(J.2.4 ) ئایا بە دڵنیاییەوە دەنگدان بۆ پارتە ڕادیکاڵەکان کارا ده‌بێت؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

ئه‌و سیاسه‌تانه‌ هه‌موو ده‌ستکردن، وه‌ستاکه‌شی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت؛ کاپیتالیسته‌کانن‌. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که‌ ده‌رگای ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت به‌ ڕووی هه‌موو ناڕه‌زاییه‌کدا داخراوه‌، که‌چی ده‌بینین ده‌نگدان شه‌رعیه‌ له‌ بازنه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تدا، ئه‌وه‌ش به‌و مه‌رجه‌ی گۆڕانکاریی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌سه‌رخۆ و ڕووکه‌ش بێت، نه‌ک خێرا و ڕادیکال.

له‌ پرۆسه‌ی دیموکراتیدا ئامانجی هه‌موو حزبه‌کان ده‌ستخستنی به‌ڕێوه‌بردنه‌، حزبه‌ ڕامیارییه‌کان که‌م تا زۆر پیشه‌یان داتاشینی ورده‌کارییه‌کانه‌ تا گۆڕانکاری سنووردار بێت. وه‌کو باسمانکرد ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت کراوه‌ نییه‌ به ‌ڕووی ناڕه‌زایی دژی ده‌نگدان، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌نگدان شه‌رعیه‌ به ‌مه‌رجێک سنووری به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ده‌وڵه‌ت نه‌به‌زێنێت. واته‌ مه‌به‌ستی گۆڕانی ڕادیکال نه‌بێت، ئینکاری ئه‌وه‌ ناکرێت که‌ خێرایی قه‌یرانه‌کانی شارستانی پێویستی گۆڕانکاری زیاتر ده‌سه‌پێنێت، به‌ڵام ئه‌مه‌ نابێت بمانخاته‌ ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌وه‌ که‌ پشت ببه‌سین به‌ پێشخستنی سیستمی هه‌ڵبژاردنه‌کان، چونکه‌ بۆ چاره‌سه‌ری گرفته‌کانمان ده‌بێت گرنگی تایبه‌ت بدرێت به ‌گۆڕانکاریی ڕادیکال.

زیاتر بخوێنەرەوە ئایا بە دڵنیاییەوە دەنگدان بۆ پارتە ڕادیکاڵەکان کارا ده‌بێت؟ →

(J .2.3) به‌شدارییه‌ ڕامیارییه‌کان له‌ ده‌نگداندا كامانه‌ن

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

له‌ بنه‌ڕه‌تدا مافی ده‌نگدان گونجاوه‌ له‌گه‌ڵ بار و سیستمی ئێستادا، سۆسیالیستی ئازادیخوازی libertaire سکۆتله‌ندی جه‌یمس کێلمان james kelman ماوه‌یه‌کی زۆر سه‌رقاڵی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ بووه‌ و وتویه‌تی:

