مجموعة أناركية ( لا سلطوية ) لا طليعة لينينية / 2
واين برايس
المنظمة الأناركية السياسية الثورية
يبدو أن كثير من الأناركيين يعتقدون أن يوما ما سيأتي عندما سيرى معظم الناس لا جدوى المجتمع السلطوي . أنهم جميعا , كشخص واحد , و في نفس اللحظة , سيفتحون عيونهم على اغترابهم , سينهضون , و يستعيدون مجتمعهم . تسمى هذه الرؤية أحيانا “العفوية” . لسوء الحظ لا تسير الأمور بهذه الطريقة . عموما , بعد انتظار طويل , يصبح الناس أكثر راديكالية بشكل غير متجانس . في الأوقات المحافظة , يصبح الناس ثوريين بالواحد و الاثنين . عندما تصبح الأمور أكثر راديكالية , يصبحون كذلك بالمجموعات و الزمر . ثم عندما تتحرك الأمور إلى فترة من الراديكالية , تصبح طبقات ( بأكملها ) ثورية . أخيرا في فترات الثورة تنهض شعوب بأكملها . لكن كثيرا أو أغلب الأشخاص الذين أصبحوا راديكاليين حديثا لم يفكروا بعد في أهدافهم أو استراتيجياتهم . إنهم يكونون مفعمين بالطاقة لكن مشوشين و غير واثقين حتى يقوموا بترتيب أفكارهم من خلال التجربة . من السهل في تلك الأوقات على الإصلاحيين أن يضللوهم و يقودوهم إلى الطرق القديمة , أو على المجموعات السلطوية أن تقيم حكاما جدد . لقد ظهر هذا كله من كل التاريخ الكئيب لثورات ما بعد الحرب العالمية الثانية في أوروبا و “العالم الثالث” . أكثرها قربا رأينا النتائج البائسة للثورة الإيرانية التي وضعت آيات الله في السلطة , أو حالة الأرجنتين , حيث أنتجت الثورات الجماهيرية فقط نظاما رأسماليا أكثر يسارية بدرجة محدودة جدا فقط ( لكن النضالات لم تنته بعد في الأرجنتين و بقية أمريكا اللاتينية ) .
عندما تصبح مجموعات و فئات من الشغيلة راديكالية , تتوفر لهم الفرصة لينظموا أنفسهم لينشروا أفكارهم بشكل فعال بين بقية السكان ( الذين لم يصبحوا راديكاليين بعد ) . هذا لا يتناقض مع التنظيم الذاتي لكل المضطهدين . إنه جزء عضوي من هذا التنظيم الذاتي .
ستتنظم الكثير من المجموعات حسب القواعد السلطوية ( إما الإصلاحية أو في سبيل قيادة ثورية جديدة ) . هذا سيحدث حتما بما أن السلطوية هي كل ما نعرفه . لكن هناك فرصة بأن يقوم البعض بتنظيم أنفسهم في اتجاهات تحررية مساواتية تعاونية – أي أنهم سيصبحون أناركيين أو لا سلطويين . هذا مهم جدا إذا كان علينا ألا نكرر التاريخ الكارثي لهزيمة الثورات العمالية .
ستساعد المنظمة السياسية اللاسلطويين في أن يتحدثوا مع بعضهم البعض , أن يعلموا بعضهم البعض , يطوروا نظريتهم , و تكتيكاتهم و استراتيجيتهم , تحليلهم لما يجري و ما يمكن فعله , و رؤيتهم لما يمكن لمجتمع اشتراكي أن يبدو عليه . يمكنهم مناقشة ما تعلموه من الآخرين و ما يمكن أن يقدموه لتعليم الآخرين . كونهم جزء من منظمة يمكن أن يساعدهم بمقاومة التأثير المحافظ و المحبط لبقية المجتمع عليهم . شيء يشبه ما قصده الأناركي بول غولدمان عندما قال “يكفي إيجاد و تشكيل فرقة , مائتين , من المتشابهين في أفكارهم , لنعرف أننا عقلاء رغم أن غالبية المدينة من المجانين” .
المسألة هنا هي العلاقة بين الأقلية التي توصلت إلى استنتاجات ثورية و الغالبية غير الثورية في معظم الأوقات – ما عدا في الأوقات الثورية . ( حقيقة أن الغالبية قد أصبحت ثورية هي بالتعريف ما يجعل فترة ما ثورية ! ) . الأناركيون العفويون و المعادون للتنظيم لا يروا أن هذه مسألة تستحق , إنهم ينكرون أنها موجودة . بالنسبة إليهم حتى الحديث عن أقلية ثورية يعني أنك سلطوي . إنهم يعيشون في حالة إنكار . من الممكن مواجهة أخطار السلطوية فقط إذا اعترفنا أنها يمكن أن تنشأ من الانقسام بين أقلية ثورية و بين الأغلبية . الأناركية التي تؤيد فكرة التنظيم هي طريقة للتعامل مع هذا الانقسام , للتغلب عليه من خلال سياسات عملية , إنها طريقة متمايزة ( مختلفة ) عن اللينينية .
سيكون للفيدرالية الأناركية الثورية مهمتين مرتبطتين ببعضهما , داخل المنظمات الشعبية الأكبر . الأولى هي النضال ضد كل المنظمات السلطوية التي ستظهر حتما : الستالينية , الاشتراكية الديمقراطية , الليبرالية , الفاشية , الخ . كل هؤلاء سيحاولون إضعاف ثقة العمال بأنفسهم , و إضعاف المبادرة الشعبية . سنناضل ضد هذه المجموعات , سنحاربها و سنشجع العمال , النساء , الأقليات العرقية و القومية , الخ , على أن يثقوا بأنفسهم , و أن يستولوا على السلطة لأنفسهم , و أن يعتمدوا على أنفسهم و ليس على أي مخلص من أعلى .
المهمة الأخرى المرتبطة مع الأولى هي إقامة تحالفات مع أي أفراد أو مجموعات يمكننا التحالف معهم – مع أي شخص يسير في اتجاهنا . لا أحد يملك كل الأجوبة . مثلا في مجتمع هائل كأمريكا الشمالية , من المستبعد أن نجد منظمة واحدة ( “طليعة” ) تجمع أفضل المناضلين و أفضل الأفكار . يجب على الأناركيين الثوريين أن يكونوا مستعدين ليشكلوا جبهات متحدة مع أية مجموعة تتطور في الاتجاه اللاسلطوي .
كثير من هذه القضايا طرحت في المؤتمر الأناركي العالمي ( الأممي ) عام 1907 في أمستردام . الذي حضره قرابة 80 أناركي من كل أوروبا , من شمال و جنوب أمريكا , و أمكنة أخرى , بما في ذلك معظم الشخصيات المعروفة في ذلك الوقت , مثل إيما غولدمان . من بين المواضيع التي نوقشت فيه , حث بيير موناتي , و هو أناركي نقابي فرنسي , الأناركيين على التوجه إلى النقابات للمساعدة في تنظيمها و بنائها . قال أنه هذه هي الطريقة لكي يكسر الأناركيون عزلتهم في دائرة ضيقة , و مشاركتهم في تمردات عديمة الجدوى ( و بالنسبة لقلة منهم ) في الإرهاب . أعلن أنها الطريق بالنسبة للأناركيين ليقيموا الصلات مع العمال و ليشاركوا في حياتهم و في نضالاتهم .
ممن تحدث ضده كان الأناركي الشيوعي الإيطالي إيريكو مالاتيستا . ( هذه الأوصاف خادعة بما أن الأناركيين النقابيين يوافقون على أن هدفهم هو الأناركية الشيوعية , بينما يوافق الأناركيون الشيوعيون على أن النقابات مفيدة ) . وافق ملاتيستا على أنه من المهم بالنسبة للأناركيين أن يشاركوا في النقابات . لكنه اعترض على الفكرة الضمنية بأنه على الأناركيين أن يحلوا أنفسهم في النقابات . حذر أن هذا خطير لأنه على النقابات بسبب طبيعتها الخاصة أن تجتذب العمال الذين لديهم اختلاف كبير في مستوى وعيهم , محافظين و اشتراكيين دولتيين إضافة إلى الأناركيين . في نفس الوقت فإن مهمة النقابات هي التفاوض على ظروف عمل أفضل و على أجور أفضل تحت الرأسمالية طالما لا يوجد هناك وضع ثوري . أي أنه على النقابات أن تتكيف مع كل من الوعي الأكثر محافظة لغالبية أعضائها و مع الضرورات العملية للسوق الرأسمالية . لذلك استنتج مالاتيستا و آخرون أن العمال الأناركيين يحتاجون أيضا أن ينظموا أنفسهم في منظمات أناركية خاصة , ليناضلوا في سبيل الأفكار الأناركية . أن عليهم أن يعملوا داخل و خارج النقابات , و أن يتعاملوا ليس فقط مع مسائل النقابة بل مع كل نضال ضد الاضطهاد في أية طبقة .
( بشكل دقيق يعرف كثير من اليساريين اليوم بالتفصيل نقاش لينين مع “الاقتصاديين” – و هم ماركسيون أرادوا التركيز فقط على تنظيم النقابات – كما لخص في كتاب لينين ما العمل ؟ لكنهم لا يعرفون أي شيء عن النقاش بين مالاتيستا و مونتاي الذي تناول نفس القضية . لذلك يلاحظ تروتسكيو التيار البلشفي الأممي و المفاجأة واضحة عليهم , ” … لدي البلاتفورميين سجل من المشاركة في النضالات لتوسيع و تطوير الحقوق الديمقراطية .. هذا يظهر تفهما متطور نسبيا لآلية عمل الدولة الرأسمالية , و هو متطابق مع فهم لينين ( في ما العمل ) …” ) .
كان مونتاي محقا في أهمية انضمام الأناركيين إلى النقابات . بهذه المقاربة سيكسر الأناركيون عزلتهم و يكسبوا نفوذا كبيرا بين العمال و غيرهم . لكن مالاتيستا كان أيضا على صواب . النقابة الفرنسية التي كانت ذات يوم على قدر عالي من الكفاحية CGT أصبحت أكثر فأكثر محافظة . كل ما احتفظ به قادة النقابة من أناركيتهم الأصلية هي الرغبة بالإبقاء على النقابة مستقلة عن الأحزاب السياسية . عندما اندلعت الحرب العالمية الأولى قدمت هذه النقابات الفرنسية دعمها للحرب و للحكومة . انتقل مونتاي عندها إلى معارضة بيروقراطية النقابات و موقفها الداعم للإمبريالية .
كان الأناركيون النقابيون الإسبان مدركين لما حدث في فرنسا و رأوا في النقابات الإسبانية CNT اتجاهات مشابهة . لكن على عكس النقابيين الأناركيين الفرنسيين , نظم الأناركيون الإسبان أنفسهم في فيدرالية أناركية خاصة , FAI , داخل ال CNT . لذلك كانوا قادرين على مواجهة الميل البيروقراطي النقابي ( و فيما بعد الشيوعيين ) . أيا تكن أخطائها النهائية فإن الفيدرالية الأناركية الإيبيرية FAI تبقى مثالا مهما بالنسبة للأناركيين المؤيدين لفكرة التنظيم .
تعريف بالاشتراكية التحررية / 2
سامح سعید عبود
جذور الاستغلال والقهر
السلطة القمعية التى يمارسها البشر فى مواجهة بشر آخرين لها أسباب واقعية، و ما القهر و الاستغلال سوى نتائج مرة لهذه الأسباب، وأنت لا يمكن أن تقضى على النتائج مع استمرار وجود الأسباب، وهى أسباب لا علاقة لها بإرادة و وعى كلا من المتسلطين والمتسلط عليهم، القاهرين والمقهورين.
