ئەرشیفەکانى هاوپۆل: كوردی – Kurdi

بەشی كوردی پێگەی ئەناركیستان

ئازادی، یه‌کسانی، داد .. داد .. داد

ئازادی، یه‌کسانی، داد .. داد .. داد

بروخێن یارانی دیکتاتۆره‌که‌ی به‌غداد

دادگایی بکوژان، ڕسوایی ئۆپۆزسیۆن

ڕاپه‌ڕین .. ڕاپه‌ڕین، بڕوخێ ده‌سه‌ڵات

*****

Azadî, yeksanî, dad .. Dad .. Dad

Bruxên yaranî dîktatorekey bexdad

Dadgayî bkujan, riswayî opozsyon

Raperrîn .. Raperrîn, brruxê desellat

پێشنیاری ده‌سته‌یه‌ك له‌ خۆپیشانده‌ران له‌مه‌ر هه‌نگاوه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی ڕاپه‌ڕینی جه‌ماوه‌ی

پێشنیاری ده‌سته‌یه‌ك له‌ خۆپیشانده‌ران له‌مه‌ر هه‌نگاوه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی ڕاپه‌ڕینی جه‌ماوه‌ی

  • پێکهێنانی کۆمیته‌کانی مانگرتن و خۆپیشاندان و هتد…
  • به‌رگرتن به‌ ناوچه‌گه‌رێتی و شارچییه‌تی و پارت پارتێنه‌، که‌ هه‌ندێك لایه‌ن و ده‌سته‌ی ده‌سه‌ڵاتخواز بۆ په‌رژه‌وه‌ندی خۆیان دنه‌ی ده‌ده‌ن و هتد…
  • به‌رگرتن به‌ هه‌وڵی هه‌ر گروپێك که‌ بیه‌وێت ئاراسته‌ی خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تییه‌کان له‌ دژه‌ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ بۆ دژه‌ پدک یا ینک یا هه‌ر شتێکی دیکه‌ بگۆڕێت، واته‌ به‌رگرتن به‌وانه‌ی که‌ بۆ ئامانجی تایبه‌تییان ده‌خوازن خۆپیشانده‌ران به‌ گژی نه‌یاره‌کانیاندا بکه‌ن و هتد…
  • به‌رگرتن به‌و دروشم و پاگه‌ندانه‌ی که‌ ده‌یانه‌وێت هێزی جه‌ماوه‌ری ڕاپه‌ڕیو له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ته‌سکی پارتایه‌تی و ده‌ستبژێری خۆیان به‌کاربه‌رن و هتد…
  • به‌رزکردنه‌وه‌ی داخوازییه‌ جه‌ماوه‌ریییه‌کان، که‌ ده‌ربڕی خواست و ئاواتی گشتین[ئازادی، یه‌کسانی، دادپه‌روه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی] له‌ به‌رامبه‌ر دروشم و داخوازی پارت و گروپه‌ رامیارییه‌کان و هتد…
  • هه‌ڵپێچانی ده‌موچاو له‌کاتی خۆپیشاندان و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌دا و هتد…
  • هه‌ڵگرتنی ئاو بۆ ده‌موچاوشتن له‌ کاتی به‌رکه‌وتنی گازی فرمیسك ڕژێن و هتد…
  • بڕینپێچی و ڕزگارکردنی بریداره‌کان له‌لایه‌ن ده‌سته‌ فریاگوزاره‌کانی خۆپیشانده‌رانه‌وه‌ و هتد…
  • ئاگادارکردنه‌وه‌ و گه‌یاندنی ناوی گیراوه‌کان له‌ کاتی ده‌ستگیربووندا و هتد…
  • بڵاوکردنه‌وه‌ی ناوی به‌کرێگیراوانی ده‌سه‌لات و چه‌کداره‌ ته‌قه‌گه‌ره‌کان و گرتنی وینه‌ و کورته‌ فێلم له‌سه‌ریان له‌ تۆڕه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کاندا و هتد…
  • هه‌وڵدان بۆ گێڕانه‌وه‌ی هێزه‌ چه‌کداره‌کان بۆ به‌ره‌ی جه‌ماوه‌ر و داماڵینیان له‌ چه‌ك و ناچارکردنیان به‌ ده‌رچوون له‌ شار و گونده‌کان و هتد…
  • به‌رگرتن به‌ کوشتوبڕ و توندوتیژی، گرتنه‌به‌ری شێوازی پارێزگاری له‌ خۆکردنی گونجاو و هتد…
  • به‌رگرتن به‌ جیاوازی دروستکردن و ده‌سته‌گه‌ری و هه‌وڵی ده‌سته‌مۆکردن و خۆسه‌پاندنی گروپه‌ ڕامیارییه‌کان و هتد…
  • په‌یوه‌ندیگرتن له‌ته‌ك هه‌ڵسوراوانی جه‌ماوه‌ری له‌ ئاستی سه‌رتاسه‌ری شار و گونده‌کانی کوردستان و عیراق و هتد…
  • بڵاوکردنه‌وه‌ و گه‌یاندنی هه‌واڵ و وێنه‌ و کورته‌ ڤیدیۆکان به‌ فه‌یسبووك و تویته‌ر و تۆڕه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی دیکه‌ و هتد…
  • هه‌ڵخڕاندنی مانگرتنی گشتی؛ هه‌ر له‌ مانگرتنی گشتی له‌ کار، مانگرتن له‌ کردنه‌وه‌ی میدیای سه‌ربه‌ده‌سه‌ڵات و بایکۆتی ڕۆژنامه‌کانی سه‌ربه‌ده‌سه‌لات و هتد…
  • هه‌وڵی ده‌ستبه‌جێ بۆ پێکهێنانی کۆمیته‌ و ئه‌نجومه‌ن و ڕێکخراوه‌ جه‌ماوه‌رییه‌کان له‌ شوێنی کار و له‌ناو گه‌ڕه‌که‌کاندا و خۆلادان له‌ شه‌ڕی گروپه رامیاییه‌کان له‌سه‌ر ناونانی ڕێکخراوه‌کان و هتد…
  • ده‌ستبه‌کاربوون له‌ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتن و گێرانه‌وه‌ی کارخانه‌ و فه‌رمانگه‌ و خوێندگه‌ و کاروباره‌ گشتییه‌کان بۆ به‌رێوه‌به‌رایه‌تی ئۆتۆنۆمی کۆمیونیتییه‌کان و هتد…
  • هاوکاتی هه‌وڵی پێکهێنانی تۆڕه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ سه‌رتاسه‌رییه‌کان، نابێت ڕۆڵی بناخه‌یی کۆمیته‌کان و رێکخراوه‌ جه‌ماوه‌رییه‌ خۆجێییه‌کان له‌بیر بکرێت و پێویسته‌ بڕیاردان و جێبه‌جێکردن له‌سه‌ر بنه‌مای کۆبوونه‌وه‌ گشتییه‌کان و پێکهاتن و یه‌کگرتنی ئازادانه‌ی کۆمیونیتییه‌کان و شاره‌کان و گونده‌کان و هتد…
  • به‌رته‌سککردنه‌وه‌ی به‌شداری پارت و ڕێکخراوه‌ ڕامیارییه‌کان له‌و کۆمیتانه‌دا تا ئاستی ئاماده‌یی تاکه‌کان و ڕێگه‌گرتن له‌ پارت و ده‌سته‌بژێره‌کان له‌ بڕیاردان و قسه‌وباسه‌کاندا و له‌ ناوهێنان و خۆسه‌پاندنیان و ڕه‌تکردنه‌وه‌ی هه‌ر به‌رنامه‌یه‌کی پێشتر ئاماده‌کراوی پارته‌ ده‌سه‌لاتخوازه‌کان و هتد…
  • به‌رگرتن به‌ هه‌ر هێز و که‌سێك که‌ بیه‌وێت هانا بۆ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ی که‌سیی و گروپی و خێله‌کی به‌رێت و هتد…
  • به‌رگرتن له‌ گروپ و ده‌سته‌چیه‌تی (سکتاریزم)ی گروپه‌ چه‌په‌کان و هتد…
  • ده‌ستکۆتاکردنی به‌کرێگیراوانی ده‌سه‌ڵات و پارته‌ هاوپه‌یمانه‌کانیان له‌ ده‌سته‌مۆکردن و به‌لاڕێدابردنی ڕاپه‌ڕیندا و هتد…
  • پێکهێنانی ده‌سته‌ و هێزی پاریزگاری له‌ نێوه‌ندی کۆمیته‌کان و گه‌ڕه‌که‌کاندا و هتد…
  • پێکهێنانی کۆمیته‌کانی پاراستنی شوێنه‌ گشتییه‌کان و ناوه‌نده‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان و گه‌ڕه‌که‌کان و سپاردنی ئه‌رکه‌کان به‌ خودی که‌سه‌ په‌یوه‌ندیداره‌کان له‌ ڕێگه‌ی پێکهێنانی ئه‌نجومه‌نی هه‌ره‌وه‌زییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان، وه‌ك کۆمیته‌، ئه‌نجومه‌ن، کۆمون، سۆڤییت، ڕێکخراوی پیشه‌یی خوێندنگه‌ به‌ خوێندکاران و کارگه‌ به‌ کرێکاران و فه‌رمانگه‌ به‌ فه‌رمانبه‌ران و کاروباری گه‌ره‌که‌کان به‌ ئه‌ندامانی گه‌ره‌که‌کان و گونده‌کان به‌ گونده‌کان، و هتد…
  • ده‌ستگرتن به‌سه‌ر کاناڵه‌کانی ڕادیۆ و ته‌له‌فزیۆن و چاپه‌مه‌نییه‌کان و خستنه‌کاریان بۆ گه‌یاندنی ده‌نگی راپه‌ڕین و هتد…
  • پێکهێنانی ئه‌نجومه‌ن و کۆمیته‌ و ڕێکخراوه‌کانی شوێنی کار له‌سه‌ر بنه‌مای کۆبوونه‌وه‌ی گشتی و هه‌ڵبژاردن و بڕیاردانی ڕاسته‌خۆ و پیاده‌کردنی کاری ڕاسته‌خۆ (Direct Action) و هتد…
  • هه‌وڵدان بۆ پێکهێنانی فێدراسیۆنی ڕێکخراوه‌ جه‌ماوه‌ری و پیشه‌ییه‌کان و هه‌نگاونان بۆ پێکهێنانی کۆنفیدراسیۆنی سه‌رتاسه‌ری له‌سه‌ر بنه‌مای سه‌رتاسه‌ری بیرکردنه‌وه و خۆجێی کارکردن و ڕێکخستنی ناقوچکه‌یی (ناهه‌ره‌می – ناهیرارشی) و هتد…
  • هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی و ناوه‌نده‌کانی بڕیاردان که‌ پارته‌کان و ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمی و ناوه‌ندی سه‌پاندوونی و پێکهێنانی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی و پیاده‌کردنی دێـمۆکراتی ڕاسته‌وخۆ وه‌ك بناخه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی کۆمه‌ڵگه‌ و هتد…
  • ده‌رکردنی به‌ڕێوه‌به‌ران و کارمه‌ندانی میری و کۆمپانییه‌ تایبه‌ته‌کان له‌ کارخانه‌ و شوێنه‌کانی دیکه‌ی خزمه‌تگوزاری و پێکهێنانی خۆبه‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی شوێنه‌کانی کار و خزمه‌تگوزاری له‌ خودی کرێکاران و کارمه‌ندان و هتد…
  • ئه‌مانه‌ و چه‌ندین کاری تر، که‌ له‌ ڕاپه‌ڕینی ئازاری 1991 و زنجیره‌ ڕاپه‌ڕینه‌کانی تونس و میسر و یه‌مه‌ن و هتد…

