمۆ بکەن. بهم پێیه ئێمه دهبینین كه بوونهوهرانێك له ڕژێمه کۆنهكاندا– كه به باشی لهتهك هونهری شهرهنگێزانهی ڕامیاریدا خوویان گرتووه و لێپرسراوی سهركوت و كوشتوبڕێکن که بهرامبهر چینی كرێكاردا دێت – سهرلهنوێ سهرههڵدهدهنهوه و ( لهوێوه كه بوێرییان تێدا نییه) خۆیان به کهسانی پێشكهوتوو دادهنێن و بهناوی ئازادییهوه له ههوڵی دهستبهسهرداگرتنی داهاتووی نزیكدان. بهم ڕێوشوێنهوه تهنانهت توانیویانه سهركهوتوو بن. زیاتر بخوێنەرەوە دێمۆكراسی و ئهناركی
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
D.2 دهوڵهتمهندی چ كاریگهریهكی لهسهر ڕامیاری ههیه
و. لهفهرهنسیهوه :سهلام عارف
کورترتن وهڵام ئهوهیه، ڕاستهوخۆ و ناڕاستهوخۆ كاریگهری زۆره، لهمهوپێش له (بهشی B.2.3) دا لهسهر ئهم پرسه قسهوباسمان کردووه. لێرهدا ههوڵدهدهین، وردتر درێژه بهباسی ئهو پرسه بدهین.
ڕامیاریی دهوڵهت له دێمۆکراسی كاپیتالیستیدا له كاریگهری جهماوهرییهوه دووره، به پێچهوانهوه به ڕووی خاوهن بهرژهوهند و كهمینه پارهدارهكاندا دهرگهی لهسهر پشته، ڕووهو كاریگهری راستهخۆ. گومان لهوهدا نییه كه ههڵبژاردنهكان پارهیان گهرهكه، تهنها كارگه و كۆمپانیا و دهوڵهتمهندهكان، دهتوانن به باشی رێگه به خۆیان بدهن بۆ بهشداریكردن. بهخشینی ماڵی سهندیكاكان به پارته ڕامیارییهكان ناتوانێت شان لهشانی پارهی دهوڵهتمهندهكان كه لهو بوارهدا خهرج دهكرێت، بدات. بۆ نموونه له ههڵبژاردنهكانی سهرۆكایهتی له دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا له ساڵی1972دا 500 ملیۆنی تێچوو، به تهنها 13 ملیۆنی لای سهندیكاكانهوه دابین كرابوو، ئهوی تری لای كۆمپانیا و دهوڵهتمهندهكانهوه هاتبوو. له ههڵبژاردنهكانی ساڵی1956دا ههرچهنده ژمارهی ئهندامانی سهندیكاکان 17 ملیۆن ئهندام بوون، بهڵام نهیانتوانی بڕی پارهی742 دهوڵهند دابین بكهن، بۆ بهشداریكردن. بێگومان هیچ كام لهو دوو نموونه تاقانه نین و دهبووایه گرنگی بهپرسی بهشداری کرێکاران بدرایه، له کاتیکدا که یهکیتییهکیان ئهندامیکی زۆری ههبوو، پێس ئهوهی ئاوا بچووک بووبێتهوه له ئهمهریکا، ئهمه دهلالهتیکی بهدرۆنهخراوهیه، بزنسمانهکان بهشدارییهکی زۆر له پاره دهکهن بۆ ههلمهتی ڕامیاری ههلبژاردن زۆر زیاتر لهگروپهکانی تری کۆمهل. له سهروو ئهوهشهوه بزنسمانهکان ئاسانکارییهکی تایبهتیان بۆ جونهناو کارگێڕییه فهرمییهکانی میریی ههیه و بهشێوهیهکی رادهبهدهر نوێنهرایهتی ئاستی بهرزی میریی دهکهن.[David Schweickart, Against Capitalism, pp. 210-1] . زیاتر بخوێنەرەوە D.2 دهوڵهتمهندی چ كاریگهریهكی لهسهر ڕامیاری ههیه
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
