خۆپیشادانه جەماوەرییەكان له ئیسرائیل كۆتاییان نەھاتووە و لە پەرەسەندندان پاش خۆپیشاندانه مهزنهکانی خهڵکی ئیسرائیل لەوانە کهمپهین و دهوارههڵدان و کردنی چالاکی ڕاستهوخۆ له هاوینی ساڵ پاردا که زیاتر له 600 ههزار کهس تیایاندا بهشداریان کرد سهبارهت خانووبهره، کهمبوونهوهی خزمهتگوزارییهکان، گرانبوونی پێداویستییهکانی ژیان بهتایبهتی نهوت و گاز و بهنزین و کارهبا و گازوایل و هاتووچۆو هتد، هێشتا ههر خهڵکی به ژمارهیهکی زۆر ناو بهناو دهڕژێنهوه سهرشهقامهکان. ئهوهبوو شهمهی ڕابوردوو 14/07/2012 خهڵکێکی زۆر دیسانهوه له تهلئهبیب و حهیفا و ههندێك شاری دیكە گەرانەوە سەرشەقامەكان بۆ ههمان ئامانجی ساڵی پار و ھێنانەدی دادپەروهری کۆمهڵایهتی.
ههر لهو خۆپیشاندانهدا پیاوێکی 57 ساڵ بهناوت Moshe Silman ئاگری له خۆی بهردا و ههتا ڕۆژی 20/07/2012 له خهستهخانه بوو، بهڵام بهداخهوه پاشنیوهڕۆی ئهم ڕۆ گیانی له دهستدا و ئهویش وهکو سهدهها ههزاری دیكە بووه قوربانی دڕندهیی و چاوچنۆکی دهوڵهت و سەرمایەداران و سیستهمهکهیان.
ئهم کابرایه هیچ زیاده داوایهکی نهبوو، جگه لهوهی که وهکو مرۆڤێك بتوانێت بژی و قەیرانەكانی سیستەمەكە ژیانی دیاری نەكەن. ههر وهکو خۆی له ڕاسپاردهیهكدا که له دوای مهرگی خۆی بهجێیهێشتووه دهڵێت ” من ئهوه ڕەتدهکهمەوە، که سەرپەناكەم لەدەست بدەم و لانهواز بم، ههر ئهمهش وای لێکردم که دژی ههموو نادادوهرییهك که لهلایهن دهوڵهتهوه بهرامبهر من و خهڵکانی وهکو مندا کراوهوه و دهکرێت، ناڕەزایەتی دەربڕم ” .
ههروههها سهرۆکشالیارانی ئیسرائیل، بنیامیهین نێتهنیاهو و شالیاری دارای بەرامبەر ئەوهی که کردویهتی بهرپرسیار کردوه. لهلایهکی دیكەشهوه خوشکی قوربانییەكە وتی “ئهو، واته براکهی، زۆر قهرزار بوو، تا مانگی ڕابوردووش بەردەوام یارمهتیمان داوه، بهڵام ئهو نهیدەویست فشارەكە بخاتە سەر دەوروبەرەكەی. ئیتر لەو ساوە ههموو شتێکی له دهستدا، ههموو شتێکیان لێسهندهوه، لهوانه خانووهکهی، ئۆتۆمەبێلەكەی، ئینجا خانووەکهی ماڵی باوکیشم. ئیتر ڕۆژبهڕۆژ ژیانی ئەو بەرەو سەختی ڕۆیشت”.
ڕۆژی دواتر، 15/07/2012 جارێکی دیكە خهڵکی ڕژایهوه سهر شهقامهکان و توڕهیی و دووبارە ناڕهزایی خۆیان دهربڕییهوه و دهوڵهتیان لەوە بهرپرسیار کرد و سەبارەت بەوەی که بەسەر هاوهڵهكەیان ھاتووە، دەوڵەتیان لۆمه کرد. له ههمان کاتیشدا دووپاتیان کردهوه، که له دهربڕینی ناڕهزاییهکانیاندا له پێناوی ئامانجهکانیاندا بهردهوام دهبن .
مافەكانی خۆت بناسە بۆ ھەموو ئەوانەی كە لە ئاڵمانیا كاردەكەن – بە بوونی مۆڵەت یا بەبێ مۆڵەت – ئەم مافانەیان ھەن: – ڕێكەوتننامەی نووسراو (شوێنی كار، جۆری كار، ماوەی كار، كرێی كار/ ڕادەی و جۆری كرێ ، پشووی ساڵانە) – مافی وەرگرتنی كرێی كار لە كاتی نەخۆشبووندا ( لە پاش ٤ ھەفتەی دەستپێكردنی كارەكەوە) – كاتەكانی پشوودان ( لایەنی زۆری ماوەی كار ٨ تا ١١ سات، بەلایەنی كەمەوە ٣٠ خولەك پشوودان لە ٦ ساتەوە) – بژاردنی ساتەكانی زیادەكاری (وەك پشوو یا بە پارە) – پشووی ساڵانە بەتەواوی كرێوە( بەلایەنی كەمەوە ٢٤ ڕۆژی كار بەكاتی تەواو، لە پاش ٤ ھەفتەی دەستپێكاركردنەوە) – شوێنكاری پارێزراو(كەرەستەكانی خۆپاراستن، ئاساییشی كار) – دابینكراوی بیمەی ڕووداوی سەر كار و ھاتوچۆ بۆ سەركار و گەرانەوە لە كارەوە بۆ ماڵ ( Berufsgenossenschaft ) – پاراستنی لاوان ( لە نێوان سات ٠٦ بەیانی -٢٠ ئێوارە، لایەنی زۆر ٨ تا ٩ سات لە ڕۆژێكدا، لە پاش ٤ و ٥ ساتەوە بەلایەنی كەمەوە ٣٠ خولەك پشوو) – پاراستنی دایكان (٦ ھەفتە پێش و ٨ ھەفتە پاش منداڵبوون) – پاراستن لە ھەڵاوارن و توندوتیژی – تۆماری كار و مووچەی مانگانە ( بە بەڵگەی نووسراوەوە) – مافی دیتنی پەروەندەی خۆت ( لەتەك ئەندامانی سەندیكا یا پارێزەر) -دەركردن بە نووسراو( بەلەبەرچاوگرتنی ماوە دیریكراوەكان) – بڕوانامەی كار دەستبەجێ پاش دەركردن ( لەتەك یا بەبێ ھەڵسەندگاندن ) – ئازادی سەندیكاكان (ئازادی ڕێكخراوبوون لە ٣ كەسەوە) نیوەكاری (كاری ٤٠٠ ئۆرۆیی) : – بەھرەمەندی لە پشووی ساڵانە ( بەپێی كارێكی تەواو كات) – مافی خۆتۆماركردن لەلای نێوەندی نیوەكار (Knappschaft) كاری كاتی: بەتەواوی ڕیكەوتننامەی كارەكەت بخوێنەوە و لێی وردبەرەوە : چەند سات كاركردن؟ پێویستە لە كوێ كار بكەیت؟ كێ خەرجی ھاتوچۆكردن بۆ سەر كار دەدات؟ ئایا كۆمپانییەكە كەرەستەكانی پاراستن دابین دەكات؟ ئایا ڕێكەوتننامەی كاریی بە كۆمەل، دیاریكراوی لایەنی كەمی كرێ یا یەكسانی لە بژاردنی كرێدا (كرێی یەكسان)ھەیە؟ * وەرگێڕان/ ئامادەكردنی:سەكۆی ئەناركیستانی كوردستان( KAF )
