ئەنوەر فەتاح محەمەدئەمین
ئه‌م (تایتڵە) به‌هه‌ردوو لاکه‌یدا ده‌خوێنرێته‌وه، چونکه له ڕووی ستراکچه‌ره‌وه ، هه‌ره‌مین، بچوك گوێ قوڵاخی گه‌وره‌یه و گه‌وره‌ش هه‌ڵسوڕێنه‌ری ئیدارە و بنه‌ماکانی ئابوری و سیاسییه. حیزب ده‌یه‌وێت ده‌وڵه‌ت بگرێتەدەست تاکو توێژاڵی دەستەبژێر بخاتە سه‌رلوتکه‌ی هه‌ره‌می ده‌سه‌ڵاته‌که و ببێته خاوه‌نی گه‌وره‌ترین قه‌پاڵی گه‌وره‌ی سەروەت و سامانی نەتەوە و وڵات به هێزی یاساش پارێزراو بێت
ئەو کاتەی که حیزب بووه حیزبێکی ده‌سه‌ڵاتدار ئیتر یاسا و ڕێسای ئابوری و هێزی داپڵۆسین، ده‌گرێته ده‌ست و پاشان ده‌بێته بکوژ و ببڕ. هەموو سەروەت و سامانەکان بۆ خۆی قۆرخ دەکات واتە ژیان بۆ خۆیان و دۆزه‌خ و ترس بۆ چین و توێژاڵەکانی تر.
که‌مینه‌ی ده‌سه‌ڵاتدار هه‌وڵی باڵاده‌ستی خۆیان له ڕێی هێزه‌وه سەپاندووە و ده‌یسه‌پێنن به‌سه‌ر خه‌ڵکدا، وه هه‌ر له ڕێی ئه‌و هێزه‌شه‌وه یاسایەکیش دەسەپێنن که بشێت بۆ ئه‌وه‌ی به‌سه‌رێك ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی پێ سه‌قامگیر بکه‌ن و له‌لایه‌کی تریشه‌وه ده‌سه‌ڵاته‌که‌یان به‌زۆر به‌خه‌ڵکی په‌سه‌ند بکه‌ن، له هه‌مان کاتدا ده‌سه‌ڵات، لەژێر فشاری خەڵکیدا ناچار دەبێت کە دان به‌هه‌ندێك مافی کۆمه‌ڵگەکه‌دا بۆ دامرکاندنەوە و که‌مکردنه‌وه‌ی ڕق و غه‌زه‌بی خه‌ڵکی ناره‌زا بۆ سه‌قامگیری ئاسایش، بنێت.
ده‌وڵه‌ت هه‌زار و یه‌ك جۆرو شێوازی تۆقاندن و هەڵخەڵەتاندنی هه‌یه ، واته ده‌وڵه‌ت چه‌ند زه‌بر و زه‌نگی هه‌بێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا کۆمه‌ڵه شێوازێک داده‌هێنێ تا بمانکاتە نیشتمانپه‌روه‌ر و دڵسۆزی ئاڵای ڕه‌نگاوڕەنگ بڕازێنێتەوە به‌شێوه‌یه‌ك که ببێته مایه‌ی شانازی بۆ زۆرینه‌ی خه‌ڵکه‌که، بەمە کۆڵه‌که‌کانی له کرۆکی کۆمه‌ڵگادا داده‌کوتێ، ده‌وڵه‌ت به‌و شێوازانەی کە دەیانگرێتە بەر ده‌توانێت بڕێک له خه‌یاڵ خه‌لق بکات و هێنده ده‌یڵێته‌وه و مه‌زنی ده‌کات به‌درێژایی کات ده‌بێته بابه‌تێکی موقه‌ده‌س (دینی)، واته ته‌حریم ده‌کرێت و ده‌بێته هێڵی سور وه‌کی حیزبییه‌کان ده‌ڵێن قابیلی شێکردنه‌وه و ڕه‌خنه نییه ، له‌وانه‌ش دینی ده‌سه‌ڵات، حیزب، ده‌وڵه‌ت، سه‌رکرده، ئه‌مه‌ش مانای سنوردارکردنی چالاکییه‌کانی عه‌قڵ و ئفلیجکردنی به‌شێکی بیرکردنه‌وه، به‌مه‌ش خه‌یاڵ ده‌بێته عه‌قیده واته ئیمان ، ئیمانیش بەو ئاڕاستە کارده‌کات که به‌هه‌شت بۆ موریدەکانی مسۆگه‌ره بکات. ئه‌م باسه بۆ ئه‌وروپاش هه‌ر وایه هه‌ر که‌سێك له خزمه‌ت سسته‌مه‌که‌دا بێت، به‌ڵام بۆ حیزبه‌کانی ئاسیا و ئه‌فه‌ریقییا که بونه ده‌وڵه‌ت، گوایه خه‌ڵکی غه‌رق ده‌که‌ن له عه‌داله‌ت و خۆشه‌ویستی و سه‌ربه‌ستی…تد، کە ئەمانەش درۆیه‌کی شاخداری سسته‌مه‌کەن. .
ئه‌مه‌یه نامۆبون (اغتراب) که ئه‌وه‌ی نه‌توانێ له‌و وه‌هم و خه‌یاڵه دینه ڕزگاری بێت، ناتوانێ ئازادانه بیربکاته‌وه.
ولێم ڕایش له کتێبی دین و شیکردنه‌وه‌ی نه‌فسیه‌که‌یدا، ده‌ڵێ ترسناکترین شت که مرۆڤ گیرۆده‌ی ده‌بێت نامۆبونه، چونکه هه‌ر بابه‌تێك موقه‌ده‌سکرا ئه‌وه (کرنوش، په‌رستن، مه‌زنکردن، ترسان) ده‌بێته شته‌سه‌ره‌کیه‌کان لای، وه لە‌جیاتی ڕزگارت بکات بیرکردنه‌وه‌ت ئیفلیج ده‌کات، که‌سایه‌تیت تێکئه‌شکێنێ به‌ڕاده‌یه‌ك وره‌ت وا داده‌به‌زێنێ که به‌ره‌و په‌رستنی سوڵتانه‌کان و بازاڕت ده‌بات له‌سه‌ر حسابی که‌رامه‌ت و دڵسۆزی ژیان. وه وه‌زیفه‌ی ده‌وڵه‌ت بێبه‌هاکردنی پرنسیپه‌کان و که‌رامه‌تی خه‌ڵکیه.
به‌هاترین پرنسیپ لای ئه‌ندامانی حیزب کڕنوشبردنه بۆ سه‌رکرده ، وه وه‌لای ته‌واویشی هه‌بێت بۆ ئه‌و پرنسپانه‌ی که سه‌رکرده پێیڕازییه و دڵخۆشی ده‌کات، وه سوکترینیشیان ڕاپه‌ڕێنه دژ به‌و کۆیلایه‌تیه، بۆیه ئه‌ندامی حیزب ئاساییه له‌سه‌ر قسه‌یه‌ك به‌سه‌رکرده و حیزبه‌که‌ی توڕه‌بێت، بتکوژێ یان توشی داوی پۆلیس و ئه‌منت بکات، ئه‌خلاق لای حیزب گوێڕایه‌ڵیه و ته‌سلیم بونه به موقه‌ده‌ساته‌کانی دینی ده‌سه‌ڵات، که ئه‌و دینه دینی ئیمپراتۆره نه‌ك دینی خۆشه‌ویستی و ئازادکردن.
جا حیزب لهم سه‌رده‌مه‌شدا ڕژێمی خزمایه‌تی، طائفی و قه‌ومی وه‌یان هه‌رشکڵێکی تری وه‌رگرتبێ یان وه‌ریبگرێ به‌پێی زروفی ناوچه‌که و ئاستی هۆیه‌کانی به‌رهه‌مهێنان و مێژووه‌که‌ی، به‌ڵام حکومه‌ت نوێنه‌رایه‌تییه‌کی ڕاسته‌وخۆی چینی سه‌رمایه‌داری ده‌کات، واته شێوازی به‌رهه‌مهێنانی سه‌رمایه‌داری که ده‌کاته دینه‌که‌ی و ئه‌مەش کە پێی دەڵێن دیمکراتییه‌ت، به‌ره‌و ئیستبدادیه‌ت ده‌برێت و هەروەهاش بووە، لە هەر کاتێکیشدا مەترسی لەسەر دەسەڵات بووبێت یا ببێت ، ئیتر ئەوەش له هه‌ر کوێیه‌کی دنیادا بێت .
ئه‌وه‌شی که پێی ده‌ڵین ته‌کنۆقرات، که‌سی گه‌نج و که‌سی شیاو بۆ شوێنی گونجاو ، تهنها بۆ خۆڵکردنه چاوی خه‌ڵکییه‌ئه‌مه گه‌مه‌یه، له ئاسیا یا لە ئه‌فه‌ریقادا باوێتی ، ئه‌گینا ئهوهتا به هه‌زاره‌ها ملیۆن دولار سه‌رف ده‌کرێ له ئوتێل و فڕۆکەخانەکاندا ، که‌چی پولێك سه‌رف ناکه‌ن له‌پێناوی گه‌شه‌سه‌ندنی کشتوکاڵ و پیشه‌سازیدا تابتوانێ فرسه‌تی و شوێنی کار بۆ خه‌ڵکی خه‌ڵق بکات وه شوێنی دیار بێت له ئابوری وڵاتدا، باشترین نمونه‌شمان ئه‌وه عێراق له سه‌رانسه‌ریدا ئه‌و سیاسه‌ته په‌یڕه‌و ده‌کات، ئهوهتا خه‌ڵکی ناتوانن په‌رداخێک ئاوی پاك بخۆنه‌وه به‌ڵام سه‌رکرده‌ی حیزب ته‌یاره‌ی تایبه‌تیان هه‌یه یان به‌تەیاره‌ی تایبه‌تی هاتوچۆ ده‌که‌ن ، چونکه حیزب و شۆڕش له ئه‌نجامی ئه‌و کاره ده‌ترسن که خه‌ڵک فێری ئه‌وه بێت که کار بکات و ده‌ست له حیزب پاننه‌کاته‌وه ئه‌مه له‌ڵایه‌ك، وه لاکه‌ی تریش بۆیه به‌هه‌ند وه‌رگرتنی گیانی تیرەگەری و قه‌ومی له‌و دوو کیشۆرەدا (ئاسیاو ئه‌فه‌ریقا) له‌وپه‌ڕی گه‌شه‌یدایه ئه‌وه‌ش بۆ ئاسانی کۆنیڕۆڵکردنییه‌تی، هه‌ڵبه‌ته ئه‌وروپا ئه‌م ئاسته‌ی به‌جێهێشتووه، چونکە ده‌وڵه‌ت ڕاسه‌وخۆ نوێنه‌رایه‌تی سه‌رمایه‌داری دەکات.
