06/11/2022

لە مێژوی دروستبوونی بەشی تەندروستی نیشتمانی کە لە 05/07/1948 دا بوو، بۆ یەکەم جار زیاتر لە 300 هەزار نێرس پێش هاتنی کریسمس مان دەگرن.

نقابەکەیان دەڵێت لەوەتەی پارتی پارێزگاران لە ساڵی 2010 دەسەڵاتیان گرتووەتە دەست، مووچەی بەشێک لە پەرستارانی [ نێرس]  بەئەزموون لە ڕووی ڕاستەقینەوە بە ڕێژەی 20% دابەزیوە ئەوان داوای زیادکردنی بە ڕێژەی لە سەدا 15یان کردوە واتە لە سەدا 10 بۆ بەرزبوونەوەی هەڵاوسانی پارە و لە سەدا 5ی زیاتریش.    ئەمە لە کاتێکدا کە حکومەت تەنها  لە سەدا 4ی موچەیانی لە مانگی ئازاری ئەمساڵەوە  زیادکردووە. .

نقابەی ئەم نێرسانە دەڵێت زیاتر لە 40،365 نێرس هەر ئەمساڵ تاکو مانگی حوزەیران کارەکانیان بەجێهێشتووە.  هەروەها دەڵیت  ژمارەیەکی زۆر لە ستافەکان – چ دامەزراوانی بە ئەزموون و چ دامەزراوانی نوێ – بڕیار دەدەن کە ناتوانن داهاتوویەک لە پیشەکەیاندا ببینن کە بەهای نەبێت و مامەڵەی دادپەروەرانەی لەگەڵدا نەکرێت.

هاوکاتیش نقابەی یونیسۆن کارتی دەنگدا بۆ 350  هەزار کارمەندی بەشی تەندروستی کە بریتین لە کرێکارەکانی خەستەخانەکان ، نێرسەکان، فریاگوزاری و کرێکارانی پاککەرەوە،  سەبارەت بە دەنگدان لە ئینگلتەرا و وێڵز و ئێرلەندای باکوور دەنێرێت. دەنگدەران دەبێت هەتا کۆتایی ئەم مانگە دەنگەکانیان بدەن. لەگەڵ ئەمانەشدا پزیشکە نوێیەکان دەنگیان بە دەنگدان لە مانگی یەکدا داوە.

بەپێی پرۆتۆکۆڵەکانی دەوڵەت لە مانگرتنەکاند دەبێت هەندێك لە نێرسەکان و دکتۆرەکان مان نەگرن و دەوام بکەن  وەکو بەشی چارەسەری ئیمێرجنسی ، ئیسعاف و فریاگوزاریی و چارەسەرە بەپەلەییەکان و ڕێکارەکانی دەستنیشانکردنی بە پەلەی نەخۆشییەکان .  ئەمانە دەوام دەکەن.

بە گوێرەی بەندێكی دژە نقابە کە لە سەردەمی تاچتەردا بوو بەیاسا، لە ئینگلتەرا و سکۆتلەندا و وێڵز  دەبێت لانیکەم لە سەدا 50ی دەنگەکان دەنگیان دابێت و بەشداربووبن لە پرۆسەی دەندگدانەکەدا،  لەوانەش دەبێت زۆرینەیان دەنگی بە مانگرتن  دابێت تاکو مانگرتنەکەیان یاسایی بێت ، دەنا حکومەت بۆی هەیە ئەوەی بییەوێت بەرانبەریان بیکات.

06/11/2022

زیاتر لە 100 خۆپیشاندەر، بە پۆشاکی سپییەوە، ڕۆژی شەممە، دوێنێ، 05/11 ،  چوونە ئەو زۆنەی کە فڕۆکە تایبەتەکانی تێدا ڕاگیراوە، ئەمەش لە چوارچێوەی ڕۆژێک لە خۆپیشاندانەکانی ناو فڕۆکەخانە و دەوروبەری کە لەلایەن گروپە ژینگەپارێزەکانەوە ڕێکخرابوو.

Dewi Zloch، کە لە گروپی گرین پیسە و یەکێكە لە ڕێکخەرەکانی کەمپەینەکە کە گروپەکەیان  یەکێکە لە گروپەکانی بەشداربوو، وتی: ئێمە دەمانەوێت گەشتی کەمتر و شەمەندەفەری زیاتر و قەدەغەکردنی گەشتی کورت مەودای ناپێویست و فڕۆکەی تایبەتی جێت ڕووبدات . گروپی گرینپیس دەڵێت، فڕۆکەخانەکە  گەورەترین سەرچاوەی دەردانی دووەم ئۆکسیدی کاربۆنە لە هۆڵەندا و ساڵانە 12 ملیار کیلۆگرام کاربۆن دروستدەکات.

هەروەها گروپی  “یاخیبوون لە  لەناوچوون” بەشدار بوون لەو چالاکییەدا و  سەدان خۆپیشاندەری دیکە لە هۆڵی سەرەکی فڕۆکەخانە و دەوروبەری دروشمی  ” بەکارهێنانی فڕۆکە سنووردار بکەن و قیتار زیاتر بکەن ”

ئاژانسی فرانس پرێس بڵاویکردەوە، نزیکەی سێ کاتژمێر دوای دەستپێکردنی ناڕەزایەتییەکە، پۆلیسی سنوور دەستی بە دەستگیرکردنی چالاکوانان کرد، کە هەندێکیان دوای ئەوەی بەشێوەیەکی پاسیڤ بەرەنگاری دەستگیرکردن بوون، ڕاکێشران بۆ پاسە چاوەڕوانکراوەکان.