ده‌سته‌ی ڕاپه‌ڕین

19ی شوباتی 2011

سلێمانی

الاقترحات المجموعة من المتظاهرین حول الخطوات الاولیة للانتفاضة الجماهیریةالمسقلة

الاقترحات المجموعة من المتظاهرین حول الخطوات الاولیة للانتفاضة الجماهیریةالمسقلة

* تشکیل اللجان الإضراب و المظاهرات….الخ

* صد ای المحاولة،التی ترید انحراف الاتجاه‌ الاحتجاجات والانتفاضة، وصد الکل التعصب المناطقیة، الطائفیة والإنحیاز لهذه‌ المدینة او تلك المدینة ومحاربة الاتجاهات الحزبیة الضیقة الذي تروج لها بعض الجهات و المجموعات السلطویة ….الخ

* صد و منع عن کل المحاولات بقصد التغير الأتجاه‌ الصحیح المظاهرات أو المطالب الإعتراضیة لجماهیر المنتفضة ضد السلطة و محاولة جره‌ بأتجاه‌ محاربة ‌هذا الحزب أو ذلك الحزب، هذا القومیة، الدین والمذهب أو ذلك القومیة،الدین والمذهب، بمعنی الأخر فإن هذه‌ المحاولة لا یستفاد منها أحدا غیر السلطة و السلطویون ….الخ

* محاولة منع کل الشعارات والهتافات التي لا تخدم المسیرة المنتفضة، بل تخدم الأحزاب والجماعات المعینة ….الخ

* رفع و بروز المطالب الجماهیریة و الشعارات والهتافات الجوهریة الملحة مثل ”الحریةالمساواةالعدالةالإجتماعیة”التي تعبر عن المصالح الجماهیر وفی نفس الوقت المضادة لمصالح الاحزاب و الجماعات السیاسیة ….الخ

* وضع الکمامات علی الوجوه‌ لتقلیل التأثیر الغازات المسیلة لدموع و جلب الماء لغسل الوجوه‌ عند الاصابة ….الخ

* اخذ الإحتیاطات الطبیة والإنقاذ المصابین بمساعدة الفرق المشكلة لهذا الغرض بالذات ….الخ

* الإعلام والإیصال الأسماء المعتقلین في حالة وقوعهم في المصیدة الأجهزة القمعیة….الخ

* نشر الأسماء الافراد المرتذقة و کشف الأسماءالاشخاص المسلحین الذین یطلقون النار علی المتظاهرین….الخ

* البذل الجهود الحثیثة لکسب العطف القوات المسلحة و جلبهم الی الجبهة الجماهیر و تأثیر علیهم لترك المدن والقری ….الخ

* الإمتناع عن کل المحاولات لزرع البذور الروح التفرقة والأفکار العصبویة و عدم المجال لخلق الجو السیادي الحزبي أو المجموعات السیاسیة ….الخ

* عدم المجال إطلاقا لأعمال العنف والقمع و اللجوء دوما الی الأسالیب الدفاعیة المجربة بدل الهجمات العشوائیة والهمجیة ….الخ

* إقامة العلاقات و التنسیق مع الناشطین الإجتماعيين في المدن والقری في شتی المجالات و علی کافة الأصعدة ….الخ

 

* نشر الاخبار والصور والأفلام فیدیو عن الطریق الشبکات الإجتماعیة مثل(فیسبوك و تویتر) و….الخ

* العمل لأجل التفعیل کافة الجهود التي تبذل لخدمة الاضراب العام عن العمل وقطع کافة الصلة مع الإعلام ذات الصلة بالسلطة ….الخ

* الإستعجال لتکوین الکومونات والمجالس والتنظیمات الجماهیریة الاخری في الأماکن العمل و المحلات، ینبغي العدم الوقوع في خطأ المناوشات و جر الحبل مع التنظیمات الأخری بصدد التسمیة المنظمات الجماهیریة ….الخ

*العمل من أجل الفتح و الإسترجاع المعامل والمکاتب والمدارس و کافة الأشغال العامة الی الإدارةالذاتیة لجماعیات و تشکیل التعاونیات فی کل المجالات ….الخ

* عند الإنشغال لتکوین الشبکات و التنظیمات الإجتماعیة ینبغي عدم الإهمال الدور الاساسي والجذري لجماعیات والمنظمات الجماهیریة العفویة یجب أن تؤخذ القرارات والإختیار الأسالیب العملیة لتنفیذهم تقرر في الاجتماعات العامة لجماعیات المتحدة والأتفاق علیهم بحریة تامة ….الخ

* التشکیل الجماعیات لمحافظة الأماکن العامة و المراکز الاجتماعیة ینبغي التسلیم المهمة الحفاظ الی الناس المعنيين أنفسهم عن الطریق المجالس التعاونیة والمنظمات المهنیة،الإعطاءالمدارس الی الطلاب والدارسین و المعامل الی العمال والأشغال المحلات الی الأهالي المحلات و القری الی القرويين ….الخ

به‌ سیاسیكردنی كێشه‌ كۆمەڵایەتییەكان سه‌رچاوه‌ی تێشكانمانه‌ / 3

زاهیر باهیرله‌نده‌ن

10.04.2011

بەشی سێیەم

به‌كارهێنانی توندوتیژی شۆڕشگێرانه‌ و ناشۆڕشگێڕانه‌، له‌ به‌رژه‌وندی كێدا ده‌بێت له‌ كاتی خۆپیشاندان و ڕاپه‌ڕیندا؟

ئه‌زموونه‌كانی پێشتر له‌ زه‌مان و مه‌كانی جییاجیادا ئه‌وه‌یان سه‌لماندووه‌، كه‌ به‌كارهێنانی توندوتیژی هه‌میشه‌ به‌ سوودی زیاتری ده‌سه‌ڵات و سیسته‌مه‌كه‌ شكاوه‌ته‌وه، تاكو ‌خه‌ڵكانی داخوازیكار و ڕاپه‌ڕیو. خۆ ئەگه‌ر توندوتیژییەكه‌ش درێژه‌ی كێشا و چه‌كی تێدا به‌كارهێنرا و به‌ره‌و جه‌نگی ئه‌هلی ڕۆیشت، خاپوورکردن و ماڵكاولی و كوشتن و بڕینێكی زۆری تیا ڕوده‌دات، خۆ ئەگه‌ر‌ به‌ سه‌ركه‌وتنی شۆڕشگێره‌كانیشته‌واو بێت، ئه‌وه‌ ساڵاهایه‌كی دوورودرێژی ده‌وێت، تاكو ئاسه‌واری ئه‌وه‌ نه‌مینێت و برینی له‌ناوچونی خۆشه‌ویستان و له‌ناوبراوانیش، هه‌رگیز ساڕێژبوونه‌وه‌ی بۆ نابێت‌.

به‌یه‌كدادان و به‌كارهێنانی توندو تیژی بزوتنه‌وه‌كه‌ لاواز ده‌كات به‌ پارچه‌ پارچه‌ بوونی، به‌ته‌كینه‌وه‌ی بڕێكی زۆری خه‌ڵكه‌كه‌ی له‌ ترسی گیانی خۆیان و خۆشه‌ویستانیان، كاولكردنی كۆمه‌ڵگا و زه‌ره‌ر و زیانی گیانی و ڕۆحی و ژینگه‌، دروستكردنی ڕق و كینه‌یه‌كی زۆر له‌ نێوانی خه‌ڵكیدا . نه‌هێڵانی ڕۆحی ته‌بایی و خۆشه‌ویستی و به‌ ئارامی به‌یه‌كه‌وه‌ ژیان و دروستكردنی دوژمنایه‌تی و‌ ڕواندنی ڕۆحی كینه‌ و تۆڵه ‌سه‌ندنه‌وه‌ و وه‌ستانی كارو باری خه‌ڵكو هێواشكردنه‌وه‌ی پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزارییه‌كان و لەكارخستنیان، دروستكردنی زه‌میه‌نه‌ی بێكاری و برسێتی و بڵاوبوونه‌وی ده‌رد و نه‌خۆشی و سواڵكردن و موعتادبوون و له‌شفرۆشتن و په‌نابردنه‌وه‌ بۆ وڕاوه‌كردن و خه‌رافیات و دروست بوونی داخوازی گه‌وره‌و لاوه‌نانی ئه‌و داخوازییانه‌ی كه‌ خۆپیشانده‌ران و ڕاپه‌ڕیوان له‌ سه‌ره‌تادا بۆیان هاتونه‌ته‌ سه‌ر شه‌قام. هەموو ئه‌مانه‌ش ده‌بنه‌ بیانوویه‌ك بۆ ده‌سه‌ڵات و سیسته‌م و میدیاكه‌ی بۆ تاوانباركردنی جه‌ماوه‌ری خۆپیشانده‌ر و ڕاپه‌ڕیوو به‌ تابووری پێنجه‌م، نۆكه‌ری بێگانه‌، تیرۆریزم و لا‌یه‌نگرانی تیرۆریزم، زیندووكرنده‌وه‌ و به‌هێزكردنی ڕۆحی نه‌ته‌وه‌په‌رستی و دین و مه‌زهه‌ب و به‌رگری له‌ وڵات، تا ده‌گاته‌ ده‌ستتێوه‌ر‌دان له‌لایه‌ن كۆمۆنێتی نێونه‌ته‌وه‌ییو فرمێسكڕێژه‌ری وه‌كو وڵاتانی ئه‌مه‌ریكا و كه‌نه‌دا و وڵاتانی ئه‌ورپی بۆ مافی مرۆڤگه‌لێكی تر، تاكو به‌ ده‌ستێكی پۆڵاینی زیاتر له‌ خه‌ڵكه‌كه‌ بده‌ن. باشترین نموونه‌ی سه‌رده‌م (لیبیا)ی ئێستایه‌، كه‌ به‌ قۆناخێكی گه‌لێك مه‌ترسیداردا ده‌ڕوات.

توندوتیژی به‌كارهێنان، وه‌ڵامی توندوتیژی نییه‌، سه‌رئه‌نجامێكی پۆزیتیڤی نییه‌، توندوتیژی تر به‌دووی خۆیدا ده‌هێنێت، ئازاری برینی جه‌سته‌كان قوڵتر ده‌كاته‌وه‌ ، پێگه‌یشتن و به‌ده‌ستخستنی ئامانج و داخوازییه‌كان گه‌ر له‌باریش نه‌بات، ئه‌وه‌ دوورتریان ده‌خاته‌وە، ده‌سه‌ڵات و ڕژێم ڕه‌قترو دڕنده‌تر ده‌كات. بۆیه‌ له‌ هه‌ر شوێنێكدا كۆمه‌ڵێك، ده‌سته‌یه‌ك باسیان له‌ به‌كارهێنانی توندوتیژی كرد و بیریان لێكرده‌، ئه‌وه‌ یانی مه‌ترسییه‌كی گه‌وره‌ به‌ڕێوه‌یه‌.