ههڵهبجه و 88
ههژێن
13ی ئایاری 2010
ئهمڕۆ یادی ٢٣ ساڵهی ڕاپهڕینهکهی ١٩٨٧ بوو و وهك ههموو ساڵێك کهوتمهوه یادی ئهو هاوپۆڵ و هاوهڵ و هاوڕێیانهی که لهو ڕۆژانهدا سهرقاڵی کار و خهبات بووین. ههروا وهك ههموو ساڵێك کهوتمه گهڕان بهناو ئینتهرنێتدا، بهو هیوایهی یاداوهری یا نامهیهکی هاوپۆلانی ئهو دهمه یا هاوخهباتانی ئهو ڕۆژگاره لهمهڕ ڕاپهڕینهکهم بهرچاو بکهوێت. داخهکهم ئهو خۆزگهیهم وهك ساڵانی ڕابوردوو ناکام مایهوه و لهبری ئهوه کۆمهڵێك بابهت و وتوێژم بهرچاوکهوتن، که باس لهوه دهکهن، لهو ڕۆژانهدا ڕێکخستنه نهێنییهکانی ناو شار لهو خۆپیشاندانهدا چالاك بوون. له شوێنی خۆیدا لهو بارهوه قسه و یاداوهری خۆمم لهسهر ئهو راپهڕینه له یادی ١٣ ساڵهیدا له ژماره یهکی گۆڤاری فهرههنگی– کۆمهڵایهتی دالیان ل٢٨دا لهژێر سهردێڕی «چهخماخهی شۆڕشی بهرد»١ و ههروهها له یادی ٢١ ساڵهیدا وتارێكم لهژێر سهردێڕی «ڕاپهڕینی ١٣ی ئایاری ١٩٨٧ی ههڵهبجه و مێژوویهکی به ئهنقهست لهبیرکراو»٢ وتارێکی ترم وهك بهشێك له زنجیره یاداوهرییهکانی گەشتی دووەم بۆ کوردستان لهژێر سەردێڕی گەشتێك بۆ بیرەوەریستان/ هەلەبجە نووسیوه و لهو بارهوه قسهی خۆمم کردووه و وهڵامی ئهو کهسانهم داوهتهوه، که دهخوازن مێژووی ئهو ڕاپهڕینه بشێوێنن و بیکهنه کهشکۆڵی پڕ تاوانی ئهو پارتانهوه که لهو ڕۆژگارهدا دژی ڕاپهڕینهکه بوون و ئامادهی هاوکاری جهماوهری ڕاپهڕیوهی ههلهبجه نهبوون، نهك ههر ئهمه، بهڵکو وانهیان لهو ڕاپهڕینه وهرنهگرت و نهیانتوانی بیکهنه سهرمهشقی شێوازێکی نوێ له خهبات بۆ ڕاپهڕینی سهرتاسهری و بهردهوام، بهڵکو بوونه بهرلهشکری سوپای پاسداران و چهخماخهی شۆڕشی جهماوهرییان خامۆش کرد و زهمینهیان بۆ تاقیکردنهوهی چهکه کۆمهڵکوژهکان لهسهر دهستی دیکتاتۆرهکهی عروبه که ساڵێك لهوهبهر گهڕهکێکی گهوره و شۆرشگێڕی ئهو شارهی وێران کردبوو، لهبار کرد.
بابهتێکی تر که زۆرتر سهرنجی ڕاکێشام و بووه ههوێنی ئهم چهند دێره، پاگەندەی دهرهێنانی فێلمێکه (نهك فلیمێك وهك زۆرێك له نووسهرانی کوردی باشوور دهنووسن) بهنێوی (88) لهسهر کیمیابارانی شاری ههڵهبجه. سهرهتا پێویسته ئهوه بڵێم که وشهی ههڵهبجه له ئاستی نێونهتهوهیدا هێنده ناسراوه، که بۆ زۆربهی مرۆڤهکانی ئهم سهرزهمینه وهك هێرۆشیما و ناکازاکی یابان و گێرنیکای ئیسپانیا ناسراوه و هیچ پێویستی به کۆد و پێناسه نییه. ههروهها ئهگهر ژماره یا کۆدی (88) مهبهست له ساڵی ١٩٨٨ بێت، ئهوا دیسانهوه نهزانییهکی زۆری پێوه دیاره و له دونیای ڕۆژئاوادا که بهنیازین سهرنجیان راکێشین، ساڵ وا نانووسرێت و ژماره (88) کۆده بۆ ناشرینترین دیاردهی سهدهی بیستهم و ههڵگیرسێنهری پۊڕکارهساتترین جهنگی جیهانی!