حکومەتی هۆڵەندا لە مانگی حوزەیراندا پلانەکانی ڕاگەیاند بۆ ئەوەی گەشتە ساڵانەیەکانی فڕۆکەخانەکە کەم بکاتەوە بۆ 440 هەزار گەشت ، کە نزیکەی 11% لە خوار ئاستی ساڵی 2019ەوەیە، ئەمەش بەهۆی پیسبوونی هەوا و نیگەرانییەکانی کەشوهەوا.

05/11/2022

بڕیارە لە چەند هەفتەی داهاتوودا کرێکارانێك کە لە بواری چێشتلێنان و کاروبارەکانی دیکەی و بواری پاککەرەوە کە لە کەرتەکانی هەندێك لە بزنسدا کار دەکەن  لە لەندەن لەسەر زیادکردنی  مووچە و تەندروستی و سەلامەتی سەر کار و مانبگرن .  ئەمەش  دوای ئەوەی کە هەندێك لە ئەندامانی سەندیکاکان ڕایانگەیاندووە کە ڕۆژانە ژەمێك لە نانخواردنیان بواردووە چونکە توانای کڕینی خۆراکیان نەبووە.

 ئەندامانی سەندیکای خزمەتگوزاریی گشتی و بزنس کە لە وەزارەتی بازرگانی و وزە و ستراتیژی پیشەسازی (BEIS) کاردەکەن، دوای ئەوەی کە گفتوگۆیان لەگەڵ خاوەنکارەکاندا  بێ ئەنجام بوو لە چارەسەرکردنی کێشەکانیاندا بڕیاریان دا  بۆ ماوەی پێنج ڕۆژ مان بگرن.

سەراپای ئەم کرێکارنەی کە وەرقەی دەنگدانەکانیان گەڕاندۆتەوە لە سەدا 75 ن لە سەدا 100یان، دەنگیان بۆ مانگرتنەکە داوە کە بڕیارە لە ڕۆژانی  16، 23 و 30ی ئەم مانگە و ڕۆژانی 7 و 14 ی مانگی یەکی ساڵی ئایندەشدا جارێکی دیکە مانبگرنەوە .

سکرتێری گشتی نقابەکەیان ، مارک سێروتکا، وتی: “ڕاپرسییەکی ئەم دواییە دەریخست کە یەک لەسەر سێی ئەندامەکانمان ژەمێك خواردنیان نەخواردووە  چونکە توانای کڕینی خۆراکیان نەبووە، بۆیە هیچ شتێکی سەرسوڕهێنەر نابێت ئەگەر ئەمان  ماندوونەناسانە خۆیان نان دروست دەکەن بۆ کەسانی دیکە  و خزمەتیان دەکەن کەچی خۆیان ژەمێك خواردن ببوێرن لەبەر نەبوونیان بۆیە داوا دەکەین  کە بەرزکردنەوەی مووچەیان لە سەرووی هەڵاوسانی پارەوە بێت  بۆ ئەوەی یارمەتیان بدات لە قەیرانی تێچووی ژیانی ئێستا و ئایندەشیانا.”

لە لایەکی دیکەوە دوێنی،ڕۆژی هەینی، سەدان کرێکاری فڕۆکەخانەی هیسڕۆ، کە گەورەترین فڕۆکەخانەی بریتانیایە  مانگرتنیان بۆ ماوەی سێ ڕۆژ  لەو کاتەی کە یاری کاسی جیهانی  لە قەتەردا دەکرێت ڕاگەیاند.

05/11/2022

نقابەی کرێکارانی RMT کە بڕیار بووە ئەمڕۆ شەمە و ڕؤژی دووشەمەو چوارشەمە، واتە ڕۆژانی 5 و 7 و 9 ی ئەم مانگە مانی 24 سەعاتی بگرن لەسە ئامادەبوونی کۆمپانیاکانی شەمەنەفەرەکان کە ئامادەن وتووێژی پێشمەرج بکەن و ئەوەی کرێکارانیش داوایان کردووە ڕازی بن پێی ،  مانگرتنەکانیان لە ئێستادا ڕاگرت .

هاتنەپێشەوەی کۆمپانیاکان بۆ وتوو وێژو ڕازیبوون بە زێدەکرێ سەرکەوتنێکی گەورەیە بۆ کرێکارەکان و وزەدەر و هاەندەرێکی زۆر گەورەشە بۆ باقی کرێکارانی بەشەکانی دیکە کە لەمانگرتندان یاخود دەیانەوێت مانبگرن .

گەرچی مانگرتنەکە ڕاگیراوە بەڵام ئەمڕۆ ، شەمە ، هەر نیمچە مانگرتنێکە کە زۆربەی شەمەنەفەرەکان کارناکەن بەهۆی ئەوەی کە بڕیارەکەی کۆمپانیاکان  دوێنێ ئێوارە درەنگێك بە نقابە گەیشت.