كه ‌باس له‌ توندوتیژی ده‌كه‌م، مه‌به‌به‌ستم پلان بۆ كردنێتی، مه‌به‌ستم ئاڕاسته‌كردنی بزوتنه‌وه‌كه‌یه‌ به‌و ئاقاره‌، ئه‌گینا گومانی تێدا نییه‌، له‌ كاتی خۆ پێشاندان و ڕاپه‌ڕیندا ده‌سه‌ڵا تو پۆلیس و پیاوه‌كانی ده‌یانه‌وێت كۆنترۆڵی جه‌ماوه‌ره‌كه‌ بكه‌ن و به‌و ئاڕاسته‌شدا بیانبه‌ن، كه‌ خۆیان ده‌یانه‌ویێت، تاكو خۆپیشندانه‌كان و پرۆتێسته‌كان كارایی خۆیان له‌ده‌ست بده‌ن، تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ی كه‌ پۆلیس و ئاسایش ده‌كه‌ونه‌ گیانی خه‌ڵك به‌‌ شێوه‌یه‌كی ذڕندانه‌، كه‌ ئه‌مه‌ش خه‌ڵكانی ناو جه‌ماوه‌ره‌كه‌ ناچار ده‌كات، بۆ به‌رگریكردن له‌ خۆیان وه‌ڵامیان هه‌بێت. ئه‌مانه‌ بوون و هه‌ر ده‌شبن و به‌رده‌وامیش ده‌بن. كه‌واته‌ توندوتیژی جیایه‌ و وه‌ڵامدانه‌وه‌شی لەناچاریدا، جیایه‌.

چۆن بزوتنه‌وه‌كه‌مان به‌ره‌و پێشه‌وه‌ ده‌چێت و ده‌رئه‌نجامه‌كان

پێشتر باسم كرد، كه‌ چۆن داخوازییه‌ كۆمەڵایەتییەكانی خه‌ڵكی، كراون به‌ داخوازییه‌كی سیاسی ، د‌وای ئه‌وه‌ش باسم له‌ كه‌مپه‌ینی ئه‌و داخوازییانه‌ كرد، كه‌ مەیدانی ئازادی چه‌قی تێكۆشانه‌كه‌یانە. هه‌ره‌وها له‌وه‌ش دوام، كه‌ چۆن به‌كارهێنانی توندوتیژی له‌ به‌رژه‌وه‌ندی سیسته‌مه‌كه‌ و ده‌سه‌ڵات ده‌شكێته‌وه‌. ئێستاش با ئه‌گه‌ری سه‌ركه‌وتنی ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌ دابنێین و بزانین چی له‌ بارودۆخه‌كه‌ ده‌گۆڕێت و چه‌ندێك له‌ داخوازییه‌كانی جه‌ماوه‌ر جیبه‌جێده‌كرێن، پێش ئه‌وه‌ی بچمه‌ سه‌ر ده‌رئه‌نجامه‌كان.

سه‌ركه‌وتنی ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه،‌ یه‌كه‌م، ئەگه‌ر گۆڕانكارییه‌كیش بكات، گۆڕانكاری بنه‌ڕه‌تی نابێت. دووهه‌میش، گۆڕانكارییه‌كان له‌سه‌ره‌وه‌ ده‌ست پێده‌كەن، نه‌ك له‌بنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا. هه‌ر بۆیه‌ مه‌سه‌له‌ی گه‌نده‌ڵی ده‌مێنێته‌وه‌، گه‌ر چی له‌م شێوه‌یه‌ی ئێستادا نابێت، ناعه‌داله‌تی ئیجتیماعی باقی ده‌بێت، كێشه ‌كۆمەڵایەتییەكان به‌رده‌وام دەبن و په‌یتا په‌یتاش كێشه‌ی تازه‌تر ده‌خولقێن و دێنه‌كایه‌وه‌، بڕیاره‌كان له‌ كه‌مینه‌كه‌ی سه‌ره‌وه، كه‌ ده‌سه‌ڵاتیان له‌ده‌ستدایه‌، ده‌درێن، بیرۆكراتیه‌ت هه‌ر وه‌كو جاران به‌رقه‌رار‌ ده‌بێت .

منیش و به‌شێكی زۆری ئه‌و خه‌ڵكه‌شی، كه‌ ئێستا له‌و بزوتنه‌وه‌یه‌دان، ماوه‌یه‌كی زۆر له‌ ده‌ره‌وی كوردوستان ژیاون، یا هێشتا پێیان لێره‌ نه‌بڕاوه‌، ئه‌و حه‌قیقه‌ته‌ ده‌زانن، كه‌ هه‌ڵبژاردنه‌ پارتییه‌كان بۆ گرتنەده‌ستی ده‌سه‌ڵات، چ له‌ ئه‌وروپا و ئه‌مریكا و كه‌نه‌دا و ئۆسترالیاو هه‌تا ئیسرائیلیش گۆڕانكارییه‌كی وا ناهێننه‌ گۆڕێ،‌ له‌ سیساسه‌تی حوكمڕانیان به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگادا، تا ئه‌وه‌ ڕاده‌یه نزیكن له‌ یه‌كه‌وه‌، كه‌ هه‌ندێك جار زۆر گرانه‌ سیاسه‌ته‌كانیان له‌ یه‌كدی جیا بكرێنه‌وه‌. هه‌ر بۆ نموونه‌ هه‌ڵوێستی پارتی له‌یبه‌ر و پارتی تۆری له‌ به‌ریتانیادا وه‌كو یه‌كه‌ و نه‌گۆڕه‌ له‌ سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌یاندا، له‌ هه‌ڵوێستیاندا و له‌ دۆستایه‌‌تیاندا له‌گه‌ڵ ئیسرائیل و له‌ هه‌ڵوێستیان به‌رامبه‌ر بزنس و كۆمپانیا گه‌وره‌كان و نقابه‌ و كۆچكردنی بێگانه‌ بۆ ئه‌م وڵاته‌ و مه‌سه‌له‌ی په‌نابه‌ری، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی كه‌ جیاوازی سه‌ره‌كی نێوانیشیان له‌ مه‌سه‌له‌ی ئه‌و‌ قه‌یرانه‌ گه‌وره‌یه‌ی كه‌ ئێستا به‌ریتانیا پێیدا ده‌ڕوات، كه‌ عه‌جزی میزانیه‌ی به‌ بڕی 160 ملیارد پاوه‌ند، هه‌یه‌، ئه‌مه‌ش وایكردوه‌ كه‌ خه‌ڵكێكی زۆر له‌ سه‌ر كار ده‌ر بكرێت، شوێنه‌ خزمه‌تگوزاریه‌كانیش زۆربه‌یان دابخرێن، ئه‌وه‌شی كه‌ ده‌مێنێته‌وه‌، ده‌بێت به‌ پاره‌یه‌كی كه‌م و كرێكار و فه‌رمانبه‌رێكی كه‌م ببرێت به‌ڕێوه‌.

دەوڵه‌ت كه‌ پارتی تۆری ( موحافزین) و لیبراڵ دیمۆكرات ده‌یبه‌ن به‌ڕێوه‌، دیانه‌وێت له‌ هه‌نگاوی یه‌كه‌میاندا 80 ملیارد پاوه‌ند پاشه‌كه‌وت بكه‌ن، تاكو ئه‌و نوقسانییەی بودجه‌ی پێ پڕ بكه‌نه‌وه‌. جیاوازی نێوانی له‌یبه‌ر كه‌ له‌ده‌ره‌وی ده‌سه‌ڵاته‌ و ئه‌مانی دی كه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدان، دوو جیاوازییه‌؛ له‌یبه‌ر ده‌یه‌وێت 70.4 ملیارد بێت، تۆرێش ده‌یه‌وێت 80 ملیار پاوه‌ند بێت. یه‌كه‌م جیاوازی نێوانیان له‌م مه‌سه‌له‌یه‌دا پاشه‌كه‌وتكردنی ئه‌و بڕه‌ پاره‌ی سه‌ره‌وە به‌ 9.6 ملیارد پاوه‌نده‌ و دووهه‌میش موده‌ی پاشه‌كه‌وت كردنه‌كه‌یه‌، كه‌ له‌یبه‌ر ده‌یه‌وێت ئه‌م پاشه‌كه‌وت كردنه‌ به قۆناخ و‌ ‌ماوه‌یه‌كی درێژ تر‌ بكرێت.

من ده‌توانم به‌ده‌یه‌ها نموونه‌ نه‌ك هه‌ر له‌ به‌ریتانیا بهێنمه‌و،ه‌ به‌ڵكو له‌ سه‌رجه‌می ئه‌و وڵاتانه‌ی كه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ په‌نجه‌م بۆ ڕاكێشان‌ بۆ پاساودانی جه‌ده‌له‌كه‌م، كه‌ ده‌ستاوده‌ستكردنی ده‌سه‌ڵات له‌ نێوان پارتییه‌كاندا شته‌ سه‌ره‌كییه‌كان ناگۆڕێت. خۆ ئەگه‌ر بیگۆڕایه‌ وه‌كو‌ له‌ ده‌می چه‌ند كه‌سێكه‌وه، ده‌مێكه‌ وتراوه‌، ‌ كه‌ یه‌كه‌میان ئه‌ناركستی مه‌شور، ئێما گۆڵدمانه‌، له‌ سه‌ده‌ی 19 دا وتی “ ده‌مێك بوو قه‌ده‌غه‌ كرابوو”.

من بۆیه‌ ده‌ڵێم شكستی بزوتنه‌وه‌كه‌ له‌ سیاسیكردنی كێشه‌ و‌ داخوازییه‌كاندایە،‌ كه‌ ده‌یانه‌وێت له‌ سه‌ره‌وه‌ ده‌ست به‌ گۆڕانه‌كارییه‌كان بكه‌ن، نه‌ك له‌بنه‌وه‌، ئەوەش به‌ گرتنەده‌ستی پاوه‌ر، ده‌سه‌ڵات.

به‌سیاسیكردنی داخوازییه‌كان جۆرێك له‌ پرۆتێست و خۆپیشاندان دروستده‌كات، كه‌ كه‌فوكوڵێكی زۆری تێدا ده‌بینرێت، به‌ڵام هه‌نگاوه‌كانی داهاتووی بۆ نانرێن، جگه‌ له‌ باسكردنی‌ گرتنەده‌ستی ده‌سه‌ڵات نه‌بێت ، پلان بۆ داهاتوو ناكرێت، تاكو چۆن پارێزگاری له‌ داخوازییه‌كانمان كه‌ تاڕاده‌یه‌ك به‌ده‌ستمان هێناون، بكه‌ین، چۆن بڕیاره‌كان خۆمان بیده‌ین و به‌ هه‌ره‌وزیش به‌جێیان بگه‌یه‌نین.

بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ بزوتنه‌وه‌كه‌مان سه‌ركه‌وتو بێت، خۆشمان و نه‌وه‌ی ئاینده‌شمان به‌رهه‌مه‌كه‌ی بچنێته‌وه‌، ده‌بێت له‌ گه‌ڕه‌كه‌كانه‌وه‌، له‌ گونده‌كانه‌وه‌، له‌ شارۆچكه‌كانه‌وه‌، له‌ شاره‌كانه‌وه‌ ده‌ست پێبكه‌ین، ده‌بێت بۆ هەمووو كێشه‌یه‌ك كه‌ هه‌مانه‌ لیژنه‌یه‌ك دروست بكه‌ین، دواتریش لیژنه‌یه‌كی ته‌نسیق یاكۆمیته‌یه‌كی ناوكۆیی كه‌ نوێنه‌رانی هەمووو لیژنه‌كانی تێدا بێت. ئه‌م لیژانانه‌ نه‌ سه‌ركرده‌یان هه‌یه‌ و نه‌ بنكرده‌ و نه‌ ڕۆشنبیری لیبراڵ و نالیبراڵ و نه‌ فه‌یلسوف و زاناش، ڕۆڵێكی زیاتر له‌ من و تۆ زیاتر ده‌بینن. ‌ته‌نانه‌ت نوێنه‌ره‌كانی ئه‌م لیژنانه‌ سابت و هه‌میشه‌یی نابن. ئه‌م لیژانانه‌ له‌سه‌ر بیر و باوه‌ڕ یه‌كناگرن ، په‌یڕه‌وپڕۆگرامی سیاسییان نییه‌، فه‌لسه‌فه‌یان نییه‌ و پێویستیشیان پێی نییه‌، له‌م قۆناخانه‌دا باس له‌ مه‌سه‌له‌ی تیوری ناكرێت مه‌گه‌ر هه‌ر بۆ ده‌مه‌ته‌قێ و خۆشی. به‌ڵكو خه‌ڵكه‌كه‌ی له‌سه‌ر بناخەی داخوازییه‌كان دێنه‌ پێشه‌وه، به‌ ڕه‌غمی هەمووو جیاوازییه‌كانیان له‌ هەمووو بواره‌كاندا وه‌كو ته‌مه‌ن و ڕواڵه‌ت و دین و مه‌زهه‌ب و نه‌ته‌وه‌ و ڕه‌گه‌ز و پێست و ده‌وڵه‌مه‌ندی و هه‌ژاری و هه‌بوونی ئینتیمای ڕێكخراوه‌یی و چینایه‌تی یا پارتایه‌تی….هتد ‌ هه‌ر كه‌سه‌ش به‌ پێی توانای خۆی به‌شداری ده‌كاتو به‌ ئاره‌زوی خۆشی كاری تێدا ده‌كات ، شێوه‌ی هه‌ڕه‌می و دیسپلینی پارتایه‌تی ڕه‌تده‌كەنه‌وه، بڕیاره‌كانیان به‌ جه‌ماعی ده‌د‌رێن و به‌ جه‌ماعیش جێبه‌جێ ده‌كرێن، كاره‌كانیان زۆر ئاسان و ڕون و ئاشكران، هەمووو كه‌س ڕاست و چه‌پی خۆی و به‌رژه‌وه‌ندی ده‌سه‌ڵات و ده‌سه‌ڵاتداران و خۆی ده‌زانێت، ئیدی پێویستی نه به‌‌ وانه‌ پێوتنه‌وه‌ و موحازه‌ره‌دان نییه‌.

ئه‌م لیژانانه‌ ورده‌ ورده‌ فراونتر و به‌هێزتر ده‌بن، تاكو وای لێدێت یاخۆیان خاوه‌نی بڕیاره‌كان ده‌بن له‌ زۆر بواردا یا پیاوانی ده‌سه‌ڵات ملكه‌چ ده‌كه‌ن، تاكو داخوازییه‌كانیان به‌جێبگه‌یه‌نرێن. بۆ ئه‌مه‌ش چالاكی جیاجیا به‌رده‌وام ده‌بن وه‌كو مه‌زبه‌ته‌، گله‌یی، كردنی لۆبی، خۆپیشاندان، ده‌ست له‌كار كێشانه‌وه‌ی وه‌ختی ، مانگرتن تاده‌گاته‌ نواندنی چالاكی و كاری ڕاسته‌وخۆ ، به‌ڵام هەمووو ئه‌مانه‌ پلانی توندوتیژی بۆ ناكرێت، خۆ له‌و كاره‌ساته‌ ده‌پارێزرێت. به‌كورتییه‌كه‌ی بنكه‌نی سیسته‌مه‌كه‌ ده‌كرێت، به‌گۆڕینی كۆمه‌ڵگاكه‌ له‌ بنه‌وه‌.

ئه‌وه‌ی گرنگه‌ له‌م بزه‌وتنه‌وه‌یه‌دا به‌ژه‌وه‌ندی زاتی تیا نییه‌، ناو و ناوبانگ ناخوات و دروستیشی ناكات، پله‌و پایه و‌ پاره‌ نابه‌خشرێته‌وه، بزوتنه‌وه‌كه‌ موڵكی تاكه‌ كه‌سێك یا گروپێك یا لایه‌نێك نابێت، به‌ قازانجی هیچ لایه‌نێكیش به‌ته‌نها ناگه‌ڕێته‌وه‌، بگره‌ موڵكی هەموو كۆمه‌ڵگایه‌.

هەمووو كه‌سێكیش له‌و لیژانانه‌ ئازادی ته‌واوی هه‌یه‌، له‌ ڕاده‌ربڕین و قسه‌ و ده‌نگدان و ده‌نگنه‌دان و هاتن و نه‌هاتنی بۆ دانیشتنه‌كان و چالاكییه‌كان‌. هه‌ڵبه‌ته‌ كۆمه‌ڵگایه‌ك ئاوا بگۆڕریت ئیدی شوێنه‌واری گه‌نده‌ڵی نابینیت هه‌ر هیچ نه‌بێت، فه‌رده‌كانی ناو كۆمه‌ڵگا قه‌بوڵی ئه‌وه‌ ناكه‌ن، كه‌ خۆیان گه‌نده‌ڵ بن و ڕێگاش به‌ كه‌سی دیكه‌ ناده‌ن، كه‌ گه‌نده‌ڵی بكات.‌

ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه‌ مه‌تالیبی سیاسی وه‌كو ده‌سه‌ڵاتگرتنەده‌ستی نابێت. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ش ‌له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵات و ده‌سه‌ڵاتداراندا كه‌متر ده‌كه‌وێته‌ موهاته‌راته‌وه‌، تا ئه‌و‌ كاته‌ی كه‌ گۆڕانكارییه‌كان سه‌رجه‌می كۆمه‌ڵگا ده‌گرێته‌وه‌ و به‌ڕه‌كه‌ له‌ژێر پێی ده‌سه‌ڵات ڕاده‌كێشرێت، ئه‌و‌ كاته‌ش سیسته‌م و ده‌سه‌ڵات ئه‌وه‌نده‌ لاواز و به‌رته‌سك ده‌بێته‌وه‌، کە توانای ئه‌وه‌ی نامێنێت، سه‌ركوت و‌ بكوژ و ببڕی هەموو خه‌ڵك بكات‌.

شۆڕشه‌كه‌ لێره‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات، هه‌ر بۆیه‌ به‌رده‌وام ده‌بێت تا ئه‌و كاته‌ی كه‌ مرۆڤ به‌های ته‌واوی مرۆیانه‌ی خۆی ده‌ستده‌كه‌وێته‌وه‌ و سیسته‌می سوود و قازانج ده‌وری به‌سه‌ر ده‌چێت و به‌ته‌نگه‌وه ‌هاتن و بایاخی مرۆڤ ده‌بێته‌ یه‌كه‌م و ده‌چێته‌ پله‌ی یه‌كه‌مه‌وه‌ و جێگای قازانج و سوود و سه‌رمایه‌ی ئێستا ده‌گرێته‌وه‌، كه‌ له‌ سیسته‌می مه‌وجوددا هەموو خوله‌كێك ده‌یبینین.

کۆتایی

به‌ سیاسیكردنی كێشه‌ كۆمەڵایەتییەكان سه‌رچاوه‌ی تێشكانمانه‌ / 2

زاهیر باهیرله‌نده‌ن

10.04.2011

بەشی دووەم

ئایه‌ ئه‌م شه‌پۆلی خۆپیشاندان و گردبوونه‌وه‌یەی مەیدانی ئازادی گۆڕانكارییه‌كی بنه‌ڕه‌تی لێده‌كه‌وێته‌وە؟

ده‌ربڕینی ناڕه‌زایی له‌ شێوه‌ی گله‌یی و كردنەوەی مه‌زبه‌ته‌ و خۆپیشاندان و پرۆتێست و تا ده‌گاته‌ مانگرتن، ده‌ستبه‌كاركردنی كار و چالاكی ڕاسته‌وخۆ دژی هه‌ر جۆره‌ ده‌سه‌ڵاتێك مافی سه‌ره‌تایی خۆمانه‌ و گه‌ر ئه‌و مافه‌شمان لێ زه‌وت كرابێت و بكرێت، ده‌بێت ئه‌وه‌ ببێته‌ داخوازیمان، له‌ پێناوی چاككردنی بارو زروفی ژیانمانا و به‌ده‌ستهێنانی داخوازییه‌كانمان و جێبه‌جێكردنو چه‌سپاندنی دادوه‌رێتی كۆمه‌ڵایه‌تی دا. نه‌ك هه‌ر ئه‌مه‌ به‌ڵكو ده‌ر‌بڕینی ناڕه‌زایی و كاركردن له‌سه‌ری، ڕه‌وڕه‌وی مێژوه‌وه‌ و بناخەی پێشكه‌وتن و كردنی گۆڕانكاری بچووك و بنه‌ڕه‌تییه‌ له‌ كۆمه‌ڵگادا‌.

هه‌ر كۆمه‌ڵگایه‌ك ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیه‌ی خۆی له‌ده‌ست بدات یا تێدا نه‌بێت، ده‌بێته‌ به‌رهه‌مهێنه‌ر و پته‌وكەری ده‌سه‌ڵاتێكی تۆتۆلیتاری و دروستكردنی كۆمه‌ڵگایه‌كی به‌ند ئاسا كه‌ فه‌رده‌كانی ناوی له‌ هه‌موو ئازادی و سه‌ربه‌ستیه‌ك بێبه‌ش ده‌بن و‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی گوێڕایه‌ڵی به‌ ئه‌مه‌كی وه‌كو ماستیمه‌یوی لێ به‌رهه‌م دێت تا هه‌لێكی بۆ ده‌ڕه‌خسێت، بۆیه‌ ئه‌ركی سه‌رشانی هەمووومانه‌ له‌ سه‌رده‌م و زروفی ئاوادا پشتگیری و لایه‌نگیری ته‌واوی خۆمانی بۆ ده‌ربڕین و به‌پێی توانای خۆشمان به‌شد‌اری تێدابكه‌ین و ڕۆڵی تێدا بنوێنین.

من به‌شبه‌حاڵی خۆم ئه‌وه‌ هێڵی ژیانمه‌ و ئیدی له‌هه‌ر شوێنێك و له‌ژێر هه‌ر جۆره‌ ده‌سه‌ڵاتێكدا ئه‌و‌ ناڕه‌زاییانه‌ ده‌رببڕێن، پشتگیرییان ده‌كه‌م و هیوای سه‌ركه‌وتنیان بۆ ده‌خوازم و به‌پێی تواناشم به‌شدارییان تێدا ده‌كه‌م تا ئه‌و كاته‌ی كه‌ ناڕه‌زاییكه‌ران ده‌گه‌نه‌ ده‌سه‌ڵات یا ده‌بنه‌ به‌شێك له‌ ده‌سه‌ڵات.