(88)، ژماره (8) هێمایه بۆ پیتی ههشتهمی ئهلفابێتی ئاڵمانی و زمانه ڕێنووس لاتینییهکان، که پیتی (H)یه و دووبارهی دهکاته دروشمی نیئۆنازییهکان که (88) و دهکاته سڵاو هیتلهر یا سڵاو له هیتلهر (Heil Hittler)، که هێما و کۆدی ههر دژه مرۆڤێکی نازییه له ئهمهریکای باکوورهوه تا کوردستان، که خهریکه لەوێش ناسیونالیزمی کوردیش بهرهو باوانی نازیزم ملدهنێت. چهند جار چاپدانهوهی پهرتووکه یاساخهکهی هیتلهر له کوردستان و نووسین و کێشانی هێمای خاچی شکاو- الصليب المعقوف (The swastika ) لهسهر دیواران، هێمایهكن بۆ ئهو پهرهسهندنه و بهرای من ئهمهش سهلمێنهری ئهوهیه، که « ناسیونالیزمی گهشهکردوو، سهری له شۆڤێنیزم و نیشتمانپهروهری گهشهکردوو، سهری له راسیزمهوه دهردهچێت»!
پرسیار ئهوهیه چی وا له دهرهێنهری ئهو فیلمه دهکات، ههڵهبجه، که سیمبوله بۆ کیمیاباران و سیمبول بۆ ڕاپهڕین، شێوازێکی نوێ له خهبات لە کوردستان لەو کاتەدا، که پشتکردن بوو له بزاڤی چهکداری و سهنگهربهستنی سهرشهقامهکان، لەبری ناوی خودی ئەو شارە، دهستهوداوێنی ژمارهیهکی بێپاشبنهما له کۆمهڵگهی کوردستاندا و بەههڵهی ناوبرنی ساڵی کارهساتێك. ئهمه بێجگه لهوهی که بۆ خهڵکی ههڵهبجه و ئهوانهی که یاداوهر و خهمخۆری ئهو شارهن و له بیرهوهری مرۆڤایهتیدا ڕێکهوتی ١٦ی ئازار فرهتر واتا بهخشه تا ساڵی ١٩٨٨.
لێرهدا به مافی خۆمی دەزانم، وهك قوربانییهکی کیمیاباران و وهك دانیشتوویهکی ئهو شاره لهو ڕۆژهدا که زۆرێك له هاوپۆل و هاوکۆڵان و هاوگهڕهك و هاوشاری و هاوهڵان و خزمان و ئازیزان و تهنانهت نووسین و یاداوهرییهکانم گیانیان لهدهست داوه، له دهرهێنهر بپرسم، چی هانیدای بۆ بەکاربردنی هێمایهك، که هێمایه بۆ (هیتلهری ئاڵمانی) براگهورهی دیکتاتۆرهکهی عروبه؟ ئایا له نهزانییهوهیه یا له زانینهوهیە و بهمهبهستهوه ئهم هێمایه بهکار دههێنێت و ئاگایه که هێماش دهبێت بۆ هیتلهره داهاتووهکانی کوردستان؟!
هاوکاتی چاوهڕوانیم بۆ وهلام یا پێداچوونهوهی دهرهێنهر به ناوی بهرههمهکهیدا، چاوهڕوانی له خهڵکی ههڵهبجه و نووسهرانی ئازادیخواز ههیه، که لهم بارهوه ههڵوێست وهربگرن.