سکرتێری گشتی RMT، مایک لینچ، وتی هەڕەشەی چالاکیی مانگرتن و بەهێزی هەڵمەتی سەندیکاکە “وایکردووە خاوەنکارانی شەمەندەفەر ئاوەزیان تێبگەڕێتەوە.”  ئاماژەی بەوەشکرد، هەمیشە ویستومانە یەکلاییکردنەوەیەکی دانوستانکاری دەستەبەر بکەین و ئەوەش ئەوەیە کە لەم قۆناغەی داهاتووی گفتوگۆ چڕەکاندا بەردەوام دەبین لە پاڵنانی ئەولەویەتمان ئەندامەکانمانە، و کاردەکەین بۆ دەستەبەرکردنی گرێبەستێک لەسەر ئاسایشی کار و بەرزکردنەوەی مووچەی شایستە و بارودۆخی کارکردنی باش.   ئاماژەی بەوەشکردووە، “دەنگدانەوەی دووبارەمان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ دەمێنێتەوە و ئەگەر ناچار بین لە ماوەی شەش مانگی داهاتوودا بۆ دەستەبەرکردنی گرێبەستێک هەنگاوی مانگرتن بگرینەبەر، ئەوا دەیکەین”.

هاوکاتیش تیم شۆڤێلەر، سەرۆکی دانوستانکاری تۆڕی شەمەندەفەر، وتی دڵخۆشە کە چالاکیی مانگرتنی  پیشەسازی نیشتمانی شەمەندەفەر هەڵوەشاوەتەوە بەڵام ئاماژەی بەوەشکرد کە زۆر درەنگ بووە بۆ ئەوەی ڕێگری لە کاریگەرییەکانی خزمەتگوزارییەکانی ڕۆژانی شەممە و دووشەممە بکرێت.  هەروەها وتینسی  ، “ئاگاداری زۆر درەنگ بەو مانایەیە کە خزمەتگوزارییەکان بۆ سبەی ناتوانرێت بگەڕێندرێنەوە و لەڕادەبەدەر سنووردار دەمێننەوە، و لەکاتێکدا ئێمە و هاوبەشەکانی کۆمپانیای شەمەندەفەرەکەمان، لە کۆتایی هەفتەدا بەبێ وەستان کاردەکەین بۆگێڕانەوەی خزمەتگوزارییەکان بۆ دووشەممە”

وەزیری گواستنەوە، مارک هارپەر، وتی “زۆر دڵخۆش دەبێت” بە چاوپێکەوتن لەگەڵ سەرکردەکانی سەندیکاکان، وتی مانگرتنە هەڵوەشێنراوەکان “پێشهاتێکی ئەرێنین بۆ سەرنشینانی سەرەوە و خوارەوەی وڵات“. ئاماژەی بەوەشکرد: “ئەوە زۆر گرنگە سەندیکاکان و خاوەنکارەکان بەردەوام بن لە گفتوگۆکانیان و پێکەوە کاربکەن بۆ گەیشتن بە چارەسەرێک.”

ئەمە لە کاتێکدا کە وەزیری پێشو ئامادە نەدەبوو لەگەڵ نقابەدا دانیشێت ، نەك هەر ئەوەش بەڵکو ڕێگریش لە کۆمپانیاکان لە دانی کرێیەکی سایشتە بە کرێکارەکان .

لە لایەکی دیکەوە کرێکارانی بەرید و گواستنەوەی پۆست و پەیوەندییەکان  ئەوانیش کە بڕیارە لە 24 و 30ی ئەم مانگەدا مانبگرن ئێستا سەرۆکی گشتی دائیرەکە ، ڕۆیەڵ مەیل، داوای لیدوانی چڕوپڕ دەکات لەگەڵ نقابەدا بۆ کۆتاییهێنان بە ناکۆکییەکان و هەڵوەشاندنەوەی مانگرتنەکان .وتەبێژی ڕۆیاڵ مەیل وتی: ڕۆیاڵ مەیل و نقابە  دان بەوەدا دەنێن کە زۆر گرنگە بۆ داهاتووی کۆمپانیاکە و ئاسایشی کاری درێژخایەنی کارمەندەکانی، بگەینە ڕێککەوتن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی ئێستای مووچە و گۆڕانکاری  “ئێستا ماوەی چڕ و پڕی دانوستان لەسەر هەموو لایەنەکانی مووچە و گۆڕانکاری دەبێت، کە لەلایەن کۆمپانیای ئاکاسەوە ئاسانکاری بۆ دەکرێت، لە دووشەممە 7ی تشرینی دووەم تا سێشەممە 15ی تشرینی دووەمدەخایەنێت.”

04/11/2022

شەقام و بۆشایی بەردەمی قوتابخانەیەکی سەرەتایی لە یەكێک لە شارەوانییەکانی ڕۆژهەڵاتی لەندەن ، لە لایەن شارەوانییەوە تێکدەدرێت و شەقامێکی دیکەی لێ دروستدەکرێت.