ئیسپانیا: مانگرتنەکان و خۆپیشاندانەکان بەردەوامن
پاش ئەوەی سەرۆکشالیارانی ئیسپانیا لە ڕۆژی ١١/٠٧/١٢ ڕایگەیاند کە دەوڵەت پێویستە بە بڕی ٦٥ ملیارد یورۆی دیكە دەستبگرێیتەوە و پاشەکەوت بکات، تاکو قەرزەکانی دەوڵەت بێنێتە خوارەوە و هەم بۆ ئەوەی کۆمیسیۆنی ئەوروپی و دەسگە دراوییەکانیش متمانە بە دەسەڵات بکەن، کە گوێڕایەڵی ئەوانە و پەیڕەوی پلانەکانی ئەوان دەکات، تاوەکو بڕی ٣٠ ملیارد یورۆی دیكە یارمەتی بانکەکانی ئیسپانیا بدەن، بۆ ئەوەی مایەپوچ نەبن و هەرەس نەهێینن. ئیتر لەو کاتەوە خۆپیشاندانەكان شانبەشانی مانگرتنی کرێیکارانی کانەخەڵوزەکان بەردەوامە و لە زۆر شاردا خەڵکی بەلێیشاو دەڕێنە سەشەقامەکان.
دوێینێ ، ١٩/٧/٢٠١٢ لە ٨٠ شاری ئیسپانیادا خۆپیشاندانی گەورە بەرپاكراون، بەپێی سەندیكای ناوەندی ئیسپانیا لە شاری مەدریددا ٦٠٠ هەزارکەس لەسەر شەقامەکان خۆپیشاندانیان كردووە و تاکو ئەم دەمەوبەیانەش خۆپیشاندان هەر بەردەوام بووە و پۆلیس فیشەکی پلاستیکی بۆ بڵاوەپێیکردنی خۆپیشاندەران بەکارهێیاوە و بەپێی ھەواڵی مییدیاكان گەلێك کەس بریندار بوون.
ھەروەھا ئاوا بڕیارە كە خۆپیشاندانەکان بەردەوام بن، چونکە باجی زیاتر و بێكارکردنی خەڵکی زیاتر و بەرزکردنەوەی نرخی پێیداویستییەکانی ڕۆژانەی خەڵک، لەوە زیاتر قبوڵ ناکرێن، ھەر وەکو خۆیان دەڵێین چارەسەری سێیهەمیان لەبەردەمدا نەماوەتەوە ، کەواتە یا دەبێت ئەوەی دەوڵەت دەیكات، کە مردنێكی لەسەرخۆیە، قبوڵ بکەن یا دەبێت بەرهەڵستی بکەن و بەرامبەر ئەوستەم و هەژاری و بێیدەرەتانییەی کە تیایدا دەژین، ڕاپەڕن.
حقوق خود را بدانید همه کسانی که در آلمان کار می کنند ( با مدارﻛ یا بدون مدارک ) حق برخورداری از این حقوقھا را دارند:
– قرارداد کار نوشته شده (آدرس محل کار، طول مدت كار، حقوق و دستمزد، تعطیلات)
– مرخصی بیماری با پرداخت حقوق( 4 هفته پس از شروع به کار)
– دورەهای استراحت ( حد اكثر 8 – 11 ساعت کار در روز، حداقل 30 دقیقه استراحت در 6 ساعت)
– پرداخت اضافه کاری (با مرخصی و یا پول)
– مرخصی سالانە با پرداخت كامل حقوق (حداقل 24 روز کار تمام وقت، از شروع چھارمین هفته کار)
-امنیت شغلی (تجهیزات حفاظتی شخصی، ایمنی)
-بیمه حوادث شغلی و رفت و آمد
(Berufsgenossenschaft)
– حفاظت از جوانان شاغل (از ساعت 06 – ساعت 20، حداکثر 8 – 9 ساعت در روز، از 4 و 5 ساعت، حد اقل 30 دقیقه استراحت)
– مرخصی زایمان (6 هفته قبل از تولد و 8 هفته پس از آن)
– حفاظت در مقابل تبعیض و خشونت
– دستمزد و لیست ساعت ھای كار (نوشته شده با تمام ساعت كار)
– بازرسی پروندە شخصی( با وکیل یا با اعضاﺀ اتحادیە)
– اخراج کتبی (مطابق با آین نامە مقرر)
– مدرﻛ نوشتە شدە به طور مستقیم پس از پایان قرارداد (با أرزیابی یا بدون أرزیابی)
– آزادی تشکل (آزادی تشكل از 3 نفر)
كار پارە وقت (400 €): – برخورداری از مرخصی (در رابطه با كار تمام وقت)
– حق ثبت نام در دفتر کارهای کوچک (Knappschaft)
کار موقت : کنترل قرارداد:
– چند ساعت كار؟
– جای انجام دادن كار؟
– چە كسی هزینەهای رفت و آمد كار را پرداخت میكند؟
– آیا شرکت تجهیزات محافظت و ایمنی را تأمین میكند؟
– آیا یک قرارداد دستە جمعی، حداقل دستمزد و یا دستمزد برابر (دستمزد مساوی) وجود دارد؟
ترجمە: فوروم آنارشیستھای كوردستان( KAF )
كرێكارانی ڕستنی (المحلة) جێگری پارتی (ئازادی و داد- الحرية والعدالة) دەردەكەن و دەڵێن ” مرسي فەرمانەكانی لە نووسینگەی (الإرشاد)ەوە وەردەگرێت ” كرێكارانی ڕستنی (المحلة) بۆ ڕۆژی دووەم ، درێژەیان بە مانگرتنەكەیان دا و بنكەكانی بەرھەمھێنانی وزەیان لەنێو كۆمپانیدا داخستن و تەزووی كارەبایان لە ئامێرەكان بڕی و وەك نیشانەی بەردەوامی مانگرتنەكەیان كرێكارەكان ئامادەی پیشوازیكردن لە ئەندازیار سعد الحسيني سەرۆكی لیژنەی نەخشەدانان و بودجە لە (ئەنجومەنی گەل)دا و دژی محمد مرسي.