السلطة القمعية ليست سلوك يمكن وصفه بالحسن أو القبيح، ترجع لأخلاق من يمارسها، ربما تتدخل الأخلاق فحسب فى مدى سوء أو حسن استخدام السلطة القمعية، فيمكن أن يكون هناك حاكم جيد أو صاحب عمل لطيف أو مدير طيب، إلا أن هذا لا يعنى أن أى منهم لا يمارس القهر والاستغلال على من يخضعون له، مثلهم مثل الحاكم السىء، وصاحب العمل الشرس، والمدير الشرير
ترجع السلطة القمعية بصرف النظر عن حسن ممارستها من الطيب واللطيف والجيد أو سوء ممارستها من الشرير والشرس والسىء، لسيطرته على وسائل الإنتاج والعنف والمعرفة، و هى مصادر السلطة المادية، واحتكارها لنفسه، وحرمان الخاضع لها من السيطرة على تلك المصادر، والمسألة ليست معقدة، و إنما يمكن أن يفهمها ويلاحظها كل إنسان.
فمن يملك وسائل الإنتاج يتحكم فى المحروم منها، برغم المساواة القانونية بين المالك الحاكم، والمحروم المحكوم، فمن يملك الطعام قادر على إجبار الجائع على تنفيذ ما يريده هو لا ما يريد الجائع، و الذى لابد وأن يقبل شروط مالك الطعام حتى يعطيه ما يملأ معدته، ويستطيع الجائع أن يخدع نفسه بأنه ليس بالخبز وحده يحيا الإنسان، و هذا صحيح، ولكن بشرط توافر الخبز أولا، فحتى يستطيع الإنسان ممارسة أى نشاط آخر غير الأكل، عليه أولا أن يملأ معدته بالطعام، و إلا لن يكون باستطاعته الحياة ليمارس أى نشاط.
من يملك وسائل العنف سواء كانت تلك الوسائل قوة عضلية أو سلاح قادر على إجبار الأضعف عضليا أو الأضعف تسليحا أو الأعزل من السلاح على تنفيذ ما يريده، وليس على الضعيف أو الأعزل إلا أن يستجيب لإرادة الأقوى لو أراد لنفسه الحياة والسلامة، وينطبق هذا على من يملك سلطة اتخاذ القرار بحكم منصبه كالرئيس والحاكم والظابط والمدير، القادر على اجبار المحكومين و المرؤوسين والجنود والعمال على تنفيذ ما يريده هو بصرف النظر عن إرادتهم و رغباتهم .
من يملك وسائل المعرفة على نحو أكبر أو يحتكرها لنفسه دون الآخرين، قادر على السيطرة على من لا يملك منها إلا القليل أو من لا يملكها على الإطلاق، فشخص يعرف الطريق لابد و أن يقود من لا يعرفه للسير فيه، وما دمت لا تعرف إلى أين تتجه فما عليك سوى الاستجابة لنصيحة من يعرف.
هذه هى الأسباب الواقعية للاستبداد والاستغلال، و لا يمكن أن تقام أى علاقات اجتماعية سواء أكانت علاقات عمل أم علاقات أسرية أم علاقة صداقة تخلو من الاستبداد والاستغلال، إلا إذا تساوى الداخلين فى تلك العلاقة فى سيطرتهم على كل مصادر السلطة المادية الثلاثة على نحو متساو، فطالما سيطر أحد أطراف العلاقة منفردا على أى من هذه المصادر فأنه لا مفر من استبداده بالآخرين واستغلالهم، من الذين لا يسيطرون عليها مثله، وهى عملية منفصلة عن نية وأخلاق من يمارسها، ورغم أن هذه بديهيات لا تحتاج للبرهنة عليها، إلا أننا مضطرين لتوضيحها دائما، لأن القوى السياسية التسلطية المختلفة، تدعى دائما، بامكانية تحقيق الحرية الفردية والأخاء والمساواة والكرامة الإنسانية والعدالة الاجتماعية دون القضاء على انقسام المجتمع بين من يسيطرون على مصادر السلطة المادية، وبين من لا يسيطرون عليها.
نشأ كل من الاستغلال والقهر عبر التاريخ البشرى إذن من انفصال السلطة القمعية عن إرادة البشر الخاضعين لها، و التى يمارسها الإنسان المتسلط على الإنسان المتسلط عليه، تلك السلطة الناتجة عن سيطرة المتسلطين على مصادر السلطة المادية دون المتسلط عليهم، ذلك لأن كل سلطة هى مفسدة، و كل سلطة مطلقة هى فساد مطلق، فالسلطة الفاسدة بطبيعتها، و فى حد ذاتها، تمنح الفرصة للإنسان المتسلط لأن يمارس استغلاله للإنسان المتسلط عليه وقهره أيضا.
ومن هنا فالقضاء على الاستغلال والقهر، لا يمكن أن يتحقق إلا فى إلغاء أسبابه الواقعية، و هو السلطة القمعية المنفصلة عن إرادة البشر وحريتهم، وذلك لا يتأتى إلا بالسيطرة الجماعية الكاملة على مصادرها المادية الثلاثة أى وسائل كل من الإنتاج والعنف والمعرفة، فلن يتم إنهاء العلاقات الاستغلالية والقمعية بين البشر، بالوعظ أو بالقمع، و لا بأوهام المستبد العادل، و انتظار تحلى البشر بالحكمة وحسن الخلق، والحكمة تقتضى أن عليك أن تقضى على الجرثومة المسببة للمرض بدلا من مجرد تخفيف الأعراض الناتجة عنها، و الجرثومة هى سيطرة الرأسماليين والبيروقراطيين على وسائل الإنتاج والعنف والمعرفة، سواء عبر ملكية الأفراد الخاصة أو ملكية الدولة العامة، والجرثومة هى فى استمرار الناس فى الإنقسام بين من يملكون ومن لا يملكون، من يأمرون وبين من عليهم إطاعة الأوامر.
مجموعة أناركية ( لا سلطوية ) لا طليعة لينينية / 1
واين برايس
ترجمة: مازن کم الماز
لماذا نحتاج إلى منظمة أناركية .. و ليس “حزبا طليعيا” …
يوجد اليوم عدد قليل فقط من الأناركيين الثوريين . ترفض غالبية الناس الأناركية و أي شكل من الراديكالية (هذا إذا كانوا يفكرون فيها أصلا ! ) . بالنسبة لنا نحن الأناركيون هناك سؤال أساسي يتعلق بالعلاقة بين الأقلية الثورية ( نحن ) و الغالبية المعتدلة و غير الثورية ( حتى الآن ) . هل على الأقلية الثورية أن تنتظر قوانين الصيرورة التاريخية لكي تدفع الغالبية ( على الأقل الطبقة العاملة ) لتصبح ثورية , كما يقترح البعض ؟ في هذه الحالة ليس على الأقلية أن تفعل أي شيء في الواقع . أم أنه على هذه القلة من الراديكاليين أن تنظم نفسها لكي تنشر أفكارها التحررية بما يتوافق مع الصيرورة التاريخية ؟ إذا كان الحال كذلك فهل على القلة الثورية أن تنظم نفسها بصورة مركزية من الأعلى إلى الأسفل , أو أنه يمكنها أن تنظم نفسها في فيدرالية ديمقراطية بشكل جذري , بما يتوافق مع هدفها في الحرية ؟
ربما أن التيار الأكثر إثارة اليوم في اليسار اليوم هو نمو أناركية الصراع الطبقي المؤيدة لفكرة التنظيم . يشمل هذا التيار تيار البلاتفورم الأممي, و حركة especifismo في أمريكا اللاتينية و بقية العناصر (البرنامجية أو البلاتفورمية التي ألهمها البرنامج التنظيمي لعام 1926 للاتحاد العام للأناركيين ) . حتى بعض التروتسكيين لاحظوا أن “البرنامجية أو البلاتفورم هي أكبر التيارات اليسارية في الأناركية المعاصرة .. ” ( التيار البلشفي الأممي ) .
في مركز أناركية النضال الطبقي المؤيدة لمبدأ التنظيم يسود الاعتقاد بأنه يجب على الأناركيين أن ينظموا أنفسهم بما يتوافق مع أفكارهم . ينطبق هذا خاصة على أولئك الذين يتفقون على برنامج ثورة اجتماعية لا سلطوية ستقوم بها الطبقة العاملة العالمية و كل المضطهدين . الاعتقاد بأنه عليهم ينظموا جمعية طوعية أناركية خصوصا . ستبنى كفيدرالية ديمقراطية تتألف من مجموعات أصغر . منظمة كهذه ستنتج أدبا سياسيا و ستعمل على نشر أفكارها . بوجود الوحدة البرنامجية و التكتيكية , سيشارك الأعضاء في اتحادات أو جمعيات أوسع أقل تجانسا كالنقابات , منظمات الأحياء , مجموعات مناهضة الحرب , و سيشاركون أيضا في مجالس العمال و الأحياء – عندما ستظهر في المراحل الثورية . لن تكون هذه المنظمات الأناركية “أحزابا” , لأنها لا تهدف للاستيلاء على السلطة لنفسها . ستعمل هذه المنظمات على أن تقود من خلال أفكارها و بقوة المثال , و ليس من خلال الاستيلاء و السيطرة على المنظمات الشعبية , عدا عن أن تستولي على سلطة الدولة .
هذه المقاربة ( التي لخصتها للتو بشكل مكثف جدا ) هوجمت من جهتين . من جهة الأناركيين الرافضين للتنظيم ( بما في ذلك الفردانيين , البدائيين , “ما بعد اليسار” , من بين آخرين ) . لقد قبل هؤلاء على الأكثر بتعاونيات محلية , و أحيانا , إقامة أكثر الاتحادات ضعفا ( أو تخلخلا ) بينها ( “شبكة” مثلا ) . لقد شجبوا الأناركية المؤيدة لفكرة التنظيم على أنها محاولة لبناء أحزاب سلطوية جديدة , لينينية بالضرورة . و شجبها اللينينيون الحقيقيون لأنها ليست لينينية . العمل الوحيد الموسع للينينيين عن هذه المسألة ( كراس البلاتفورمية و البلشفية , للتيار البلشفي الأممي , 2002 ) أعلن أنه توجد هناك “هوة سياسية بين بلاتفورم عام 1926 و البلشفية” . و يقول “أن البلاتفورميين هم أناركيون أكثر من اللزوم بالنسبة للبلاشفة , و بلاشفة بالنسبة للأناركيين” , رغم أن “مدى ابتعاد البلاتفورميين عن تراثهم التحرري قد بولغ به غالبا من قبل منتقديهم الأناركيين” . الحل الوحيد كما يزعم المؤلفون هو في تبني الحزب الطليعي اللينيني المركزي و دولة العمال الديكتاتورية . يتفق الأناركيون المعادون للتنظيم مع اللينينيين في أن المنظمة الثورية الفيدرالية الديمقراطية بشكل جذري و اللاسلطوية هي شيء غير ممكن .
يشير التروتسكيون إلى أن الحركات الأناركية قد فشلت بشكل مستمر في تحقيق مجتمع حر . و زعموا أن الثورات الوحيدة الناجحة قادتها أحزاب لينينية . الرد الأناركي الواضح على هذا هو أن هذه “النجاحات” اللينينية قد انتهت بدول توليتارية بشعة قتلت عشرات ملايين العمال و الفلاحين . يريد الأناركيون أن يطيحوا بالرأسمالية دون أن ينتهي بهم الحال إلى مثل هذه “النجاحات” . ( أيضا , فشلت كل أشكال اللينينية تماما في تحقيق الهدف الرئيسي لماركس و لينين في قيام ثورات للطبقة العاملة في بلدان صناعية إمبريالية ) . ما يزال هذا يطرح سؤالا هاما : كيف يمكن للأناركية أن تتجنب تكرار تاريخها من الفشل و الهزائم ؟ كيف يمكن لنا , دون أن نخلق دول على النمط الستاليني , أن نطيح بالرأسمالية العالمية ؟ لقد طورت الأناركية المؤيدة لفكرة التنظيم خصيصا لتتعامل مع هذه المشكلة .