سەرۆکی شارەوانی دەیەوێت شەقامی قوتابخانەکە لاببات، لەوانەش داخستنی ڕێگاکانی دەوروبەری لە کاتی چوونی قوتابیان و بەربوونیاندا.

وێنەیەك لە وێنەکان هی شەقامەکەیە کە لەوە دەکات شارەاوانی لەژێر فشاری بەکاربەرانی سەیارەدا بیەوێت کە شەقامەکە فراوانتر بکات و ڕێگاش بە هەومو جۆرە سەیارەیەك بدات کە پێیدا برۆن .

شارەوانی لەترسی نارەزایی باوکان و دایکان و قوتابییەکان ئێوارەی 4 شەمە کە مەکتەبە تەواو بوو و تاریك داهات تیمێکی ئامادەکراوی نارد بۆ تێکدانی شەقامەکە.  بەڵام هەر ئەوەندەی دایکێک بینی قووی کرد بە دایکان و باوکانی تردا لەگەڵ مدناڵەکانیانا و هاتنە بەردەم ئیشکەرەکان چالاکی ڕاستەوخۆیان ئەنجام دا  تاکو بیانوەستێنن .

ئەو دایکە دەڵێیت ، “ئیشکەرەکان کەرەسە و ئامراز و  بارهەڵگرێکی گەورەیان هەبوو و دەیانویست سیاجەکان تێکدەن بەڵام ئێمە کەوتینە ڕێگاکە، سەرکەوتینە سەر بەربەستەکان و دواتر وەستان چونکە کارکردنیان  زۆر مەترسیدار بوو بۆیان“.

ئەو دایکە ئاماژەی بەوەشکردووە، “ئەمە یەکێکە لە پیسترین شوێنەکانی لەندەن. منداڵانی تاوەر هاملێتس [ ناوی شارەوانییەکەی] توانای سییەکانیان کەم دەبێتەوە بەهۆی ئاستی بەرزی پیسی کاربۆنەوە. لێرە ژمارەی خاوەن سەیارە / ئۆتۆمبێلمان زۆر کەمە، بەشێکی زۆری هاتوچۆی بەیانیان لێرە ئەو کەسانەن کە بە ئۆتۆمبێل دەڕۆن بۆ سەرکار .  ئاماژەی بەوەشکردووە، “شەقامەکە زۆر تەسکە.  پێش ئەوەی کە ئەم سۆشتە و جۆری شەقامەکە  ئاوا بێت هەموو بەیانیان و پاشنیوەڕۆ سەدان منداڵی بچووک لەوێدا بوون کە زۆر قەرەباڵغ بوو.   لە ڕۆژێکی باراناوی وەک ئەمڕۆدا، هەمیشە ئۆتۆمبێل زیاترە و زۆر ترسناکە گەر ئەم شۆستە و جادەیە لاببرێت.  ئەنجومەنی  شارەوانی دەیەوێت ئەمە بۆ مەبەستی ئایدیۆلۆژی لاببات”

یەکێکی دیکە لە ڕێکخەرانی هەڵمەتەکە دەڵیت “هەموومان کاریگەری ڕۆژانی 40، پلەی گەرمیمان لە هاویندا بینی، لێرە لە ڕۆژهەڵاتی لەندەن ترسناک بوو. هەروەها لافاوێکی زیاتر دەبینین..  کاری داهاتوو دەبێت لەسەر کەمکردنەوەی بەکارهێنانی ئۆتۆمبێل و پاراستنی منداڵەکانمان بێت لە پیسبوون”

ئەمان ئەوەش دەڵێن کە شارەوانی ڕاوێژی تەواوی بە دانیشتوان نەکردووە لەمەی کە بە دەستیوەیەتی بیکات.  لە ئێستادا شارەوانی لەژێر فشاری ئەماندا ناچار بووە بەوەی کە پرۆژەکە ڕاوەستێنی و لەگەڵ دایکان و باوکانی قوتابییەکاندا دانیشتن بکات.

04/11/2022

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی ئەمڕۆ لە دەڤەری  Ontario لە کەنەدە یاسایەك بەڕیوەدەبرێت کە کرێکاران و کارمەندانی بەشی پەروەردە و ڕؤشبیری و هەروەها نقابەکەشیان بەو بڕە پارەی سەرەوە بۆ هەر ڕۆژێك لە مانگرتنیان غەرامە دەخرێن . هاوکاتیش جەستن-ی سەرۆکی کەنەدا، ڕەخنە لە بڕیارەکەی حوکمدارانی ئەو دەڤەرە  دەگرێت و دەڵێت ” هەڵپەساردنی ماف و ئازادییە” .