هه‌ر حیزبێك که ده‌یه‌وێت ده‌سه‌ڵات بگرێته ده‌ست، به‌ڕیفۆرم ده‌ست پێده‌کات و پرۆژه‌ی خه‌یاڵاوی خزمه‌تگوزاری پێشکه‌ش ده‌کات و دوایش گەر خەڵکی ناڕەزایی دژی دەرببڕێت به‌کوشتن و بڕینێکی یەکجار زۆر کۆتای پێدیت، هه‌ر وه‌کو ووڵ دورانت له میژووی شارستانیکه‌یدا له به‌شی ده‌وڵه‌ت و یاساکه‌یدا باسی ده‌کات، چاپە کوردیەکەی ده‌ڵێت ” ده‌وڵه‌ت به‌سته‌م ده‌ست پێده‌کات، به‌ڵام هێنده نابات خوگرتن به‌ملکه‌چی لای ده‌بێته حاڵه‌تێکی ویژدانی و هه‌ر خێراش دوای ئه‌وه هه‌موو هاوڵاتییه‌ك وابه‌سته‌ی بۆ ئاڵا ناخی ده‌هه‌ژه‌نێت. که خه‌ڵکی لهم سسته‌مه‌دا که شۆرش ده‌کات و دژی ده‌سه‌ڵات دەوەەستێتەوە، هه‌رده‌سه‌ڵاتێك بێت که ده‌ڕوخێ ده‌سه‌ڵاتێکی تری له‌جێگه‌ی قوت ده‌که‌نه‌وه و هه‌ر حیزبێك ئینشقاق ده‌کات حیزبێکی تری گه‌نده‌ڵ دروست ده‌کاته‌وه له هی سه‌رچاوه‌که لێڵتر و ناله‌بارتر له جه‌وهه‌ردا و که‌مێك زیاتر ئاڵوواڵاکرا و له شکڵیا، حیزب و ده‌وڵه‌ت ستراکچه‌رێک و فه‌لسه‌فه‌یه‌کی چینایه‌تی و هه‌ره‌می هه‌یه و به‌و ڕێڕه‌وه‌شا کارده‌کات، له پێشتریشدا زیاتر باسکراوه، که دوبارەی ناکه‌مه‌وه لێره‌دا.
من لێرەدا چەند نموونەیەک دەهێنمەوە له‌سه‌ر حوکمه‌ت له‌و وڵاته‌ی که به دایکی یاسا ناسراوه که به‌ریتانیایه، که لهم وڵاته‌دا هه‌رچی خزمه‌تگوزاریه له که‌مبونه‌وه‌دان بههۆی قه‌یرانی ئابوری و زۆری به‌تاڵه‌وه، ئهوهتا حکومه‌تی به‌ریتانیا له‌سه‌دا 45%ی شوێنی سەرپەرشتی مناڵانی ده‌ره‌وه‌ی خێزان، واته ئه‌و مناڵانه‌ی که خێزانیان نییه، له به‌ر نه‌بونی پاره چاره‌نوسی داخستن چاوه‌ڕێیانه یان هه‌ر داخراون، بههۆی نه‌بونی پاره، که‌چی ئهوهتا ئه‌و پاره زۆره سه‌رف ده‌کات بۆ چارلسی کوڕی مه‌لکه بۆ سه‌فه‌رێکی نۆ ڕۆژی نیو ملێۆن پاوه‌ند سه‌رف ده‌کات له سه‌فه‌رەکەیدا بۆ باشوری ئه‌فه‌ریقا، وه دۆقی یورك بۆ سه‌فه‌رێکی شه‌ش ڕۆژیان 81 هه‌زار پاوه‌ندیان سه‌رفکردووه بۆ پڕوپاگانده‌کردن بۆ ده‌وڵه‌ت و پیرۆزکردنی له‌لای خه‌ڵکی ، وه مه‌سره‌فی ئه‌م ساڵی به کینگ هام پا‌ڵا‌س زیادی کردووه بۆ 32 ملێۆن پاوه‌ند. که‌چی ڕۆژ له‌دوای ڕۆژ مه‌سره‌فی خه‌سته‌خانه و خانه‌ی پیران و مناڵانی بێ خێزان که‌م ده‌کرێته‌وه، به‌ڵام هه‌موو که‌سێکی به‌ریتانی ده‌بێت ڕۆژی 52 پنس بدات به پیاو ژن و مناڵه‌وه به‌خێزانی مه‌لیکه، ئه‌مه‌ش ئهوهتا چارلسی کوڕی مه‌لیکه خۆی و ژنه‌که‌ی سه‌فه‌رێکی یه‌ك ڕۆژیان له شاری ئه‌به‌ردینه‌وه بۆ له‌نده‌ن به ته‌یاره 19،583 پاوه‌ندی تێچووه، یان سه‌فه‌رێکی شه‌مه‌نده‌فه‌ری ئه‌ندرۆ له نۆرث ئۆڵت بۆ بلفاست 10.470 پاوه‌ندی تێچووه. کەچی لەولاشەوە خه‌ڵکی له‌سه‌ر کارده‌رده‌کرێ و موچه‌ی فه‌رمانبه‌ران نابێت زیاد بکرێت.
ئه‌مه‌ش نمونه‌یه‌کی تری ده‌وڵه‌تێکی دیمکراتی تر، که ئه‌ویش هندستانه ، که له‌وێ نزیکه‌ی دوو ملیۆن که‌س ژیانیان له‌سه‌ر گه‌ڕانه بۆ دوزینه‌وه‌ی شت له شتی فڕێدراودا، له‌سه‌ر پاشماوه‌ی خه‌ڵکی تر ده‌ژین، که هه‌ندێکیان ده‌بێت چه‌ند سه‌د مه‌ترێك بڕۆن ئه‌وسا ده‌گه‌نه شوێنی پاشه‌ڕۆکان زبڵەکان، وه هه‌ندێکێشیان له‌وانه 20 ساڵ و بگره زیاتریش له‌سه‌ر ئه‌و پاشماوانه ده‌ژین، که زۆرینه‌ی مناڵه‌کانیان دەردەدار به‌نه‌خۆشی سکچون و ڕشانه‌وه و نه‌خۆشییه‌کانی پێسته‌وه ( ڕۆژنامەی گاریان 3ی ته‌موزی 2012.)
وه باسێکی تری حکومه‌ت ئه‌وه‌یه که هه‌ردوو خێڵی گانا که وڵاتێکی ئه‌فریقییه ئۆبودوس له‌گه‌ڵ ئه‌نادانیس که باسی خۆیان ده‌که‌ن ده‌ڵێن ئێمه یه‌ك کۆمه‌ڵگا بوین، به‌یه‌که‌وه ئه‌ژیان له‌یه‌ك نیشتماندا و ژن و ژنخوازیمان له‌نێواندا هه‌بوو، که‌چی سیاسه‌ت هه‌مومانی له‌یه‌کتر کرده دوژمن و که‌س هیچی له‌وی تر قبوڵ نه‌ده‌کرد، له‌بری خۆشه‌ویستی زه‌بروزه‌نگ و کوشتن و بڕینی خسته‌نێوانمانه‌وه. وه ده‌وڵه‌ت خۆی له‌پشت نانه‌وه‌ی ئه‌و ئاژاوانه‌وه‌یه تا ڕوحی تایه‌فه‌که‌ری و دوژمنایه‌تی په‌ره‌بسێنێ له نێوانماندا (فکره‌که‌ی گاردیان شه‌شی ته‌موز 2012)
جا خۆ له‌و وڵاتانه‌دا حوکمه‌تیان هه‌یه و ده‌وڵه‌تیشیان هه‌یه و ته‌مه‌نیشیان له سه‌د ساڵێك تێپه‌ڕاندووه و یاساش سه‌روه‌ره، وه حکومه‌ت هه‌ر چوارساڵ جارێك ده‌گۆڕێ، وه ته‌شریعی و ته‌نفیزی و قه‌زایی تییدا جیابۆته‌وه، وه سوپا و پۆلیسیش ئایدۆلوجی نییه و به‌ڵام ده‌سه‌ڵات نوێنه‌ری چینایه‌تییه و نوێنه‌ری چێنێکی تایبه‌تیه، ئیتر ئه‌وه‌ی ده‌یه‌وێت داڵغه‌ی حوکمه‌تی سه‌ربه‌خۆی هه‌بێت بۆ به‌ئاکام گه‌یاندنی خه‌ونه‌کانی که به‌ئازادییه‌وه ده‌یبینێ، ئه‌وه ده‌وڵه‌ت له‌جیاتی ده‌سته‌به‌رکردنی بۆی زه‌وت ده‌کات و ئه‌وه هه‌تا ماوه ده‌بێت خه‌یاڵ بێت. وه نمونه‌ی ده‌وڵه‌ته‌کانی تری نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان له‌وه باشتر نین تا من گره‌و له‌سه‌ر ده‌وڵه‌تی کوردی یان هه‌رده‌وڵه‌تێکی تری ئه‌م دنیایه بکه‌م، ئهوهتا چرکه‌یه‌ك نیه خه‌ڵکی به داپڵۆسینی هیزی داپڵۆسینه‌ره‌کانی حوکمه‌ته نه‌ته‌وه‌ی و ئاشتی خوازه‌کانه‌وه نه‌بێته کۆچی قوربانی.
سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان (Kurdistan Anarchists Forum)
پرسیار: سەكۆ چییە و كێی لە پشتە؟
وەڵام: پێگەیەكی ئینتەرنێتییە بۆ گفتوگۆی سۆشیالیستە ئازادیخوازەكان و مشتومڕكردن لەسەر پرسە ھەنووكەییەكانی بزاڤی دژەسەرمایەداری و ڕەخنەگرتن لە ئەزموونەكانی بزاڤی سۆشیالیستی و ئەزموونگیری لە ھەوڵەكانی پێشووتر و خستنەڕووی ئەڵتەرناتیڤ لە بەرامبەر ھەوڵە شكستخواردووەكان و دەرگە ئاوەڵاكردن بەڕووی ھەر دەنگێكی ئازادیخواز و یەكسانیخواز و دادپەروەریخوازدا، بەكورتی ”سەكۆ پردێكە بۆ بەیەكگەیشتن و لەیەكنزیكبوونەوەی تاك و گروپە سۆشیالیستە ئازادیخوازەكان“.
پرسیار : بۆچی ”سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان” ، ئایا ئەمە جۆرێك لە پابەندی بە نەتەوە و نیشتمان نییە؟
وەڵام : نەخێر، ئەناركیستەكان سەرەڕای ئەوەی كە لە سەراپای مێژوودا جەنگاوەری یەكەم بوون دژی داگیركەر و خەباتكاری ڕاستەقینە بوون بۆ ئازادی و یەكسانی نەتەوەكانی دونیا، بەڵام ھاوكات دوژمنی سەرسەختی ناسیونالیزم وەك ئایدیۆلۆجی دەوڵەتگەرایی و سەروەریخوازیی بوون، كە بۆرجوازی ھەر نەتەوەیەك بۆ خۆشباوەڕكردنی چینە چەوساوەكانی ئەو نەتەوەیە، بەوەی كە ھەموو ئەندامان و چین و توێژەكانی یەك نەتەوە، یەك بەرژەوەندەی ھاوبەش و تەبایان ھەیە، بەكار دەبات.
بۆ ئێمە وەك نوسەرانی (سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان)، كوردستان وەك پانتاییەكی جوگرافی كۆمەڵێك ئێتنی و كولتوور و ئایینی جیاواز، كە خاوەنی كۆمەڵێك زمانی جیاوازن لەسەر دەژین، بەم پێیە، (سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان)، سەكۆی ھەموو ئەوانەیە، بەبێ جیاوازی. بەبۆچوونی ئێمە نابێت پاشكۆی جوگرافیی كوردستان لەتەك نەتەوەییبوون یەكی بگیردرێت. تەنیا ھاندەرێك بۆ ھەڵگرتنی ئەو پاشگرە (كوردستان)، دروستكردنی بەستەرە لەنێوان بزووتنەوە كۆمەڵایەتییە ئازادیخوازەكان لەنێو ئەو وڵاتاندەدا كە بە زمانی كوردی ئاخاوتنیان تێدا دەكرێت و ھاوكات كوردزمانەكان لەبەر توانای ئاخاوتنیان بە زمانەكانی دیكەی ئەو وڵاتانە (عەرەبی، فارسی، ڕوسی، توركی)، دیسانەوە دەتوانن بەستەری نێوان بزاڤە كۆمەڵایەتییە ئازادیخوازەكان بن لەو وڵاتانەدا.