“ به‌پێی پڕوپاگه‌نده‌ی ده‌وڵه‌ت، هۆی نه‌چوونی له‌ 85%ی ده‌نگده‌ران له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان ڕامیارییه‌، که‌ خۆی له‌ڕاستیدا هۆکه‌ی ئه‌وه‌یه‌ که‌ پرۆسه‌ی ده‌نگدان گرنگییه‌کی ئه‌وتۆی نه‌ماوه‌ لای جه‌ماوه‌ر، خه‌ڵکی ئاره‌زوومه‌ندانه‌ نایانه‌وێت ئه‌و زه‌حمه‌ته‌ بکێشن و بچن بۆ ده‌نگدان، تۆمارنه‌کردنی ته‌نها ده‌نگێکیش ڕه‌تکردنه‌وه‌ی سیستمی ڕامیاری ده‌گه‌یه‌نێت، ده‌وڵه‌تیش به‌شێکه‌ له‌ مه‌سه‌له‌که‌ و سیستمه‌که‌ و ئه‌و ڕه‌تکردنه‌وه‌یه‌ ڕه‌تکردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تیشه‌ له‌ هه‌مان کاتدا. ده‌نگدان به‌ که‌سێک یا به‌ حزبێک، ده‌نگدانه‌ به‌ سیستمی ڕامیاری، هه‌رچۆنێک ڕاڤه‌ بکرێت و شی بکرێته‌وه‌ هه‌ر ده‌نگدانه‌ به‌ ئامێره‌که‌، واته‌ په‌سه‌ندکردنیه‌تی. ئه‌و ئامێره‌ لێره‌دا مه‌به‌ست له‌ حکومه‌ته‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی حکومه‌ت دامه‌زراوه‌یه‌کی ده‌وڵه‌ته‌، ده‌بێت به‌رده‌وام گۆڕانی تیا بکرێت، چونکه‌ تاکه‌ڕێگه‌یه‌ بۆ زامنکردنی ته‌مه‌ندرێژیی ده‌وڵه‌ت. خۆ گه‌ر بێت و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بێت، ده‌بێت ئه‌و سیسته‌م و ئامێره‌ ده‌موده‌ست هه‌ڵبوه‌شێنرێته‌وه‌. بوون و به‌رده‌وامبوونی ئه‌و ئامێره‌ به‌ستراوه‌ به‌ گۆڕانکارییه‌کانه‌وه‌ له‌ سیستمی ڕامیاریدا، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه‌ ڕێگه‌ به‌ جه‌ماوه‌ر دراوه‌ و ده‌درێت ئاماده‌ی گۆڕه‌پانه‌ ڕامیارییه‌کان بن، خه‌ڵکی هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای ته‌مه‌نیانه‌وه‌ له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان له‌ خۆیندگه‌کان فێر ده‌کرێن ڕاده‌هێنرێن که‌ ده‌نگدان مافه‌ و ئه‌رکیشه‌ له‌ هه‌مان کاتدا، زۆرجار بۆ ڕاهێنان هه‌ڵبژاردن ئه‌نجام ده‌درێت بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆکێک یا ئه‌ندامانی فه‌رمانگه‌ و ئه‌وه‌ به‌شێکی گه‌وره‌ و گرنگه‌ له‌ کاری په‌روه‌رده‌کردن بۆ داهاتوو له‌و بواره‌دا.

زیاتر بخوێنەرەوە به‌شدارییه‌ ڕامیارییه‌کان له‌ ده‌نگداندا كامانه‌ن →

J.2.2 بۆچی ئه‌نارکیسته‌کان ده‌نگدان وه‌ک ئامرازێکی گۆڕان ڕه‌تده‌که‌نه‌وه‌

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که ‌هه‌ڵبژاردنه‌کان و ئه‌نجامه‌کانیان ئیفلیج و بێفه‌ڕ و نه‌زۆکن.