سەندیکای فەرمانبەرانی گشتی کەنەدا کە نوێنەرایەتی 55 هەزار کرێکاری پەروەردە دەکات، داوای زیادکردنی 11.3%ی کرێکارانی کردووە – زۆرجار کەمترین مووچە بە کارمەندانی قوتابخانەکان دەدرێت– بەو پێیەی گەشەی وەستانی مووچە و بەرزبوونەوەی هەڵاوسان زۆرترین زیانی بە کەمترین داهاتیان گەیاندووە. وڵامی حکومەتیش زیادکردنی کرێ بۆ کرێکاران ساڵانە 2.5% بۆ کرێکارانی کەم داهات و 1.5% بۆ ئەوانی دیکە بەرزکردەوە

ئەگەر خاڵە ناکۆکییەکانی ناو یاسا پەسەند بکرێت – کە کرێکاران ڕۆژانە 4 هەزار دۆلاری کەنەدا [ 2،900 دۆلاری ئەمەریکی]  و سەندیکاش 500 هەزار دۆلاری کەنەدا غەرامە دەکات بەهۆی مانگرتنەوە – ئەمە یەکەمجارە لە مێژووی پارێزگاکەدا کە مافی کرێکاران بۆ موزایەدەی بەکۆمەڵ و مانگرتنیان بە شێوەیەکی یاسایی لێسەندرێتەوە.

حکومەت دان بەوەدا دەنێت کە پڕۆژە یاساکەی پێشێلکردنی میساقی ماف و ئازادییەکانی وڵات و یاسای مافی مرۆڤە، بەڵام دەڵێت ئەولەویەتەکانی ئەو ڕێگریکردنە لە مانگرتن.

هەر ئەو کەسە ماژەی بەوەشکردووە، “حکومەتی فۆرد [ حکومەتی دەڤەرەکە ] لە بنەڕەتدا دەڵێت لە سەرووی یاساوەیە.  ئەمە تەنها هێرش نییە بۆ سەر مافە بنەڕەتییەکانی چارتەری مافی مرۆڤ و مافی کرێکاری کرێکارانی پەروەردە. هەروەها هێرشکردنە سەر دیموکراسی دەستوری و سەروەری یاسامان”

“تەنانەت ڕێگە بە کرێکاران نەدان کە مافی مانگرتنیان بەکاربهێنن ئەمە هێڕشی پێش دەستپێکردنە.   لەوەش شۆکترە ئەوەیە کە حکومەت مافی بنەڕەتی ئەوان بۆ مانگرتن لە  هەبوونی مافی ناوبژیوانیش ناناسێت”  ئاماژەی بەوەشکردووە، “لە بنەڕەتدا ئەمە هەوڵێکە لەلایەن حکومەتەوە بۆ ئەوەی ناچار نەبێت لەبەردەم ناوبژیوانێکی سەربەخۆ ئامادەبێت و ئەوەی کە نایەوێت بەدەستی بهێنێت”.

02/11/2022

لە ئێستاد دەسەڵاتدارانی ئێران و پیاوەکانیان هەر بەوەوە ناوەستن کە هەراسانی خیزانی قوربانییەکان دەکەن بەڵکو هەڕەشەی لەناوبردنی برا و کەسانی نزیک و نەدانەوەی تەرمی قوربانییەکان-یش دەکەن.

نەدانەوەی تەرمی قوربانییەکان تاکتیکێکی نوێی دەسەڵاتدارانی ئێرانە بۆ ترساندن و دامرکاندنەوەی خێزانی قوربانییەکان ، هاوکاتیش  لەرزێك و هەڕەشەیەکە لە مەرگی خۆیان نەک لەو خێزنانە چونکە ترسی هاتنی سەدەها هەزار خەڵك دەکەن لە ناشتنی تەرمی ئازیزان و خۆبەختکراوانیاندا.

لە ئێستتادا دەسەلاتداران هەڕەشە لە خێزانی غەزالێ چەلەبی دەکەن کە گەر بێ دەنگی نەکەن ئەوە زۆر شتی تر بەرانبەریان دەکەن .

غەزالێی تەمەن 33 ساڵ دوای پێکانی بە گولەیەك لە ناوچاوانی لە ڕۆژی 21/09 دا و مانەوەی بە بێ هۆشیی لە خەستەخانە بۆ ماوەی 6 ڕۆژی ئیتر گیان لە دەستدە دا. سبەینێ ، 5شەمە  یادی چلەی دێتە پێشەوە و دەسەڵاتدارانی ئێرانی لەو پەڕی ترس و دڵەڕاوکێدا دەژین چونکە دەزانن کە ئاپورایەکی گەورە ، گەرچی ئەوان هەڕەشەی توندو تیژیانشیان کردوە ،  بۆ ئەو یادکردنەوە خۆخۆیانە ڕێکدەخرێت.  پوری غەزالێ دەلێت پێش کوژارانی ژینا غەزالێ لە هەموو وەختێکدا بەشداری خۆپیشاندانەکانی نەدەکرد بەڵام هەر بە مردنی ژینا غەزالێ ” یەکێك بوو کە شەو و ڕۆژ لەسەر شەقام بوو ، هانی خەڵکی دەدا کە کۆڵنەدەن …. تەنانەت ئەو چرکەیەکی کە گولەکەی بەرکەوەتوە ئەو لە وێنەگرتنی دیمەن و ڕووداوەکاندا بووە ناردویەتیە دەرەوە لە ڕێی تەلەفونەکەیەوە ”  دوا قسەی غەزالێ کە لە تەلەفونەکەیدا تۆمار کراوە دەڵێت ”  مەترسە ، مەترسە”