سەرەڕای ئەوانەی سەرەوە، ئێمە ھەروا باوەڕمان بە ئازادی و ڕزگاری و سەربەخۆیی كوردان ھەیە، ھەرواش باوەڕمان بە ئازادی و ڕزگاری و سەربەخۆیی توركمان و كلدان و ئاشوور و عەرەبەكان لە چوارچێوەی كوردستان و ھەرێمی كوردستاندا ھەیە، ئەوەش لەسەر بنەمای بڕوابوونمان بە بنەما فیدرالییە ئەناركییەكان و خۆبەڕێوەبەرایەتی كارخانە و سەربەخۆیی (ئۆتۆنۆمی) ناوچە و ھەرێمەكان و مافی چارەی خۆنووسیی ھاوتا بۆ گشت گەلان [لێرەدا مەبەست لە مافی چارەی خۆنووس، ھەوڵ و پاگەندەی باندە ناسیونالیستەكان و پارتە بۆرجوازییەكان نییە بۆ بەدەستھێنانی سەروەری خۆیان و دەوڵەت لەژێر ناوی نەتەوەدا، بەڵكو تەواو پێچەوانەوە مەبەست ڕزگاركردنی كۆمەڵگە و نەتەوەكانە لە سەروەری بۆرجواكان و ملھوڕی دەوڵەت].
ھەروەھا، بەو تینەی كە ئێمە پشتیوانی لە ڕزگاری نەتەوەكان دەكەین، بەو ڕادەیەش دژایەتی ھەوڵەكانی بۆرجوازی بەناو دەوڵەتی نەتەوەیییەوە دەكەین، لەبەرئەوەی دەوڵەتی نەتەوەیی بە ھەمان ڕادە و ئامانجی دەوڵەتی داگیركەر، سەركوتی ئازادی تاكەكانی كۆمەڵگە دەكات و بەمەبەستی دابیكردنی مشەخۆری بۆ سەرمایەداران و دەسەلاتداران و دەستەبژێرەكان، چین و توێژە بەرھەمھێن و زەحمەتكێشەكانی كۆمەڵگە لە كۆیلەتیدا ڕادەگرێت.
پرسیار: ئایا نووسەرانی (سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان) سەربە گروپێكی ڕامیاریی دیاریكراون؟
وەڵام: نەخێر، كەسانی سەربەخۆن و سەر بەھیچ گروپێك نین و بەخۆشیان گروپێك نین، بەڵكو تەنیا ئامانج و ئازادیخوازیی و شێوازی بیركردنەوە لەتەك یەكدیدا كۆیان دەكاتەوە. بەڵام ھاوكات ھەر یەكە لە ئێمە لە شوێنی كار و ژیانی خۆیدا چ لە كوردستان و چ لە وڵاتانێك كە تیایاندا دەژین، لە گروپە خۆجییەكاندا چ گروپی خۆجێیی كاریی (گروپ و ڕێكخراوە جەماوەرییەكان) ، گروپە پاگەندەییە ئەناركییەكان و فۆرومە خۆجێییەكاندا، چالاكی دەكەین و بەشداریی ڕاستەوخۆمان ھەیە، ھەروا كە لە كوردستان بین لەسەر بنەمای “خۆجێی خەبات بكە و جیھانی بیر بكەرەوە”، وەك ئەركی نیونەتەوەییمان ھاوپشتی و ھاریكاری ھاوچین و ھاوڕێیانمان لە وڵاتانی دیكە دەكەین، ھەرواش كە لە وڵاتانی دیكەدا بژین لەسەر ھەمان بنەما “خۆجێی خەبات بكە و جیھانی بیر بكەرەوە”، ھاوپشتی و ھاریكاری گروپە خۆجێیەكان و ڕێكخراوە جەماوەرییەكانی كوردستان، بە ئەركی نێونەتەوەیی خۆمان دەزانین، بەڵام تەنیا شتێك كە ھاوڕێیانمان لە دەرەوەی كوردستان زیاتر بە بزووتنەوەكە لە كوردستاندا پەیوەستر دەكات، توانای بیركردنەوە و نووسینیانە بە كوردی، كە لەچاو ھاوڕێیانی دیكەی كوردینەزاندا، ئەركی زیاتر و ڕاستەوخۆیان بەرامبەر بزووتنەوە لە كوردستان دەكەوێتە ئەستۆ.
بێجگە لەوە، (سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان) تەنیا و تەنیا بڵنگۆیەكی سەربەخۆیە بۆ ناساندنی ھزر و بۆچوونە ئەناركییەكان، ڕەواندنەوە و ڕاستكردنەوەی تۆمەتگەلێك كە بەدرێژایی مێژووی بزاڤی سۆشیالیستی دراونەتە پاڵ ھزری ئەناركیستی و ئاشناكردنی چالاكانی نێو بزاڤە كۆمەڵایەتییەكان بە لكە ئەناركیستییەكان، لەوانە ئەناركیزمی سۆشیالگەرا، ئەناركیزمی تاكگەرا، ئەناركیزمی فێمینیست (ئەناركۆ-فێمینیست)، ئەناركیزمی كۆمونیست، ئەناركیزمی ژینگەپارێز، ئەناركیزمی ئاژەڵپارێز، ئەناركیزمی مۆڕالیست ، ئەناركیزمی ئایینی، ئەناركیزمی ھاوسێكسگەراو…تد.
پرسیار: ئەگەر گروپێك نین، ئەدی چۆن یەكتان گرتووە، چۆن و بۆچی خۆتان بەگروپێك ناناسێنن؟
وەڵام: وەك لە سەرەتادا وتمان (سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان) پێگەیەكی جوگرافیایی و بوون و یەكەیەكی فیزیكی نییە، تەنیا سەكۆیەكی ئینتەرنێتی سەربەخۆییە بۆ ناساندن و ئاشناكردنی خوێنەر بە ئەناركیزم (سۆشیالیزمی ئازادیخواز) وەك ھزر نەك ئادیۆلۆجیا. پاشان گروپی ئەناركیستی لەسەر بنەمای كار و چالاكی ڕۆژانە لە خەباتی ڕۆژانەی خۆجێی و ڕێكخراوەی جەماوەرییدا پێكدێت، واتە لە شێوەی گروپی خۆجێی (Local group)دا دەردەكەوێت، لەوانە گروپە خۆجێیەكانی ڕێكخراوە جەماوەرییە سەرتاسەرییەكانی وەك [ بێكاران، كرێكاران، خوێندكاران، مناڵان، ژنان، پەككەوتان، فەرمانبەران، مامۆستایان، خانەنشینان .. تد] ، گروپی ھاریكاری ھاوسێان، گروپی سەرپەرشتی مناڵان، گروپەكانی داخوازیی دابینكردن و چاكردنی: [ لولەكەشی ئاو، ھێڵی كارەبا و تەلەفۆن و ئینتەرنێت، خزمەتگوزاری ئاوەڕۆ، خزمەتگوزاری كۆكردنەوەی زبڵ و دوورخستنەوەی، سەرپەنا و نۆژەنكردنەوەی خانووەكان، باخچەی منالان و فێرگە و زانكۆكان، نەخۆشخانە و بیمەی دەرمانی و دەرمانخانە، باخ و باخچەكان، سەنگچن و چەوڕێژ و قیرتاوكردنی كۆڵان و شەقام و شۆستەكان و شاڕێكان]، گروپی پاراستنی ژینگە، گروپی پاراستنی مافی ئاژەڵ، گروپی ئاوەدانكردنەوە و بۆژاندنەوەی دەوروبەر، گروپی خۆفێركاریی ئاڵووێری بەرامبەرانەی [ شارەزایی كۆمپیوتەر و ئینتەرنێت، فێربوونی پیشەی دەستی و كاری ھونەری و ڕاھێنانی وەرزشیی و زانیاریی تەندروستیی و فریاگوزاری] ، گروپی خۆپارێزیی لەبەرامبەر ھێڕشی دەزگە سەركەوتگەرەكان و باندە مافییانەكان، گروپی پێكھێانی پەرتووكخانەی خۆجێی و گەڕۆك.. تد.
ھەڵبەتە ئەوەمان لەبیر نەچێت، كە ناو و ناونانی ئەو گروپانە بە ئەنجومەن، ڕێكخراو، شورا، كۆمون، ھەرەوەزی، نابێتە گرفت و مەرج نییە و پێویستیش نییە (پاشكۆی ئەناركیستی یا پێشگری ئەناكۆ-)یان ھەبێت، ئەوەی گرنگە شێوازی خەبات و جۆری ڕێكخستن و شێوەی بڕیاردانە و ھەر لێرەشەوە جیاوازی نێوان گروپە لۆكاڵییە خۆجێیی و ڕێكخراوە جەماوەرییەكانی پابەند بە شێوازی ڕێكخستن و كاردكردنی ئازادیخوازانە لەتەك گروپە خۆجێیی و ڕێكخراوە بەناو جەماوەرییەكانی دیكەی سەربە دەسەڵات و پارتە ڕامیارییەكان و نامیراتییەكانی (NGO) سەرھەڵدەدات و جیاوازییەكە تەنیا لە ناو و ھەبوونی پاشگری سەربەخۆبووندا نییە، بەڵكو لەوەدایە، كە لە شێوە ڕێكخستن و شیوازی خەباتی ئەناركیدا ھاوكات گروپە خۆجێییەكان و ڕێكخراوە جەماوەرییەكان ھەم سەنگەرێكن بۆ خەباتن، ھەم فێرگەیەك بۆ ژیانەوەی گیانی خۆبیركردنەوە و خۆھۆشیاریی و خۆبڕیاردان و خۆڕابەریی و خۆپێشڕەویی لە خەباتی ڕۆژانە و ئەندامەتی لە ڕێكخراوە جەماوەرییەكان و لە ژیانی ڕۆژانەی تاكەكەسیی و جڤاكی لە ڕەوتی شۆڕشێكی كۆمەڵایەتیدا بە ئاراستەی بەرەبەرە (ھەنگاو بەھەنگاو) سەندنەوەی ناوەندەكانی بەرھەمھێنان و خزمەتگوزاری و دەركێشانی بەرێوەبردن لە چنگی ڕامیاران و بەڕێوەبەران و لێسەندنەوەی مافی بڕیاردان لەسەر پرسە كۆمەڵایەتیی و ئابووریی و ڕامیارییەكان لە دەوڵەت و پارتە ڕامیارییەكان و نوێنەرە پارلەمانییەكان، بە واتایەكی دیكە خشت بە خشت داڕشتنی بناخە و ھەڵچنینی سەرخانی كۆمەڵكەی ھەرەوەزیی و ئازاد ھەر ئەمڕۆ و لە بەرامبەر سیسەمی ھیرارشیانەی (دێمۆكراسی پارلەمانی) سەرمایەداریدا، كۆمەڵگەیەك لەسەر بنەمای خۆبەڕێوەبەرایەتی و بەشداریی ڕاستەوخۆی گشت تاكەكان لە بەرھەمھێانن و دابەشكردن و ڕێكخستنی كۆمەڵگەدا [دێمۆكراسی ڕاستەخۆ] و ھەر بەو پێیە تا دەگاتە كۆتاییھێنان بە سەروەری چینایەتی.