هناك خلافات مشابهة حول تشكيل تنظيمات بين الماركسيين التحرريين ( أو الداعين للاستقلال الذاتي autonomist ) كتلك التي بين الأناركيين . كانت هذه أحد مسائل الانقسام بين سي ل ر جميس و رايا دونفسكايا . و كانت أيضا أحد قضايا الحركة الشيوعية المجالسية , حيث أخذ منظرون مختلفون مواقفا مختلفة . في مجموعة اشتراكية أو بربرية في فرنسا بعد الحرب العالمية الثانية وقع انقسام بين كورنيلوس كاستورياديس الذي أخذ موقفا مريدا للتنظيم و بين كلود ليفورت الذي أخذ موقفا معاديا للتنظيم . المفكرون المشابهون لاشتراكية أو بربرية البريطانيون في مجموعة التضامن , مثل موريس برينتون , تبنوا موقفا مؤيدا للتنظيم .
في بقية هذا المقال , سأستعرض الحجج الأناركية دفاعا عن شكل ما من التنظيم السياسي , بما في ذلك النقاش التاريخي بين الأناركيين النقابيين و الأناركيين الشيوعيين . ثم ساستعرض بعدها النقد الأناركي للحزب اللينيني . و سأعرج على الثورة الروسية لأبين أن ضرورة المركزة اللينينية ليست إلا أسطورة . لقد قاد الحزب البلشفي الثورة الروسية عندما كان البلاشفة أقرب ما يمكن إلى فيدرالية أناركية .
تعريف بالاشتراكية التحررية / 1
سامح سعید عبود
مقدمة
الموجة الثورية التى تجتاح العالم الآن، والتى بدأت شرارة اشتعالها فى تونس ومرت بمصر وليبيا واليمن وسوريا لتصل إلى أسبانيا وإيطاليا، واليونان، تذكرنا بموجتى الثورتين العالميتين فى 1848 و 1968، و يبدوا أنه من المحتمل أن تصل الموجة الثورية لبلدان أخرى، فى ضوء الأزمة الرأسمالية المتصاعدة، والتى أدت لتلك الثورات
كان من أسوء نتائج انهيار نموذجى اشتراكية الدولة بجناحيها الثورى فى شرق أوروبا، و الإصلاحى فى غرب أوروبا، أن الوحش الرأسمالى تحرر من قيوده التى كبلته بها الحركتين الشيوعية و الاشتراكية الديمقراطية، كاشفا عن وجهه القبيح بعد أن زالت عنه مساحيق دولة الرفاهية كما تجسدت فى غرب أوروبا، وبريق اشتركية الدولة كما تجسد فى شرق أوروبا، و سرعان ما أفرز اجتياح الرأسمالية منفلتة العيار للعالم عن، تدهور البيئة، وتفشى تجارة كل من المخدرات والجنس و البشر والسلاح، وعودة العمل الجبرى والسخرة على نطاق واسع، وانتشار كافة أشكال الجريمة المنظمة و العنف، و تصاعد الصراعات الثقافية والدينية والعرقية، واستفحال التفكك الاجتماعى، وتدنى مستويات المعيشة ونوعية الحياة، وتوالت الأزمات الاقتصادية على العالم قاذفة بالملايين للإفلاس و البطالة والفقر والبؤس والتهميش، بعد أن تحول الاقتصاد العالمى فى معظمه لاقتصاد المضاربات الرأسمالى، الذى حول العالم لصالة قمار كبرى، محولا أعدادا متزايدة من البشر إلى مضاربين، كما شهد العالم الإفلاس الواضح للنموذج الديمقراطى الرأسمالى السائد فى التعبير عن مصالح الطبقات العاملة فى حدها الأدنى بانحسار القوة التنظيمية لتلك الطبقات من أحزاب ونقابات وتعاونيات.
و حتى تكتمل الصورة فأننا نقر أنه من المحتمل أيضا أن تنكسر تلك الموجة الثورية، طالما لم يتمكن الثوريين من تطويرها لتكنس الرأسمالية ودولها التى اندلعت الثورة بسبب أزماتها، لتصعد كافة أشكال الديكتاتورية الرأسمالية التى سوف تشعل العالم بالحروب الأهلية و الإقليمية والعالمية وغيرها، وذلك من أجل الدفاع المستميت عن مصالح عصابات اللصوص والسفاحين والبلطجية الذين يحكمون العالم، ويمتصون عرق ودماء غالبية السكان، ويستعبدونهم من أجل مصالحهم الأنانية.
ولأننا ندرك أنه طالما انحسرت الثورة فى النطاق المحلى للبلاد العربية حتى الآن، فإن أفقها الأفضل احتمالا لن يتجاوز إقامة أنظمة ديمقراطية رأسمالية أقل فسادا وأكثر مراعاة لحقوق الإنسان، إلا أن هذا لا ينفى احتمالات أخرى أسوءها هو صعود الديكتاتوريات المختلفة لسدة الحكم، ما لم تندلع الثورة فى العالم متجاوزة هذا الأفق المحدود من أجل تجاوز الرأسمالية نفسها، وهو ما يمكن أن يرفع من حدود الثورات العربية بتأثير الثورة الاجتماعية فى العالم، لينفتح الطريق لدينا هنا للتحرر الاجتماعى من الرأسمالية والدولة، ونحن فى ظل كل تلك الاحتمالات، لا يمكنا إلا النضال من أجل ما نؤمن به لتحقيق الحد الأقصى المتاح والممكن منه، جنبا إلى جنب الإعلان عنه وتبشيرنا المستمر به، إلا أننا فى كل لحظة من النضال نطرح ما هو ممكن ومتاح فى ضوء رؤيتنا للواقع مقتربين من تحقيق أهدافنا النهائية لا مبتعدين عنها.
8ی مارج و پەیامە بێبەڵگەکان
هەژێن
10.03.2012
هەموو ساڵێك هەفتەیەك پێش هاتنی ساڵیادی 8ی مارچ، نووسەرانی کورد وەك مۆدێك کۆمەڵێك قسە چەندبارە دەکەنەوە، کە ئەم شێوازە لە لاسایی و جوینەوەی بنێشتی هەڵبزرکاوی دەمی ئەم و ئەو، دەکرێت تەنیا لە ماسمیدیاکاندا باوبێت.
بەداخەوە دەبێت ئەوە بڵێم، ئەم مۆدە ئەو خاتوونانەشی گرتووەتەوە، کە پێیانوایە لە ئازادیخوازی و یەکسانیخوازیدا هیچیان بۆ کەس نەهێشتووەتەوە. بەبێ ئەوەی سەرنج و بۆچوونیان لەلا دروست ببێت و گومان لە بێبەڵگەیی پاگەندەی نووسەران بکەن، دەقاودەق قسەی پارتەکان و دەزگەکانی ڕاگەیاندنی زاڵ دووبارە دەکەنەوە.
ئەم ساڵێش بە هیوای ئەوەی دەنگێکی جیاواز و بۆچوونێکی ڕادیکاڵ و نوێ لە وتارەکانی 8ی مارچدا بەدی بکەم، کەوتمەوە چاوگێڕان بە ماڵپەڕە کوردییەکاندا و نیوەی ڕۆژی 9ی مارچم بەفێڕۆ دا، بەڵام وەك ساڵانی ڕابوردوو هیوابڕاو و ماندوو پشت کۆمپیوتەرەکەمم بەجێهێشت.
ئەگەر ناوەڕۆکی زۆربەی وتارەکانی ئەم ڕۆژانە کوردت بکەمەوە، ئەوا لەم دەستەواژانەدا خۆی دەبینێتەوە “ژنانی وڵاتانی خۆراوا ئازاد و یەکسانن”، “ژنانی ئەوروپا بە زۆربەی مافەکانیان گەیشتوون” ، “ئەگەر دەوڵەتی خۆمان هەبێت، ئێمەی ژنانیش ئازاد دەبین” ، “ئەگەر دەوڵەتی یاسا و تێکنۆکراتمان هەبێت، وەك ژنانی ئەوروپا بە زۆربەی مافەکانمان دەگەین” و زۆر قسە و قسەڵۆکی بێبەڵگەی دیکەی لەم جۆرە ….
پێش ئەوەی بڕۆمە سەر بەدرۆخستنەوەی ئەو پاگەندانەی کە میدیای دەسەلاتی بۆرجوازی کورد و قسەگەرانی نیئۆلیبرالیزم و فێمینیستە بۆرجواکان وەك نوشتەی مەلا و شێخەکان بۆ هەموو دەردێکی کۆمەڵگە و چین و توێژەکانی دەرخواردمان دەدەن، پێویستە لەو نووسەرانە بپرسین؛ ماف چییە و کێ دیاری دەکات ؟ مەبەستیان لە ئازادی چییە؟ لەسەر چ بنەمایەك یەکسانیمان بۆ مسۆگەر دەکەن؟
هەڵبەتە من نامەوێت بڵێم باری ژنان لە کۆمەڵگە خۆراواییەکاندا لە هی ژنانی کوردستان خراپترە یا باشتر نییە، نا بەڵکو دەمەوێت بڵێم ئازادی و یەکسانی بەو واتایەی مرۆڤی ئازادئەندێش و یەکسانیخواز وێنای دەکات، لەوێش بوونی نییە. لە وەڵامی ئەم پرسیارەی سەرەوەدا چاوەڕوانی وەڵامی ڕادیکاڵی ئاوا لەو نووسەرە لاساییگەرانە ناکەم، کە بوێری و توانای هرزاندنی ئەوەیان هەبێت، کە خۆیان لە تێڕامان و قسەکردن لە زەمینە و پێکهێنەرەکانی کۆیلەتی و نایەکسانی ئابووریی و ڕامیاریی و کۆمەڵایەتیی ژن و نادادوەری کۆمەڵایەتیی بدەن. چونکە بە دڵنیاییەوە پەنا بۆ وەڵامە پێشتر ئامادەکراوەکان و بۆچوونە جێکەوتەکان دەبەن، کە مافی تاك بەگشتی و مافی یەکسانی ژن و پیاو لە وەكو یەك چوونەبەردەم سندووقەکانی هەڵبژاردنی خراپ لە خراپتر، وەكو یەك کۆیلەبوون لە بازارەکانی کاری کرێگرتەدا و وەكو یەك بوونە بەشێك لە دەزگەی سەرکوت و وەکو یەك ڕاپێچکران بۆ بەردەم دادگەکانی سەروەری و .. هتد، ئازادیش لەلایان پۆشینی پۆشاك و ئازادبوونە لە کارکردن لە لەشفرۆشخانەکاندا و .. تد، یەکسانیش بەهەمان شێوە لە باشترین باردا یەکسانبوون لە ئاستی کۆیلەتیدا دەبین و بەس.
بەلام ئەگەر بە وردی سەرنجی ئەو ماف و ئازادی و یەکسانییە ڕووکەشەشیان بدەین, دەبینین کە ئەوەش پاگەندەی دەکەن، ئاوا نییە و تەنانەت لەسایەی دەوڵەتی نەتەوەیی سەراپاگیر و سەروەری یاسا و نوێنەرایەتی تێکنۆکراتەکاندا، ژنان سەرەڕای خەباتی درێژخایەن و نەپسانەوەی ژنان و بزووتنەوەی سۆشیالیستی لە چەند سەدەی ڕابوردوودا لە جیهاندا بەگشتی و بزاڤی ژنان لە دەهەکانی شەستەکان و هەفتاکاندا لە ئەوروپا و ئەمەریکا بەتایبەتی، دەبینین لە ڕووی ئابووریی و ڕامیارییەوە نەك ژنان بوارییان نییە بەو ئاستە لەو ماف و ئازادی و یەکسانییە درۆینەیە بگەن، بەڵکو مرۆڤی هوشیار و ئازادیخواز شەرم دەکات، کە لە وەها کۆمەڵگەگەلێکدا دەژی. کەچی ژنە فێمینستە بۆرجوازییەکان و پیاوانی زۆربڵیی لاساییگەرەکانی کورد، سیستەمە بۆگەن و گەندەڵەکەی سەرمایەداریمان لێ دەکەن بە سیستەمی ئایدیال و کۆمەڵگەکانمان لێ دەکەنە بەهەشتی خەونەکان.