ئه‌م جۆره‌ تێكۆشان و چالاكیانه‌ی كه‌ ئێستا نه‌ك هه‌ر له‌ كوردوستاندا ده‌كرێن، به‌ڵكو له‌ وڵاتانی وه‌كو میسر و تونس كه ‌كراون و‌ ئیستاش سه‌رودڵی سوریا و یه‌مه‌ن و به‌حره‌ین و لیبیا و جاروبار ئێران و عێراقی سبه‌ینێ و هتد گرتۆته‌وه‌، جێگای دڵخۆشییه‌كی گه‌وره‌ن، كه‌ ئیدی خه‌ڵكه‌كه‌ی به‌ باروزروفی مه‌وجود و باو ڕازی نابن، ده‌موچاوه‌كانی سه‌ر شانۆی سیاسی، كه‌ ساڵه‌هایه‌كی دوورودرێژه‌ وه‌كو ئه‌كته‌ر ده‌ور ده‌بینن، ده‌ده‌نه‌ لاوه‌ و ده‌یانگۆڕن و ژیان تازه‌ ده‌كه‌نه‌وه، جۆره‌ ڕیفۆرمێك ده‌كه‌ ، كۆمه‌ڵگا به‌ره‌و قۆناخێكی تری تازه‌ ده‌به‌ن له‌ بواره‌كانی سه‌رخانی كۆمه‌ڵایه‌تی كۆمه‌ڵگاكه‌دا، ویست و وره‌ی مرۆڤ به‌هێز ده‌كه‌ن، مرۆڤی ناو كۆمه‌ڵگه‌ ده‌كاته ئه‌و‌ بونه‌وه‌ره‌ خولقێنه‌ره‌ كه‌ ئیدی به‌هەمووو شت ڕازی نه‌بێت و به‌ كاڵ بڵێت كاڵ و به‌ كوڵاو بڵێت كوڵاو، نه‌وه‌ی نوێ دێته‌ پێشه‌وه‌ و نه‌وه‌ی كۆن ده‌داته‌ دواوه. تا ده‌گاته‌ ئه‌و ڕاده‌یه‌ی كه‌ جیهان ورده‌ ورده‌ بچوك ده‌كاته‌وه‌ به‌دانه‌ده‌می به‌شه‌كان و وڵاته‌كان، به‌یه‌كگرتنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی و نا مه‌ده‌نیله‌ بواره‌كانی وه‌كو : كولتور و په‌یوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی نیوانی تاكه‌كانی و په‌یوه‌ندی به‌رهه‌مهێنان و جۆره‌ له‌یه‌ك چونێك له‌ ژیانی خه‌ڵكه‌كه‌ی له‌ هەمووو وڵاته‌كاندا.

ئه‌م گۆڕانكاریانه‌ په‌روه‌رده‌ و ڕۆشنبیریش ده‌خەنه‌ ‌ خزمه‌تی سرفی بزنسه‌وه‌ له‌گه‌ڵ پێشكه‌شكردن و زامنكردنی سه‌رتاپای خزمه‌تگوزارییه‌كانیش به‌ خه‌سته‌خانه‌ و چاره‌سه‌ركردنیشه‌وه‌، له‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی به‌هاو په‌یوه‌ندی دێرینه‌ی كۆمۆنێتیه‌كان و به‌ده‌ر‌هێنانی ڕه‌گوڕیشه‌ی هەموو په‌یوه‌ندییه‌كی مرۆڤانه‌ و كردنیان له‌ باشترین حاڵه‌تدا به‌ مرۆڤێكی ئالی، خۆ په‌رستی ده‌ست به‌كڵاوی خۆوه‌گرتوو، كه‌ له‌سه‌ر كاره‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه‌ و له‌ ماڵیشه‌وه‌ بۆ سه‌ركار، ده‌بێته‌ به‌شی سه‌ره‌كی ژیانی و. له‌ خراپترین حاڵه‌تیشدا مرۆڤه‌كان ده‌كاته‌ ناده‌ربه‌ست و شێت و موعتاد و هتد.

گه‌رچی گۆڕانكارییه‌كان ئه‌م لایه‌نه‌ خراپانه‌شی دێت به‌دووادا، به‌ڵام له‌ هه‌مان كاتیشدا هیوای هێنای دنیایه‌كی نوێ، كۆمه‌ڵگایه‌كی نوێ ، به‌گوێماندا ده‌چر‌پێنێت، كۆمه‌ڵگا و دنیای مرۆڤانه‌ و‌ مرۆڤایه‌تیی، كه‌ دوا قۆناغی ئه‌م ژیانە و ڕه‌وتی كۆمه‌ڵگایه‌، كه‌ به‌حه‌تمی و به‌ ناچاری كۆمه‌ڵگا هه‌نگاوی هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ بۆ ده‌نێت. ‌

من له‌گه‌ڵ هەموو ئه‌مانه‌‌دام و ‌باوه‌ڕیشم وایه‌ ئه‌مانه‌ هه‌نگاوی زه‌روری و سه‌ره‌تایین و‌ له‌ شۆڕش نزیكمان ده‌كەنه‌وه، له‌ هه‌مان كاتیشدا ئه‌و هیوایه‌ به‌دی ناكه‌م، که‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی وا له‌ ئێستادا بهێنێته‌ كایه‌وه‌، كه‌ سه‌رفرازی ته‌واو بۆ فه‌رده‌كانی به‌رهه‌م بهێنێت، ‌وه‌كو له‌لایه‌ن سیاسییه‌كان و خۆشباوه‌ڕه‌كانه‌وه، ده‌درێت به‌ گوێماندا.

لای من ئه‌م خۆپیشاندان و ناڕه‌زاییانه‌ چه‌‌ندێك گه‌وره‌ بن، چه‌ندێك خۆیان به‌ كار او گرنگ نیشاند بدەن، به‌ڵام له‌ دوو مه‌سه‌له‌ی گه‌وره‌ به‌ دوورن و لێیان داماڵراون، كه‌ ئه‌و‌ دووانه‌ش بڕبڕه‌ی پشتی ئه‌و‌ كۆمه‌ڵگایه‌ن، كه‌ هیوای بۆ ده‌خوازرێت و گۆرانی پیادا ده‌وترێت، ئه‌و دوانه‌ش ئازادی و عه‌داله‌تی ئیجتیماعین. هۆی ونبوونی ئه‌م دوو خاڵه‌ سه‌ره‌كیه‌ش خوازیاریی هه‌بوونی ده‌سه‌ڵاته‌.

ڕونتر قسه‌ بكه‌م ئه‌م ناڕه‌زاییانه‌، ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه‌، ئه‌م شه‌پۆلی خۆپیشاندانانه‌ ده‌یه‌وێت ده‌سه‌ڵاتی مه‌وجود بگۆڕیت به‌ ده‌سه‌ڵاتێكی تر، یا ڕاستتر ده‌ستی ده‌ستی كردن به‌ده‌سه‌ڵات بكات. خودی ده‌سه‌ڵاتیش ڕێگری ته‌واوی هه‌بوونی ئازادی و عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵایه‌تیه، چونكه‌ گه‌ر وانه‌بێت سوود و قازانج و سه‌رمایه‌ دروست نابێت،‌ ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی كه‌ ده‌سه‌ڵات دیلی گه‌نده‌ڵیه‌، چونكه‌ خۆی له‌سه‌ر ئه‌و دوو خاڵه‌ دروست بووه‌ و بۆ به‌رده‌وام بوونیشی ده‌بێت قه‌واره‌و سنووری ئازادی و عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی ته‌سك بكاته‌وه‌و گه‌ر ته‌نگیشی پێهه‌ڵچنرا، ئه‌وا ده‌ستی خۆی به‌ خوێنی خه‌ڵكه‌كه‌ی ‌ سور ده‌كات.

به‌ كورتییه‌كه‌ی ناڕه‌زایی و داخوازییه‌ كۆمەڵایەتییەكان و نه‌بوونی عه‌داله‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی هه‌میشه‌ به‌رگی سیساسییان به‌به‌ردا كراوه‌ و ده‌كرێت و له‌لایه‌ن سیاسییه‌كان و ده‌سه‌ڵاتدارانه‌وه‌‌ ده‌فرۆشرێنه‌وه‌ به‌خه‌ڵك بۆ به‌دیهێنانی سوود و به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی خۆیان.( له‌كۆتایی ئه‌م نوسینه‌دا ئه‌م خاڵه‌ باشتر ڕونده‌كه‌مه‌وه‌).

مەیدانی ئازادی یا سه‌رای چه‌واشه‌كاری و خه‌ساندن؟!

كێن ئه‌وانه‌ی له‌ مەیدانی ئازادیدا كۆبوونه‌ته‌وه‌ و داخوازییه‌كانیان چین؟

مەیدانی ئازادی ده‌نگ و ڕه‌نگێكی تێكه‌ڵه‌یه‌، نوێبه‌رایه‌تی به‌ته‌نها توێژاڵێك، كۆمه‌ڵێك یا پارتێك ناكات، داخوازییه‌كانی مەیدانی ئازادی داخوازی سیاسیانه‌ن و دافعی جیاجیایان به‌خۆوه‌ گرتوه‌و بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵكانی جیاجیا و كۆمه‌ڵی جیاجیا ده‌گه‌ڕێنه‌وه.

هێزی مەیدانی ئازادی، هێزی كپكردن و كۆنترۆڵكردنی خه‌ڵكی و وه‌ڕسكردنیانه‌ و پاڵپێوه‌نانیانه‌ به‌ره‌و ماڵه‌وه‌.

مەیدانی ئازادی ئه‌و بازاڕ و مه‌یدانه‌ سیاسییه‌، كه‌ موزایه‌ده‌ و مونافه‌سه‌ی سیاسی تێدا ده‌كرێت، خیتابی حه‌ماسی تیادا ده‌ده‌رێت، په‌یامی شۆڕشگه‌ڕانه‌یتیادا به‌گوێی خه‌ڵكه‌كه‌یدا ده‌درێت، قسه‌ی باقوبریقدار ی تیادا ده‌كرێت، په‌یمان و به‌ڵێنی بێئه‌ساسی تیا به‌جه‌ماوه‌ر ده‌درێت، سه‌رمایه‌ی سیاسی لێدروست ده‌كرێت، بوو‌نی زات و گه‌وره‌كردنی قه‌باره‌ی شه‌خسی و شوهره‌ی شه‌خسی تیادا ته‌شه‌نه‌ پێده‌درێت، زه‌مانی موحه‌مه‌دی په‌یامبه‌ر و چوار یاره‌كه‌ی له‌ناو ئه‌م مەیدانی ئازادییه‌دا گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ به‌ كردنی نوێژی هه‌ینی و ناردنی په‌یامی موسڵمانانئیرشاداتی دینی و خوێندنی مه‌واعیزی دینی و گه‌لێكی تر، ئه‌مانه‌ هەموووی له‌سه‌ر حسابی داخوازییه‌ كۆمه‌ڵایەتییه‌كانی خه‌ڵكانی ئاسایی. كه‌ مه‌سه‌له‌ و كێشه ئه‌ساسیه‌كانیان، كه‌ ئه‌وان خاوه‌نی ئه‌سڵی بوون، لێڕفێنراون. كاتێك جه‌ماوه‌ر خاوه‌نی بوون و سكاڵایان دژی ده‌كرد و كه‌س گوێی لێ نه‌ده‌گرتن، سه‌رانی ئه‌م گروپ و كۆمه‌ڵانه‌ برابه‌ش بوون له‌ دزینی ڕه‌نجی جه‌ماوه‌ر و ڕاوڕوتی سامانی وڵاتدا، هه‌رچیش نوسه‌رانی لیبراڵ بوون، موچه‌ی خۆیان وه‌رده‌گرت و بیتاقه‌ی ته‌یاره‌ی هاتنه‌وه‌یان بۆ وڵات بۆ ده‌بڕرا و كۆڕی گه‌وره‌یان له‌ تەلەفزیۆن و له‌ یانه‌ كۆمەڵایەتییەكاندا بۆ ساز ده‌كرا و ده‌ستی ڕێزیان لێده‌نرا.