یادی گیانبهختکردووانی ڕاپهڕینی ١٣ی ئایاری ١٩٨٧ و ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ و ١٦ی ئازاری ٢٠٠٦ شاد و بهڕێز
ڕسوایی بۆ ئهوانهی ههڵهبجهیان کرده دیاری بۆ دهوڵهتی خواکانی ئێران و تاقیگهی چهکه کۆمهڵکوژییهکانی دیکتاتۆرهکهی ڕژێمی بۆرژوازی بهعس و هاوکارانی و هاوبیرانی
١. http://issuu.com/jilemo-dalian/docs/d1
٢. http://klawrojna.com/index.php?option=com_content&view=article&id=13770&catid=15&Itemid=32
٣. http://klawrojna.com/index.php?option=com_content&view=article&id=14023&catid=20&Itemid=36
ئەمە بڵاوبکەرەوە:
وتووێژ و دهنگی مانگرتن له نێوانی کرێکارانی هێڵی ئاسمانی بریتانی و بەڕێوەبەرایەتیدا بهردهوامه
پاش ئهوهی که دووشهممهی ڕابوردوو١٧ی ئایاری ٢٠١٠ به بڕیاری دادگە مانگرتنی ٢٠ ڕۆژهی کرێکارانی هێڵی ئاسمانی بریتانی، که بڕیار بوو ڕۆژی 3 شهممه ، ١٨ی ئایاری ٢٠١٠ دهستپێبکات، ڕاگیر. لەبەرامبەردا سەندیکای کرێکاران بڕیاری دا، که داوای پێذاچوونەوەی بڕیارهکهی دادگە بکات، بۆیه ڕۆژی سێشهممه ، ١٨ی ئایاری ٢٠١٠ کێشهکهیان کێشایەوە ناو دادگە و دادگەش که له سێ “دادوهری” بەناوبانگی بریتانی لیژنهیهکیان پێکهێنا و بڕیاریان دا به بڕیارەکەی دادوهرانی پێشوودا بچنهوه، که مانگرتنهکهی یاساخ کردبوو.
دادگە نهیتوانی یا ڕاستتر نهیانویست که یهکسهر یا ههر ئهو ڕۆژه بڕیار بدهن، بۆیه به سەندیکای کرێکارانیان وت ڕۆژی پێنجشهممه ، ٢٠ی ئایاری ٢٠١٠ بڕیاری تیەکجارەکی دهدهن و کێشهکه یهکلایی دهکهنهوه. ئەوەی کە دادوهرە تازەکان یهکسهرە ئهو بڕیارهیان نهدا، لهبهر ئهوه بوو، که بزانن لهم دوو سێ رۆژهدا پرسەکه چۆن دهنگ دهداتهوه و کاردانهوهی بڕیارەکەی پێشتریش، که مانگرتنهکهی یاساخ کردبوو ، چۆنه و چۆن دهشکێتهوه. شایانی باسه که ئهوه بڵێین، لهو دوو ڕۆژهدا به ئاشکرا لهلایهن ههندێك نووسهری چهپ و سۆشیالیست و خهڵکانی سەندیکاییهوه زۆر لهسهر ئهوه وترا و ههڵبهته لهلایهن ڕامیارهکانیشهوه به نهێنی زۆری لهسهر باسکراوه و کێشهکه کوڵکوشی کراوهتهوه. لهوه ماوهیهدا ئهم کێشهیه دهنگێکی زۆری دایهوه و لهسهر بڕیارهکه زۆریش سەرکۆنە و سهرزهنشتی دادگە کرا ، تا کار گهیشته ئهو ڕادهیهی که لهلایهن نووسهرێکی سوشیالیستهوه به ناوی شێمس میلهن، له ڕۆژنامهی گاردیاندا ئهوه وترا، که لهمهولا کرێكاران بهناچاری دهبێت واز له شێوازی دهنگدان بێنن و که کێشهکه هاته پێشهوه دهبێت دهست له ئیش و کار ههڵگرن و ههموو بێنه دهرهوه.