ھەروەھا كرێكارەكان نوێنەری پارتی (ئازادی و داد – الحرية والعدالة) مەحمود تەوفیق لەكاتێكدا كە دەیویست گوێ لە داخوازییەكانیان بگرێت، لەنێو كۆمپانی دەكەنە دەرەوە، ھەروەھا ھێرشێكی توند دەكەنە سەر (محمد مرسي) بە نەرێنی و فەرمانوەرگرتن لە نووسینگەی (الإرشاد) تاوانباریان كرد.
أدرك حقوقك لکل الذين يعملون في ألمانيا – مع أو بدون أوراق – لهم حقوق التالیة:
– العقد العمل المكتوب (مكان العمل، نوع العمل، المدة العمل، الراتب / الأجر، والإجازة السنویة)
– الإجازة المرضية مدفوعة الأجر ( 4 أسابيع من بدء العمل)
– فترات الراحة (الحد الاقصی 8 – 11 ساعات العمل، والحد الادنی 30 دقيقة فی 6 ساعات)
– تعويض عن العمل الإضافي (بالاجازة أو بالمال)
– إجازة السنویة مدفوعة كامل الأجر ( حد الادنی 24 أيام مع الأجر الکامل، من بدء 4 الأسابیع من العمل)
– التأمین الوقایة فی مكان العمل (معدات الحماية الشخصية، والسلامة)
– التأمين على الحوادث المهنية والانتقال ( Berufsgenossenschaft )
– حماية الشباب (من ساعة 06 صباحا الی ساعة 20 مساءا ، كالحد أقصى 8 – 9 ساعات يوميا، من ساعات 4 و 5 الحد الادنی 30 دقيقة استراحة).
– إجازة الأمومة ( 6 الأسابیع قبل الولادة و 8 الأسابیع بعد ذلك)
– الحماية من التمييز والعنف
– الرواتب والبیان الساعات العمل ب(الوثیقة مکتوبة)
– فحص الملف الشخصي (مع المستشار القانوني أو العضو اتحادي)
– الطرد الكتبي ( وفق المواعید والمرسومات المقررة)
– الوثیقة المهنیة، مباشرتا بعد الإنتهاء العقد العمل (مع أو بدون التقیم)
– حرية تكوين النقابة (حرية تنظیم من 3 اشخاص) العمل الجزئي ( 400 €):
– استحقاق من الاجازة السنویة (بالنسبة لدوام كامل الوقت)
– الحق في تسجیل فی المرکز العمل الجزئي ( Knappschaft ) العمل الموقت:
القراءة العقد العمل بدقة:
العنوان المکان العمل؟
الوقت العمل؟ من يدفع تكاليف النقل الیومي؟
هل شركة تتوفر معدات السلامة المهنیة؟
هل یوجد العقد الجماعي، تحدید الحد الأدنى للأجور أو المساواة في الأجور؟ ترجمة من قبل المنتدی الاناركیین كوردستان ( KAF )
A.1.3 بۆ چی ئهنارکیزم به سۆشیالیزمی ئازادیخوازانهش نێو دهبرێت؟
زۆرێك له ئهنارکیستهکان به لهبهرچاوگرتنی سروشتی نهرێیی پێناسهکردنی واژهی “ئهنارکیزم” له ڕابوردوودا، واژهگهلی تریان بۆ پێداگرتن لهسهر پۆزهتیڤبوون و سازێنهربوونی بهکار بردووه. واژه فرهتر بهکاربراوهکان بریتن له “سۆشیالیزمی ئازاد free socialism “ ، “کۆمونیزمی ئازاد free communism “ ، “سۆشیالیزمی ئازادیخواز libertarian socialism ” و “کۆمونیزمی ئازادیخواز libertarian communism “ . بۆ ئهنارکیستهکان، سۆشیالیزمی ئازادیخواز، کۆمونیزمی ئازادیخواز و ئهنارکیزم به کردهوه ههر یهك واتایان ههیه. یا بهو جۆرهی که ڤانزێتی Vanzetti دهڵێت: “ پاش ههموو، ئێمهش سۆشیالیستین وهك سۆشیال-دیموکراتهکان، سۆشیالیستهکان، کۆمونیستهکان و I.W.W ههموو سۆشیالیستن. تهنیا جیاوازی بنهڕهتی نێوان ئێمه و ههموو ئهوانی تر ئهوهیه که ئهوان دهسهڵاتخوازن، بهڵام ئێمه ئازادیخوازین؛ ئهوان باوهڕییان به دامهزراندنی دهوڵهت و میرایهتی خۆیان ههیه؛ ئێمه باوهڕمان به هیچ جۆره میری و دهوڵهتێك نییه.” [Nicola Sacco and Bartolomeo Vanzetti, The Letters of Sacco and Vanzetti , p. 274]
بهڵام ئایا ئهمه دروسته؟ به گهڕانهوه بۆ سهر (American Heritage Dictionary ) بۆمان دهردهکهوێت: ئازادیخواز Libertarian : کهسێك که باوهڕی به ئازادی بیرکردنهوه و کردار ههیه؛ کهسێك که باوهڕی به ئازادی ویست (ئیراده) ههیه.