لێرەدا لە وەڵامی ئەو هەمووە درۆ و ساختەسازییەی نووسەرانی سەر بە ڕەوتی نیئۆلیبرالیزم و ڕەوتی فێمینیزمی بۆرجوازی، تەنیا نموونەیەکی زیندوو لەو بەهەشتەی کە دەیکەنە خەونی منالان و ژنانی ناڕازی کوردستان، بەسە بۆ نیشاندانی ڕووی راستەقینەی ئەو پاگەندە بێبنەمایانەی کە ڕۆژانە لە ڕووپەڕی ڕۆژنامە و گۆڤار و ماڵپەڕ و لە ستدیۆی کاناڵەکاندا دەرخوارمان دەدەن.
لێرەدا ولاتی ئاڵمان بەنموونە دەهێنمەوە، چونکە هەم لە سەردەمی رژێمەکەی هتلەر و هەم لە ئەمڕۆشدا ڕامیاران و ڕۆشنبیرانی کورد (ئەوانەی کە میدیای بۆرجوازی کوردی ئەو نازناوەی پێبەخشیوون)، شەیدا و لایەنگر و پاگەندەگەری سیستەمی ئەم وڵاتە بوون و هەن.
بەپێی ڕاپۆرتێك کە ساڵی ڕابوردوو کاناڵی (BBC) لەسەر ڕێوشوێنی ژنانی کۆمەڵگەی ئاڵمان ئامادەی کردبوو، موچەی ژنان لەچاو موچەی پیاوان لە هەمان کاردا 25% کەمترە و ڕێژەی ئەو ژنانەی کە پۆستی بەرزیان هەیە و ڕێژی پۆستی ژنان لە بواری ڕامیارییدا لە چارەکی پیاوان کەمترە و کەمی ئەم ڕێژەیە لەنێو مامۆستا و دکتۆر و پرۆفیسۆری زانکۆکاندا بەرچاوترە. هەروەها بەپێی ڕەخنە و ئامارەکانی ناوخۆی ئەو ولاتە ڕێوشوێنی ژنان لە سەرەتای سەدەی بیستویەکدا بەم جۆرەیە؛ بەپێی بەڵگەکانی خاتوو (Cristine Kronenberg) ئەم ڕێژەیە لە کارخانە و کۆمپانییە تایبەتەکاندا لە بەرامبەر هەمان کاردا کرێی کاتژێرێكی ژنان 15% کەمتر لە هی پیاوانە و لە کاری دەوڵەتیشدا -کە نیئۆلیبراڵەکان و فێمینیستە بۆرجواکان بە سەرچاوەی بوونی ئازادی و یەکسانی و دادپەوەری دەزانن- بۆ هەمان کار کرێی کاتژێرێكی ژنان 10% لە هی پیاوان کەمترە. هەروەها لە خێزانەکاندا نایەکسانی لەنێوان خەرجی ڕۆژانەی کوران و کچاندا هەیە. شایانی باسە ئەم خاتوونە (Cristine Kronenberg) نووسەرێکی خۆشباوەڕ بە دەوڵەت و یاسا و دیموکراتییە و ئەگەر ئەو چاویلکە خۆشباوەڕانەیەی لەچاو بکەیتەوە، ئەوا ئەو ڕێژانە زۆر لەوە زیاترن. لەمەش واوەتر لە هەر شارێکی ئەم وڵاتە دەیان پەناگە و یانەی ژنان هەن، کە ژنانی تێهەڵدرا و هەڵهاتوو ڕوویان تێدەکەن و خۆیان دەشارنەوە و لێدان و کوشتنی ژنانش تەنیا لەلایەن خەڵکی کۆچەرەوە ئەنجام نادرێت، بەڵکو لەلایەن خەڵکانی ئەو ولاتەشەوە ئەنجام دەدرێت.
نووسەرانی کورد بۆ دەرکێشانی شانی ناسیونالیزم و دەسەلاتە بۆرجوازییەکەی لەژێر باری ڕەخنەی ژنانی نارازی و ئازادیخواز، زۆر نادەربەستانە هەموو سووچی چەوسانەوەی ژنان بۆ ئایینی ئیسلام دەگێڕنەوە و لە بەرامبەردا پەنا بۆ کۆمەڵێك درۆ و ڕازاندنەوەی ئایینە بۆگەنەکانی دیکەی وەك زەردەشتی و یەزیدی دەبەن. هەڵبەتە ئەوە نکۆڵی هەڵناگرێت، کە ئایینی ئیسلام وەك هەموو ئایینەکانی دیکە، بەشێکە لە بیرکردنەوەی بەسەرچووی مرۆڤایەتی و بەپێی سروشتە کۆنەپارێزییەکەی باشترین ئامرازی دەستی چەوسێنەرانە. بەڵام لێرەدا پرسیارێك یەخەمان دەگرێت، ئەگەر سەراپاو ڕێشەی چەوسانەوەی ژنانی کوردستان، ئایینی ئیسلامە، ئایا پێش هاتنی ئەم ئایینە لەو ناوچانەی کە ئەمڕۆ بە کوردستان ناسراون -چونکە ئەوکات نە کوردستان هەبووە و نە عەرەبستان- و بە پاگەندەی ناسیونالیستەکان خاوەنی ئایینی زەردەشتی و یەزیدی بوون، ژنان نەچەوساونەتەوە و لەتەك پیاوان یەکسان بوون؟ ئایا ژن بە ژن و گەورە بە بچووك و سوورانە و مارەیی و کڕین و فرۆشتن و گۆڕینەوەی ژن وەك کاڵا باو نەبووە؟ ئایا لوت و لچ بڕین و سەرتاشین و سواریکەرکردن نەبووە؟ ئایا سەربڕین و شاردنەوە و شاربەدەرکردن نەبووە؟ ئایا ئەوانەی کە بە بەهەشتی زەردەستی و یەزیدی خۆشخەیاڵمان دەکەن، دەتوانن ڕێوشوێنی یەکسانی ئابووریی و ڕامیاریی و کۆمەڵایەتی ژنان لەو سەردەمانەدا بسەلمێنن؟
ئەوەی نووسەری کورد خەریکیەتی و دەیەوێت بیپارێزێت، شتێکە بەناوی کولتووری نەتەوەییی و دەیانەوێت بمانخەنە سەر ئەو بڕوایەی کە کولتووری ئەوان لە هی نەتەوەکانی دیکە پاکژترە و هاوکاتیش خەریکن کولتوور وەك شتێکی نەگۆڕ و بەستەڵەكئاسا وێنای دەکەن. ئەوان تەواوی کات و لە هەموو نووسینەکانیاندا دەیانەوێت دوو شت بشارنەوە؛ یەکەم دەسەلاتی کولوتوور و ڕۆڵی لە کوشتوبری ژنان و بێمافی مناڵاندا، دووەم بەکاربردنی ئەو دەسەلاتە کولتوورییە وەك کۆڵەکەی دەسەلاتی سەپێنراوی چینایەتی بۆرجوازی لەلایەن دەسەڵاتدارانی ڕامیارەوە و بەخەرجدانی بەشێکی زۆری سامان و داهاتی کۆمەڵگە بۆ دەستەمۆهێشتنەوەی تاکی ژێردەستە لە چوارچێوەی ئەو کولتوورە نەگۆڕەکەی نێو خەیاڵی نووسەرانی کورد.
لە کاتێکدا کە نووسەرانی کورد خەریکی دەرکێشانی لاقی کولتوورە نەتەوەییەکەیانن لە لیتەی ستەم و چەوسانەوەی ژنان و دەیانەوێت بیخەنە پاڵ ئایینێکی -بەقسەی خۆیان ناکوردی- سەپاو، کەچی لەو لاوە هەم نووسەران و هەم ڕامیارانی ناسیونالیست لەسەر ئەوە کۆکن و پێی لەسەر دادەگرن، کە ئایینی هاوبەش یەکێکە لە مەرج و کۆڵەکەکانی نەتەوە، کە لە پرسی نەتەوەبوونی کوردا تەنیا ئایینی ئیسلامە، کە دەتوانێت تەنیا کۆڵەکەبوون و مەرجبوونی نەتەوەبوونی کورد بێت، ئەگینا کورد نە یەك زمانی هاوبەشی هەیە و نە کولتووری هەموو ناوچەکان لەیەك دەچێت و نە ڕێسا (ترادیشن)ە ناوچەییەکانی وەك یەکن. ئەدی چۆن دەتوانن ڕەخنە لە ئایینی ئیسلام کە تاکە مەرج و کۆڵەکەی ناسیونالیزمەکەیانە بگرن، لە کاتێکدا کە ئایین بە بەشێك لە کولتووری نەتەوە دادەنرێت، ئایا دەکرێت ئایینی نەتەوە مرۆڤکوژ و کولتووری نەتەوە پاکژ و مرۆڤدۆست بێت؟
زۆرێك لە نووسەران پاگەندەی ئەوە دەکەن، کە دەوڵەتی نەتەوەیی و سەروەری یاسا -یاسای بۆجوازی-و ڕێگەچارەی بنبڕکردنی کوشتوبڕی ژنانن، ئەمە لە کاتێکدا کە لە هیچ سەردەمێکدا هێندەی سەردەمی دەسەڵاتداری بۆرجوازی کورد -بیستویەك ساڵی رابوردوو-، ژن لەسەر پرسی کۆمەلایەتی -مەبەست لە دەرەوەی جەنگی میلیتێری و ڕامیاریدا- نەکوژراوە. ئەمە لە کاتێکدا کە لەتەك ڕۆژانی یەکەمی گەڕانەوەی هێزە چەکدارەکانی بەرەی کوردستانی لە ئوردووگەکانی ئێرانەوە، ڕەشەکوژی ژنان دەستی پێکرد و زۆرێك لەوانەی کە ئەمڕۆ زوڕنای فێمنیزمی بۆرجوازی لێدەدەن و زۆرێك لەوانەی کە لە ڕێکخراوەکانی (NGO)دا کاردەکەن و سەراپای ڕێکخراوەکانی بەناو ژنانی سەر بە پارتەکانی بەرەی کوردستانی و پارتۆکە جیابووەکانی دواتریان، ئەوکات لەژێر پەردەی نامووسپەرستی و بیانووی دەستتێکەڵی ژنانی کوژراو لەتەك ڕژێمی بەعس، پاساویان بۆ ئەو ڕەشەکوژییە دەهێنایەوە*، کە ئەوڕۆکە لە درێژەیدا هەژماری قوربانیانی هێندە گەورەیە، کە مرۆڤ شەرم لەوە دەکات، خۆی بکاتە خاوەنی کولتووری کوردی. هەڵبەتە لەکاتێکدا چەکدارەکانی بەرە ژنانیان تیرۆر دەکرد و ئەو کەسانەش لەسەرەوە ناوم هێناون پاساویان بۆ دەهێنایەوە، کە بە سەدان هەزار چەکداری نێرینەی خۆفرۆش لەلایەن هەمان بەرەی کوردستانییەوە، لێبوردنی گشتی و نازناوی چەکداری شۆڕشگێڕیان پێبەخشرابوو. 20 ساڵە ئەم پرسیارە بەرۆکم بەرنادات؛ ئەو جادووە چییە، کە وای لە ژنانی نووسەری کورد کردووە، کە بانێك و دوو هەوای کولتووری نەتەوەیی و ڕامیاریی ناسیونالیزمی کورد و بەرە کوردستانییەکەی، لەماوەی 21 ساڵدا، لەلایان نەبووەتە جێی سەرنج و تێڕامانی قوڵ؟
لەوانە هەمووی فریودەرتر، پاگەندەی ژاراویی فێمینیستانی سەربە ڕەوتی نیئۆلیبرالیزمە لە کوردستان، کە دەیانەوێت، چاوی ژنانی ناڕازی لە ئاستی ڕۆڵی دەسەڵاتی کولتووری و دەسەلاتی ڕامیاریی لە کوشتوبری ژناندا پەردەپۆش بکەن و هەموو تاوانەکە بخەنە پاڵ پیاو چ وەك تاك و چ وەك ڕەگەز، ئەمەش جۆرێك ڕێخۆشکردنە بۆ پاگەندەی ئازادبوونی هاولاتییان لە سیستەمی سەرمایەداریدا، کە بۆ دیسانەوە بۆ ئەوەی پێی سیستەمەکە لە لیتەی چەوسانەوەی ژنان پاکژ بکەنەوە، کۆمەڵگەی کوردستان بە پاشکۆی دەرەبەگایەتی ناودەبەن، تاوەکو وێنای پیاوی تێدا وەك تاك و ڕەگەزی باڵا بکەن و ژنان بەوە خۆشباوەڕ بکەن، کە لە سیسەتمی سەرمایەداری پێشکەتوودا ژنان و پیاوان هەموو ئازادن و هەمووان لە سایەی بازارئازاد و دیمۆکراتییەتەکەیدا بە بەهەشتی سەر زەوی شاد دەبن.