سهرئهنجام ڕۆژی پێنجشهممه ، ٢٠ی ئایاری ٢٠١٠ هاتوو له دهوروبهری کاتژێر١٧:٣٠ دهمهو ئێوارهدا، لیژنهی دادوهران، بڕیاریان دا، که بڕیارهکهی پێشتر ههڵوهشێننهوه و لەبهر ئەوهی که مانگرتنی کرێکرهکان یاساییه و دهتوانن مانگرتنهکهیان دهست پێبکهن. شایانی باسه که ئهمه جاری دووههم بوو لهوەتەی سەری ساڵهوه، که دادگە مانگرتنی ئهم بهشهی کرێکارانی قهدهخه کردووە و ههروهها له مانگی ئەپڕیلیشدا مانگرتنی کرێکارانی هێڵی شهمهنهفهرهکانی بریتانیای قهدهغهکرد. له ساڵی پارهوه تا ئێستا ئهمه شهشهمین جاره که دادگە مانگرتنی بهشه جیاجیاکانی کرێکاران له بریتانیادا قهدهخهدهکات. له کاتێکدا که له ههر ههموویاندا کرێکاران به ڕێژهیهکی یهکجار زۆر و بهشێوهیهکی دیمۆکراتییانه دهنگیان بۆ مانگرتن داوه، که چی به یهک یا دوو دادوهر ئهم بڕیاره ههڵدهوهشێتهوه. لێرهدا دیمۆکراسیش دوا چۆڕه دێت. بهڵام له کاتێکدا که دهنگدانی ههڵبژاردنە گشتییهکان له بریتانیادا ناگاته له ٧٠% ، بۆ نموونه دهنگدانی ههڵبژاردنی ئهم دواییه پهڕلهمانی بریتانی که ڕۆژی ٦ی ئایاری ٢٠١٠ بوو، هەژماری دەنگدەران و بەشداریگەران تهنیا به ڕێژهی ٦٥% بوو ، کهچی بەهیچ دادگە و دادوەرێك ناتوانرێت ههڵبوهشێتهوه، بە بیانووی ئەەی “خهڵکی به پرۆسهی دیمۆکراتییانه دهنگی داوه“. بەڵام لە دەنگدانەکانی کڕیکاراندا بۆ مانگرتنەکانیان، کە دێمۆکراترین و فرەترین هەژماریش بەشدارییان تێدا بکەن، بە ئاسانی داوەرێك یا چەند دادوەر بریاری بەر پێگرتنی دەردەکەن. ئیتر بەمجۆرەیە، کە ئهم مڵۆزمانه به ناوی ئێمهوه دهبنه بکوژ و ببڕ تهنانهت له وڵاتانی وهکو عێراق و ئهفگانستانیشدا، خهڵک لهسەر کار دهردهکهن، ئیش کهمدهکهنهوه ، باج زیاددهکهن، خزمهتگوزارییهکان له خهڵک دهبڕن، پارهی قوتابخانه و زانکۆ و خهستهخانه و شارهوانییهکان و بیمهکان کهم دهکهنهوه، سهربهستیهکانمان لێدهستێننهوه. ئهمهیه جوانی و ڕهوایهتی “دیمۆکراتیهتهکهیان“
ئێستا کرێکارانی هێڵی ئاسمانی بڕیاریا ن داوه، که ڕۆژهی دووشهممهی داهاتوو، ٢٤ی ئایاری ٢٠١٠ بۆ ماوهی١٥ ڕۆژ دهست به مانگرتنەکەیان بکهن، ئەوەش به ٣ جار، که ههر له نێوانی جارێکیاندا واته ٥ ڕۆژدا، ٢٤ کاتژێر بچنهوه سهرکار. لهو لاشهوه تا ئهم ساتهی که ئهم ههواڵه بڵاو دهکرێتهوه سەندیکا و بەڕێوەبەرایەتی له وتووێژدان، خۆ ئەگهر وتووێژهکهیان بچێته پێشهوه، ئهوا مانگرتنهکه ڕادهگیرێت.