سۆشیالیزم Socialism : سیستمێکی کۆمهڵایهتی که لهوێدا بهرههمهێنهران، دهسهڵاتی رامیاری و کهرهستهکانی بهرههمهێنان و دابهشکردنیان لهبهر دهستدایه.تهنیا ئهو پێناسهیهی سهرهوه تێکهڵ بکهن و ببینن چی بهدهستهوه دهدات: سۆشیالیزمی ئازادیخوازانه Libertarian Socialism سیستمێکی کۆمهڵایهتی که باوهڕی به ئازادی کردار، بیرکردنهوه و ویست ههیه. سیستمێك که بهرههمهێنهران، تیایدا دهسهڵاتی رامیاری و کهرهستهکانی بهرههمهێنان و دابهشکردنیان لهبهر دهستدایه.
(لهتهك ئهوهشدا دهبێت ئێمه سهرنجه ڕۆژانهییهکانمان بخهینه سهر گهشهنهکردووی رامیاریی که هێشتاکه بهسهر فهرههنگهکاندا زاڵه. ئێمه ئهم پێناسانه تهنیا بۆ نیشاندانی ئهوهی که “ئازادیخوازی” ناکاته “بازار ئازاد“ی سهرمایهداری و “سۆشیالیزم“یش ناکاته خاوهندارێتی دهوڵهتی. ئاشکرایه، که فهرههنگهکانی تر پێناسهی جیاوازیان ههیه – بهتایبهت بۆ سۆشیالیزم . ئهو ئارهزوومهندییه بۆ لێدوان لهسهر پێناسهی فهرههنگهکان بۆ به دواچوونی بێکۆتایی و هۆگریی بێسوودی رامیاریی کراوهیه، بهڵام ئێمه نامانهوێت).
بهڵام، به سهرنجدان له پێكهێنانی پارتی ئازادیخواز Libertarian Party له دهوڵهته یهکگرتووهکانی ئهمهریکا، زۆرێك له خهڵكی پێیان وایه که “سۆشیالیزمی ئازادیخواز” واتایهکی دژه چهمكی ههیه. لهڕاستیدا زۆرێك له “ئازادیخوازان“پێیان وایه که ئهنارکیستهکان ههوڵی ئهوه دهدهن تاکو بۆچوونگهلی “دژه ئازادیخوازی“ی “سۆشیالیزم“ ( بهو جۆرهی که ئهوان وێنای دهکهن) لهتهك ئایدیۆلۆژی پارتی ئازادیخواز، ئامێته بکهن و بهو جۆره بۆچوونگهلی “سۆشیالیزم” “پهسهندتر” بکهن – به واتایهکی تر، ههوڵ دهدهن تاوهکو سیمبولی ئازادیخوازی له ههڵگرانی راستینهی بدزن!
ئهمه زۆر له راستییهوه دووره. ئهنارکیستهکان له دهههی 1850هوه چهمکی “ئازادیخوازی“یان بۆ ناساندنی خۆیان و بۆچوونهکانیان بهکار بردووه. بهپێی مێژووناسی ئهنارکیست ماکس نێتلاو Max Nettlau ئهنارکیستی شۆڕشگێڕ جۆزێف دیاکوا Joseph Dejacque ڕۆژنامهی Le Libertaire, Journal du Mouvement Social ی لهنێوان سالانی 1858تا 1861 له نیویۆرك دهرکردووه. ئهمه له کاتێکدایه که مێژووی بهکاربردنی “واژهی کۆمونیزمی ئازادیخواز” بۆ مانگی نۆڤهمبهری 1880 دهگهڕێتهوه. [Max Netllau, A Short History of Anarchism , p. 75 and p. 145] بهکاربردنی چهمکی “ئازادیخوازی” لهلایهن ئهنارکیستهکانهوه له دهههی 1890 بهدواوه له فهرهنسه به مهبهستی ڕزگاری له دهست یاسای بهربهستکردنی ئهنارکیستهکان لهو سهردهمهدا و ههروهها بۆ بهرگرتن له وێناگهری نیگهتیڤی خهڵك له واژهی “ئهنارکی” پهرهی پێ درا (بۆ نموونه سێباستیان فاور Sebastien Faure و لویس میشێل Louise Michel ڕۆژنامهی ئازادیخواز Le Libertaire یان له ساڵی 1895 له فهرنسه بڵاوکردووهتهوه).لهو کاتهوه بهتایبهت له دهرهوهی ئهمهریکا، واژهی ئازادیخواز به هزر و بزاڤه ئهنارکیستهکانهوه پهیوهسته. نموونهی زیاتر لهو بارهوه، ئهنارکیستهکان له جولای 1954دا له ئهمهریکا کۆمهڵهی ئازادیخوازان The Libertarian Leauge پێکدههێنن، که لهسهر بنچینهکانی ئهنارکۆسهندیکالیزم پێك هاتبوو و تا ساڵی 1965 بهردهوام بوو. بهڵام لهلایهکی ترهوه، پارتی “ئازادیخواز“ی ئهمهریکا، تهنیا له سهروبهری ساڵانی 1970 سهری ههڵدا، ڕێك 100ساڵ پاش ئهوهی که یهکهمینجار ئهنارکیستهکان چهمکی ئازادیخواز بۆ دهربڕینی بیروبۆچوونهکانی خۆیان بهکار بردووه (90 ساڵ پاش بهکاربردنی یهکهمین جاری چهمکی “کۆمونیزمی ئازادیخواز“). بهم پێیه، ئهوه پارتی ئازادیخوازه که که چهمکی ئازادیخوازی “دزیوه” نهك ئهنارکیستهکان. دواتر له بهشی B دا، لهو بارهوه قسه دهکهین، بۆچی بۆچوونهکانی “ئازادیخوازی” سهرمایهداری (ئهوهی که پارتی ئازادیخواز پهسهندییهتی) دژی چهمکهکهیهتی.