لە کۆتاییدا، بەگشتی دەبینین ڕۆژی 8ی مارچ چ لەلایەن لایەنە چەپەکان –بە کۆن و نوێوە- و چ لەلایەن لایەنە راستەکان -بە مەزهەبی و نەتەوەیی- و دەسەلاتدارانەوە، کراوەتە ڕۆژی شایی و هەراجی پاگەندەکردنی ئایۆلۆجییەکان و لە خشتەبردنی ژنان و ناوەڕۆکە شۆڕشگێڕییەکەی لەدەستداوە، ئایا ئەم هۆکارانە بەس نین بۆ ئەوەی واز لە ڕۆژی 8ی مارچ بێنین و 364 ڕۆژەکانی دیکەی ساڵ بکەینە ڕۆژانی خەبات بۆ ئازادی و یەکسانی هەموو تاکەکانی کۆمەڵگە بە ژن و پیاو و مناڵ و پیر و نیشتەجێیان و پەناهێنەران و کرێکارانی کۆچەر و نەتەوە و کەمەنەتەوە و هەڵگرانی هەموو ئایینەکان؟
پەراوێز:
* چەند ڕۆژ پێش 8ی مارچی 1992 لە شاری سلێمانی، لەتەك دوو هاوڕێی دیکەدا ئەرکی سەردانی ڕێکخراوەکانی ژنانی سەر بە پارتەکان و لێژنەکانی بەرەی کوردستانیمان پێ سپێردرابوو، لە هەموو سەردانییەکاندا تەنیا لەتەك دوو شت ڕووبەڕوو دەبووین، یەکەم گاڵتەکردنیان بە یادی ڕۆژی 8ی مارچ و دووەم پاساوهێنانەوەی نامووسپەرستی و سیخوڕیی بۆ ئەو ڕەشەکوژییەی کە چەکدارەکانی بەرەی کوردستانی لە دوای ڕاپەڕینەوە پێیهەستابوون و لە بەرامبەر ئەو پرسیارەدا “ئەی بۆ چەکدارە نێرینە خۆفرۆشەکان نەکوژران و بەپێچەوانەوە کرانە شۆڕشگێڕ؟”، پەنایان دەبردە بەر تۆمەتبارکردنی ئێمە “ئێوە ئاژاوەچین”.
الدعاية الأناركية
و على أية حال , دعونا نكن حذرين من هذه الأمور “السرية” الني يعرفها الجميع , و أولهم رجال الشرطة .
إن الدعاية المتفرقة المعزولة التي غالبا ما تكون وسيلة لاراحة الضمائر المضطربة , أو ببساطة متنفس لشخص ما لديه هواية الجدال , بلا أدنى هدف . و في ظروف الجهل و البؤس التي تعيشها الجماهير , و مع كل القوى المضادة لنا , تذهب هذه الدعاية أدراج الرياح قبل حتى أن تنمو و تؤتي ثمارها . لأن التربة معوّقة للبذور المزروعة عشوائيا أن تنبت أو تمد الجذور .
المطلوب هو استمرارية الجهود و التنسيق و الصير و القدرة على التكيف مع البيئة المحيطة و الظروف المختلفة .
ڕۆژی 8ی مارچ، بۆ ؟
لێرەدا پرسیارەکە لەسەر ئەوە نییە، کە چۆن ئەو بۆنەیە لەو ڕۆژدا سەری هەڵداوە، چونکە یەکەم بۆ کەسانێك کە دڵەخورپەی ئازادی و یەکسانییانە، بەدڵنیاییەوە بەسەرهاتی ئەو ڕۆژە و چۆنیەتی بوونی بە ڕۆژی جیهانی دەزانن و ئەوەش دەزانن کە جیهانیبوونی ئەم ڕۆژە بارەتەقای کۆششی تەنیا ژنێك (کلارا زیتکین) نییە وەك چەپەکان پاگەندەی بۆ دەکەن، بەڵکو بەرهەمی خەباتی نەپساوەی بزاڤی ژنانی ئازادیخواز و یەکسانیخوازە شانبەشانی بزاڤە سۆشیالیستییەکان لە چەند ساڵی یەکەمی پاش ڕووداوەکە لە جیهاندا و بەو جۆرە بەردەوامی خەبات لەو پێناوەدا گەیاندییە ئەو ئاستە کە زۆرێك لە وڵاتان ناچاربوون مل بەوە بدەن، کە بیکەنە پشووی فەرمی.
بەڵام هەر زوو وەك هەر ڕووداو و دیاردە مێژوویی پاش پیرۆزکردنی و بەرتەسککردنەوەی لە یاد و ئاهەنگگێڕاندا، گۆڕا بە ڕۆژێکی ناکارا لە خەباتی یەکسانیخوازانەدا و تەنانەت لەو ولاتانەدا کە چەپەکان تێیدا لە دەوڵەتدا بوون، ئەم ڕۆژە لە هەلی پاگەندی پارتی و نیشاندانی هێزی دەوڵەت، هیچی دیکە نەبوو. ئەمەش بەپێی ڕەوتی مێژوویی ڕووداوەکان و ئاڵوگۆڕی دیاردەکان لەژێر کارایی گۆرانی مێژوویدا، شتێکی چاوەڕوانکراوە، هەروەك بۆنە ئایینییەکان و سەردانی مەرقەدەکان بەپێی ڕەوتی مێژوویی بوونەتە شوێنی بەیەکگەیشتن و ڕابواردن، هەرئاواش ڕۆژی جیهانی ژنان بووەتە بۆنەی پاگەندەی دەسەلاتداران و چەپە دەسەلاتخوازەکان و کرۆکە شۆڕشگێڕییەکەی لەدەست داوە. لەوەش خراپتر ئەوەیە کە ئەم ڕۆژە لە هەر وڵات و ناوچەیەك و لە بەرنامەی هەر پارتێکی رامیاریدا، ڕوخسارێکی دیکەی بەخۆوە گرتووە و کراوەتە بۆنەی مەزهەبی و ناسیونالیستی و پارتیی و لە بۆنە و یادێکی شۆرشگێڕانەوە کراوە بە ڕۆژێك بۆ پەخشکردنی ئایدیۆلۆجیا جۆراوجۆرەکان و هەلێك بۆ بازرگانی، بۆ نموونە ئەم ساڵ لە هەرێمی کوردستاندا لەبری پشووبوونی ئەم ڕۆژە، دەسەڵاتداران فەرمانیان دەرکردووە، کە هەموو کەسێك (ژنان) دەبێت بە پۆشاکی کوردییەوە بچێت بۆ سەرکار و خوێندن، کە بێجگە هەلی بازرگانی و کەوڵکردنی ناوەڕۆکی ئەو ڕۆژە هیچ پەیوەندییەکی بە ئازادی ژن و بە جیهانیبوونی ئەم ڕۆژەوە نییە.
ئەگەر لەمانەش بگوزەرێین، پرسیارێکی دیکە یەخەمان دەگرێت، ئەگەر ژنان لە ساڵێکدا ڕۆژێکیان هەیە، ئەی 364 ڕۆژەکەی دیکە هی کێن؟ ماف و ئەرك و ڕۆڵ و ڕێوشوێنی ژنان لە ڕۆژەکانی دیکەدا چییە و چۆن دەبێت؟
بێجگە لەمە پارتە رامیارییەکان لەپێش هەموویانەوە پارتە چەپەکان، هەموو ساڵ لەم ڕۆژەدا دەزگەی پاگەندەیان دەخەنەگەڕ و ڕۆژی پاشتر تەنانەت ژنە پاشرەوەکانیشیان دەگەڕێنەوە ڕۆلی ئاساییان و بوخچەی ئازادی و یەکسانیخوازییان تا ساڵێکی دیکە دەپێچنەوە و سەدان ڕووداو و کارەسات و کوشتوبڕ و بازرگانی بەسەر ژناندا دێن و دەکرێن، چەنەبازە ڕامیارەکان بێجگە لە بەیاننامەی پاگەندەیی بۆ پارتەکەیان و ئایدیۆلۆجییەکەیان، هیچی دیکە بە ئەرکی خۆیان نازانن!
ئەمە وێنە ڕاستەقینەکانی پشت پاگەندە و هەوڵی دەسەڵاتەکان و چەپەکانە، بۆیە بە بڕوای ئێمە بەشداریکردن لە بەئاهەنگکردنی ئەم ڕۆژە و والاکردنی مەیدان بۆ پاگەندەی ڕامیاریی دەسەڵاتخوازان خزمەتکردنە بە کۆنەپەرستی و کۆیلەراگرتنی ژنان لە کۆمەڵگەدا.
ئێمە ژنان و پیاوانی ئازادیخواز و یەکسانیخواز، لەم بارەوە بۆچوونگەلێکی دژەتەوژممان هەیە، کە لەم خالانەی خوارەوەدا خۆیان کورت دەکەنەوە :
ڕۆژی 8ی مارچ و بەجیهانیبوونی ئەم ڕۆژە بارەتەقای پاڵەوانبازیی هیچ سەرکردە و دەستەبژێرێك نییە و تەنیا بەرهەمی خەباتی نەپساوەی بزاڤی ئازادیخوازانەی ژنان و بزاڤی سۆشیالیستیی جیهانە بەگشتی.
ڕۆژی 8ی مارچ، ڕۆژی ئاهەنگگێران و خۆرازاندنەوە و مەیخواردنەوەی ناو هۆڵ و باڕەکان نییە، بەڵکو ڕۆژی ڕژانە سەر شەقامەکان و دەستلەکارکێشانەوە و داگیرکردنی پارلەمان و کارگێڕییەکانە.
ڕۆژی 8ی مارچ، ڕۆژی تیندان و باگەوازکردن بۆ ئایدیۆلۆجییە مەزهەبی و ناسیونالیستی و چەپی و نیئۆلیبرالییەکان نییە، بەڵکو ڕۆژی بانگەوازکردنە بۆ خەباتی جەماوەری و کۆمەڵایەتیی بۆ پاشەکشێکردن بە ڕەوتی کۆنەپارێز لە کۆمەڵگەدا.
بە بۆچوونی ئێمە چەوسانەوەی ژنان کاری تاکە پیاوێك نییە، وەك ئەوەی فێمینیستە بۆرجوازییەکان و چەپەکان پاگەندەی بۆ دەکەن، بەڵکو کارکرد و بەرهەمی دەسەلاتی رامیاریی و دەسەڵاتی کولتوورییە، کە جیاوازی چینایەتی مامانی لەدایکبوونیانە.
ئێمە لەو بڕوایەداین، تا سەروەری مرۆڤ بەسەر مرۆڤدا بمێنێت و تاوەکو پێناوێك بۆ چەوسانەوەی مرۆڤ بمێنێت، ژنان وەك بەشێك لە کۆمەڵگە ئازادی یەکجارەکی بەدەست ناهێنن، هەروەها بە پێچەوانەی پاگەندەی فێمینیستە بۆرجوازییەکانەوە، لە دیموکراتترین دەسەلاتی بۆرجوازیدا و لە سایەی لیبرالیترین یاسایاندا، پیشەسازی سێکسی و کۆیلەتی ژنان و مناڵان لە پەرەسەندنەوەدایە.