بۆ ئەوەی لە گروپە كارییە خۆجێییەكان و ڕێكخراوە جەماوەرییەكاندا بەر بە بیرۆكراسی و ئوتوریتەگەری و سازش و لادان و بادان بگرین، ئەزموونەكانی خەباتی چینایەتی ئەوە دەسەلمێنن، كە پێویستە دژایەتی سەرسەختی [ناوەندگەرایی ڕێكخستن، ڕێكخستنی قوچكەیی (ھەرەمی)، ڕابەریی و لەقالبدانی ئایدیلۆجیی، بكەین و لە بەرامبەردا پاگەندە و تێكۆشان بۆ بەرپاكردن و پەرەدان بە گروپ و ڕێكخراوەی سەربەخۆی جەماوەریی و پاگەندەیی لەسەر بنەمای ڕێكخستن و بڕیاردان و ئەنجامدان لە خوارەوەڕا بۆ سەرەوە، واتە بە پێچەوانەی گروپ و ڕێكخراوە بەناو خۆجێی و جەماوەرییە پاشكۆكانی چەپ و دەسەڵات، كە ناوەندگەرا، ئۆتۆریتەگەر و فەرماندەر و ناوبژیگەرن و لەژێر ناوی ڕێكخراوەی جەماوەریدا، چەوساوان لەسەر ھەمان بنەما و ئایدیای پێكھاتەی سەروەریی چینایەتی (ڕێكخستنی بۆرجوازییانە)، ڕێك دەخەنەوە و بەر بە دەستبەكاربوونیان بۆ خۆبیركردنەوە، خۆھوشیاریی، خۆبڕیاردان و چالاكی راستەوخۆ و خۆئازادكردن، دەگرن و لە كەلێنی جاڵجاڵۆكەی سەروەری چینایەتیدا خۆشباوەڕ بە فریادڕەسی ڕامیاران، ڕایاندەگرن،
ھەروەھا چالاكانی ئەناركیست، ھیچ كات پەنا نانەبە ناونانی ڕێكخراو و گروپەكان بەناوی خۆیانەوە و ھەروا پێویست نییە و شیا و لواویش نییە، كە لە كۆڕ و كۆبوونەوەكاندا پێ لەسەر ناوھێنانی خۆیان وەك ئەناركیست داگرن یا پەنابەرنە ھەوڵی سكتاریستی، بەڵكو ئەوەی بۆیان گرنگ دەبێت و پێویستیشە گرنگ بێت، جێكەوتەبوونی شێوازی ڕێكخستن و شێوازی خەبات و شێوازی بەرەوپێشكردنی چالاكییەكان و شێوازی سەرپەرشتی كارەكانە، كە لەسەر بنەمای ھەرەوەزی و ھاریكاری و ئامادەیی و دەستبەكاربوونی خۆبەشخانە و پێكھاتەی ناقوچكەییانە (ناھەرەمی / ناھیرارشی) بێت.
پرسیار: ئایا (سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان) ھەموو بابەتێك بڵاودەكاتەوە، بە واتایەكی دیكە، بابەت لە ڕوانگەی ھزر و ئایدۆلۆجیا كۆمەلایەتی و ڕامیارییەكانی دیكەوە بڵاو دەكاتەوە؟
وەڵام: نەخێر/ بەڵێ.
نەخێر ھەر بابەتێك كە پاگەندە بۆ سەروەری چینایەتی، ئایدیۆلۆجی ناسیونالیزم و ئایین، پێداویستبوونی دەوڵەت، دێمۆكراسی نوێنەرایەتی (پارلەمانی) ، سۆشیالیزمی دەسەلاتگەرایانە ( سوشیال- دێمۆكراسی، ماركسیزم – لێنینیزم – مائوئیزم – چێكوارائیزم و … تد)، ھەڵاواردنی ڕەگەزیی، نەژادیی و نەتەوەیی و كولتوریی و ..،ھتد بكات، لە (سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان) بواری بڵاكردنەوەی پێنادرێت.
بەڵێ، ھەر بابەتێك كە لەو ڕوانگانەی سەرەوە، ڕەخنە بۆچوونەكانی ئەناركیزم بگرێت و بیەوێت لەتەك ھەڵگرانی ھزری ئەناركی بە بەڵگە و شێوازی مشتومڕی ھاوچەرخ بكەوێتە گفتوگۆ، بواری بڵاوكردنەوەی دەبێت.
زاهیر باهیر – له‌نده‌ن
21/07/2012
ده‌سه‌ڵات و سیاسییه‌کان له بریتانیادا، له‌و بڕیارانه‌ی که ده‌یده‌ن و هه‌میشه‌ش له خزمه‌تی کۆمپانیا گه‌وره‌کان و بزنسمانه گه‌وره‌کاندایه، وه‌کو هه‌موو کاتێکی تریان وامان پێده‌فرۆشنه‌وه که هه‌ر هه‌موویان به سوودو به‌رژه‌وه‌ندی دانیشتوانی بریتانی و به‌تایبه‌تی خه‌ڵکه ئاساییه‌که‌ی ده‌گه‌ڕێنه‌وه. ئێمه‌ش ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که ده‌سته‌بژێری خۆمانن و هێناوماننه‌ته سه‌ر کورسی ده‌سه‌ڵات ، ده‌بێت متمانه‌یان پێبکه‌ین و ئه‌وه‌ی ده‌یڵێن به‌ڕاستی بزانین. بێگومان بۆ ئه‌وه‌شی که خه‌ڵکی لێیان نه‌که‌وێته گومانه‌وه، بڕیاره‌کانیان ده‌بێت به پرۆسێسی غه‌ڵبه غه‌ڵب و چه‌له‌حانێی ناو هۆڵی په‌ڕله‌ماندا، بڕوات، پێش ئه‌وه‌ی ببنه بڕیارێک یاخود یاسایه‌ک. له‌ولاشه‌وه به‌پشتی پرۆپاگه‌نده‌و زوڕنای میدیای لیبراڵ ، قرچه‌شكێنێکی باشی بیرو هۆشمانی بۆ ده‌که‌ن تاکو به ئاسانی و به ئاسایی قبوڵی ئه‌و بڕیارانه، بکه‌ین.
له ساڵی 2005 وه هه‌ر که له‌نده‌ن شانسی میواندارێتی یاری ئۆڵه‌مپیکی 2012 ی برده‌وه، ئیدی له دوای ئه‌و کاته‌وه باس هه‌ر باسی ئه‌وه‌یه که چۆن ئۆڵه‌مپیک وه‌رزشی خه‌ڵکه‌و هه‌لێکی زۆر باش ڕه‌خساوه بۆ بریتانیا به گشتی و بۆ له‌نده‌ن به تایبه‌تی تاکو خه‌ڵکه‌که‌ی له نزیکه‌وه بهشداری و ته‌ماشای بکه‌ن، هه‌روه‌ها ده‌بێته هۆی هێنانی خێرو به‌ره‌که‌تێکی زۆر به‌خولقاندنی کارو بوژانه‌وی ئابوری بریتانیا. هه‌ر باس باسی خۆئاماده‌کردن بووه بۆ ئه‌م یارییانه تاکو وای نیشان بده‌ن که ئه‌مان، له هه‌موو بواره‌کاندا، له چین سه‌رکه‌وتوانه تر ده‌یبه‌ن به‌ڕێوه، چ له بواری پاراستنی ئاسایش ، له نیشاندانی ڕۆژی کردنه‌وه‌و کۆتاییهاتنی یارییه‌کان، لایه‌نی هاتووچۆو له گه‌یشتنی یاریکه‌ران و میدیاو ته‌ماشاکه‌راندا و تا ده‌گاته به‌کارهێنانی شوێن و شێوه خزمه‌تگوزارییه‌کان و گه‌لێکی تریش له‌مانه.
به‌ڵام له هه‌قه‌تدا یارییه‌کان، په‌یوه‌ندییه‌کی زۆر که‌میان به وه‌رزشه‌وه هه‌یه‌و لا‌یه‌نێکی زۆر که‌میشیان سه‌باره‌ت به وه‌رزشه، به‌ڵکو مه‌سه‌له‌که مه‌سه‌له‌ی پاره‌یه‌و دروستکردنی پاره‌ی زیاترو کاپیتاڵی زیاتره بۆ کۆمپانیا زه‌به‌لاحه‌کان و بزنسمانه گه‌وره‌کان. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌شه که به ده‌یه‌ها کۆمپانیای گه‌وره‌ی وه‌کو :Adidas, G4S, Nike, Puma, McDonald, Dow Chemical, Coca-Cola, Cadbury, Heninken, Atos ، ,Visa Company, British Telecom, British Airways EDF, General Electric جگه له چه‌ند کۆمانیایه‌کی گه‌وره‌ی تریش که تایبه‌تن له دروستکردنی بیناو بازاڕو ئوتێل و پارک و ڕیگاوبان و شوێنی تر، یارمه‌تی مه‌رجدارانه‌ی سه‌رگرتن و به‌ڕێوه‌بردنی ئؤڵه‌مپیک ده‌ده‌ن.
هه‌موو ئه‌م کۆمپانیانه سوودمه‌ندن چ له‌باره‌ی هه‌رزانی ڕێکلامه‌وه که له که‌ناڵه ته‌له‌فزوێنیه‌کان بۆیان ده‌که‌ن، چ له ده‌ستکه‌وتنی هێزی کاری به‌لاشدا که خه‌ڵکانێک به خۆبه‌خشانه کاریان گرتۆته ئه‌ستۆ که ژماره‌یان تا ڕۆژی 12/07/2012 2500 که‌س بووه، که ئه‌م ژماره‌یه له چوونه سه‌ره‌ودایه، ئه‌مه جگه له‌و سوودو قازانجه ئاسساییه‌ی که خۆیان بۆ ناوه‌ته‌وه. که‌چی ئه‌م کۆمپانیانه به‌دۆستی ئۆڵه‌مپیک و وه‌رزش و خه‌ڵک ناوزه‌ده ده‌کرێن، که له کاتێکدا زۆربه‌یان ده‌بێت سه‌رزه‌نشت و لۆمه بکرێن، بدرێنه دادگا به‌رامبه‌ر به‌و تاوانانه‌ی که له هه‌قی مرۆڤایه‌تی و کریکاره‌کانیاندا و تێکدانی ژینگه‌و هێنانی کاره‌سات بۆ خه‌ڵکانی ناو کۆمۆنێتی ئه‌و شوێنانه‌ی که بارگه‌و بنه‌یان لێهه‌ڵداوه، ده‌یکه‌ن، به‌تایبه‌تی له‌و وڵاتانه‌دا که به‌ره‌و گه‌شه سه‌ندن هه‌نگاو ده‌نێن. ئه‌مه جگه له‌وه‌ی که به سه‌ده‌هاهه‌زار ، گه‌ر ملیۆن نه‌بێت، له خه‌ڵکانی گه‌نج و منداڵان، دووچاری قه‌ڵه‌وی و جۆره‌ها نه‌خۆشی کوشنده بوون بههۆی خواردن و خواردنه‌وه‌کانی ئه‌وانه‌وه.
من لێره‌دا هه‌ر تهنها ڕۆڵی کۆمپانیای نایک و ئه‌دیداس له به‌نگلادش، دێنمه‌وه یادی خوێنه‌ر ، که ئه‌م دوو کۆمپانیایه به‌شێکی زۆری بازاڕی سپۆرتیان له بریتانیادا که به 4 ملیارد پاوه‌ند خه‌مڵێنراوه ، داگیر کردوه. ئه‌دیداس له %15 و نایک له %18 ئه‌م بازاڕه‌یان داگیر کردوه، هه‌روه‌ها له پشتی 26 تیمی وه‌رزشه‌وه‌ن که له‌سه‌ر ئاستی نه‌ته‌وه‌یین، که له‌وانه: بریتانیاو ئه‌ڵمانیاو ئه‌مه‌ریکاو چینن.