بۆچی دادگە بڕیاری یاساییکردنی مانگرتنهکهی دا؟
ئهوی ڕاستی بێت زۆر لهسهر ئهمه دهوترێت، لەم جۆرە بۆچوونانە: ”دادگە و دادوهرهکان ئاوەزیان پێداهاتهوه” ، ”ئهمه وڵاتێکی دیمۆکراتییه و کرێکاران مافی مانگرتنیان ههیه”، “دادگە ههڵه بوو، چونکه پرۆسهی دهنگدانی کرێکارهکان بێ فرتوفێڵ بوو“…….هتد
بهڵام له ڕاستیدا بڕیاری یاساییکردنی مانگرتنهکه لهبهر ئهوانهی سهرهوه نهبوو، بهڵکو لهبهر هێڵانهوهی پێستی نیقابه و نهڕوشانی ڕێز و شکۆی سیستهمهکه و دوای ئهمهش ههتا ئهگهر کرێکاران لهسهر مانگرتنهکهیان بهردهوام بن، بهڵام که له کاتێکدا پشتگیری تهواوی سەندیکای ناوەندییان نییه و پرۆسهی چالاکییهکهشیان دووره لهوهی که کارایی ههبێت، وهکو چۆن کاری ڕاستهوخۆ (Direct Action) له بوارێکی تهسکتر و کۆمهڵه خهڵکێکی کهمترهوه، کارایی خۆی دادهنێت به زوویش تهشهنه دهکات.
سەندیکا وهکو دهزگەیهکی خزمهتکهری سیستهمهکه، کۆنترۆڵی تهواوی کرێکاران دهکا و لهو پهڕی چالاکییهکهیدا کە ههڵگری رامیاری ”نهشیش بسووتێت و نه کهباب”ە، بۆ سیستەمەکە مانهوهی زۆر باشتره و خزمهتی باشتری دهکات،هەر لەبەر ئەوە ناوێرن تەواو پەڕوپاڵی لێ بکەنهوه و دەەلاتی لێبسێننەوە و ڕێوشوێن و شکۆی لای کرێکاران نهمێنێت.
دوای ئهمهش کرێکاران سهر ئهنجام باوهڕیان به سەندیکایە و ڕۆڵی سەندیکا له وتووێژ لهتەك بەڕێوەبەرایەتیدا نامێنێت و خاوهنکار وهکو جارانی پێشتر دهیان دات به دادگە و دادگەش مانگرتنهکانیان یاساخ دهکات. سهرئهنجام کرێکاران دەستەمۆکراویان لهلایهن سەندیکاوه دهپچڕێت و ڕێگهی کاری ڕاستهوخۆ دهگرنه بهر و به داگیرکردنی شوێنی کار و ئیش، به دهستگیرکرنی بهڕێوهبهر و خاونکارەکان، ههڕهشهکردن به تێکدان و تێشکانی کۆمیتهر و کهرهسهکانی سهرکار و سیستهمی کارکردنهکه، بهڕێوهبردنی ئهو شوێنی کاره بۆ بهرژهوندی خۆیان و سهرجهمی کۆمیونیتییهکه، گهلێکی تر دەشکێتەوە. بهمهی که دهیکهن، نهک ههر له ڕووی خاوهنکار و سەندیکاکهی خۆیان و داگەشدا ههڵدهگهڕینهوه و تەنانەت سهرجهمی یاسای ئهنتی سەندیکا، که لهسهر دهستی کۆنه سهرۆکشالیارانی بریتانی (مارگرێت تاچهر) دا، له ههشتاکاندا هاته کایهوه، به بهکردهوه ههڵدهوهشێنرێتهوه.
ئا لهبهر ئهمه بوو، که دادگە ئهم بڕیارهی دوایی دا و ههر بۆیهش ههر ڕۆژی یهکەم واته سێشهممه بڕیاری نهدا و چاوەڕوانی کرد و گوێی ههڵخست، تاکو بزانێت باشترین بڕیار له خزمهتی سیستهمەکەی ئێستادا چییه…
Anarkistan ئەنارشیستان 
پێویستە لە ژوورەوە بیت تا سەرنج بنێریت.