مەیدانی ئازادی ئه‌و مه‌یدانه‌یه‌، كه‌ كێشمانكێشی شه‌خسی و فیكری چه‌ند ساڵه‌ی ڕابوردووی نێوان ده‌سته‌ ڕۆشنبیره‌ لیبراڵه‌كان و فه‌یله‌سوفه‌كانی تیا ده‌بینرێت، كێشه‌ی نێوان ئه‌وانن له‌گه‌ڵ با‌قیه‌كه‌ی تریدا، كێشه‌ی نێوان پارت و گرپه‌كانن هه‌ر له‌ كۆمونیسته‌كان و چه‌په‌كان و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ سه‌ر ئیسلامییه‌كان. ئه‌مانه‌ هەموویان له‌وێن، به‌ڵام هەمووویان بۆ خۆیان و له ‌پێناوی كێشه‌ی خۆیاندا، بۆ كۆكردنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ر و چه‌سپاندنی هێڵی سیاسی خۆیان. هه‌ر هەموویان له‌ پێناوی به‌دیهێنای ده‌سه‌ڵاتێكی تازه‌دا له‌گه‌ڵ یه‌كدا، ته‌با و ئاشتن و جیاوازییه‌كانی نێوانیان به‌ خۆشی و خۆیان وته‌نی به‌ ڕێگای مه‌ده‌نیده‌ناسن و ڕێزیان لێده‌گرن، تا ئه‌و‌ كاته‌ی كه‌ ده‌سه‌ڵات ده‌گرنه‌ ده‌ست. ئیدی له‌ مینبه‌ری ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ و له‌ ده‌ره‌وه‌ی، ئه‌م له‌و ده‌خوێنێ و ئه‌وی دی ده‌یه‌وێت سه‌ری ئه‌وی تر پان بكاته‌وه‌.

هه‌رچی ده‌سته‌ ڕۆشنبیره‌كه‌یه‌، خۆیان به‌ توێژاڵێكی زۆر زانا و عەقڵدار ده‌زانن و له‌ باڵه‌خانه‌یه‌كی گه‌ڵێك به‌رزه‌وه‌ ته‌ماشای باقیه‌كه‌ی تر وه‌كو نه‌زان و نه‌فام ده‌كه‌ن، هه‌ر بۆیه‌ش ناو به‌ ناو نامه‌یان ئاڕاسته‌ ده‌كه‌ن و خیتابی حه‌ماسیان بۆ ده‌ده‌ن. ئه‌مان باوه‌ڕیان به‌ هوشیاركردنه‌وه‌ی خه‌ڵك هه‌یه‌، به‌ ته‌وجیهكردنیان هه‌یه‌، به‌عاقڵكردنیان هه‌یه‌، ئه‌مان چاره‌سه‌ری گیروگرفته‌ كۆمەڵایەتییەكان به‌ دوو شت ده‌كه‌ن؛ یه‌كه‌میان گۆڕینی عه‌قڵ، دووهه‌میان به‌رزكردنه‌وه‌ی ئه‌خلاق و بوونی ئیلتیزامی ئه‌خلاقی و پاراستنێتی، ئه‌مان باوه‌ڕێیان به‌ ده‌سته بژێر ( نوخبه‌) هه‌یه‌، كه‌ ده‌ور بگرێته‌ده‌ست، ئه‌مان سیاسه‌ت به‌ زانست و هونه‌ر ده‌زانن، جا بۆ ئه‌وه‌ش ده‌بێت بدرێته‌ ده‌ست نوخبه‌ و ڕه‌شه‌خه‌ڵكه‌كه‌ی لێ به‌دوور بگیرێت، چونكه‌ ئه‌وان نه‌خوێنده‌وارن و له‌ هونه‌ری سیاسه‌ت و له‌ زانستێتی سیاسه‌ت نازانن.‌

به‌ختیار عه‌لی ( مەیدانی ئازادی له‌ دیدی به‌ختیار عه‌لیه‌وه‌) ده‌ڵێت: گه‌ڕانه‌وه‌م جۆرێكه‌ له‌ ئیلتیزامی‌ ئه‌خلاقی‌‌ و ئینسانی‌ من به‌كێشه‌یه‌كه‌وه‌، هه‌ستده‌كه‌م ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ له‌ ڕێگه‌ی‌ نووسینه‌كانمه‌وه‌ رۆڵێكم هه‌بووه‌ له‌ دروستكردنی‌ جۆرێك له‌ هوشیاری‌ ره‌خنه‌ییدا، هه‌ستده‌كه‌م ئه‌گه‌ر كاریگه‌رییه‌كی‌ راسته‌وخۆشم له‌سه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ نه‌بووبێت كه‌ له‌سه‌ر جاده‌یه‌، ئه‌وا له‌و كه‌شه‌ سیاسییه‌ گشتییه‌ی‌ كه‌ دروستبووه‌ گه‌ر به‌شێوه‌یه‌كی‌ بچوكیش بێت ده‌ستێكی‌ منی‌ تیا هه‌یه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ گه‌ڕانه‌وه‌م جۆرێك له‌ ئیلتیزامی‌ ئه‌خلاقی‌ بوو به‌رامبه‌ر به‌وانه‌ی‌ نووسیومه‌ “.

هه‌ر له‌ هه‌مان دیدیدا، دواتر ده‌ڵێت تا ئێستا هه‌ستده‌كه‌م خۆپیشاندانه‌كان له‌سنووری‌ حه‌ماسه‌تێكی‌ كاتی‌ تێنه‌په‌ڕیون، ئه‌وانه‌ی‌ رێكخه‌ری‌ خۆپیشاندانن مه‌به‌ستی‌ سه‌ره‌كییان هه‌ندێك ده‌سكه‌وتی‌ سیاسییه‌، كێشه‌كه‌ له‌وه‌دایه‌ كه‌ تۆ له‌بازنه‌ی‌ ده‌سكه‌وتی‌ سیاسیدا بمێنیته‌وه‌ گه‌مه‌كان ده‌كه‌وێته‌ ده‌ست هه‌ندێك هێزی‌ سیاسییه‌وه‌، له‌كاتێكدا زۆر گرنگه‌ ئێستا گه‌مه‌كه‌ بكه‌وێته‌ ده‌ست هەمووو كۆمه‌ڵگاوه‌، بێته‌ ده‌ست هەمووو ئه‌و نوخبه‌ چالاكه‌ی‌ له‌زانكۆكان‌و له‌فه‌رمانگه‌و له‌كۆمه‌ڵگای‌ مه‌ده‌نی‌‌و میدیاكاندان، ئایا ئێمه‌ له‌م خۆپیشاندانانه‌دا توانیومانه‌ وابكه‌ین؟ به‌ڕاستی‌ زۆر زه‌حمه‌ته‌ به‌پۆزه‌تیڤ وه‌ڵامی‌ ئه‌وه‌ بده‌مه‌وه‌“.

له‌و لاشه‌وه‌ ناسك قادر له‌ دیمانه‌كه‌ی ئه‌م دوایه‌ی سبه‌ی دا ده‌یه‌وێت ئه‌وه‌مان پێبڵێت، كه‌ ئۆپۆزسیۆن و خه‌ڵكانی سه‌رشه‌قام كه‌ ئه‌وانن جودان، ئه‌و وای ده‌بنێت كه‌ ده‌سه‌ڵات له‌ سیاسه‌ت نه‌گه‌یشتوه‌، بۆیه‌ وامامه‌ڵه‌ی ناڕه‌زایی ده‌ربڕان ده‌كات و ده‌ستیان به‌خوێنیان سور ده‌كات. ده‌ڵێتماهیه‌تی‌ ئه‌م بزوتنه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئۆپۆزسیۆندا جیاوازه‌، چونكه‌ ئۆپۆزسیۆن هێزێكی‌ سیاسیه‌، به‌ڵام شه‌قام بزوتنه‌وه‌یه‌كی‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌، له‌ڕاستیدا ئه‌وان ئه‌گه‌ر له‌ سیاسه‌ت بگه‌یشتنایه‌ ده‌بو ئه‌وكاته‌ی‌ كه‌ چه‌كداره‌كانیان گوللـه‌یان نا به‌هاونیشتیمانیانه‌وه‌ خۆیان ساغ بكردایه‌ته‌وه‌، به‌ڵام ئێمه‌ بۆمان ده‌ركه‌وتوه‌ ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ ئه‌لف ‌و بێی‌ سیاسه‌ت نه‌گه‌شتوه‌، له‌و روه‌وه‌ كه‌ سیاسه‌ت…..دیمانه‌ له‌گه‌ڵ سبه‌ی دا . ده‌سه‌ڵاتی كوردی شه‌رعیه‌ت ی نه‌ماوه‌.

به‌ڵام ئه‌وه‌ی ڕاستییه‌، ئەوەیە کە ئه‌و له‌ سیاسه‌ت نه‌گه‌یشتووه‌، سیاسه‌ت وه‌كو پێشتر باسم كرد، كردنی هەمووو شتێكه‌ و به‌كارهێنانی هەموو شتێكه‌ كه‌ هه‌یمه‌نه‌ و ده‌سه‌ڵات بهێڵێته‌وه‌. با ناسكه‌ خان شوێنێكم له‌م دنیایه‌دا پێ بڵێت، كه‌ سیاسییه‌كان ده‌سه‌ڵاتیان به‌جێهێڵابێت له‌ژێر فشاری ناڕه‌زایی خه‌ڵكدا بێ خوێنڕشتن. باوه‌ڕ ناكه‌م ناسكه‌ خان به‌سیاسییه‌كانی به‌ریتانیا و ئیتالیا و ئیسرائیل و شوێنه‌كانی تر بڵێت سیاسی نین، كه ‌هه‌ر هەموویان ده‌ستیان به‌ خوێنی خه‌ڵك سوور بووه‌.