  پەری غەزالێ دەڵێت ” هەروەها هێزە ئەمنییەکان هەڕەشەی ئەوەیان کردووە کە ئەگەر دایک و باوکەکە بێنە دەنگ و تەنانەت خواستی چەلەبی بۆ بەخشینی ئەندامەکانی جەستەی چەلەبی ڕەتدەکەنەوە، چونکە ئەوە وا دەکات وەک شەهید دەرکەوێت”  هاوڕێیەکی نزیک لە خێزانەکەی وتی: ” لە کاتی ناشتنیدا ئەفسەرێکی زۆر لەو ناوەدا بوون بەڵام بە  جل و بەرگی ئاساییەوە نەك فەرمی ، ئەوانیش خەریکی وێنەگرتنی خەڵک بوون بۆ ئەوەی بیانترسێنن ،، لە  ئێستا دەزگای هەواڵگری بانگهێشتی ئەندامانی خێزانەکەی کردووە و لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە هەڕەشەیان لێکردوون”.

ڕۆژی سێشەممە ، دوێنێ، خوێندکارانی زانکۆ فشاریان خستە سەر مانگرتنی دانیشتن بۆ پشتیوانیکردن لە هەندێک لە ناڕەزایەتییەکان، بە پشتگوێخستنی هۆشداری توندی هێزە ئەمنییەکانی نوخبە و سەرکوتکردنی خوێناویە”.

هەر ئەو هاوڕێی خێزانە دەڵێت: ” لە کۆتا هەفتەی ژیانیدا، بەردەوام وێنەی ناڕەزایەتییەکانی سەر شەقامەکانی بۆ هاوڕێ و خێزانەکەی دەنارد.. وێنەی خۆی دەنارد لەکاتێکدا چیتر باڵاپۆشی نەبوو” ئە دەڵێت “لە ڕۆژانی کۆتایی ژیانیدا لە هەموو شوێنێکی شەقام لەگەڵ خەڵکدا باسی ئەم ناڕەزایەتیانەی دەکرد.، هانی هەمووانی دا کە بێدەنگ نەبن. ئەو کچە چاونەترس بووبوو، زیاتر لە هەموو کاتێک لە ژیانیدا، وەکو ئەوەی ئازایەتی خۆی نیشانبدات و بەرهەمی بهێنێتەوە”.

ئاماژەی بەوەشکردووە، “بە وتەی پزیشکێکی متمانەپێکراو، سێ چوار کەسی دیکە لە ئامۆڵ تەقەیان لێکراوە و ئەو شەوە دەستبەجێ گیانیان لەدەستداوە. هەمان شەو 300 بۆ 400 کەس دەستگیرکران  “زۆر کەس شاهیدی ئەو ساتە بوون کە تەقە لە غەزالێ کرا.”

30/10/2022

لە ئێراندا تا ئێستا 40 ڕۆژنامەنوس دەسگیرکراون بە بیانو و تاوانی جیاجیا. سەرەتای دەستگیرکردنی ڕۆژنامەنووسەکان لە گرتنی نیلۆفەرەوە دەستی پێکرد کە یەکەم ڕۆژنامە نووس بوو کە گەیشتە ئەو خەستەخانەیەی کە ژینای تێدا بێ هۆش بوو.  نیلۆفەر وێنەیەکی بێ هۆشی ژینای گرت و ناردییە درەوە کە ئەوە دەنگێکی زۆر گەورەی دایەوە بووە هۆی ئاگەدارکردنەوەی دونیا لە کرداری فاشیانەی دەسەڵاتدارانی  ئێران. 

ئیلاهی-ش بەوە تاوانبارکراوە کە لە دەرەوەی ئێران لە لایەن دەزگەی سیخوڕییەوە ڕاهینانی پێکراوە و لە ناشتنی ژینادا لە سەقز ڕاپۆرتی ناردۆتە دەرەوە.

ئێستا ئەم دوو کەسە فرمانی لە سێدارەدانیان بەسەردا سەپێنراوە کە گوایە ئەمان پەیوەندییان بە تۆڕی سیخوڕی سی ئای ئەیەوە هەیە . ئێستا هەردوکیان لە بەندیخانەی بەدناوی ئەوینن و ڕێگا بە هیچ کەس نادرێت کە بیانبینێت.

ڕاگەیاندنەکەی دەسەڵات سەبارەت بە حوکمدانی ئەم دوو ڕۆژنامەنوسسە تۆمەتباری کردوون بە  “سەرچاوەی سەرەتایی هەواڵ بۆ میدیای بیانی” حەمیدی تۆمەتبار كردووە بە خۆنمایشكردن وەك رۆژنامەنووس و بە ناچاركردنی بنەماڵەی مەهسا ئەمینی  تاکو زانیاری لەبارەی مردنی كچەكەیان بڵاوبكەنەوە.