بهو جۆرهی که له بهشی I دا ڕوونی دهکهینهوه، تهنیا سیستمی خاوهنداریتی ئازادیخوازانهی سۆشیالیستی Libertarian – Socialist دهتوانێت ئازادییه تاکهکهسییهکان پهڕه پێبدات. پێویست ئهوهش بوترێت، که خاوهنداریتی دهوڵهتی – ئهوهی که “سۆشیالیزم” ناو دهبرێت – بۆ ئهنارکیستهکان بههیچ شیوهیهك سۆشیالیزم نییه. وهك ئهوهی که له بهشی H دا تێی دهگهین، “سۆشیالیزم“ی دهوڵهتی، تهنیا جۆرێکه له سهرمایهداری و هیچ ناوهڕۆکێکی سۆشیالیستی نییه. ههروا که ڕۆدۆلف ڕۆکهر Rudolf Rocker تێبینی کردووه، سۆشیالیزم بۆ ئهنارکیستهکان “ تهنیا پرسی زگتێری نییه، بهڵکو پرسی هێنانه ئارای کهڵچهڕێکه که شوناسی تاکهکهسی و داهێنانی ئازادی کهسهکان دابین دهکات؛ بهبێ ئازادی، بهرهو سهرمایهداری دهوڵهتی خهسێنهر مل دهنێت و تهواوی بیرکردنهوه و ههستی کهسهکان دهکاته قوربانی بهرژهوهندی خهیاڵی گشتی .“ [quoted by Colin Ward, “Introduction” , Rudolf Rocker, The London Years , p. 1]
به سهرنجدان له ڕهچهڵهکی ئهنارکیستی چهمکی “ئازادیخوازی”، کهمن ئهو ئهنارکیستانهی لایان ئاساییه که ببینن ئهم چهمکه لهلایهن ئایدیۆلۆژییهکهوه دزراوه، که شتێکی وا هاوبهشی لهتهك بۆچوونهکانماندا نییه. له دهوڵهته یهکگرتووهکان وهك مورهی بوکین Murray Bookchin تێبینی کردووه “ چهمکی ‘ئازادیخوازی‘ بۆ خۆی، گرفت دهوروژێنێت، بهتایبهت فێڵی هاوتاکردنی ئایدیۆلۆژییایهکی دژه سهروهری لهتهك بزاڤێکی ههوڵدهر بۆ ‘سهرمایهداری بێگهرد‘ و ‘بازارئازاد‘. ئهو بزاڤه ههرگیز ئافهرێنهری چهمکهکه نییه: بهڵکو دهگهڕێتهوه بۆ بزاڤی ئهنارکیستی سهدهی نۆزده و پێویسته بگێڕدرێتهوه بۆ دژهسهروهران … ئهوانهی که ههوڵ دهدهن قسه له دهسهڵاتی خهڵکی وهك گشتێك بکهن، نهك بۆ خۆپهرستی کهسیی، ئهوانهی که ئازادی و خاوهندارێتی کۆمپانیاکان و سوود هاوتا دهکهن“ . بهو جۆره پێویسته ئهنارکیستهکان له ئهمهریکا “بگهرێنهوه بۆ کردهییکردنی نهریتێك، که به هۆی ڕهوایی بازارئازادهوه شێوێنراوه”. [The Modern Crisis , pp. 154-5 وهك ئهوهی ئێمه دهیکهین، بهو جۆره لهسهر بانگهوازکردنی بۆچوونهکانمان به سۆشیالیزمی ئازادیخوانه، بهردهوام دهبین.
بيان من فرع مانشستر للفيدرالية الأناركية في بريطانيا عن حرب غزة الجمعة 9 يناير كانون الثاني 2009 شيء واحد واضح بشكل أكيد فيما يتعلق بالوضع الحالي في غزة : إن دولة إسرائيل ترتكب فظائع يجب إيقافها فورا . مع مئات القتلى و آلاف المصابين , أصبح أكثر وضوحا أن هدف العملية العسكرية , التي جرى التخطيط لها منذ توقيع وقف إطلاق النار الأساسي في يونيو حزيران , هو تدمير حماس بالكامل . يأتي الهجوم بعد الحصار الذي سبب الشلل طوال فترة وقف “إطلاق النار” المفترض , الذي دمر حياة الغزاويين , و دمر البنية المدنية التحتية و خلق كارثة إنسانية سيسعى أي إنسان يملك شيئا من الإنسانية إلى وضع نهاية لها . لكن ليس هذا كل ما يمكن قوله عن الوضع .على كلا طرفي النزاع , فكرة أن معارضة إسرائيل يجب أن تعني دعم حماس و حركة “مقاومتها” هو شائع بشكل خاطئ . إننا نرفض هذه الفكرة تماما .
تماما مثل أي مجموعة أخرى من الحكام , فإن حماس , مثل كل الفصائل الفلسطينية الكبرى , سعيدة و راغبة بالتضحية بالفلسطينيين العاديين لزيادة قوتها . هذه ليست نقطة نظرية ما مبهمة – فحتى اليوم كانت معظم الوفيات في غزة نتيجة للقتال بين حماس و فتح . “الخيارات” التي تقدم للشعب الفلسطيني العادي هي بين رجال العصابات الإسلامية ( حماس , الجهاد الإسلامي ) أو العصابات القومية ( فتح , كتائب شهداء الأقصى ) . أظهرت هذه الجماعات استعدادها لمهاجمة محاولات الطبقة العاملة لتحسين ظروف حياتهم , بالاستيلاء على مكاتب النقابات , و اختطافهم لنقابيين بارزين , و كسر الإضرابات . مثال واضح على هذا هو تدمير إذاعة عمال فلسطين من قبل كتائب شهداء الأقصى , بحجة “إذكاء النزاعات الداخلية” . من الواضح أن “فلسطين حرة” تحت سيطرة أي من هذه المجموعات لن تكون شيئا من هذا القبيل .
كأناركيين , نحن أمميون , نعارض فكرة أن الحكام و المحكومين داخل شعب ما تجمعهم مصالح مشتركة . لذلك يرفض الأناركيون القومية الفلسطينية تماما كما نرفض القومية الإسرائيلية ( الصهيونية ) . لا تمنح الأثنية ( وحدة النسب ) أي حقوق في الأرض , تحتاج إلى الدولة لتفرضها بالقوة . بينما للناس , على الجهة المقابلة الحق في أن تتم تلبية حاجاتهم , و يجب أن يتمكنوا من العيش حيثما يختارون , بحرية .
لذلك فإننا في مواجهة الانقسامات و الخيارات المزيفة التي تطرحها القومية , ندعم بشكل كامل السكان العاديين في غزة و إسرائيل ضد حروب الدولة – ليس بسبب قوميتهم , أثنيتهم أو دينهم , بل ببساطة لأنهم كائنات حية فعلا , تشعر , تفكر , تعاني و تناضل . و يجب على هذا الدعم أن يعني العداء الكامل لكل من يقمعهم و يستغلهم – دولة إسرائيل و الحكومات و الشركات الغربية التي تمدها بالأسلحة , و أيضا كل بقية القوى الرأسمالية التي تسعى إلى استخدام الفلسطينيين الشغيلة العاديين كمخالب في صراعاتهم على السلطة . الحل الوحيد الواقعي هو حل جماعي , يقوم على حقيقة أننا في النهاية و كطبقة , عالمية , لا نملك أي شيء إلا قدرتنا على العمل لصالح الآخرين , و كل شيء يمكن أن نكسبه هو في إنهاء هذا النظام – الرأسمالية – و الدول و الحروب التي يحتاجها .