بە بۆچوونی ئێمە، ئازادی هەر تاك و توێژ و چین و نەتەوەیەك تەنیا لە دەستی خودی خۆیدایە و هیچ هێزێك ناتوانێت کۆیلەیەك ڕزگار بکات، ئەگەر خۆهوشیاری ئەو کۆیلەیە خۆی نەبێتە هاندەری خەباتی بۆ ئازادبوونی، لەم پەیوەندەدا تاوەکو ژنان ئازادی خۆیان لە پاشکۆیی پرسی نەتەوە و وابەستەیی پارتە ڕامیارییەکان و چەقبەستن لە پیرۆزیی ئایدیۆلۆجیاکان، جیا نەکەنەوە، وەك ئەزموونە مێژووییەکان نیشانمان دەدەن، شکست لەدوای شکست گەورەتر و بەئازارتر دەبێت.
ئێمە هاوکاتی ئەوەی کە کۆڕ و کۆمەڵی خۆهوشیاریی ژنان بەپێویست و کارا دەبینین، بەشداریی و چالاکبوونی ژنان لە ڕێکخراوەی سەربەخۆی جەماوەریی چین و توێژە کۆمەڵایەتییەکاندا بە مەیدانی سەرەکی خەبات و چەکی کارا بۆ سەپاندنی داخوازییەکانمان و مەیدانچۆڵکردن بە دەسەلاتی رامیاریی و دەسەلاتی کولتووریی دەبینین و دەزانین. ژنان بەبێ بەشداری چالاکانەیان لە خەباتی سەربەخۆی ئابووریی ئەو چین و توێژە کۆمەڵایەتییانەدا و بەبێ بەشدارییان لە پێکهێنان و بوونیان لە پەیکەربەندیی ڕێکخراوە سەربەخۆ جەماوەرییەکاندا، ناتوانن هاوکار و هاوچین و هاوەڵ و هاوسەرە پیاوەکانیان ناچار بە بەشداریکردن لە خەباتی یەکسانیخوازانەدا بکەن و ناتوانن ببنە دینەمۆی خەباتی کۆمەڵایەتی بۆ کۆتاییهێنان بە کۆیلەتی خۆیان.
هەڵبەتە نەوتراو نەمێنێتەوە، ئێمە هەموو ڕێکخراوێکی بەناو جەماوەریی ژنان، کرێکاران، خوێندکاران، ساڵمەندان و کەمئەندامان و مناڵان و … تد، کە لەسەر پەیکەربەندی قوچکەیی واتە دەسەلاتداریی هەندێك بەسەر هەندێکی دیکە، پێکهاتوون، ڕەتدەکەینەوە و پێموانوایە کە دەستەمۆیی و نادەربەرستیی ژنان زیاتر و قوڵتر دەکەنەوە و ئەمە بۆ خەباتی هەموو چین و توێژە کۆمەلایەتییەکان بە هەمان شێوە دەبینین.
با ئەم ساڵ ئاهەنگ و کۆڕە میریی و پارتیی و دەسەلاتخوازانەکان بایکۆت بکەین و لەبەرامبەردا خۆمان لە کۆڕ و کۆمەڵی سەربەخۆیی شوێنەکانی کار و خوێندن و گەرەکەکاندا ڕێک بخەین و داخوازییەکانمان بەڕووی کۆمەڵگە و دەسەلاتدارانیدا بەرز بکەینەوە و دەسەلاتی ڕامیاریی و کولتووریی وەك بکەر و ڕاگری کۆیلەتی یاسایی و کۆمەڵایەتی ژنان بخەینە ژێر پرسیارەوە.
ئازادی و یەکسانی ژنان تەنیا لە خۆهوشیاریی و خۆڕێکخستن و خۆکارابوون و خۆبیرکردنەوەی خودی ژناندایە
سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستان
7ی مارچی 2012
ئازادی بەبێ یەکسانی، بەهرەکێشیییە **** یەکسانی بەبێ ئازادی، کۆیلەتی ***** دادپەروەریش بەبێ ئازادی و یەکسانی، درۆیەکی پیرۆز *****Azadî bebê Yeksanî, Behrekêşîyye ***** Yeksanî bebê Azadî, Koyletî ***** Dadperwerîş bebê Azadî û Yeksanî, Droyekî pîroz. anarkistan@activist.com
چهند ڕوونكردنهوهیهك دەربارەی وهڵامهكهی كاك جیهاد حەمەكەریم
زاهیر باهیر
لهندهن 29.02.2012
له ڕێكەوتی (16.01.2012)دا بابهتێكم لهژێر ناوی بۆچی دروستكردنی گروپه لۆكاڵییهكان زهروریه، بڵاوكردهوه. ههر به بە یەك دوو ڕۆژێك دوای ئەوە كاك (جیهاد حهمه كهریم) لە نامهیهكدا بۆمن، ڕاوبۆچونی خۆی لهسهر بابهتهكەم دهربڕی، پاشانیش بۆ بڵاوكردنەوە ناردی بۆ ڕۆژنامەی هاوڵاتی و ههندێك لهماڵپهڕه كوردییهكان. بۆ خوێندنهوهی سهرنجهکانی کاک جیهاد، تکایه کرته لهسهر ئهم لینکه بکه http://www.emrro.com/cendsernceklep.htm
پێشهكی من سوپاسی كاك جیهاد دهكەم، كه لە وەڵامدانەوەمدا خۆی ماندوو كردهوه بهوهی بایەخێكی زۆری بە بابەتەكەم داوه و داواش له كهسانی تر دهكات كه مشتومڕ لهسهر ئهو مهسهلهیه بكهن.
ههڵبهته لای من ئهوهندهی بهشداریكردنی خهڵكی گرنگه له كردنی دایهلۆگدا، ئهوهنده باری سهرنجهكانیان كه كێ ڕاستهو كێ ههڵهیه گرنگ نییه، چونكه من ڕام وایە كە ڕهنگه ڕاستییهكان لهلای كهسمان نهبن ههتا پلانهكه دهخرێته فۆڕمی كاركردنهوه ئهو كاته خودی كاركردنهكه بهڵگهنامهیهك دهبێت بۆ دروستی و نادروستی كارەكە، ههر بۆیه من لێرهدا ڕهخنه له وهڵامهكهی كاك جیهاد ناگرم، بهڵكو له ڕوانگهی بۆچونهكهی كاك جیهادهوه ههوڵ دهدهم تاكو چهند ڕونكردنهوەیەك بدهم بهو مهبهستهی گهر كهلێنێك له نووسینهكهمدا هەبووبێت یا تهموومژێكی لهسهر بووبێت نهیهێڵم و لایبهرم.
1- من باسم له دروستكردنی گروپی لۆكاڵی كردوه، كه بهڕای من ئهو گروپه لۆكاڵیانهی كه من وێنام کردوون تەنانەت له ئهوروپا و ئهمهریكا و ئهمهریكای لاتینی و شوێنهكانی تریشدا به دهگمهن ههن – دیارە ئهمهش ئەوە ناگهیێنێت كه ئهمه بیرۆكه و ئایدیای منه– بهڵام له كوردستاندا نه پێشتریش و نه ئێستاش بوونیان نهبووە و نییە. ئهوهی كه من دهیڵێم نهك ههر گروپ و ڕێكخراوە مهدهنییهكان نین كه ئێستا له زۆربهی وڵاتانی جیهاندا به كوردستانیشهوه، دهستبهكارن، بهڵكو گروپه فشاریهكانیش نین كه له بهریتانیا و سهرجهمی وڵاته ئهوروپییهكان و ئهمهریكاو گەلێك شوێنی تریشدا دهورێكی گهلێك گرنگیان ههیه.
ئهوهی كه له نووسینهكهی كاك جیهادا هاتووه لای من زیاتر دوو لایهن دەگرێتەوە. یهكهم: گروپ و ڕێكخراوه جهماوهریهكانن، كه ههمه ڕهنگهن و پارتێك یا ڕێكخراوێكی سیاسییان له پشتهوهیه. دووههمیان گروپه مهدهنییهكانن كه ئهمانهش پشتوپهنای خۆیانیان ههیه. من لهو دیمانهیهی كه ڕۆژنامهی هاوڵاتی له هاوینی ساڵی پاردا لهگهڵیا كردم، بار و سهرنجی خۆمم سهبارهت بەو گروپه مهدهنیانە ڕونكردۆتهوه، ههر لهبهر ئهمە لێرهدا خۆم له دووبارهكردنهوهی دهپارێزم.
بەڵام بەپێویستی دەزانم كە ههر زۆر بهكورتی بهراوردێك له نێوانی ئهو جۆره گروپانهی كه من لە نوسینەكەمدا باسم كردوون لهگهڵ گروپه فشارییهكاندا بكهم، چونكە وەكو پێشتر وتم گروپه فشارییهكان له ئهوروپاو هەندێك شوێنی تردا زۆر كاران و گهڵیك جاریش ئامانجهكانیان بهدهستدههێنن.
گروپە فشارییهكان وهختین، بۆ گیرۆگرفتێك، داخوازییهكی كۆمۆنێتیهكه دروستدەكرێن، زۆربهی وهخت هیچ جۆره پهیوهندییهكیان لهگهڵ گروپهكانی تر چ له ناو خهڵكانی گهڕهكهكهدا، خودی شارهوانییهكهدا، چ لهگهڵ گروپهكانی ناو گهڕهك و شارهوانییهكانی تردا، نییە. ئهم گروپانه ڕیفۆرمیست و ڕیفۆرمخوازن. ئهمان پانتایی بۆچوون و چالاكییهكانیان تهسكه و بەربڵاو نییه، هەر لەبەر ئەمەش بزنس و بزنسمانهكان، دهسهڵاتداران، به مهترسیداریان نازانن لهسهر خۆیان و وروژاندنی كۆمۆنێتییهكەش، كە لە كاتێكدا بزنس و دەسەڵاتداران هیچ وهختێك و له هیچ شوێنێكی ئهم جیهانهدا لهگهڵ سێ پرسی گرنگدا نایهنهوه: مافی مرۆڤ، پاراستنی ژینگه و تهندروستی كرێكاران و كارمەندان و كۆمۆنێتییەكەش، وە دەسەڵاتیش هەمیشە پشتگیری لە بزنس کردووهو لهم سهردهمهدا پشتگیری زیاتریشی لێدەكات. بازاڕی ئازاد و ئازادی بزنس، كاریگەرییان لەسەر ملیاردێك زیاتر لە خەڵكی داناوە و ژینگەشیان وێرانكردوە. گەر بەتایبەتیش تەماشای دەوریان بكەین، ئەوە بۆ نموونە بڕواننە دەوری كۆمپانیای شێڵ لە نەیجیریا، كۆكەكۆلا لە هیند، بریتش پیترۆڵ لە ئەمەریكا و مەكسیكۆ، نەوتوقیر لە ئەلبێرتای كەنەدا،ڕۆڵی سوپەرماركێتە گەورەكانی ئەمەریكا و ئەوروپا لەو شوێنانەی كە بوونیان هەیە بەتایبەت ئەمەریكای لاتین. ئەمە جگە لەوەی هەر لە بریتانیادا دەسەڵات هەتا بتوانێت ناهێڵێت مانگرتن و خۆپیشاندان و چالاكی ڕاستەوخۆ بكرێت. ساڵانەش هەزارەها كرێكار و كارمەند سکاڵای یاسایی لەسەر خاوەن كارەكانیان تۆمار دەكەن لە زیانپێگەیشتنی تەندروستییاندا. لێرەدا دەبێت ئەوەش بڵێم كه دهسهڵات و دەوڵەت و بزنس زیاتر له سهردهمهکانی پێشتر تێكەڵاون بەیەكدی بوونەتە بەشێك لەیەكتری و بەرژەوندییەكانیان لەیەكتری جیاناكرێتەوە. تەنانەت لە كوردستانیشدا كە زوربەی كاربەدەستان و بەرپرسەكان یا هەر خۆیان بزنسمانن یا نیوە بزنسمان و نیوە سییاسیین. لە مەسەلەی پشتگیریكردنیشیان لە بزنس، تەنها ئەوە بەیاد دەهێنمەوە : لە كاتی مانگرتنەكەی كرێكارانی كارگەكەی چیمەنتۆ لە تاسڵوجە، دەسسەڵات چۆن چوو بەهانای فاروقی مەلاموستەفاوە و دەستی چوو بە خوێنی كرێكارەكاندا.