له‌ مێژوودا له‌و نموونانه‌ زۆرن که‌ چۆن ڕادیکاله‌کان هه‌ڵبژێراون بۆ بیرۆکان و جێگه‌ی کۆنسه‌رڤاتیڤه‌کانیان گرتۆته‌وه‌، هێنده‌ی نه‌بردووه‌ کوتومت وه‌ک ئه‌وانیان لێهاتووه.‌ باسی ئه‌وه‌مان کردووه،‌ بڕوانه ‌section relatives b.2 که‌ چۆن هه‌موو حکومه‌تێک له‌ژێر فشاری دوو هێزدایه‌، له‌ لایه‌ک فشاری بیرۆکراتیه‌تی ده‌وڵه‌ت و له‌ لایه‌کی تره‌وه‌ فشاری کارگه‌ و کۆمپانیا گه‌وره‌کان. ئه‌و فشارانه‌ش توانای گۆڕانکاری ده‌خه‌نه‌ خانه‌ی گومانه‌وه‌ له ‌j.2.6 زیاتر باسی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ده‌که‌ین. لێره‌دا ده‌مانه‌وێت زیاتر تیشک بخه‌ینه‌ سه‌ر گرووپه‌ خاوه‌ن په‌رژه‌وه‌ندییه‌کان و باش ده‌زانین که‌ ئه‌وان خزمه‌تکاری حکومه‌ته‌ دیموکراتییه‌کانن، ئه‌مه‌ به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ هه‌ر وایه‌ و ڕاستیشه‌ واته‌ حکومه‌ته‌ دیموکراتییه‌کانیش له‌ خزمه‌تی ئه‌واندان. له ‌section b.2 باسی سروشتی ده‌وڵه‌ت و ڕۆڵی ئه‌ومان کرد به‌رامبه‌ر به‌ کۆمه‌ڵگه ‌و پاراستنی ئابووریی باو و توێژی به‌ڕێوه‌به‌ر وه‌ک لویژی گالیان lugi gallean وتویه‌تی هه‌موو جارێک کاریگه‌ریی ده‌نگدان بۆ وه‌دیهێنانی گۆڕانکاری. لێره‌دا مه‌به‌ست له‌و گۆڕانکارییانه‌یه‌ که‌ ده‌کرێن بۆ پاراستنی ئابووری باو و ئه‌و چاکسازییانه‌ی که‌ تیایاندا ده‌کرێن، پێویسته‌ باسی ئه‌وه‌ بکه‌ین چۆن؟ و‌ بۆچی؟ ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت کۆنترۆڵی کاری ڕامیاری ده‌کات و تۆماری ده‌کات؟ ئه‌و باسه‌ ده‌مانگه‌یه‌نێته‌ ئاستێکی تری باسه‌که‌مان له ‌section j.2.6 باسی ده‌که‌ین و هه‌وڵ ده‌ده‌ین تیشک بخه‌ینه‌ سه‌ر گرووپه‌ خاوه‌ن به‌رژه‌وه‌ندییه‌کان، تا بزانین چۆن له‌ خزمه‌تی حکومه‌ته‌ دیموکراتییه‌کاندان.

زیاتر بخوێنەرەوە بۆچی ئه‌نارکیسته‌کان ده‌نگدان وه‌ک ئامرازێکی گۆڕان ڕه‌تده‌که‌نه‌وه‌ →

بۆچی به‌شداری ده‌نگدان و هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌رانی پارله‌مانی ناکه‌ین؟

له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی پارله‌مان به‌ خۆمان ده‌توانین شته‌کان بگۆڕین!

هه‌ژێن

28.02.2010

ئه‌گه‌ر هه‌ڵبژاردنی خراپ له‌ خراپتر و ده‌نگدانمان شتێکی بگۆڕیایه‌، ڕامیارکاران نه‌ك لێمان نه‌ده‌پاڕانه‌وه‌، به‌ڵکو ده‌نگدانیشیان قه‌ده‌خه‌ ده‌کرد. هه‌رچه‌نده‌ ده‌نگنه‌دان و هه‌ڵنه‌بژاردنی خراپ له‌ خراپتر، له‌ پاشڕه‌وی و خۆشباوه‌ڕیمان به‌م یا ئه‌و لیست و که‌سایه‌تی ڕیفۆرمخواز یا ده‌سه‌لاتخواز، زۆر باشتره‌، به‌ڵام تا کاتێك که‌ خۆمان له‌ ڕێکخراوه‌ جه‌ماوه‌رییه‌ سه‌ربه‌خۆکانی خۆماندا ڕێكنه‌خستبێت، ده‌نگنه‌دانیش شتێکی زۆر ناگۆرێت!