ڕیکۆردی شوومی ئه‌م کۆمپانیانه له شاردنه‌وه‌دا نییه، له وڵاتێکی وه‌کو به‌نگلادشدا که کارگه‌و کۆمپانیایان هه‌یه که لانی که‌می کرێ له ڕۆژێکدا 94 پێنسی بریتانییه ( یه‌ک پاوه‌ند = به 100 پێنس) که‌چی ئه‌دیداس تهنها 72 پێنس کرێ ده‌دات، ئه‌مه جگه له هه‌راسانکردنیان و لێدانیان و سوکایه‌تی پێکردنیان و ته‌حه‌ڕوشپێکردنی جنسی. که ئه‌م مامه‌ڵه‌یه‌ی ئه‌دیداس ئه‌وه‌نده کۆمۆن( شایع) بووه به‌پێی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامه‌ی گاردیانی بریتانی 03/03/2012 که چاوپیکه‌وتن له‌گه‌ڵ دوو به‌ش له سێ به‌شی کرێکاره‌کانیاندا کراوه، نیشانی ده‌دات هه‌ر هه‌موویان به چه‌شنیك له چه‌شنه‌کان سوکایه‌تییان پێکراوه.
له‌نده‌ن و ئۆڵه‌مپیک یا له‌نده‌ن و زۆنی جه‌نگ : کولفه‌ی (تێچونی-خه‌رجه) ئۆلۆمپیک به هه‌موویه‌وه له سه‌ره‌تادا، له‌لایه‌ن کاربه‌ده‌ستانی ئه‌وکاته‌ی ده‌وڵه‌ته‌وه تهنها به 2.38 ملیارد پاوه‌ند خه‌مڵێنرا. له ساڵی 2010 سه‌رکه‌وت بۆ 9.3 ملیارد پاوه‌ند ، له سه‌ره‌تای 2011 وتیان به 10 ملیارد پاوه‌ند ته‌واو ده‌کرێت. که‌چی ئه‌مساڵ ئاشکرا بوو که له هه‌قه‌تدا 13 ملیارد پاوه‌ند ده‌که‌وه‌ێت که لهم پاره‌یه‌ش له %98 (9.3 ملیارد پاوه‌ند) باجده‌ری بریتانی ده‌یدات، تهنها له %2 ی ئه‌م پاره‌یه له‌لایه‌ن کۆمپانییه گه‌وره‌کانه‌وه ده‌درێت ئه‌ویش به‌و مه‌رجه‌ی که ڕیکلامه‌یان له میدیاداو له شوێنه گشتییه‌کاندا به‌خۆڕایی بێت و باج له‌سه‌ر کۆمپانیه‌کانیان ئه‌وه‌ی که هی خودی بریتانیا خۆیه‌تی، که‌مبکرێته‌وه ئه‌وانه‌شیان که نیشتمانی دایکیان، وڵاتانی تره ، باجیان وه‌کو له‌سه‌ر کۆمپنیاکانی خودی بریتانی، له‌سه‌ر حساب بکرێت، چونکه باج له‌سه‌ر کۆمپانیا، له بریتانیادا نزمه به به‌راورد له‌گه‌ڵ زۆربه‌ی وڵاتانی ئه‌وروپیدا یا وڵاتانی سکه‌ندناڤیدا. ڕۆژنامه‌ی گاردیان ده‌ری خست که که به هه‌موویان بۆ ئه‌و ماوه کورته 600 ملیۆن پاوه‌ند باجیان بۆ ده‌گه‌ڕیته‌وه، واته 600 ملیۆن پاوه‌ند له هه‌قی خۆیان که‌متر ده‌ده‌ن.
نزیکه‌ی 2 ملیارد پاوه‌ند تهنها بۆ زامنکردنی ئاسایش له ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی گێمه‌کان، ته‌رخان کراوه. ئا لهم پاره‌یه بۆ دروستکردنی په‌رژینێکی (سیاجێک) کاره‌بایی 11 میلی به ده‌وری شوێنی یارییه‌کاندا 80 ملیؤن پاوه‌نده، دانانی 6 بنکه‌ی موشه‌کی دژه ته‌یاره له‌سه‌ر ئه‌و ماڵانه‌ی که نزیکن له شوێنی یارییه‌که‌وه، به‌کارهێنانی 55 تیمی سه‌گ ، هێنانی گه‌وره‌ترین پاپۆڕی جه‌نگی HNS Ocean، که له ڕوباری تایمس که‌نار بگرێت له‌گه‌ڵ 4 فڕۆکه‌ی جه‌نگی که پێی ده‌ڵێنJets Typhoon Fighter ئه‌مه جگه له چاودێری کردنی چه‌نده‌ها هه‌لیکۆپته‌ری جه‌نگی و پۆلیسی له ئاسمانه‌وه‌و قه‌ده‌غه کردنی به‌شێک له ئاسمان له فڕینی فڕۆکه‌ی بێمۆڵه‌ت. به‌واتایه‌کی تر تهنها فڕۆکه جه‌نگییه‌کان و هه‌لیکۆپته‌ره میلیته‌ریه‌کان و پۆلیسییه‌کان، به‌و به‌شه‌ی ئاسماندا که قه‌ده‌غه کراوه، ده‌توانن بفڕن . به کورتییه‌کی 13500 سه‌رباز ، زۆر له‌وه زیاتر که له ئه‌فغنستانن ، 10000 پۆلیس ، 10 هه‌زار گاردی تر که‌له‌لایه‌ن گه‌وره‌ترین کۆمپانیای جیهانی زامنکردنی ئاسایشه‌وه به ناوی Group for Security که به G4S ناسراوه و گرێبه‌ستی 284 ملوێن پاوه‌ندیان هه‌یه بۆ دابینکردنی 13500 گارد بۆ یارییه‌که. . وا پێشبینی ده‌کرێت به هێنانی بۆدیگاردو پاسه‌وانی تایبه‌تی له لایه‌ن سه‌رۆکی ده‌وڵه‌ته‌کانه‌وه‌و پیاوه ده‌سه‌ڵاتداره‌کانه‌وه ته‌واوی ژماره‌که بچێته 42 هه‌زار چه‌کدار ، به کورتییه‌که‌ی له‌نده‌ن ده‌بێته زۆنی جه‌نگ له‌بری مه‌ڵبه‌ندی وه‌رزش و ئۆڵه‌مپیکیش مه‌ترسی زیاتری تیرۆریزم له‌سه‌ر خه‌ڵکی زیاد ده‌کات تاوه‌کو ئاشتی .
هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م مه‌ترسییه‌ش بوو که دانیشتوانی یه‌کێک له‌و تاوه‌رانه‌ی(Tower ) که ئه‌و مووشه‌کانه‌ی له‌سه‌ر دانرابوو ، پاش ڕێکخستنی خۆیان له گروپێکدا، وه‌زاره‌تی به‌رگری و شالیاری به‌رگرییان برده دادگا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی یه‌که‌م: هه‌بوونی ئه‌و موشه‌کانه له‌وێ مه‌ترسی ژیانیان بۆ دروست ده‌کات بههۆی ئه‌گه‌ری زیاتری تیرۆریزمه‌وه، هه‌روه‌ها ئاوه‌ڵابوونیان بۆ مه‌به‌ستی میلیته‌ری و سیخوڕی و چاودێریکردنیان، واته زه‌وتکردنی ئازادی هاتوو چۆو هه‌ڵسوکه‌وتی خۆشیان و ئه‌وانه‌شی که دێنییان ده‌که‌ن. داوی ئه‌وه‌یان ده‌کرد له‌کاتی سوور بوونی ده‌وڵه‌ت و وه‌زاره‌تی به‌رگری له‌سه‌ربه‌رده‌وامیدان به مانه‌وه‌ی ئه‌م بنکه‌یه، ئه‌رکی ده‌وڵه‌ته که سه‌رجه‌می دانیشتوانی ئه‌و تاوه‌ره یا بگوێزێته‌وه بۆ خانوویه‌کی تر یاخود بخرێنه ئوتێله‌وه‌و ده‌وڵه‌تیش خه‌رجه‌که‌ی بدات. دووهه‌م: وه‌زاره‌تی به‌رگری به‌هیچ شێوه‌یه‌ک ڕاوێژی له‌گه‌ڵ دانیشتوانی تاوه‌ره‌که‌دا، نه‌کردووه له سه‌ر ئه‌م مه‌سه‌له‌یه ، به‌ڵکو ده‌رکه‌وت که به نهێنی له‌گه‌ڵ شاره‌وانیدا کردویه‌تی، که ئه‌مه‌ش هه‌قێکی یاسایی و مرۆڤانه‌ی خۆیانه.
له ڕۆژی 10/07/2012 ، که که‌یسه‌که‌یان له‌لایه‌ن دادگاوه بینرا، دۆڕاندیان. دادگاو پارێزه‌ری وه‌زاره‌تی به‌رگری وتیان که هێزی سه‌ربازی و پۆلیسی نه له‌کاتی ئاشتی و نه له‌کاتی جه‌نگدا، زه‌روور نییه بۆیان که پرس و ڕاوێژ به که‌س بکه‌ن ، ده‌توانن له هه‌ر شوێنێکدا بیانه‌‌وێت، هه‌تا ناوماڵه‌کانیش بێت، بنکه‌ی خۆیان دانێن ، هه‌قی ئه‌وه‌شیان هه‌یه که هیچ قه‌ره‌بوویه‌کی دانیشتوان، نه‌که‌نه‌وه.
ئۆڵه‌مپیک و گرانکردنی باری ژیانی دانیشتوانی له‌نده‌ن: واپێشبینی ده‌کرێت له سه‌رده‌می به‌ڕیوه‌چوونی یارییه‌کانی ئۆڵه‌مپیکدا ژماره‌ی خه‌ڵکی له‌نده‌ن به ملیۆنێک زیاتر بچێته سه‌ره‌وه به هاتنی 10500 یاریکه‌ر، 28 هه‌زار له هێزی میدیا، فرۆشتنی 8.8 ملیۆن بیتاقه، که زۆربه‌ی ئه‌م بیتاقانه له‌لایه‌ن خه‌ڵکانی وڵاتانی تره‌وه یا خه‌ڵکانێک که بریتانین و به‌لام دانیشتوی له‌نده‌ن نین، کڕراون و ئاماده‌ی ته‌ماشاکردنی یارییه‌کان ده‌بن.
له‌نده‌ن مه‌شووره به شارێکی جه‌نجاڵ و قه‌ره‌باڵغ، ئاووهه‌وا پیسی، گرانییه‌کی بێوێنه ، پڕ له گیروگرفت و تاوان. ئێستاش که ملیۆنێک خه‌ڵکی تریشی بێته سه‌ر هه‌ڵبه‌ته سه‌نگ و قورسییه‌کی زیاتر دروست ده‌کات به تایبه‌ت له هاتوو چۆو به‌کارهێنانی هۆیه‌کانی هاتووچۆدا و کردنی تاوانی زیاتردا.