له‌ به‌ریتانیا له‌ خۆپیشاندانه‌كه‌ی 26.03.2011 دا كه‌ زیاتر له‌ نیوملیۆن خه‌ڵك چووه‌ سه‌ر جاده‌، دژی (Cuts In Services and Jobs) کە 157 گه‌نج دایان به‌سه‌ر (Fortunm & Mayson) له‌ ناویدا به‌ ئاشتیانه‌ دانیشت، كه‌چی پۆلیس 138 كه‌سیانی گرت، كه‌ زۆربه‌یان قوتابی گه‌نج بوون و هه‌ندێكیان ماوه‌ی 48 سه‌عات له‌ پۆلیسخانه‌ مانه‌وه‌ و دواتر كه‌ به‌ره‌ڵاكران، نه‌ك هه‌ر مۆباییلفۆن و ده‌فته‌ر و كاخه‌ز و جانتاكانیان لێسه‌ندرا، به‌ڵكو جله‌كانی به‌ریشیان لێسه‌ندران و به‌ بیجامه‌ی پۆلیسه‌وه‌ ناردنیانه‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه، كه‌ كاتێك به‌ره‌ڵایان كردن‌. كه‌ ته‌نها تاوانیان دانیشتن بوو له‌ ناو ئه‌و شۆپه‌دا، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش ته‌عه‌هودیان پێپڕكراوه‌ته‌وه‌، كه‌ ده‌بێت له‌ مانگی ئایاریشدا له‌ دادگا ئاماده‌ بن و تا ڕۆژی دادگاییكردنیشیان، ده‌بێت 5 میل دوور بن له‌ سێنته‌ر و ئه‌و شۆپه‌شه‌وه‌. خۆگه‌ر به‌ردیان بگرتایه‌ته‌ پۆلیس ئه‌وه‌ پۆلیس به‌ ده‌یه‌های گه‌ر لێ نه‌كوشتنایه‌، ئەوا لێی بریندار ده‌كردن. من پاسا و بۆ ده‌سه‌ڵاتی دڕنده‌ی كوردی ناده‌م، بگره‌ ده‌مه‌ویت بڵێم، كه‌ خودی‌ ده‌سه‌ڵات به‌ ته‌بیعه‌ت فاشییه‌ و فاشیه‌ت و دیكتاتۆریه‌ت مه‌یل نییه‌ به‌ڵكو ته‌بیعه‌ته و سروشتی ده‌سه‌ڵاته‌‌.

هه‌رچیش كۆمه‌ڵ و گروپه‌كانی ترن، له‌ كێشمانكێشی هه‌یمه‌نەكردنی مەیدانی ئازادیدان، هه‌ر یه‌كه‌یان ده‌یانه‌وێت ، به‌شی شێریان له‌و مه‌یدانه‌دا هه‌بێت له‌ خه‌ڵكانی گوێگر و چه‌پڵه‌لێده‌ر، جه‌خت له‌سه‌ هه‌بوونی كاریگه‌ری ته‌واوی خۆیان ده‌كه‌نه‌وه‌ بۆ ڕاكێشانی بڕێكی تر له‌ لا‌یه‌نگر و پشتگیری كه‌ران. به‌ڵام هه‌ر هەمووو له‌سه‌ر ترنجاندنی خه‌ڵكه‌كه‌ی مەیدانی ئازادی دا‌ و خیتابدان بۆیان و كۆنترۆڵكردنیان ڕێكن، پرنسپڵی گه‌ر نه‌توانم ببم به‌ كۆمه‌ڵ و گروپی یه‌كه‌م له‌ هاندان و جوڵاندنی ئه‌م خه‌ڵكه‌دا و له‌وه‌شه‌وه‌ بۆ سه‌ركردایه‌تی كردنیان، با هیچ نه‌بێت ئه‌م خه‌ڵكه‌ نه‌بێته‌ جه‌ماوه‌ری لایه‌نێكی تر، له‌ مەیدانی ئازادی، به‌رده‌وامه‌.

ئه‌م جۆره‌ تاكتیكه‌ لاساییكردنه‌وه‌یه‌كی كوتومتی خۆپیشاندانه‌كانی مه‌یدانی ئازادی قاهیره‌یه، بێئه‌وه‌ی زروف و هێزی خۆپیشانده‌ران و داخوازییه‌كانیان و زه‌مان و مه‌كانی ئه‌وان ڕه‌چاو كرابێت.

من گومانم نییه‌ له‌ نییەتی پاكی خۆپیشانده‌ران و ئه‌نجومه‌ن و قسه‌كه‌ره‌كانی مەیدانی ئازادی، به‌ڵام ئه‌مه‌ له‌ به‌ژه‌وه‌ندی ده‌سه‌ڵاته‌ به‌ بچوككردنه‌وه‌ی قه‌باره‌كه‌ی و ته‌سككردنه‌وه‌ی داخوازییه‌كان له‌ داخوازی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌، كه‌ هی جه‌ماوه‌ری كوردین، ‌بۆ داخوازی سیاسی له‌لایه‌ن ده‌سته‌یه‌ك ڕۆشنبیر و نووسه‌ر و گروپ و كۆمه‌ڵه‌ی سیاسیه‌وه‌. ئه‌مه‌ وه‌ڕسكردن و هیلاككردنی خه‌ڵكه‌ و بێزاركردنی خه‌ڵكانی ده‌وروبه‌ری سه‌رایه‌، كه‌ كاروكاسبیان ڕاگیراوه‌ و له‌ دڵه‌ڕاوكێ و ترسدا ڕۆژو شه‌و ده‌كه‌نه‌وه‌. بۆ ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵات گه‌مژه‌ و گه‌لحۆ نه‌بێت، پارێزگاریان لێده‌كات و نان و ئاو و پێخه‌فیان بۆ مسۆگه‌ر ده‌كات و لێیان ده‌گه‌ڕیت با‌ هه‌ر هه‌ڵبه‌ست و مه‌ڵبه‌ست و په‌خشان و خیتابی حه‌ماسی و مه‌وعیزه‌ی دینی بخوێننه‌وه‌، گوڵی شۆڕشی یاسه‌مینی و نێرگسی ببه‌خشرێته‌وه،‌ سه‌رئه‌نجام خه‌ڵكه‌كه‌ خۆی كۆڵده‌دا و ڕووده‌كه‌نه‌وه‌ ماڵی خۆیان.

هه‌ڵبه‌ته‌ من له‌مه‌دا پێشنیازی شه‌ڕی شه‌قام و به‌یه‌كادان و تاڵانی دوكان و شوێنه‌ خزمه‌تگوزارییه‌كان و سوتانیان و به‌كارهینانی توندوتیژی شۆڕشگێرانه‌ و ناشۆڕشگێرانه‌ناكه‌م. من به‌شبه‌حاڵی خۆم، لا‌یه‌نگیری هیچ كام له‌وانه‌ نیم.

درێژەی هەیە

به‌ سیاسیكردنی كێشه‌ كۆمەڵایەتییەكان سه‌رچاوه‌ی تێشكانمانه‌ /1

زاهیر باهیرله‌نده‌ن

10.04.2011

بەشی یەکەم

كێشه‌ كۆمەڵایەتییەكان به‌هەمووو چه‌شنه‌كانییه‌وه جگه‌ له‌ كێشه‌ی گه‌نده‌ڵی ‌ ده‌گه‌ڕینه‌وه‌ بۆ سه‌ره‌تای دروستبوونی ده‌سه‌ڵاتی كوردی (میری هه‌رێم ) به‌ نه‌بوونی نان و ئاو و موچه‌ و‌ كاره‌با و نه‌وت و گاز و به‌نزین و سه‌رجه‌می پێداویستییه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی تری ژیان له‌ پاڵ دروستكردنی شه‌ڕی ناوخۆ و به‌كوشتدانی گه‌نجان و لاوانی كوردوستان له‌ كێشمەكێشی نێوانی دوو هێزه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ی كوردستاندا له‌سه‌ر مۆنۆپۆڵكردنی ده‌سه‌ڵات و داهاتی كوردوستان .

ئه‌مه‌ بناخەیه‌كی بۆ دروستبوونی گه‌نده‌ڵی دانا و دواتریش دوای ڕوخانی سه‌دام حوسه‌ین له‌ ساڵی 2003دا، هاتنی ئه‌مریكییه‌كان، كه‌ بوارێكی له‌باری بۆ هاتنی پاره‌یه‌كی مشه‌وماڵ و موڵكیه‌تییەكی به‌لاشی بێسنوور‌ و به‌خشینه‌وه‌ی ئه‌و پاره‌یه‌ و تاڵانی كردنی ئه‌و ماڵاته‌، گه‌نده‌ڵی كێشه‌ كۆمەڵایەتییەكانی تری به‌جێهێشت و خۆی خسته‌ سه‌ری سه‌ره‌ه‌وه‌ی لیستی داخوازییه‌كان‌.

هه‌ر ئه‌مه‌ش وای كرد، كه‌ بوا‌رێكی له‌بار دروست بكات بۆ دروستبوونی گروپ و ڕێكخراو و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان و قۆستنه‌وه‌ و ئیحتیواكردنی ناڕه‌زایی مه‌وجودی خه‌ڵك، هه‌روه‌ها گه‌وره‌بوونی قه‌باره‌ی پارته‌كانی تری وەكو ئیسلامی و كۆمونیست و چه‌پ و سوشیالیست و كاركردن له‌سه‌ر ئه‌م كێشه‌یه‌. ئیدی كێشه‌ی گه‌نده‌ڵی سه‌ری كێشه‌كانی تری خوارد و ئه‌م بوو به‌ كێشه‌ی سه‌ره‌كی و هەمووو ئه‌وانی تر بوون به‌ كێشه‌ی ناسه‌ره‌كی و پاشكۆی ئه‌م، له‌ هه‌مان كاتیشدا به‌رگی كێشه‌ی سیاسی كرا به‌ به‌ردا و له‌ پاشكۆی كێشه‌ی گه‌نده‌لییه‌وه ناوی له‌ لیسته‌كه‌دا دانرا.

كێشه‌ی گه‌نده‌ڵی، سیاسی تازه‌ و كۆنه‌سیاسییه‌كان و ڕۆشنبیره‌ لیبراڵه‌كان و چه‌پ و كۆمونیسته‌كان و ئیسلامییه‌كان و زۆری تریشی خسته‌ به‌ره‌یه‌كی یه‌ك لایه‌نی شوبهه‌ ڕێكخراوه‌یه‌ك له‌ دژی به‌ره‌ی ده‌سه‌ڵات و سه‌رئه‌نجامیش به‌رنامه‌ سیاسییه‌كان ورده‌ ورده‌ گۆڕان و سنووری ته‌سكی به‌ ته‌نها به‌شداریكردنی په‌ڕله‌مانتاریانه‌ و سووكه‌ برابه‌شییه‌كه‌ی له ‌سه‌ره‌وه‌ت و سامانی یه‌كێتی، كه‌ داخوازی ئه‌م به‌ره‌ تێكه‌ڵه‌یه‌ بوو، فراوانتر كرد و ڕیكخراوتر كرد، دروشم و داخوازی ده‌ستكێشانه‌وه‌ و وازهێنانی سه‌رۆكی هه‌رێم و سه‌رۆكی په‌ڕله‌مان و سه‌رۆكی شالیاران و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی په‌ڕله‌مانی، گرته‌ ئه‌ستۆ.