زیاتر بخوێنەرەوە بۆچی به‌شداری ده‌نگدان و هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌رانی پارله‌مانی ناکه‌ین؟ →

j.2.1 بۆچی ئه‌نارکیسته‌کان بۆ گۆڕان به‌کاربردنی خه‌باتی ڕاسته‌وخۆ به ‌باشتر ده‌زانن؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

به‌بێ ئاڵۆزکردن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی کاریگه‌ره‌ ، کارایی هه‌یه‌ له‌سه‌ر ڕادیکالترکردنی پراکتیکی پشتبه‌خۆبه‌ستن بۆ خۆکارکردن بۆ خۆکارکردنیش دژی نه‌بوونی سه‌ربه‌خۆیی و په‌ڕاویزکردنی خه‌ڵکه‌ که‌ ده‌سه‌ڵاتی هه‌ره‌می سه‌پاندویه‌تی. وه‌ک موره‌ی بۆخین murry bokchin وتویه‌تی: ئه‌وه‌ی گرنگه‌ له‌ کاری ڕاسته‌وخۆدا ئه‌وه‌یه‌ جه‌ماوه‌ر به ‌ڕه‌فزکردنی ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندیی بیرۆکراتی، توانای دیاریکردنی چاره‌نووسی خۆی ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ خۆی، ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ تاکه‌کانیش كه‌سایه‌تیی خۆیان ده‌ست بخه‌نه‌وه‌ که‌ کۆمه‌ڵگه‌ی ئازاد و ئۆتۆ جه‌ستوێن و ئۆتۆ به‌ڕێوه‌بردن پێویستیه‌تی.[Toward an Ecological Society, p. 47]

زیاتر بخوێنەرەوە بۆچی ئه‌نارکیسته‌کان بۆ گۆڕان به‌کاربردنی کاری ڕاسته‌وخۆ به ‌باشتر ده‌زانن؟ →

<!– @page { margin: 2cm } P { margin-bottom: 0.21cm } –>

زاهیر باهیر

له‌نده‌ن، 28/02/2010

ڕامیاره‌كان، ئه‌وا‌نه‌ی كه‌ ساڵانێكی دوورودرێژه‌ له‌سه‌ر لاشه‌ی سه‌دان هه‌زار كه‌سانی بێتاوانی ئه‌م وڵاته‌ (عێراق) و ملوێنه‌های تری سته‌ملێكراو و به‌شخوراو و په‌ككه‌وته‌ی هه‌ر ئه‌م وڵاته‌ سه‌رمایه‌یه‌كی ڕامیارییان بۆ خۆیان پێكه‌وه‌ناوه‌ و له‌ پالیشیدا سه‌رمایه‌یه‌كی ئابووریی و كۆمه‌ڵایه‌تیشیان به‌ده‌ستهێناوه‌‌، جارێكی تریش به‌گه‌مه‌ ڕامیارییه‌كه‌یان بۆ هه‌مان مه‌به‌ست و خواستی پێشوویان، ده‌یانه‌وێت به‌ره‌و سندووقه‌كانی هه‌ڵبژاردن ڕامانبكێشنه‌وه‌، تاكو جارێكی دیكه‌ش سه‌روه‌رییان بسه‌پێنینه‌وه‌ و ملی پێبده‌ینه‌وه‌. ئه‌مه‌یه‌ مه‌رگه‌سات و تراژیدی ئه‌مڕۆیه‌ كه‌ مرۆڤی سه‌رده‌م تێیدا ده‌ژێت، مه‌رگه‌ساته‌كه‌ش هه‌ر له‌وه‌دا نییه‌ كه‌ ئه‌م ڕامیاركارانه‌ بۆ مه‌به‌ستی تایبه‌تی خۆیان به‌لێشاوێ پڕوپاگه‌نده‌وه‌، به‌ بوجه‌یه‌كی كراوه‌ و له‌بننه‌هاتووه‌وه‌، به‌ میدیایه‌كی گاڵته‌جاڕییانه‌وه‌ ئه‌م كاره‌ به‌ئه‌نجام ده‌گه‌یه‌نن، به‌ڵكو له‌وه‌دایه‌ كه‌ ئێمه‌ی به‌دبه‌خت و چاره‌ڕه‌شیش به‌پڕوپاگه‌نده‌كانیان و قسه‌خۆشییان باوه‌ڕ ده‌كه‌ین و به‌ده‌نگدانمان سه‌روه‌رێتییان واژۆ ده‌كه‌ین. له‌بری دادگاییكردنیان له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و وێرانكاریی و كوشتوبڕ و زۆر و سته‌مه‌ی كه‌ زیاتر له‌ نیوسه‌ده‌ به‌رامبه‌ر ئه‌م گه‌له‌ به‌گشتی و خه‌ڵكانی سته‌ملێكراو و به‌شخوراوی وڵاته‌كه‌ به‌تایبه‌تی، كردوویانه‌‌.