وەكو وتم گروپە فشارییەكان بەو دەورەی دەیگێڕن مهترسی لهسهر دهسهڵات و بزنس، دروستناكەن، بهڵكو دهیانهوێت بزنس و دهسهڵات بهئاگابێننهوه كه ئهوان خهریكن هێڵی سوور دەبەزێنن. ئهمان باوهڕیان به هاوپشتی و كاری هاوبهش لهگهڵ گروپهكانی ناوخۆ و دهرهوهی خۆیان و دهرهوی وڵاتیش نییە ههر بۆیه ئهمان بزوتنهوهی جهماوهری یا خهڵكی دروستناكهن و نه نیەتی ئهوهشیان ههیه و نه هانی خهڵكیش بۆ ئەوە دهدهن.
ههرچیش ئهو گروپه لۆكاڵیانهن كه من باسم كردوون، ڕاسته گروپی فشارین بهڵام ئهوه تهنها خاڵی دهستپێكردنی چالاكییهكانیانە بۆیه نه كاتیین و نه ئامانجهكانیشیان لهتهواوبووندایه و نه ڕیفۆرمخوازیشن بهو مانایهی كه خۆیان لەگەڵ دەسەڵات و بزنسدا بسازێنن یا بگونجێنن، بۆیه ههوڵی كۆتایی ئهوان بۆ كۆتاییهێنانه بهو ئیدارانه و دهسهڵاتانه لهپاڵ دهسهڵاتهكانی تردا. له بابهتهكەمدا من لهسهر ئهمه بهدرێژی دوواوم، لەبەر ئەوە پێویستی بە ڕونكردنەوەی زیاتر نییە، تەنها ئەوەندە دەڵێم كە گروپە لۆكاڵییەكان لە كوردستاندا نە لە دێرزەمانەوە هەن و نە خۆشیان سەپاندووە و نە هەمیشەییشن، هەر لەبەر ئەمەش ئەو تایتڵەی كە هەڵم بژاردوە بۆ باباتەكەم، لای خۆم، پڕ بە پێستی بابەتەكەیە.
من لێرهدا خۆم له باسی گروپ و ڕێكخراوه جهماوهرییهكان كه هێزی حیزبی و حیزبی دهسهڵاتیان له پشتهوهیە، لادەدەم چونكه ههموومان ئهو كارهساته دهبینین كه چ فێل و چاوبهستكردنێك له خهڵكی لهژێر ئهو ناوهدا دەكرێت.
پێش ئهوەشی بچمه سهر خاڵی دووههم دهبێت ئهوهش بڵێم پێموایه جفات و كۆمۆنیتی و كهمهنهتهوایهت و هۆز و تیره و تایهفه و رەگەز، جیاوازن له گروپی لۆكاڵی. من تێنهگهیشتم كه چۆن كاك جیهاد ئهو دووانهی بهیهك چواندووه و كردوونی بهیهك.
2- من ئاوا تێدەگهم كه چاوچنۆكی تاكهكانی كۆمهڵ یا هۆز و تیره و لایهنهكانی، لهوكاتهوه دروستبووه كه كۆمهڵگه له قۆناغی كۆمهڵگهی مهشاعهی سهرهتاییهوە گوێزرایهوه بۆ كۆمهڵگەی چینایهتی، واته له كۆمهڵگەیهكهوه كه موڵكیهتی تایبهتی تیادا نهبووه و ههموو شتێك، ههموو سهروهت و سامانه سروشتیهکان موڵكی كهس نهبوون بۆیه تاكهكانی نێو كۆمهڵگهی ئهو سهردهمه ههموویان بهپێی پێویستی خۆیان بهكاریان هێناوه. بهڵام ههر به پێنانه قۆناغی كۆمهڵگەی چینایهتییهوه، كه موڵكیهتی تایبهتی تێیدا وجودی پەیاكردووە و سەقامگیر بووە، ئیتر نهك ههر ژیانی خهڵكی گۆڕی سهبارهت به بەدهستهێنان وبەكارهێنانی پێویستییهكانی ڕۆژانهیان، بهڵكو ئهو پهیوهندییه بهرههمهێنانە نوێیەی كه دروستیشی كرد كاریگهری تهواوی لهسهر پهیوهندی نێوانی تاكهكانی كۆمهڵگهش داناو دیاری كرد، ئیتر لهمهوه ژیانی خهڵك و ڕێڕهوی ئەو ژیانە بهتهواوی گۆڕرا، واته تا ئهو سهردهمهی كه چین نهبوو، موڵكییهت و بەرههمهێنانی تایبهتی نهبوو، نههجی ژیانی خهڵك له سهر پێداویستییهكانی ڕۆژانەی دیاری دهكرا و ههر ئهوهندهشی دهویست، بهڵام له كۆمهڵگەی چینایهتیدا، له قۆناغی موڵكیهت و بهرههمهێنانی تایبهتیدا، خهڵكانێك، توێژاڵێك، چینێك دروستبوون لهسهر پێداویستییهکان یا ئهوهی كه پێویستیان بوو بۆ ژیانیان، نهوهستان، بهڵكو ئهم سونهتی ژیانه له پێداویستییهوه یا پێوویستییهوه گۆڕرا بۆ دهمهوێت، یا دهبێت ههم بێت. واته وهك بە ئینگلیزی دەڵێن له Need وه گۆڕرا بۆ Want، كه جیاوازییهكی گهورهش له نێوانی ئهم دوو وشهیهدا هەیە. كه كۆمهڵگەی بهشهری گهیشته قۆناغی سهرمایهداری و چڕ بوونهوه و پۆلینهبوونی چینهكان، ئەم كێشەیە زیاتر و باشتر دهبینرێت، مرۆڤ تێیدا دهبێته ئامێرێكی كاركردن و ههمیشهش له دڵهڕاوكێی له دهستدانی كارهكهیی و خێزانەكەیی و سەرپەناكەشیدا ( جێگاو مهسکهنهکهی) دهبێت، فشاری سەختی كاروباری ژیان و زیادكردنی داخوازییهكانی، ژیانی هەرە زۆرینەكەی مرۆڤی كردۆتە دۆزەخ. بەتێپەڕبوونی ڕۆژگاریش ئەم بارودۆخەش سهختتر دەبێت بۆیە مرۆڤ زیاتر خۆپهرست دهكات، بێتهحهمولی دەكات، بهرههڵستی بهرامبهر ژیان و كێشهكانی كهمتر دهكاتەوە، توشی نائومێدی و بێهودهیی و سهرسامی دهكات، بەژیانی خۆی، به ژیانی كۆمهڵگهكهی نامۆی دهكات، بهڕادهیهك ههندێك جار ژمارهیهك له تاكهكانی كۆمهڵگە بهرەو كردنی كارێكی ناشیاو دهبات وهكو له دهستدانی ژیانی خۆی یا كوشتنی سهرجهمی ئهندامانی خێزانهكهی یا خەڵكی تر.
من ڕام وایه سیستهمهكه، كۆمهڵگەكه خهڵكی دروست دهكات، ماركس وتهنی مرۆڤهكان ڕۆڵهی یا بوونهوهری سهردهمی خۆیانن. ههر ئهم سیستهمه كاراكتهر و كهسایهتی و لێوهشاوهیی و بهتوانایی و لاوازی و بههێزی تاكەكان دروستدەكات. له زۆربهی زۆریشماندا ههر ئهم سیستهمە و كۆمهڵگهكەی فهشهلبوونی تاكهكانی یا سهركهوتنیان له ژیانیاندا بۆ دیاری دهكات. تاكهكانی ناو كۆمهڵگه له ڕێگهی ئهو ههلهوه كه كۆمەڵگە و سیستهمهكه بۆیان دهڕهخسێنێت، پێدەگەن، یا خێزانهكانیان، كه بهشێكن له سیستهمهكه دهیانداتێ، ئیدی ههر له سهرهتای ژیانی فهردهكهوه دهتوانیت دواڕۆژهكهی بخوێنیتهوه مەگەر ( قەزاو قەدەر) بە ئاقارێكی تردا بیبات، بۆیه زۆر ڕاسته گهر ههندێك جار بڵێین كه تۆ سیستهمهكه یا كۆمەڵگەكە هەڵنابژێریت بهڵكو ئەو تۆ ههڵدهبژێرێت. بۆ نموونە له زۆربەی بوارەكانی ژیاندا وهكو: بێئیشی، تهندروستی خراپ، منداڵی خراپ، لانهوازەیی و بێجێگەوڕێگەیی، بەشداری و ئاڵان لە جەنگەوە، تۆ ههڵیان نابژێریت بهڵكو سیستەمەكە بۆت ههڵدهبژێرێت.
بێگومان ههموو ئهمانهش ئهوه ناگهیهنن كه ئیتر تاك له كۆمهڵدا، گروپ، ڕیكخراوبوونی خهڵكی ڕۆڵی نییه له گۆڕینی كۆمهڵگه و سیستهمهكهدا. دیاره ئهمهش بۆخۆی بابهتێكی ترهو ههر لهوێدا دهتوانرێت وهڵامی ئهو پرسیارانه بدرێتهوه كه بۆ ههندێك خهڵك لهگهڵ ههموو خراپی و زوڵم و زۆر و ناڕێكی و نادادپهروهرێتی سیستهمهكەدا دهڕۆن؟ بۆچیش ههندێك بهرهنگاری دهبنهوه؟ وه بۆچی كۆمهڵێكیش بهبێبایەخ كێشهكان وەردهگرن و خۆیان ناكهن بهخاوهنی؟ ههروهها بۆچی كۆمهڵێكی تریشمان ههلی دەربازبوونی لەم سیستەمە نییە و چی تر خۆی لە بەرامبەریدا بۆ ناگیرێ و سەرئەنجام تێكوپێك دەشكێت و ناچاری له دهستدانی ژیانی خۆیشی و خێزانیشی دەكات ؟
وەڵامی ئەو پرسیارانە كاری ئهم بابهته نییه بهڵام تەنها ئهوهنده دهڵێم هۆكاری بناغهیی بۆ بهشدارینهكردنی خەڵكی له چالاكییهكاندا، لە دژایهتینەكردنی زوڵم و زۆر و نادادپهروهرێتی كۆمهڵایتیدا، هەرگیز مهسهلهی خۆپهرستی و هەستنەكردن بە بەرژەوەندییەكانی و كهم بایەخدان به ژیان نییه.