“ ئەوان نیلوفەر و ئێلاهێیان تۆمەتبار کردووە بەوەی کە لەلایەن سی ئای ئەیەوە ڕاهێنراون.” ئیتر ناتوانم لەگەڵ [هیچ ڕۆژنامەنووسێکی بیانی] پەیوەندیم هەبێت”  ڕەزا ، ڕۆژنامەنووسێکی چاپخانەیەك  بۆ بڵاوکراوەیەکی ئێرانی وتی ” ئەوان لە نزیکەوە چاودێریمان دەکەن و ئامۆژگاریم کراوە کە هەموو پەیوەندییەکان لەگەڵ پەیامنێرانی بیانی ببڕ م.  من لە دەرەوە پەیوەندیم بە مۆبایلەکەمەوە پێگەیشتووە و ئەگەر چاودێری تۆمارەکانی مۆبایلەکەم بکەن و بزانن کەسێک لە ڕۆژئاوا پەیوەندی دەکات، تەنانەت ئەگەر هاوڕێیەکیش بێت، ئەوە مەترسییەکی گەورە دەبێت.”

یەکێکی دیکە لە ڕۆژنامەنووسەکان کە لە سەرچاوەیەکی هەواڵی ئێرانی کاردەکات، وتی هەنگاوەکانی ناونانی ئەو دوو ڕۆژنامەنووسە بە سیخوڕ بەشێکە لە هێرشێکی هاوئاهەنگ بۆ سەر میدیاکان لە ئێران، کە بە ناچاری دەبێتە هۆی دەستبەسەرکردنی زیاتر لە کاتێکدا ڕژێم هەوڵی دەدا پێش بە هەواڵەکانی ئەو شتانە بگرێت کە لە دونیادا بوونە هەواڵی گەورە و  لە گەیشتنیان  بە بینەران لە  جیهاندا . “ئێستا کات بەفیڕۆ نادەن لە سزادانی ڕۆژنامەنووسان ”  ئەوان دەزانن کە لە ناوخۆی ئێراندا کەسانێک هەن، وەک خۆم، کە لە تاراوگەدا لەگەڵ هاوڕێیان یان میدیاکان پەیوەندییان هەیە،  ئەوان ئەم لێدوان و ئەنجامە بەکاردەهێنن بۆ ئەنجامدانی دەستگیرکردنی زیاتر، یان خراپتر، لە سێدارەدانی هاوڵاتیانی خۆیان بەهۆی سیخوڕیکردن.”

زاهیر باهیر

30/10/2022

ئەو وێنانەی کە تۆ دەیانبینیت، ئەوانە وێنەی چالاکوانی گروپی ” نەوت بوەستێنە بیوەستێنە”  لە دوێنێ شەمە ، 29/10، لە چالاکییەکیاند کە لە یەك دوو شەقامێکی ناوجەرگەی لەندەن و سەر جسرێکدا ئەنجامیان دەدا ، شۆفێرەکان و خەڵکەکانی دیکە ئاوا مامەڵەیان کردن.

ئاوا ڕایان دەکێشان و  دەیانویست لە سەر شەقامەکە دووریان بخەنەوە بێ گوێدانە ئەوەی کە ڕەنگە ئەم کەسە نەخۆش بێت ، فشاری خوێنی هەبێت، نەخۆشی دڵی لەگەڵدا بێت و کارەکەی ئەو ببێتە هۆی مردنی.

یەکێکیان لە کاتی ڕاکێشانیدا  وتی ” “من ئەم کارە دەکەم چونکە دڵم دەیەشێت و ژان دەکات کە شاهیدی ئەو کارەساتانە بم کە بەهۆی کردارەکانمانەوە ڕوودەدەن و بەردەوام دەبن، هەروەها ژیان لە جیهانێکی لەڕووخاودا بژین و هیچ نەکەم بەرگە ناگیرێت.”

ژنێکی 57 ساڵەش وتی “ئەمڕۆ بەشداری هەڵمەتی ئەم گروپە دەکەم  چونکە بۆ من پێدەچێت گرتنەبەری رێوشوێنی ڕاستەوخۆی ناتوندوتیژی تاکە بژاردە بێت کە بۆ من مابێتەوە.”

یەکێکی دیکەیان وتی ” حکومەت کاریگەرییە وێرانکەرەکانی باری نائاسایی کەشوهەوا بە جددی وەرناگرێت، هێشتا مۆڵەتی نوێی نەوت و گاز دەدەن لە کاتێکدا ڕوونە کە نەوت و گاز کێشەکەیە نەک چارەسەر،  ناتوانم لە ماڵ دانیشم و  سەیری ئەو کەسانە بکەم کە لە سەرانسەری جیهاندا ئازار دەچێژن، لە ئێستادا دەزانم کە ئەگەر خێرا مامەڵە نەکەین، خەڵکی زیاتر و زیاتر لە ئێستا و لە داهاتوودا زیاتر و زیاتر تووشی کارەساتی پەیوەست بە کەشوهەوا دەبن”

هاوکاتیش یەکێك لە سەرۆکانی پۆلیس لە ڕەتکردنەوەی چالاکییەکانی ئەم چالاکوانانەدا وتی  “ئەمە کاریگەری لەسەر سەرچاوەکانی پۆلیس بۆ کۆمیتییە  ناوخۆییەکان دەبێت،  لە 1ی تشرینی یەکەمەوە زیاتر لە 7900 شۆفێری ئەفسەر پێویست بووە بۆ وەڵامدانەوەی ئەم چالاکییە بۆ ئەوەی هەوڵبدرێت لەندەن لە جووڵەدا بمێنێتەوە و کاریگەری جددی لەسەر کۆمێنێتییەکە کەم بکرێتەوە.”