أن يبدو هذا حلا “صعبا” لا يمنعه من أن يكون الحل الصحيح . أي “حل” آخر يعني دورات لا تنتهي من النزاعات , التي هي ما تمثله القومية , هو ليس بحل على الإطلاق . و إذا كانت هذه هي القضية , فإن حقيقة أنه “أكثر سهولة” لا علاقة له بالموضوع . هناك قطاعات من المجتمع الفلسطيني لا تخضع للحكام المحتملين – الاحتجاجات التي تنظمها لجان القرى في الضفة الغربية على سبيل المثال . إنهم يستحقون دعمنا . مثل أولئك الذين في إسرائيل الذين يرفضون أن يحاربوا , و الذين يقاومون الحرب . لكن ليست المجموعات التي تدعو الفلسطينيين ليذبحوا نيابة عنهم من قبل واحد من أكثر الجيوش تفوقا في العالم , و الذي يهاجم المدنيين بكل رغبة على الطرف الآخر من الحدود .
مهما كان من يموت , فإن حماس و دولة إسرائيل ستنتصران .
ھەزار كرێكاری ڕست و چنینی المحلة ی میسر درێژە بە مانگرتنەكەیان دەدەن، پاش پیوەستبوونی شیفتی سێیەم و ئەنجوومەنێكی ٣٠٠ كرێكاری بۆ پاسەوانی كارخانە.. داواكارییە سەرەكییەكانی مانگرتنەكەیان بریتین لە : زیادكردنی لایەنی كەمی كرێ بۆ ١٥٠٠ جونەی، بەرەنگاری گەندەڵی و دەركردنی گەندەڵان و یەكێتی كرێكاران دەكەن
A.1.2 ئهنارکیزم چی دهگهیێنێت؟
به پێی دهربڕینی پیتهر کرۆپۆتکین ، ئهنارکیزم “ سیستمێکی بێ میرایهتییه له سۆشیالیزم “ [Anarchism , p. 46] به واتایهکی تر، “ ئهنارکیزم به واتای ههڵوهشاندنهوهی بههرهکێشی مرۆڤ له لایهن مرۆڤهوه، که ههمان ههڵوهشاندنهوهی خاوهندارێتی تایبهتی (لهوانه سهرمایهداری) و میرایهتییه.” [Errico Malatesta, Towards Anarchism,” , p. 75]
لهبهر ئهوه، ئهنارکیزم تیئۆرییهکی رامیارییه و ئامانجی پێكهێنانی کۆمهڵگهیهکه بهبێ پێکهاتهی قوچکهیی رامیاریی، ئابووریی و کۆمهڵایهتیی. ئهنارکیستهکان پاگهندهی ئهوه دهکهن، که ئهنارکی، بێ سهروهر، فۆرمی گونجاوی سیستمێكی کۆمهڵایهتیی و بۆ سوودوهرگرتن لهوپهڕی ڕادهی فراوانی ئازادی تاکهکهسی و یهکسانی کۆمهڵایهتیی لهباره. لهبهر ئهوهی خوازیاری بهدیهێنانی ئامانجگهلی ئازادی و یهکسانی وهك ئاڵوگۆڕیكی پشتیوانی خۆین. یا بهو جۆرهی که باکونین له دهربڕینه بهناوبانگهکهی خۆیدا دهڵێت:
“ ئێمه بهو بڕوایه گهیشتووین که ئازادی بهبێ سۆشیالیزم واته ستهم و ناداروهری و سۆشیالیزم بهبێ ئازادی واته کۆیلهتی و دڕندهیی.“ [The Political Philosophy of Bakunin , p. 269]مێژووی کۆمهڵگه مرۆییهکان ئهم پرسهی سهلماندووه، که ئازادی بهبێ یهکسانی، ئازادییه بۆ دهسهڵاتداران، یهکسانیش بهبێ ئازادی له توانادا نییه و ئاراستهکردنه بهرهو کۆیلهتی.
ئهگهر چی جۆرگهلی جیاواز له ئهنارکیزم ههن( له ئهنارکیزمی تاکگهرا individualist anarchism وه بگره تا ئهنارکۆکۆمونیزم communist-anarchism… بۆ زانیاری زیاتر بنواڕنه بهشی A.3) ههموویان دوو خاڵی هاوبهشیان له ناوهڕۆکی خۆیاندا ههڵگرتووه؛ دژایهتی لهتهك میرایهتی و دژایهتی سهرمایهداری. به قسهی ئهنارکیستی تاکگهرا بهنیامین توکهر Benjamin Tucker ئهنارکیزم پێ لهسهر “ ههڵوهشاندنهوهی دهوڵهت و نههێشتنی قازانجخۆری؛ میرایهتی مرۆڤ بهسهر مۆرڤ و بههرهکێشی مرۆڤ لهلایهن مرۆڤهوه” دادهگرێت [cited by Eunice Schuster, Native American Anarchism , p. 140] تهواوی ئهنارکیستهکان به ئهندازهی دهوڵهت و میرایهتی، سوود، بهرتیل و کرێ وهك قازانجخۆری دهبینن و لهتهكیان و ئهو ههلومهرجهی که دهیانهێنێته بوون، دژایهتی دهکهن.