له له‌نده‌ندا خه‌ڵکێکی زۆر له خه‌ڵکانی زگورت و خانه‌واده بێجێگاو ڕێگان. پێشوه‌ختی ئۆڵه‌مپیک، به‌پێی ڕاپۆرتێکی گاردیانی ڕۆژی 19/07/2012 تێکڕای دانیشتوانی بریتانی له %40 ی داهاتیان بۆ کرێ یا سلفه‌ی عه‌قاری خانویان ، ده‌ڕوات. له نێو 29 وڵاتی ئه‌وروپییدا تهنها دانیمارک و یؤنان پاره‌ی زیاتر له بریتانیا له داهاتیان بۆ مه‌سه‌له‌ی خانووبه‌ره ده‌ڕوات. بێگومان هاتنی ئۆڵه‌مپیکیش به‌شدارییه‌کی گه‌وره ده‌کات له سه‌رخستنی کرێ ی خانوو ئه‌پارتمێنته‌کاندا( شوقه) . له هه‌قه‌تدا هه‌ر له مانگی دوازده‌ی ساڵی پاره‌وه ئه‌م دیارده‌یه ده‌رکه‌وتووه‌و بوه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی که خاوه‌ن موڵک و خانووه‌کان له ڕۆژهه‌ڵاتی له‌نده‌ن و شوێنه نزیکه‌کانی تری ئۆڵه‌مپیک کرێی خانویان زۆر سه‌رخستوه‌وه، له هه‌ندێک شوێندا خاوه‌ن خانووکان داوایان له کرێچییه‌کانیان کردوه که یا ده‌بێت ڕازی بن به سه‌رخستنی کرێکه‌یان یا ده‌بێت خانوه‌کانیان بۆ چۆڵ بکه‌ن. ئه‌مه‌ش وایکرد که گه‌لێک کرێچی له خانوه‌کانیان ده‌ربکرێن چونکه خاوه‌ن خانوه‌کان ده‌توانن و یاساش له پشتیانه که خانوه‌کانیان به پاره‌یه‌کی خه‌یاڵی بۆ ئه‌و ماوه کورته بده‌نه‌وه به کرێ به خه‌ڵکانێک که له ده‌ره‌وه‌ی له‌نده‌نه‌وه یا بریتانیاوه دێن بۆ سه‌یری یارییه‌کان.
له شه‌قامه‌کانی ناو له‌نده‌ن و ده‌وروبه‌ری له‌نده‌ندا 109 میل دابڕاوه بۆ به‌کارهێنانیانی ئه‌و شه‌قام و له‌ینانه ( Lane ) تهنها له‌لایه‌ن وه‌ر‌زشکه‌ران و که‌سوکاریان و Very Important Person (VIP) بۆ گه‌یشتنیان به شوێنی ئۆله‌مپیکه‌که، که 30 میلیان له ناو جه‌رگه‌ی له‌نده‌ن دایه، به‌کارهێنانی ئه‌م له‌ینانه له هه‌موو که‌سێکی تر قه‌ده‌غه‌کراوه. گیروگرفتی هاتوچۆ گه‌وره‌ترین گیروگرفته له له‌نده‌ن دا گه‌رچی پاسێکی زۆر له ئارادایه که ڕۆژانه 6 ملوێن خه‌ڵک ده‌گوێزنه‌وه، شه‌مه‌نده‌فه‌ری ژێر زه‌مینیش زیاتر له 3 ملیوین خه‌ڵک ڕۆژانه به‌کاریان ده‌هێنن ئه‌مه بێ له شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌کانی سه‌رزه‌وی و ته‌کسی و سه‌یاره‌ی تایبه‌تی خه‌ڵک . هه‌ر بههۆی ئه‌م قه‌ره‌باڵغییه‌ی که هه‌یه، گه‌یشتنه شوێنێکی زۆر نزیک وه‌ختێکی زۆر ده‌بات ، بێگومان له‌مه‌ولا ئه‌م کێشه‌یه خراپتر ده‌بێت نه‌ک هه‌ر به‌وه‌ی که سه‌یاره‌یه‌کی زیاترو پاسێکی زیاتر له سه‌ر شه‌قامه‌کان ده‌بن، به‌ڵکو به‌شێکی جاده‌کان وه‌کو له‌سه‌ره‌وه باسم کردن ، بۆ گه‌یشتنی ئه‌و خه‌ڵکانه‌ی له سه‌ره‌وه ده‌ستنیشانم کردن، بۆ شوێنی یارییه‌کانو کاروباری ئۆڵه‌مپیک، به‌کار ده‌هێنرێت.
پیسبوونی ژینگه بههۆی هه‌بوونی کارخانه‌و کۆمپانیاو ئۆفیس و سه‌یاره‌و پاس و لۆری و شه‌مه‌نده‌فه‌رو فڕۆکه‌ی مه‌ده‌نی و جه‌نگی، پۆلیس، که زۆرن ، گیروگرفتێکی تری له‌نده‌ن و دانیشتوانی له‌نده‌نه له‌گه‌ڵ ده‌نگ و غه‌وغایه‌کی زۆردا. له له‌نده‌ن و ده‌وروبه‌ری له‌نده‌ن دا 5 فڕۆکه‌خانه‌ی ناوخۆو نێوده‌وڵه‌تی هه‌ن، هه‌ره گه‌وره‌که‌یان Heathrow یه که هه‌موو نیو خوله‌کێک یا فڕۆکه‌یه‌ک ده‌نیشێته‌وه یا یه‌کێک هه‌ڵده‌ستێ، ئه‌مه جگه له فڕۆکه‌خانه‌کانی تر،. بێگومان له ڕۆژی 16/07/2012 وه هاتن و فڕینی فڕۆکه زیاتر بووه‌و ڕۆژ به‌ڕۆژیش تا کاره‌ساتی ڕۆژی ده‌سپێکردنی ئۆله‌مپیک و چه‌ند ڕۆژێکیش دوای ته‌واو بوونی، هه‌ر له زیاد بووندا ده‌بێت، که ئه‌مانه‌ش ده‌بێته پیسکردنی زیاتری ژینگه‌ی له‌نده‌ن و ده‌وروبه‌ره‌که‌ی.
گه‌رچی ڕه‌نگه هه‌ندێک بزنسی بچوک بۆ کاتێکی دیاریکراو که‌مێک سوودمه‌ند بن، یاخود چه‌ند هه‌زار کارێک به پاره‌یه‌کی که‌م و له هه‌ل و مه‌رجێکی سه‌ختی کارکردن و نه‌بوونی نقابه‌و نه‌بوونی مافی پاره‌ی خانه‌نشینی ، بخولقێنێت، به‌ڵام له ڕاستیدا هه‌تا مانگی نیسانی ئه‌مساڵ زیاتر له 300 بزنسی بچوک بههۆی ئه‌وه‌ی که زۆر نزیکن له شوێنی ئۆڵه‌مپیکه‌وه، له شوێنه‌کانی خۆیان هه‌ڵکه‌نراون له‌گه‌ڵ 1200 ماڵیش که پێیان چۆڵکراوه تاکو خانوه‌کانیان بڕوخێننرێن و به‌کاریان بهێنن بۆ کاروبارو شوێنی یارییه‌کان. ئه‌مه جگه له‌وه‌ی که دروستکردنی پارکی ئۆڵه‌مپیک 776 ملیۆن پاوه‌ندی تێچوه ، بێگومان دوای ته‌واوبوونی یارییه‌کانیش خه‌ڵکانی ئاسایی ناتوانن ئه‌م پارکه به‌کار بهێنن ، چونکه ئه‌میش به‌شێکه له هه‌موو مومته‌له‌کاته‌کانی ئۆڵه‌مپیک ، یا بههۆی ئۆڵه‌مپیکه‌وه، دروستکراون.
دانانی نوقته‌ی پاسه‌وان و سه‌یته‌ره‌ی زۆرو خستنه ژێرچاودێری کردنی خه‌ڵک و پرۆسێسی پشکنینی خه‌ڵک و سه‌یاره‌و هه‌راسانکردنیان به‌رده‌ومه‌و تاکۆتایی یارییه‌کانیش هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بێت.
داگیرکردنی زه‌وییه‌کی زۆر که پێشتر موڵکی که‌س نه‌بووه و له‌لایه‌ن هه‌موو خه‌ڵکه‌وه به‌کار ده‌هێنران ، بۆ دروستکردنی شوێنی ئۆڵه‌مپیک و پێداویستییه‌کانی تری له‌گه‌ڵ دروستکردنی 3000 خانوو فلاتی( شوقه) گه‌لێک مۆدیرن بۆ وه‌رزشه‌وانه‌کان و هاوسه‌رو که‌سوکاری نزیکیان، که ناوی گوندی ئۆڵه‌مپیکی، لێنراوه. بێگومان له‌کۆتایی یارییه‌کاندا ئه‌م خانوو فلاتانه، بههۆی گرانییانه‌وه، ناتوانرێت له‌لایه‌ن خه‌ڵکانی ئاساییه‌وه به‌کار بهێبرێت یان به‌کرێ بگیرێت . هه‌ر له ئیستاوه 1439 فلاتیان به نرخی 557 ملیۆن پاوه‌ند به کۆمپانیایه‌کی قه‌ته‌ری ، فرۆشراوه، که باجده‌ری به‌ریتانی لهم ڕه‌ده‌ڵ و به‌ده‌ڵه‌دا 275 ملیۆن پاوه‌ندی زییان لێکه‌وتوه. ئه‌و خانوو فلاتانه‌شی که ئه‌مێننه‌وه کرێ و نرخه‌کانیان به ڕاده‌یه‌ک به‌رز ده‌بێت که له توانای خه‌ڵکانی ئاساییدا نابێت.
هاندانی گیانی ناشیونالیستی و پیرۆزکردنی زیاتری سرودی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیانه. ناساندنی بڕگه‌و یاسای نوێ له‌پێدانی ده‌سه‌ڵاتی زیاتر به پۆلیس و گارده‌کانی پاراستنی ئاسایش له‌کاتی ده‌رکه‌وتنی هه‌ر شتێکی به‌ناو ” شاز” یا که‌سێک ، گروپێک، به هه‌ڵه، به نه‌شاره‌زایی ڕییان بکه‌وێته ئه‌و شوێنانه‌ی که له خه‌ڵکی قه‌ده‌غه‌کراون، دیسانه‌وه به‌ناوی “شکاندنی حورمه‌تی یاسای ئاسایش” ده‌توانن خه‌ڵکی به پشکنین و پرسیارو وه‌ڵام و چاودێری کردنی به‌رده‌وامیان و هه‌تا گرتنیشیان ، هه‌راسان و بێزار بکه‌ن. هه‌ر سه‌ره‌تای ئه‌مساڵ بوو شالیاری ئۆڵه‌مپیک و وه‌رزش له ته‌له‌فزووێن و میدیادا بێئابڕوانه داوای له دراوسێ ده‌کرد که سیخوڕییه‌تی به‌سه‌ر دراوسێوه بکات له کاتی بینینی مامه‌ڵه‌یه‌ک، یا ڕه‌فتارێکی ” غه‌ریبداا”
کاردانه‌وه‌ی خه‌ڵکی بریتانی له به‌رامبه‌ر ئۆڵه‌مپیکدا: گه‌رچی به ملیارد پاوه‌ند بۆ ئه‌م یارییه گه‌وره‌یه سه‌رف کراوه، به ملیۆنیش وته‌و وتارو باس و خواسو ستایش و دیمانه‌و چاوپێکه‌وتن و حیکایه‌ت و یادوه‌ری و زۆری تر له‌مانه له سه‌ری، وتراوه و ڕیسراوه تاکو هه‌م پاساوی سه‌رفکردنی ئه‌و هه‌موو پاره‌ی پێبده‌نه‌وه که له پێناوی بۆنه‌یه‌کی چه‌ند هه‌فته‌ییدا سه‌رف کراوه‌و، که چ که‌سێک زیاتر له کۆمپانییه گه‌وره‌کان سوودی زۆری لێنابینێت، هه‌م بۆ ستایش کردنی بریتانیاو سیاسییه‌کان و وروژاندنی گیانی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی تاکو خه‌ڵکانی ئاسایی کاره‌ساتو نه‌هامه‌تییه‌کانییان له‌بیر بکه‌ن که بههۆی ئه‌م قه‌یرانه‌وه، تووشی بوون، که سیاسییه‌کان و سه‌رجه‌می لیبراڵه‌کان و کۆمپانییه گه‌وره‌کان و بانقه‌کان ، به‌رامبه‌ر به‌م قه‌یرانه لێپرسراوان. له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌شدا ڕاپرسییه‌کان که له‌ڕێگای پؤڵه‌کانه‌وه کراوه ده‌ری ده‌خه‌ن که خه‌ڵکی هیچ خۆشییه‌کی به‌م یارییا‌نه‌دا ناچێت و به گشتی له‌گه‌ڵیدا نین. بۆ نموونه پؤڵی یه‌که‌م که له کۆتایی مانگی پێشوو سه‌ره‌تای ئه‌م مانگه‌دا کرا ، له نێوانی ئه‌وانه‌ی که پرسیاریان لێکرابوو له له‌نده‌ن دا له %49 و له ده‌ره‌وه‌ی له‌نده‌نیش له %53 ، له‌گه‌ڵیدا نه‌بوون، تهنها له %4 زۆر به کوڵ و دڵه‌وه له‌گه‌ڵیدابوون. له ڕۆژانی 10/07/2012 دواتر، له پؤڵی دووهه‌مدا که BBC له‌سه‌ر ئاستی بریتانیا ئه‌نجامی دا تهنها له %36 ی ڕاپرسان له‌گه‌ڵیدان. له هه‌ردوو پؤڵه‌کدا خه‌ڵکی زۆر ناڕازییه‌و ئه‌وه‌ی ڕه‌چاو کردووه که تهنها کۆمپانیا گه‌وره‌کان سوودمه‌ند ده‌بن.