دەبینین کە دەوڵەت چ زەلزەلەیەکێتی بە دەست گروپێکی بجوکەوە کە چالاکی راستەوخۆ ئەنجام دەدەن ، ئیتر هیچ بەهانەیەك نامێنێتەوە بۆ ئەوانەی کە دەڵێن بە خەڵکانێکی کەم هیچ ناکرێت .

29/10/2022

کوشتارەکان لە زاهیدان و و مهابات و هەندێك شار و شارۆچکەی دیکە لە هەڵکشاندایە ، ئەمەش شتێکی چاوەڕوانکراوە لە هەموو دەسەڵات و دەسەڵاتدارانێك کە مەترسی لەدەستدانی دەسەڵاتیان دەبێت.

بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی گاردیان دوێنێ، هەینی لە زاهیدان 6 کەس کوژراون کە لە ناویاند منداڵێکی 12 ساڵە.

لە لایەکی دیکەوە دەسەڵاتداران لەوێ دەڵێن کە پۆلیس بەرپرسە لە کوشتنی 35 کەسدا لە ڕۆژی 30 مانگی پێشوودا ، سێبتەمبەر، کە هەندێكیان خەڵکانێك بوون کە لە ڕیزی نوێژکردندا بوون .

زاهیدان کە پایتەختی دەڤەری بلوجستانە و خودی بلوجستانیش بە هەژارترین دەڤەری ئێران هەژماردەکرێت و هاوکاتیش سەراپای خەڵکەکەی سونە مەزهەبن . ڕاپەڕینی خەڵکی لەوێ لە لاقەکردنی جنسی کچێکی گەنجی خوار 19 ساڵەوە لە لایەن بەرپرسێکی باڵای  ئەوێوە لە ڕۆژی 30ی سێبتەمبەردا ڕوویداوە .  لە خوێندنی نوێژی هەینیدا مەولەوی عەبدولحەمید ئایەتوڵا خامەنەیی بە تاوانبار دانا لە کوشتنی خەڵکیدا چونکە هیچ لێپێچینەوەیەکی لە بکوژان نەکردووە. لە وەڵامدا هێڕشێکی زۆری لە لایەن وەلابەرانی دەسەڵاتەوە کراوەتە سەر ، لەبەر ئەمەش ئێستا خێڵ و تیرە سونییەکانی ئەو دەڤەرە پشتگیریی تەواوی مەولود عەبدولحەمید دەکەن .  دەسەڵاتداران بۆ پاککردنەوەی تاوانەکانی خۆیان و ئارامکردنەوەی خەڵکی زاهیدان ڕۆژی 5شەمە سەرۆکی پۆلیسی ئەوێیان لە پۆستەکەی دەرکرد .

لە شاری بانەش ڕۆژی 5 شەمە دوو کەس کوژارەوە ، هەروەها لە 4 شاری دیکە لە 24 سەعاتدا 8 کەسی دیکە قوربانی بوون .

” ئێمە مامەڵەیەکی زۆر خراپمان لە لایەن دەسەڵاتدارانەوە  بینیوە … تەنانەت لە هەراسانکردنی خێزانەکانی خۆپیشاندەرانیشدا ” ڕاڤینا شەمداسانی، وتەبێژی نووسینگەی کۆمیساری باڵای مافەکانی مرۆڤ، لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ئەوەی وت .   ئاماژەی بەوەشکردووە، “جێگەی نیگەرانی تایبەتی، ئەو زانیاریانەن کە دەسەڵاتداران ماوەیەکە خۆپیشاندەرانی بریندار لە نەخۆشخانەکانەوە دەگوازنەوە بۆ شوێنەکانی دەستبەسەرکردن و رەتیدەکەنەوە تەرمی ئەو کەسانەی کوژراون بۆ خێزانەکانیان ئازاد بکەن”.

لە لایەکی دیکەوە ، بنەماڵەی ڕۆژنامەنووسی ناسراو ڕەزا حەگات نەژاد، کارمەندانی ئەمنی تۆمەتبار کردووە بە “ڕفاندنی” تەرمی ناوبراو دوای مردنی لە ئەڵمانیا، بە مەبەستی ڕێگریکردن لە بەڕێوەچوونی پرسەکەی کە  ٤٥ ساڵ بووە.  سەرنووسەری پێشووی ڕۆژنامەی ئێران وایەر و ڕەخنەگری دەربەدەری ڕژێم، لە 17 ی ئەم مانگەدا  بە نەخۆشی شێرپەنجە لە بەرلین کۆچی دوایی کرد.. تەرمەکەی لە 25 ی مانگدا بۆ بەخاکسپاردنی گەڕێندرایەوە بۆ وڵاتی ئێران.  دایکی  لە كۆمێنتەكانیدا كە لە گرتە ڤیدیۆییدا كراوە، دەڵێت: ماوەی شەش ساڵە كوڕەكەم نەبینیوە،  ڕێگەیان پێدام تەرمەکەی بهێنمەوە بۆ ئێران، بەڵام سێپا (سپای پاسدارانی ئینقلابی ئیسلامی) یان پۆلیس لە فڕۆکەخانە تەرمەکەیان ڕفاند”.