به شێوهیهکی گشتی، بهپێی دهربڕنی ل . سوزان براون L. Susan Brown له چوارچێوهی “بهستهرێکی هاوبهش“ ئهنارکیزم “ ڕسواکردنی ههموو پایهبهندییهکی قوچکهیی و پاوانخوازیییه، لهبهرامبهردا ئارهزوومهندی خهباتکردنه بۆ ئازادی تاکایهتی مرۆڤ.“ [The Politics of Individualism , p. 108] بۆ ئهنارکیستهکان، تاوهکو مرۆڤ بۆ میرایهتی یا دهسهڵاتی سهرمایهدار ملکهچ بێت، ناتوانێت به ئازادی بگات. بهو جۆرهی که ڤۆلتارین دێ کلێیر Voltairine de Cleyre به کورتی دهری دهبڕێت: “ ئهنارکیزم … له توانادابوونی کۆمهڵگهیهك فێردهکات، که پێداویستی یهك به یهکی مرۆڤهکان تێیدا دابین کراوه و پهروهردهی تهواوی هۆشیی و جهستهیی سهردێڕی ژیانی ههمووانه … ئهنارکیزم فێرمان دهکات، که دهزگهی نادادوهرانه و ستهمگهرانهی بهرههمهێنان و دابهشکردنی ههنووکهیی، دهبێت لهنێو ببرێت و لهلایهن سیستمێکهوه شوێنی بگیردرێتهوه، که بهبێ پێداویستبوونی خاوهنکار که کرێکار ناچار دهبێت بهشی زۆر له بهرههمی خۆی بهو بفرۆشێت، ئازادی کارکردن بۆ ههمووان دابین دهکات … له مرۆڤی گوێرایهڵ، مرۆڤی ناڕازی دهئافرێنێ و له یاخیبووی نائاگا، نارازی هوشیار پهردهوهرده دهکات … ئهنارکیزم له دویی بهئاگاهێنانهوهی ههستی هوشیاری مرۆییهوهیه بهرامبهر به ستهم و نادادوهری، ههستێك بۆ درێژهدان به جهنگی بێکۆتایی دژی سهرمایهداری و دهوڵهت، ههستێك که خوازیاری کۆمهڵگهیهکی باشتره.“ [Anarchy! An Anthology of Emma Goldman’s Mother Earth , pp. 23-4]
بهم جۆره، ئانارکیزم تیئۆرییهکی رامیارییه، که لایهنگری پێکهێنانی ئهنارکی، کۆمهڵگهیهکی پشتبهستوو به بنهمای بهو پهڕی “بێ فهرمانڕهوایی”ه. بۆ گهیشتن بهم ئامانجه “ ئهنارکیستهکان وهك تهواوی سۆشیالیستهکان بڕوایان وایه، که سهردهمی خاوهندارێتی تایبهتی زهمین، سهرمایه و کهرهستهکانی بهرههمهینان بهسهر چووه و سزاوار به لهناوچوونه. ئهوهی که کهرهستهکانی بهرههمهێنان دهبێت دارایی هاوبهشی کۆمهڵگه بن و هاوبهش لهلایهن بهرههمهێنهرانی سامانهوه بهڕێوه ببرێن. ئهنارکسیتهکان ئهوه ڕادهگهیێنن که ڕێکخستنی ئایدیالی ڕامیاریی کۆمهڵگه کاتێك دێته بوون، که کارگێریی میری تا کهمترین ئاست دابهزیبێت …. ههروهها ئهوهی که دوائامانجی کۆمهڵگه هێنانهخوارهوهی کاروباری میرییه تا ئاستی نهبوون. ئهمه ههمان کۆمهڵگهی بێ میرایهتی – ئهنارکی-یه.“ [Peter Kropotkin, Op. Cit. , p. 46]
بهم جۆره ئهنارکیزم ههم پۆزهتیڤه و ههم نیگهتیڤ. کۆمهڵگهی ههنووکهیی شی دهکاتهوه و لێك دهداتهوه و ڕهخنهی ئاراسته دهکات. بهڵام له ههمان کاتدا تێڕوانینی نوێ بۆ کۆمهڵگهی داهاتوو دهخاته ڕوو؛ کۆمهڵگهیهك که پێداویستییه تایبهتهکانی مرۆڤ، ئهوانهی که کۆمهڵگهی ههنووکهیی نکۆڵییان لێ دهکات، بهوپهڕی ڕاده دهگهیێنێت. ئهو پێداویستییانهی که له بنهڕهتدا ئازادانه و یهکسانیخوازانه و هاوپشتییانهن، له بهشی A.2 .فرهتر ڕوون دهکرێنهوه .
ئانارکیزم شیکردنهوه و لێکدانهوهی ڕهخنهگرانه لهتهك هیواکان ئامێته دهکات، یا بهو جۆرهی که باکونین (له ڕۆژانی ئهنارکیستی پێشوویدا ) پهنجهی بۆ ڕادهکێشێت، “ پاڵنهری وێرانکردن، پاڵنهرێکی ئافهرێنهره.“ کهس ناتوانێت کۆمهڵگهیهكی باشتر چێ بکات بهبێ ئهوهی دهرکێکی دروستی له کهموکوڕی و گرفتهکانی کۆمهڵگهی ههنووکهیی ههبێت.
ههروهها پێویسته پێ لهسهر ئهوه داگرین که ئهنارکیزم واوهتر له شیکردنهوه و لێکدانهوه و خستنهڕووی وێناگهری کۆمهڵگهی تازهیه. ئهنارکیزم ڕیشهی له خهباتدایه؛ خهباتی کهسی چهوساوه بۆ ئازادی. به واتایهکی تر، ئهنارکیزم ڕێگهیهکی تازهیه بهرهو کۆمهڵگهی پشتبهستوو به پێداویستییهکانی مرۆڤ، نهك دهسهڵات، دهخاته ڕوو و ههروهها شوێنهکانی گۆی زهمین له پێش سوودهوه دادهنێت. وهك یهکێك له ئهنارکیستهکانی سکۆتلهنده ستوارت کریستی Stuart Christie دهڵێت:
“ ئهنارکیزم بزاڤێکه بۆ ئازادی مرۆڤ. وهك سهلماوه، دیموکراتیك و یهکسانیخوازه … ئهنارکیزم وهك خهباتی راستهوخۆ لهلایهن چهوساوهوه له دژی چهوسانهوه و ستهم و بههرهکێشی دهستی پێ کردووه و بهو جۆرهش بهردهوام دهبێت. دژی پهرهپێدانی دهسهڵاتی میریی و ڕێسا و مۆرکه کوشندهکانی خاوهندارێتی تایبهتی و چاوچنۆکی تاکایهتییه. ئهم دووانه – پێکهوه یا بهتهنیا- تهنیا بهرژهوهندی ژمارهیهکی دیاریکراو لهسهر بهرژهوهندی کهسانی تر دابین دهکهن.“ ئهنارکیزم ههم تیئۆری و ههم کردهیه بۆ ژیان. له ڕووی فیلۆسۆفییهوه، ئهنارکیزم ئامانجی بهدیهێنانی باڵاترین پلهی تهبایی نێوان کهسهکان، کۆمهڵگه و سروشته. بهکردهوه، ئامانجی ئهنارکیزم بهو جۆرهیه، که ئێمه بهخۆمان کۆمهڵگه وهها ڕێکی بخهین و بژین، که ڕامیارکاران، میرایهتییهکان و دهوڵهتهکان، ئهرکهکانیان بکهینه شتێکی زیاده و ناپێویست. له کۆمهڵگهیهکی ئهنارکیستیدا، کهسهکان بهڕێزی بهرابهرانه له کۆبوونهوه ناسهپێنراوهکاندا (بهبێ پهیوهندی سهرۆك و نۆکهر) ڕێكخراو دهبن و کهرهستهکانی بهرههمهێنان و دابهشکردن هی ههمووان دهبن.