له‌هه‌مان کاتیشدا هه‌ر له ده‌مێکه‌وه‌یه زیاتر له 30 گروپ و ڕێکخراو، چالاکیه‌کانیان کردووه به یه‌ک و له‌ژێر ،, The Counter Olympics Network (CON) htt://counterolympicsnetwork.wordpress.com خۆیان ڕێکخستوه بۆ کردنی چالاکی جۆراو جۆر، ئێستاش بانگه‌شه بۆ خۆپیشاندانێکی گه‌وره ده‌که‌ن بۆ ڕۆژی28/07/2012 . CON بڕوای وایه‌و ڕایگه‌یاند ” که ئۆڵه‌مپیکی 2012 له سروشته‌که‌ی خۆی وه‌رگێڕراوه بۆ فیستیڤاڵی کۆمپانیا گه‌وره‌کانی جیهانی، که به ملیارد پاوند له ئێمه ده‌به‌ن تهنها بۆ زیادکردنی قازانجی تایبه‌تییان، ئه‌مه له کاتێکدا پیره‌کان و خه‌ڵکانی که‌مئه‌ندام و نه‌‌خۆشه‌کان و بێکاران و گه‌نجان و لاوان و خه‌ڵکانی تریش سزا ده‌درێن بۆ ئه‌و قه‌یرانه‌ی که به‌شی دارایی و پیشه‌سازی خولقاندویانه. ڕاوه‌ستان و بێده‌نگبوونمان به‌رامبه‌ر ئه‌مه، نیشانه‌ی ڕازی بوونمانه، که له هه‌قه‌تدا ئێمه ئه‌مه‌مان ناوێت گه‌رتۆش بێزاری له هه‌موو ئه‌مانه وه‌کو ئێمه ، وه‌ره‌و بهشداری ئه‌م خۆپیشاندانه بکه”
ئه‌م چه‌ند ڕسته‌یه‌ی که CON ده‌یڵێت زۆر ڕاسته ، که له کاتێکدا به‌و پاره‌یه ده‌توانرا قوتابخانه و خه‌سته‌خانه‌ی زیاتر دروست بکرایه‌و بێکارانی پێبخرایه‌ته ئیشه‌وه.
له‌لایه‌کی تریشه‌وه دوو له نقابه گه‌وره‌کانی بریتانیا که یه‌کێکیان نوێنه‌رایه‌تی کارمه‌ندانی پشکنینی په‌ساپۆرت له فڕۆکه‌خانه‌کانی بریتانیا و له‌اوانه فڕۆکه‌خانه‌ی Heathrow و به‌نده‌ره‌کان و سه‌ر سنوره‌کان ده‌کات، بڕیاری داوه ڕۆژی 26/07/2012 مانبگرن دوای ئه‌وه‌ش هه‌تا ڕۆژی 20/08/2012 ش ئۆڤه‌ر-تایم نه‌کرێت به مه‌به‌ستی دژی به‌تایبه‌تکردنی که‌رته‌که‌یان، زیادکردنی مووچه‌ی خانه‌نشینی و زیادی موووچه‌و دژی ده‌رکردنی کرێکاران. هاوکاتیش به‌شێک له شۆفێره‌کانی شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌کانی هێڵی ئاسنینی به‌ستنه‌وه‌ی له‌نده‌ن به هه‌ندێک شاری ده‌ره‌وه‌ی له‌نده‌ن، به‌کۆمه‌ک ده‌نگیان داوه له ڕۆژی 06/08/2012 وه بۆ 3 ڕۆژ مانبگرن بۆ هه‌مان مه‌به‌ستی سه‌ره‌وه. ئه‌م دوو مانگرتنه، ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاتی تۆقاندووه‌و شپرزه کردوه و که‌وتوونه‌ته پڕۆپاگه‌نده‌یه‌کی زۆر دژی ئه‌و دوو نقابه‌یه، چوونکه له هه‌قه‌تدا ئه‌م دوو مانگرنته له‌و کاته ناسکه‌دا شکستییه‌کی گه‌وره ده‌بێت هه‌م بۆ ده‌وڵه‌ت و هه‌م بۆ ئۆڵه‌مپیکیش .
خۆپیشادانه جەماوەرییەكان له ئیسرائیل كۆتاییان نەھاتووە و لە پەرەسەندندان پاش خۆپیشاندانه مه‌زنه‌کانی خه‌ڵکی ئیسرائیل لەوانە که‌مپه‌ین و ده‌وارهه‌ڵدان و کردنی چالاکی ڕاسته‌وخۆ له هاوینی ساڵ پاردا که زیاتر له 600 هه‌زار که‌س تیایاندا به‌شداریان کرد سه‌باره‌ت خانووبه‌ره، که‌مبوونه‌وه‌ی خزمه‌تگوزارییه‌کان، گرانبوونی پێداویستییه‌کانی ژیان به‌تایبه‌تی نه‌وت و گاز و به‌نزین و کاره‌با و گازوایل و هاتووچۆو هتد، هێشتا هه‌ر خه‌ڵکی به ژماره‌یه‌کی زۆر ناو به‌ناو ده‌ڕژێنه‌وه سه‌رشه‌قامه‌کان. ئه‌وه‌بوو شه‌مه‌ی ڕابوردوو 14/07/2012 خه‌ڵکێکی زۆر دیسانه‌وه له ته‌لئه‌بیب و حه‌یفا و هه‌ندێك شاری دیكە گەرانەوە سەرشەقامەكان بۆ هه‌مان ئامانجی ساڵی پار و ھێنانەدی دادپەروه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی.
هه‌ر له‌و خۆپیشاندانه‌دا پیاوێکی 57 ساڵ به‌ناوت Moshe Silman ئاگری له خۆی به‌ردا و هه‌تا ڕۆژی 20/07/2012 له خه‌سته‌خانه بوو، به‌ڵام به‌داخه‌وه پاشنیوه‌ڕۆی ئه‌م ڕۆ گیانی له ده‌ستدا و ئه‌ویش وه‌کو سه‌ده‌ها هه‌زاری دیكە بووه قوربانی دڕنده‌یی و چاوچنۆکی ده‌وڵه‌ت و سەرمایەداران و سیسته‌مه‌که‌یان.
ئه‌م کابرایه هیچ زیاده داوایه‌کی نه‌بوو، جگه له‌وه‌ی که وه‌کو مرۆڤێك بتوانێت بژی و قەیرانەكانی سیستەمەكە ژیانی دیاری نەكەن. هه‌ر وه‌کو خۆی له ڕاسپارده‌یه‌كدا که له دوای مه‌رگی خۆی به‌جێیهێشتووه ده‌ڵێت ” من ئه‌وه ڕەتده‌که‌مەوە، که سەرپەناكەم لەدەست بدەم و لانه‌واز بم، هه‌ر ئه‌مه‌ش وای لێکردم که دژی هه‌موو نادادوه‌رییه‌ك که له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه به‌رامبه‌ر من و خه‌ڵکانی وه‌کو مندا کراوه‌وه و ده‌کرێت، ناڕەزایەتی دەربڕم ” .
هه‌روهه‌ها سه‌رۆکشالیارانی ئیسرائیل، بنیامیه‌ین نێته‌نیاهو و شالیاری دارای بەرامبەر ئە‌وه‌ی که کردویه‌تی به‌رپرسیار کردوه. له‌لایه‌کی دیكەشه‌وه خوشکی قوربانییەكە وتی “ئه‌و، واته براکه‌ی، زۆر قه‌رزار بوو، تا مانگی ڕابوردووش بەردەوام یارمه‌تیمان داوه، به‌ڵام ئه‌و نه‌یدەویست فشارەكە بخاتە سەر دەوروبەرەكەی. ئیتر لەو ساوە هه‌موو شتێکی له ده‌ستدا، هه‌موو شتێکیان لێسه‌نده‌وه، له‌وانه خانووه‌که‌ی، ئۆتۆمەبێلەكەی، ئینجا خانووەکه‌ی ماڵی باوکیشم. ئیتر ڕۆژبه‌ڕۆژ ژیانی ئەو بەرەو سەختی ڕۆیشت”.
ڕۆژی دواتر، 15/07/2012 جارێکی دیكە خه‌ڵکی ڕژایه‌وه سه‌ر شه‌قامه‌کان و توڕه‌یی و دووبارە ناڕه‌زایی خۆیان ده‌ربڕییه‌وه و ده‌وڵه‌تیان لەوە به‌رپرسیار کرد و سەبارەت بەوەی که بەسەر هاوه‌ڵه‌كەیان ھاتووە، دەوڵەتیان لۆمه کرد. له هه‌مان کاتیشدا دووپاتیان کرده‌وه، که له ده‌ربڕینی ناڕه‌زاییه‌کانیاندا له پێناوی ئامانجه‌کانیاندا به‌رده‌وام ده‌بن .