زیاتر بخوێنەرەوە گۆڕانی بنه‌ڕه‌تی له‌ ڕێگه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ ڕوونادات →

(J. 2 ) خه‌باتی ڕاستەخۆ چییه‌؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

خه‌باتی ڕاسته‌وخۆ به‌بۆچوونی ڕۆدۆلڤ ڕۆکه‌ر Rudolf rocker ئه‌و ئامرازانه‌ن که‌ به‌ده‌ست کارگه‌ران و جه‌ماوه‌ره‌وه‌ن‌، دژی چه‌وسانه‌وه‌ی ئابووریی و ڕامیاریی، بۆ نموونه‌ هێرشی هزری، مانگرتنه‌کان، خۆدابڕین و په‌یوه‌ندی یه‌کلاکردنه‌وه‌، شکاندن و په‌کخستن**به ‌فۆرمی جیاواز جیاواز، پڕوپاگه‌نده‌ دژی میلیتاریزم به‌تایبه‌تی له‌ کاتی هه‌ستیار و مه‌ترسیداردا، ڕێکخستنی به‌رگریی چه‌کداریی جه‌ماوه‌ری بۆ پاراستنی ژیان و سه‌ربه‌ستی.[Anarcho-Syndicalism, p. 66]

زیاتر بخوێنەرەوە خه‌باتی ڕاستەخۆ چییه‌؟ →

ناوی نامیلکه‌یه‌که‌، که‌ پێشتر نووسه‌ر وه‌ك وتارێك له‌‌ نیویۆرك به‌ میژووی 06/11/1973 پێشكه‌شی كردوه

بۆ خوێندنه‌وه‌ی نامیلکه‌که‌، کلیکی ئه‌م به‌سته‌ره‌ی خواره‌وه‌ بکه‌ن:

http://issuu.com/sakurdistan/docs/marksizm_u_anarkizm?mode=a_p

خه‌باتی سه‌ربه‌خۆ

کۆمه‌ڵه‌ وتارێکه‌ له‌ نووسینی (ئێمیل پۆژێ)

وه‌رگێرانی له‌ فارسییه‌وه‌: هه‌ژێن

خه‌باتی سه‌ربه‌خۆ، شێوازی خه‌باتی ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیزمه‌ له‌ خه‌باتی ڕۆژانه‌دا. کارایی و جیاوازی ئه‌م شیوازه‌ له‌ خه‌بات له‌ته‌ك شێواز و سوونه‌ته‌کانی تری ناو بزاڤی سۆشێالیستی ئه‌وه‌یه،‌ که‌ هیچ بوارێك بۆ پارتیبازی ڕامیاران و ئۆرۆستۆکراسی کرێکاری و بیروکراتی و  ڕێکخراوه‌یی و سکتاریزمی پارتیی ناهێڵێته‌وه‌.

بۆ خوێندنه‌وه‌ی بابه‌ته‌کان، تکایه‌ کلیکی ئه‌م لینکه‌ی خواره‌وه‌ بکه‌ن:

http://issuu.com/sakurdistan/docs/xebati_rastewxo?mode=a_p