“ئهنارکیستهکان کهسانی خهیاڵپهروهری پشتبهستوو به بنچینهی دابڕاو و بیرکردنهوهی گۆشهگیرانه نین… ئهنارکیستهکان ئهوه باش دهزانن، که کۆمهڵگهیهکی باڵا (پێرفێکت) له دواڕۆژدا سهرکهوتوو نابێت. له ڕاستیدا، خهبات لهو پێناوهدا بۆ ههمیشه بهردهوام دهبێت! لهتهك ئهوهشدا، ئهوه تێڕوانینه که پشتیوانیهك بۆ خهبات دژی شتهکان وهك ئهوهی که ههن دهستهبهر دهکات و شتگهلێك که دهبێت ببن…
“سهرهنجام، ئهوه خهباته که ئهنجام دیاری دهکات. پێشکهوتن بهرهو کۆمهڵێکی بهکهڵكتر، دهبێت به دژایهتی و وهستانهوه له بهرامبهر ههر جۆره ناداروهری و چهوسانهوهیهك دهست پێ بکات. به شێوهیهکی گشتی، ئهمه به واتای دژایهتیکردنی ههموو جۆره بههرهکێشییهك و خهبات دژی ڕهوایهتی ههر جۆره فهرمانڕهواییهکی سهپێنراو. ئهنارکیستهکان ئهگهر تهنیا بیرکردنهوهیهکی نهگۆڕ که ههیانه، ئهوهیه که کاتێك که خووگرتن به خۆدانهدهست ڕامیاران و ئایدیۆلۆژیبازان لهنێو بچێت، کاتێك که بهرهنگاری لهبهرامبهر دهسهڵاتخوازی و بههرکێشی سهرههڵدهدات، ئهو کاتهیه که خهڵکی ئاسایی توانای بهڕێوهبردنی تهواوی بوارهکانی ژیانی خۆیان، ئازادانه و دادوهرانه، له ههر سهردهم و شوێنێکدا دهبێت.
“ئهنارکیستهکان له دهرهوهی خهباتی جهماوهری نین و ئامانجیان زاڵبوون بهسهر ئهو خهباتهدا نییه. ئهوان ههوڵ دهدهن تاوهکو بهپێی توانا و به شێوهی کردهیی ئهوهی له توانایاندایه له بهرزکردنهوهی ههستی خۆپهروهردهکردنی خۆیی کهسهکان و به پهرهدان به هاوپشتی گروپیی، کۆمهك و هاریکاری بکهن. دهکرێت بیرکردنهوه و بۆچوونگهلی ئهنارکیستی به خوازیاریی پهیوهندی خۆبهشانه، یهکسانی و هاوتایی له بڕیاردانهکاندا، هاوئامانجی و ڕهخنهگرتن له تهواوی شێوهکانی دهسهڵاتداری و فهرمانڕهوایی و له بزاڤه فیلۆسۆفی، کۆمهڵایهتی و شۆڕشگێڕییهکان، لهبهرچاو بگرین.“ [My Granny made me an Anarchist , p. 162-3]
ئهنارکیستهکان دهڵێن، که ئهنارکیزم به جۆرێکی ساده دهربڕی توانایی ئێمهیه بۆ ڕێکخستنی خۆمان و بهڕێوهبردنی کۆمهڵگه بهبێ پێویستی خاوهکاران و ڕامیارکاران. ئهنارکیزم ڕێگه به چینی کرێکار و کهسانی تری چهوساوه دهدات هوشیاری بهدهست بهێنن و پێ لهسهر بهرژهوهندییهکانی خۆیان داگرن و خهبات بۆ شۆڕشاندنی کۆمهڵگه وهك گشتێك بکهن. تهنیا به ئهنجامدانی ئهمه، ئێمه دهتوانین کۆمهڵگهیهکی گونجاو بۆ مرۆڤ و ژیان تێیدا بهدی بهێنین.
ئهنارکیزم فیلۆسۆفییهکی دابڕاو نییه. بۆچوون و تێڕوانینی ئهنارکیستی ڕۆژانه دهخرێنه پای جێبهجێبوونهوه. ههر کات، که مرۆڤی چاوساوه بۆ بهدهستهێنانی مافهکانی ڕاپهڕێت، بۆ ئازادی خۆی ههنگاو بنێت، هاوپشتی و ههرهوهزی پیاده بکات و خۆی بهبێ خاوهنکار و ڕابهر ڕێك بخات، لهوێدا گیانی ئهنارکی بهرجهسته دهبێت. ئهنارکیستهکان تهنیا له ههوڵی ئهوهدان تاوهکو ئهم حهزه ئازادیخوازانهیه بههێز بکهن و پهرهی پێ بدهن. بهو جۆرهی که له بهشی (J) دا لهبارهیهوه فرهتر قسه دهکهین. ئهنارکیستهکان بیرکردنهوه و بۆچوونهکانی خۆیان به ڕێگهی جۆراوجۆر لهنێو دهروونی سیستمی سهرمایهداریدا دهخهنهگهڕ تا گۆڕانی لهبارتر دهکهن و کاتی ئهوه دێت که بۆ ههمیشه لهنێو ببرێت. له بهشی ( I) دا قسه لهسهر ئهوه دهکهین که ئامانجی ئێمه جێگرتنهوهیهتی به چی یا ئامانجی ئهنارکیزم چییه.
ڕێنیشاندەری بابەتەکان
www.facebook.com/anarkistan.net ***** sekoy-anarkistani-kurdiy-zman@riseup.net ***** https://i-f-a.org
Anarkistan ئەنارشیستان 
پێویستە لە ژوورەوە بیت تا سەرنج بنێریت.