مافەكانی خۆت بناسە بۆ ھەموو ئەوانەی كە لە ئاڵمانیا كاردەكەن – بە بوونی مۆڵەت یا بەبێ مۆڵەت – ئەم مافانەیان ھەن: – ڕێكەوتننامەی نووسراو (شوێنی كار، جۆری كار، ماوەی كار، كرێی كار/ ڕادەی و جۆری كرێ ، پشووی ساڵانە) – مافی وەرگرتنی كرێی كار لە كاتی نەخۆشبووندا ( لە پاش ٤ ھەفتەی دەستپێكردنی كارەكەوە) – كاتەكانی پشوودان ( لایەنی زۆری ماوەی كار ٨ تا ١١ سات، بەلایەنی كەمەوە ٣٠ خولەك پشوودان لە ٦ ساتەوە) – بژاردنی ساتەكانی زیادەكاری (وەك پشوو یا بە پارە) – پشووی ساڵانە بەتەواوی كرێوە( بەلایەنی كەمەوە ٢٤ ڕۆژی كار بەكاتی تەواو، لە پاش ٤ ھەفتەی دەستپێكاركردنەوە) – شوێنكاری پارێزراو(كەرەستەكانی خۆپاراستن، ئاساییشی كار) – دابینكراوی بیمەی ڕووداوی سەر كار و ھاتوچۆ بۆ سەركار و گەرانەوە لە كارەوە بۆ ماڵ ( Berufsgenossenschaft ) – پاراستنی لاوان ( لە نێوان سات ٠٦ بەیانی -٢٠ ئێوارە، لایەنی زۆر ٨ تا ٩ سات لە ڕۆژێكدا، لە پاش ٤ و ٥ ساتەوە بەلایەنی كەمەوە ٣٠ خولەك پشوو) – پاراستنی دایكان (٦ ھەفتە پێش و ٨ ھەفتە پاش منداڵبوون) – پاراستن لە ھەڵاوارن و توندوتیژی – تۆماری كار و مووچەی مانگانە ( بە بەڵگەی نووسراوەوە) – مافی دیتنی پەروەندەی خۆت ( لەتەك ئەندامانی سەندیكا یا پارێزەر) -دەركردن بە نووسراو( بەلەبەرچاوگرتنی ماوە دیریكراوەكان) – بڕوانامەی كار دەستبەجێ پاش دەركردن ( لەتەك یا بەبێ ھەڵسەندگاندن ) – ئازادی سەندیكاكان (ئازادی ڕێكخراوبوون لە ٣ كەسەوە) نیوەكاری (كاری ٤٠٠ ئۆرۆیی) : – بەھرەمەندی لە پشووی ساڵانە ( بەپێی كارێكی تەواو كات) – مافی خۆتۆماركردن لەلای نێوەندی نیوەكار (Knappschaft) كاری كاتی: بەتەواوی ڕیكەوتننامەی كارەكەت بخوێنەوە و لێی وردبەرەوە : چەند سات كاركردن؟ پێویستە لە كوێ كار بكەیت؟ كێ خەرجی ھاتوچۆكردن بۆ سەر كار دەدات؟ ئایا كۆمپانییەكە كەرەستەكانی پاراستن دابین دەكات؟ ئایا ڕێكەوتننامەی كاریی بە كۆمەل، دیاریكراوی لایەنی كەمی كرێ یا یەكسانی لە بژاردنی كرێدا (كرێی یەكسان)ھەیە؟ * وەرگێڕان/ ئامادەكردنی:سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان( KAF )
ئیسپانیا: مانگرتنەکان و خۆپیشاندانەکان بەردەوامن
پاش ئەوەی سەرۆکشالیارانی ئیسپانیا لە ڕۆژی ١١/٠٧/١٢ ڕایگەیاند کە دەوڵەت پێویستە بە بڕی ٦٥ ملیارد یورۆی دیكە دەستبگرێیتەوە و پاشەکەوت بکات، تاکو قەرزەکانی دەوڵەت بێنێتە خوارەوە و هەم بۆ ئەوەی کۆمیسیۆنی ئەوروپی و دەسگە دراوییەکانیش متمانە بە دەسەڵات بکەن، کە گوێڕایەڵی ئەوانە و پەیڕەوی پلانەکانی ئەوان دەکات، تاوەکو بڕی ٣٠ ملیارد یورۆی دیكە یارمەتی بانکەکانی ئیسپانیا بدەن، بۆ ئەوەی مایەپوچ نەبن و هەرەس نەهێینن. ئیتر لەو کاتەوە خۆپیشاندانەكان شانبەشانی مانگرتنی کرێیکارانی کانەخەڵوزەکان بەردەوامە و لە زۆر شاردا خەڵکی بەلێیشاو دەڕێنە سەشەقامەکان.
دوێینێ ، ١٩/٧/٢٠١٢ لە ٨٠ شاری ئیسپانیادا خۆپیشاندانی گەورە بەرپاكراون، بەپێی سەندیكای ناوەندی ئیسپانیا لە شاری مەدریددا ٦٠٠ هەزارکەس لەسەر شەقامەکان خۆپیشاندانیان كردووە و تاکو ئەم دەمەوبەیانەش خۆپیشاندان هەر بەردەوام بووە و پۆلیس فیشەکی پلاستیکی بۆ بڵاوەپێیکردنی خۆپیشاندەران بەکارهێیاوە و بەپێی ھەواڵی مییدیاكان گەلێك کەس بریندار بوون.
ھەروەھا ئاوا بڕیارە كە خۆپیشاندانەکان بەردەوام بن، چونکە باجی زیاتر و بێكارکردنی خەڵکی زیاتر و بەرزکردنەوەی نرخی پێیداویستییەکانی ڕۆژانەی خەڵک، لەوە زیاتر قبوڵ ناکرێن، ھەر وەکو خۆیان دەڵێین چارەسەری سێیهەمیان لەبەردەمدا نەماوەتەوە ، کەواتە یا دەبێت ئەوەی دەوڵەت دەیكات، کە مردنێكی لەسەرخۆیە، قبوڵ بکەن یا دەبێت بەرهەڵستی بکەن و بەرامبەر ئەوستەم و هەژاری و بێیدەرەتانییەی کە تیایدا دەژین، ڕاپەڕن.
حقوق خود را بدانید همه کسانی که در آلمان کار می کنند ( با مدارﻛ یا بدون مدارک ) حق برخورداری از این حقوقھا را دارند:
– قرارداد کار نوشته شده (آدرس محل کار، طول مدت كار، حقوق و دستمزد، تعطیلات)
– مرخصی بیماری با پرداخت حقوق( 4 هفته پس از شروع به کار)
– دورەهای استراحت ( حد اكثر 8 – 11 ساعت کار در روز، حداقل 30 دقیقه استراحت در 6 ساعت)
– پرداخت اضافه کاری (با مرخصی و یا پول)
– مرخصی سالانە با پرداخت كامل حقوق (حداقل 24 روز کار تمام وقت، از شروع چھارمین هفته کار)
-امنیت شغلی (تجهیزات حفاظتی شخصی، ایمنی)
-بیمه حوادث شغلی و رفت و آمد
(Berufsgenossenschaft)
– حفاظت از جوانان شاغل (از ساعت 06 – ساعت 20، حداکثر 8 – 9 ساعت در روز، از 4 و 5 ساعت، حد اقل 30 دقیقه استراحت)
– مرخصی زایمان (6 هفته قبل از تولد و 8 هفته پس از آن)
– حفاظت در مقابل تبعیض و خشونت
– دستمزد و لیست ساعت ھای كار (نوشته شده با تمام ساعت كار)
– بازرسی پروندە شخصی( با وکیل یا با اعضاﺀ اتحادیە)
– اخراج کتبی (مطابق با آین نامە مقرر)
– مدرﻛ نوشتە شدە به طور مستقیم پس از پایان قرارداد (با أرزیابی یا بدون أرزیابی)
– آزادی تشکل (آزادی تشكل از 3 نفر)
كار پارە وقت (400 €): – برخورداری از مرخصی (در رابطه با كار تمام وقت)
– حق ثبت نام در دفتر کارهای کوچک (Knappschaft)
کار موقت : کنترل قرارداد:
– چند ساعت كار؟
– جای انجام دادن كار؟
– چە كسی هزینەهای رفت و آمد كار را پرداخت میكند؟
– آیا شرکت تجهیزات محافظت و ایمنی را تأمین میكند؟
– آیا یک قرارداد دستە جمعی، حداقل دستمزد و یا دستمزد برابر (دستمزد مساوی) وجود دارد؟
ترجمە: فوروم آنارشیستھای كوردستان( KAF )
كرێكارانی ڕستنی (المحلة) جێگری پارتی (ئازادی و داد- الحرية والعدالة) دەردەكەن و دەڵێن ” مرسي فەرمانەكانی لە نووسینگەی (الإرشاد)ەوە وەردەگرێت ” كرێكارانی ڕستنی (المحلة) بۆ ڕۆژی دووەم ، درێژەیان بە مانگرتنەكەیان دا و بنكەكانی بەرھەمھێنانی وزەیان لەنێو كۆمپانیدا داخستن و تەزووی كارەبایان لە ئامێرەكان بڕی و وەك نیشانەی بەردەوامی مانگرتنەكەیان كرێكارەكان ئامادەی پیشوازیكردن لە ئەندازیار سعد الحسيني سەرۆكی لیژنەی نەخشەدانان و بودجە لە (ئەنجومەنی گەل)دا و دژی محمد مرسي.
ھەروەھا كرێكارەكان نوێنەری پارتی (ئازادی و داد – الحرية والعدالة) مەحمود تەوفیق لەكاتێكدا كە دەیویست گوێ لە داخوازییەكانیان بگرێت، لەنێو كۆمپانی دەكەنە دەرەوە، ھەروەھا ھێرشێكی توند دەكەنە سەر (محمد مرسي) بە نەرێنی و فەرمانوەرگرتن لە نووسینگەی (الإرشاد) تاوانباریان كرد.
أدرك حقوقك لکل الذين يعملون في ألمانيا – مع أو بدون أوراق – لهم حقوق التالیة:
– العقد العمل المكتوب (مكان العمل، نوع العمل، المدة العمل، الراتب / الأجر، والإجازة السنویة)
– الإجازة المرضية مدفوعة الأجر ( 4 أسابيع من بدء العمل)
– فترات الراحة (الحد الاقصی 8 – 11 ساعات العمل، والحد الادنی 30 دقيقة فی 6 ساعات)
– تعويض عن العمل الإضافي (بالاجازة أو بالمال)
– إجازة السنویة مدفوعة كامل الأجر ( حد الادنی 24 أيام مع الأجر الکامل، من بدء 4 الأسابیع من العمل)
– التأمین الوقایة فی مكان العمل (معدات الحماية الشخصية، والسلامة)
– التأمين على الحوادث المهنية والانتقال ( Berufsgenossenschaft )
– حماية الشباب (من ساعة 06 صباحا الی ساعة 20 مساءا ، كالحد أقصى 8 – 9 ساعات يوميا، من ساعات 4 و 5 الحد الادنی 30 دقيقة استراحة).
– إجازة الأمومة ( 6 الأسابیع قبل الولادة و 8 الأسابیع بعد ذلك)
– الحماية من التمييز والعنف
– الرواتب والبیان الساعات العمل ب(الوثیقة مکتوبة)
– فحص الملف الشخصي (مع المستشار القانوني أو العضو اتحادي)
– الطرد الكتبي ( وفق المواعید والمرسومات المقررة)
– الوثیقة المهنیة، مباشرتا بعد الإنتهاء العقد العمل (مع أو بدون التقیم)
– حرية تكوين النقابة (حرية تنظیم من 3 اشخاص) العمل الجزئي ( 400 €):
– استحقاق من الاجازة السنویة (بالنسبة لدوام كامل الوقت)
– الحق في تسجیل فی المرکز العمل الجزئي ( Knappschaft ) العمل الموقت:
القراءة العقد العمل بدقة:
العنوان المکان العمل؟
الوقت العمل؟ من يدفع تكاليف النقل الیومي؟
هل شركة تتوفر معدات السلامة المهنیة؟
هل یوجد العقد الجماعي، تحدید الحد الأدنى للأجور أو المساواة في الأجور؟ ترجمة من قبل المنتدی الاناركیین كوردستان ( KAF )
ڕێنیشاندەری بابەتەکان
www.facebook.com/anarkistan.net ***** sekoy-anarkistani-kurdiy-zman@riseup.net ***** https://i-f-a.org
پێویستە لە ژوورەوە بیت تا سەرنج بنێریت.