3- منیش وهكو گهلێكی ترمان دهزانم كه سیستهمی سهرمایهداری له سیستهمهكانی پێشتری خۆی پیشكهوتوو تره، مرۆڤیش له ههندێك ڕوهوه تێیدا ئازادتره،( بهڵام دهبێت ئهوهش بزانین که کۆنترۆڵکردنی مرۆڤ و فشارخستنهسهری لهم سیستهمهدا بههۆی تهکنهلۆجیای نوێوه زۆر به ئاسانی دهکرێت، بۆ نموونه گهر ئهمهریکا کهسێکی بوێت له ههر شوێنێکی ئهم وڵاتانهدا، دهتوانێت بیهێنێتهوه ژێر ڕکێفی خۆی، که 30 ساڵ لهمهو پێش ئهمه مهحاڵ بوو) ، ژیانی زۆربهشیان له چاو ژیانی ژێردهسهڵاتی دهرهبهگایهتی و كۆیلهیهتی، له ڕوی خۆراک و پۆشینهوه، گهلێك باشتره. ئهم ئازادیبوونهی مرۆڤ، ئەم باشێتی ژیانهشیان لهههموو ڕویهكهوه، عهتایهك یا خهڵاتێك نهبووه كه سیستهمی سهرمایهداری بهخهڵكی بەخشیبێت. سیستهمی سهرمایهداری لهپێناوی مانهوە و گهشهپێدان بهخۆیی و زیادكردنی بڕی سوود و قازانج ناچار بووه كه دهستبهرداری ئهو كۆتانهی كه لە سیستەمەكانی پێش خۆیدا ئاڵابووونه گهردنی كرێكاران و ڕهرنجهداران و خهڵكانی ترهوه، ببێت، بە داماڵینیان یا بە شلكردنیان. لەم سیستەمەدا دهبێت خهڵك لهماڵ بێته دهرهوه بۆسهر كارگه و به كۆمهڵ و گروپ دهست بهكاربن، دهبێت ئهوهندهشیان كرێ بدرێتێ تاكو ههم هێزی ئهوهشیان تیابێت كه بێنهوه بۆ ئیش و ههم توانای ئەوەشیان هەبێت لە كڕینی ئهو كاڵایانهی كه لهلایهن خۆیان و هاوكارەكانیانەوە دهخرێنە بازاڕهوه، بکڕرێت، بۆیه سیستهمی سهرمایهداری بۆ بەردەوامبوونی ژیانی، پێویستی به بهندومهرجێكی نوێی كاركردن، شوێنێكی نوێ، ژینگهیهكی نوێ، ئیدارهیهكی نوێ هەتا هەبوونی نیقابەی كرێكاران، نقابهیهکی گۆشت خۆر بهڵام نهک ئێسقان شکێن، ههبووە و هەیە.
ههر نمونهیهكی بچوكی ئاسایی ئهمڕۆ ئهگهر ئیمهیل و فهیسبوك و تیوێته بتوانرایه یاساخ بكرایه به دڵنیاییهوه سهرمایهداری دهیكرد چونكه ئهم سێ ڕێگەیهی كۆمینیكهیشن بوونهته چهكێكی گرنگ و كاریگەر لهلایهن خهڵكهوه كه له خودی سیستهمهكه خۆی، پێدهدرێتهوه، بهڵام لهبهرئهوهی كه بونهته بهشێكی گهورهی ژیانی خهڵك و كارئاسانی بۆ ئەمانیش و بۆ سیستەمەكەش دەكات چ لە ڕێكخستنی ژیانی تایبهتی خەڵكی خۆیاند، لە خوێندنیاندا، ئیش و كاریاندا، له ڕاپهڕینی ئیشوكاری ڕۆژانهی خۆیاندا وهكو مامهڵه كردن له گهڵ بانقهكاندا، دوكانهكاندا، ئۆفیسهكاندا، زانكۆ و قوتابخانهكاندا، خەستەخانەكاندا، لهگهڵ ناوهندهكانی هاتوچۆكردن و گهشتوگوزاركردندا، گهلێكی تریش، كە بۆ خودی سیستەمەكەش بە سوودبەخش دەگەڕێتەوەو کارئاسانی بۆ دهکات، دەبێت ئەو سێ ڕێگەیەی كۆمینەكەیشن بەردەوام بن تاكو ئەو كاتەی كە مەترسی تەواو لەسەر دەسەڵات و بزنس پەیدا دەكەن. بهڵام لهگهڵ ههموو ئهمانهشدا ژیان له سای سیستهمی سهرمایهداریدا ژیانێكی گهلێك گهلێك قورسه، سیستهمێكی بهڕبهڕیانەیە و ئێسك و پروسسكی مرۆڤ دەشكێنێت و شیرازەی كۆمەڵگە و پەیوەندی كۆمەڵایەتی دەبچڕێنێت. ئهم سیستهمهیه كه جهنگی دروستكردوه، نادادپهروهری و ههژاری و نەبوونی و نامۆیی و خۆكوشتن و ڕهوكردن و ژینگە وێرانكردنی، گهلێك زیاتر كردهوه، نهك بهپێچهوانەكەیەوە. ههر ئهم سیستهمهیه كه له ڕێگەی دهسگهكانی وهكو ڕاگهیاندن و پارت و رێكخراوهكان و پێگەیاندن و پهروهردهكردن و دەسگە چاراتییەكان( دهسگه یا کۆمهڵه خێرخواییهکان) و ههتا دین و مهزههبیشهوه، كاریگهری خۆی لهسهر سهرجهمی تاكهكانی ناو كۆمهڵگه داناوه كه ئهمانهش له خۆیاندا ئاستی ڕوناكبیری و هۆشمهندی و ههتا پهیوهندی نێوان تاكەكانی كۆمەڵ و چالاكییەكانیشیان دیاری دەكات.
منیش وهک كاك جیهاد كێشهم لهگهڵ مرۆڤدا ههیه، بهڵام من له خلالی سیستهمهكهوه، كۆمهڵگهكهوه ئهم كێشهیهم ههیه، واته ڕهگوڕیشهی مرۆڤهكانی، تاكهكانی كۆمهڵگه دهگێڕمهوه بۆ سیستهمهكه بۆ كۆمهڵگهكه، ئهوه سیستهمهكهیه، كۆمهڵگهكهیه كه مرۆڤهكانی دروستكردوه، ههر ئهویشه وای لێكردوه، وەكو پێشتر باسم كرد، كه ههموو بەهایەكی مرۆڤانهی لایان ههڵوهشاندۆتهوه، نامۆی كردون بهخۆشیان و بهههموو شتێكی دهوروبهریشیان، خۆپهرست و دڕندهی كردوون.
ئێمه ههمانه و نیمانه ههر ئهم مرۆڤانهمان ههیه، خۆ له گهردونێكی ترهوه مرۆڤ ناهێنین، ههر بۆیهش دهبێت كار لهسهر ئهم مرۆڤانه بكهین، ئهمه جگه لهوهی خۆ گهر ئێمه كێشهمان لهگهڵ مرۆڤەكاندا نهبێت بۆچی دهمانهوێت كۆمهڵگه بگۆڕین؟ خۆ ئەگهر ئێمه كێشهمان لهگهڵ ئاسماندا ههبووایه ئهوه دهبووایه له ئاسمانهوه دهستمان پێبكردایه، ههربۆیهش گۆڕینی مرۆڤهكان دهبێت لهگۆڕینی كۆمهڵگه و سیستهمهكهوه دهستپێبكات. لهناو خێزانهوه له قوتابخانهوه دهستپێبكات، گەرچی ئهم گۆڕانكارییه لەناو خێزاندا یاقوتابخانهدا تاڕادەیەك كارێكی ئاسان نییه و نابێت چونكه بە ئاشكرا دەبینین ئهم دوو یهكه كۆمهڵایهتییه ملكهچی یاسا و ڕێسكانی ئابووری سهردهمن، ملكهچی پێوهندی ئابووریی و كۆمهڵایهتییهكانی هەنوكەن، ئهگهر ئهم دوو یهكهیهش كه بۆ سیستهمهكه زۆر زهرورن گەر له هاوشانی سیستهمهكهوه نهڕۆن ئهوه یا سهرئهنجام تێدهشكێن یا ئهوهتا شتێكی نهشاز دهردهچن.
من بهشبهحاڵی خۆم گلهیی له خهڵكی ناكهم كه ئەگهر وهلا بهرن بۆ لایهك یاخود شوێنێك بۆ یارمهتی، یا بهشانوباڵی كهسان و لایهنی یارمهتیدهردا هەڵبدەن وهكو نموونهكهی كه كاك جیهاد هێناویەتییهوه سەبارەت بەوەی كە خەڵكی بڕێك دۆلار وهربگرێت له ئهمهریكیهكان. بێگومان ئەمە هەڵوێستی خەڵكانی بار لارن، بەشێكن لە خەڵكانێك كە سیستەمەكە خستونیەتە پەراوێزی ژیانەوە، پەراوێزی كۆمەڵگەوە، خۆ خەڵكی لەم حاڵەتەدا كە زەرورە بەوە، داوای دەوڵەتی سەربەخۆ ناكات، جا ئەمە ڕاستە یا هەڵەیە ئەوە مەسەلەیەكی ترە. خۆ له ڕاستیشدا گهر هەركەسێك به وردی تهماشای بابەتهكهی من بكات جهوههری باسهكهی من ئهوهیه كه خهڵكی لە پێداویستییەكانی خۆیەوە دەڕوانێتە كێشەكان. بێگومان من باس لەوە ناكەم كە خەڵكی دەبێت دەست لە ئەمەریكییەكان پان بكاتەوە بۆ دۆلارێك، یا كارێكی نادروست بكات بۆ بەدەستهێنانی پارەو پلەو سامان. من لە بابەتەكەمدا دەڵێم خەڵكی دهبێت كار بۆ بهدیهێنانی پێداویستیهكانی ژیانی بكات، خهبات و چالاكی بۆ ئهوه بكات، چونكه ئهو پێداویستیانهیه كه دهستهبهری ژیان و مانهوهیان دهكات، ئهمانهن كه تهماسی تهواو ڕاستهوخۆیان به ژیانیانهوه ههیه، ئهمهش ئهوه دهگهیهنێت كه خهڵكی هوشیارن به بهرژهوهندیهكانی خۆیان و پێویستیان به ڕابهر و سهكرده و كادیری بهتوانا و بە ئەزمون نییه تاكو پێیان بڵێن ئهوه مهكهن و ئهوه بكەن. ههموو ئهو داخوازیانهش له ڕێگای گروپه لۆكاڵییهكانهوه دێته دی نهك له ڕیگەی پهڕلهمان و سیاسییهكانهوه.
من لێرهدا بهراوردی ئهم كۆمهڵگەیهی ژیر سیستهمی سهرمایهداری به كۆمهڵگهكانی پێشتر ناكهم، چونكه بەراورد كردن لای من یەكەم : وادەگەیەنێت كە ئێمە دەبێت خۆمان بە بەختەوەر بزانین و سوپاسگوزار و مەمەمنوون بین كە لە سایەی سیستەمێكی ئاوا بەڕبەریدا دەژین، كە بەهیچ شێوەیەك خۆمان هەڵمان نەبژاردووە. دووهەمیش: له زۆر وهختتدا بهراوردكردن كارێكی ههڵهیه چونكه ههر كۆمهڵگهیهك جوودایه لهوانی تر چ لهڕووی پێكهاته كۆمهڵایهتیهكهیهوه، لهڕووی موستهلزهماتی ژیانی تاكهكانییهوه، لهڕووی كاراكتهری تاكهكانییهوه چ له ڕووی پێداویستیهكانی ژیانیشیانهوە.
من لێرەدا ئەوە دووپات دەكەمەوە كه له بابهتهكهمدا باسم لهوه كردوه كه ئەگەر چهپهكان، كۆمۆنیستهكان دهورێكی كاریگهرتریان لهسهر بهردهوام پێدان و پتهو كردنی سیستهمی سهرمایهداری زیاتر له ڕاستڕهوهكان نهبوبێت، ئهوا بهدڵنیاییهوه دهڵێم كه كەمتر نەبووە . ههر بۆ نموونه تهماشای بزوتنهوه چهپ و كۆمۆنیستهكانی چهرخی ڕابوردوو بكه، تهماشای ڕۆڵیان له ئهوروپا و بزوتنەوەكانی ئهم دواییهی جیهان بكە.
لە هەمان كاتیشدا من سنوور و ئایدیا ناسهپێنم بهسهر خهڵكدا، من لهگهڵ ئایدۆلۆجیهتدا نیم . من باوهڕم بهوه ههیه كه ئێمه دهبێت به مێشكێكی كراوهوه، له شێوهی دایەلۆگدا به هێنانەوهی بهڵگه و بهڵگهنامه قسه لهسهر سهرجهمی شتهكان بكهین، بۆیه لای من هیچ شتێك نه ههمیشهییه و نه ئهزهلییشه، دهبێت ههموو شتێك قابیل به لێكؤڵینهوه و شیكردنهوه و ئاڵوگۆڕكردن بێت، بهڵام ههرچی ئایدۆلۆجیا و ئایدیای سهپاو ههیه، هیچ هەلێك بۆ ئەوانەی كە لە سەرەوە وتم ناهێڵێتەوە.


پێویستە لە ژوورەوە بیت تا سەرنج بنێریت.