جیاوازی نێوان ئه‌م دوو كێشه‌یه‌ و هه‌ڵه‌ی تێكه‌ڵكردنیان

كێشه‌ی سیاسی و سیاسیبوون و سییاسه‌تكردن یانی هه‌یمه‌نەكردن و خستنه‌ ژێر ڕكێف و پاشكۆكردنی هه‌رچه‌ندێك بتوانیت له‌ خه‌ڵك بۆ ئەو مه‌به‌سته‌، هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌مه‌ش پێویستی به‌ تاكتیكی جیا جیا و حیله‌زانین و فێڵكردن و پاشقولدان و درۆوده‌له‌سه‌كردن و بۆیاخكردنی ڕووی ڕه‌شی خۆت و خۆپیشاندانی خۆت وه‌ك ئه‌كته‌رێك ، ته‌مسیلكردن، باسكردن له‌ دروشمی زل و بریقه دار، داخوازی و داواكاری گه‌وره گه‌لێك گه‌وره‌،‌ واته كورد وته‌نی ‌ نه‌وین له‌ به‌ردی گه‌وره، لای ئه‌مان ئیدی گرنگ نییه‌ بتوانیت بیهاوێژیت یا نه‌، گرنگ ئه‌وه‌یه‌ جه‌ماوه‌رێكی زۆر له‌ خۆت گرد بكه‌یته‌وه‌ و گوێگری باشت هه‌بێت، كه‌ چاوه‌ڕوانی ده‌م و وته‌ی تۆ بكه‌ن. بۆ ئه‌مه‌ش پێویستت به‌ گرتنەده‌ستی ده‌سه‌ڵاته‌، ده‌سه‌ڵات گرتنەده‌ستیش به‌ گرتنەبه‌ری ڕێگا كۆنه‌كانی وه‌كو له‌شكركێشی و شه‌ڕی شاخ و پێشمه‌رگانه،‌ كوشتنی ئه‌م و ئه‌و نا، به‌ڵكو به‌ ڕیگا و ئوسوڵی مه‌ده‌نیانه‌ی كه‌مپه‌ینكردن بۆ هه‌ڵبژاردن، بۆ به‌شداریكردن له‌ په‌ڕله‌مانی ئاینده‌دا. ئه‌م ڕێگایه‌ش كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی سه‌رده‌م قەبوڵیەتی و ناڕه‌زاییه‌كانیش هه‌رچی بن و له‌ هه‌ر بوارێكدا بن، سه‌رئه‌نجامیان لابه‌لاكردنه‌وه‌كه‌یان لای ئه‌مان به‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی په‌ڕله‌مانی وه‌ختی دێت و جێگرتنه‌وه‌ی به‌كه‌سانی تر و ده‌م و چاوانی تر، كه‌ ده‌بنه‌ كۆمه‌ڵێك یا توێژاڵێكی جیا له‌ كۆمه‌ڵگا و هەمووو ئه‌و به‌ڵێنانه‌ی كه‌ به‌خه‌ڵكیان داون، له‌بیریان ده‌كه‌ن و ده‌كه‌ونه‌ هه‌وای خۆیانه‌وه‌وه‌ و كه‌سی دیكه‌ ناناسن، هه‌وڵی سه‌ره‌كییان ده‌ستگرتنه‌ به ‌پایه‌ و پله‌ و پاره‌ و موڵكانێك، كه‌ له‌سه‌ر حسابی ئێمه‌ په‌یدایان كردوه‌، زۆربه‌شیان وه‌كو ئینگلیز ده‌ڵێت ده‌بنه‌ یه‌سمان (به‌ڵێكه‌ران).

جاروباریش نوكه‌یه‌ك ده‌كه‌ن، تاكو واژه‌ی هه‌بوون و زیندوویی خۆیان دووپات بكه‌نه‌وه‌ بۆ به‌بیرهێنانه‌وه‌مان له‌ سوڕی داهاتووی په‌ڕله‌مان.‌

جگه‌ له‌مانه‌ش سیاسییه‌كان له‌سه‌ر بناخەی بیروباوه‌ڕ یه‌كده‌گرن و هه‌ڵوێستی سییاسیانه‌یان هه‌یه‌ له‌ كه‌سانی خۆیان و ده‌وروبه‌ریان و خه‌ڵكانی ده‌ره‌وه‌ی خۆشیان. ئه‌م بوونی هه‌ڵوێستی سیاسییه‌ له‌لای ئه‌مان زۆر گرنگه‌، وه‌فا و قیه‌م و ڕه‌وشت و ئیعتیبارات و دووری و نزیكی لای ئه‌مان به‌ ئه‌نده‌ك وه‌رناگیرێت، ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ دوژمنی خوێنی خۆیانه‌، به‌یانی ده‌شێت ‌بێته‌ دۆستی گیانی به‌ گیانیان، ئه‌وانه‌شی له‌ ڕیز و سه‌نگه‌ری پێشی پێشه‌وه‌ بوون، ده‌شێت به‌یانی ‌ببنه‌ پیاوخراپ و خیانه‌تكار، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌، گه‌ر به‌ زمانی ئه‌وان قسه‌ نه‌كه‌یت و به‌ مۆسیقای ئه‌وان هه‌ڵنه‌په‌ڕیت، ئیدی په‌راوێز خراویت و فه‌رامۆش كراویت. ئه‌وان خۆیان به‌ گه‌وره‌ و زانا و كارامه‌ و حه‌لكه‌ری هەمووو گیروگرفته‌كان، وه‌ڵامده‌ره‌وه‌ی هەمووو پرسیاره‌كان، ده‌زانن.

هه‌ر‌چی كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌یه‌كانیشه‌، كێشه‌ی خه‌ڵكی ئاسایی ناو كۆمه‌ڵگان، كه‌ پێداویستییه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كانی ژیانیانن، كه‌ ڕۆژانه‌ له‌تەکیاندا ده‌ژین و پێوه‌یانەوە ده‌ناڵێنن، ده‌زانن به‌ گۆڕینی په‌ڕله‌مانته‌ره‌كان و دوموچاوه‌كان، گه‌ر گۆڕانكاریه‌كیش بكرێت، گۆڕانكاری بنه‌ڕه‌تی نابێت له‌ ژیانی ئه‌واندا، ئه‌وان ده‌زانن كێشه‌كانیان به‌ هه‌ڵبژاردنی په‌ڕله‌مانتار و سه‌رۆكی شالیاران و سه‌رۆكی ده‌وڵه‌ت و سه‌رۆكی په‌ڕله‌مان لابه‌لایی نابنه‌وه‌.

كێشه‌كانی ئه‌مان زیاتر كێشه‌ی ڕۆژانه‌ن له‌ گه‌ڕه‌كه‌كان‌، هی گونده‌كان ، شارۆچكه‌ و، شاره‌کانن. كێشه‌كان زیاتر مەحه‌لین وه‌ك له‌وه‌ی مه‌ركه‌زی بن، چونكه‌ كێشه‌كانیان بریتین لە کەموکوڕی قوتابخانه‌، خه‌سته‌خانه‌، زانكۆ، ئاو و كاره‌با، به‌نزین و نه‌وت و گاز و ، گرانی زه‌وی و زار و سه‌رجه‌می پێداویستییه‌كانی ژیان و ، به‌رزی كرێی خانوو، كه‌می مووچه‌ و‌ كرێی كار و زێراب و ئاوی پاك، نه‌بوونی پارك و شوێنی یاری بۆ منداڵان، فه‌رامۆشكردنی ڕێگاوبان و گوند و شوێن و گه‌ڕه‌ك و كاره‌سات و ڕوداوی سه‌یاره‌ و ئامرازەكانی گوستنه‌وه‌ و كێشه‌ی ئاو و زه‌ویو زار له‌ لادێكاندا و باشكردن و چاككردنی سه‌رجه‌می خزمه‌تگوزارییه‌كان، له‌ سستی بەڕێوەچوونی كار و هه‌بوونی خه‌ڵكانی ناشایسته‌ و ناكارامه‌ له‌ ده‌وائیره‌كانی ده‌وڵه‌تدا و هێنانی خواردن و خواردنه‌وه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات له‌سه‌ر حسابی فه‌لاحه‌ت و زه‌راعه‌تی ناوخۆ، قوتكردنه‌وه‌ی سوپه‌رماركێتی گه‌وره كه‌ سوود و قازانجێكی خه‌یاڵی ده‌گه‌یه‌نێته‌ چه‌ند كه‌سێكی ده‌وڵه‌مه‌ند و كۆمپانیاكانیان به‌ هێنانی خواردنی به‌ستوو و به‌سته‌ڵه‌كی و بریقه‌دا‌ر به‌ مه‌وادی كیمیاوی ، كه‌ قیمه‌ی غیزائی تێێدا نییه‌ و هەمووو ئه‌مانه‌ كارایی خراپ له‌سه‌ر ته‌ندروستی خه‌ڵكی داده نێن و له‌سه‌ر حسابی كشتوكاڵی خۆماڵی ده‌بن، یا ئوتێلی به‌رز به‌رز كه‌ له‌ قودره‌تی خه‌ڵكه‌ ئاساییه‌كادا نییه‌ نه‌ك هه‌ر ‌تێیدا بحه‌وێته‌وه‌ به‌ڵكو ناشتوانێت ناوه‌وه‌شی ببینێت، كه‌ قه‌ره‌باڵغی و زه‌وزا و نائارامی و كێشه‌ و ڕوداوی سه‌یاره‌ دروستده‌كات. تا ده‌گاته‌ كێشه‌ی ژینگه‌. ئه‌مانه‌ بڕێكی كه‌من له‌ كێشه‌كانی خه‌ڵكی ناو هەمووو كۆمه‌ڵگایه‌ك به‌ كۆمه‌ڵگای كوردستانیشه‌وه‌، كه‌ ئه‌م لیسته ده‌توانرێت درێژ بكرێته‌وه‌ بۆ سه‌ده‌های تر. چونكه‌ كێشه‌ كۆمه‌ڵایەتییه‌كان ته‌واوبونیان نابێت و نییه‌ تاكو بڕیاره‌كان و ده‌سه‌ڵات له‌ خودی كه‌مایتییه‌كی ده‌سته‌بژێره‌وه‌ نه‌كه‌ونه‌ ده‌ستی هەموو خه‌ڵكه و بتوانن به‌ هه‌ره‌وه‌زی ده‌نگیان له‌سه‌ر بده‌ن و كاریان بۆ بكه‌ن و كاریان پێ بكه‌ن.

پاوه‌ر و هێزی خه‌ڵكی له‌ گه‌ڕه‌كێكدا له‌ گوندێكدا كه‌ گیروگرفتی قوتابخانه‌یان له‌ هه‌ر باره‌یه‌كه‌وه‌ هه‌بێت یا خه‌سته‌خانه‌یه‌كی بچووك له‌ وێدا، به‌ گۆڕینی به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌كه‌ یا كار گێڕان و فه‌رمانبه‌رانی خه‌سته‌خانه‌كه‌،گه‌ر گیروگرفته‌كه‌ ئه‌وه‌ بێتزۆر كاریگه‌رتره‌ له‌ ده‌نگدان بۆ ئه‌ندامێكی په‌ڕله‌مان. یا نه‌ڕۆیشتنی كاروباری ناوچه‌كه‌ به‌ هه‌بوونی مودیرناحیه‌یەك یا به‌ڕێوه‌به‌رێكی خراپی پۆلس ، گۆڕینی ئه‌وانه‌ و خستنه‌ ژێر چاودێری كه‌سه‌ تازه‌كانه‌وه‌، گیروگرفته‌كان حه‌ل ده‌بن و بەبێ ئه‌وه‌ی باس له‌ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی بكه‌یت و یابته‌وێت خه‌ته‌ر له‌ سه‌ر ئه‌وان دروست بكه‌یت، بكه‌ویته‌ كێشمانكێشی سیاسی له‌گه‌ڵیاندا. یا گه‌ر كێشه‌ی شاره‌كه‌ له‌گه‌ڵ یه‌كێك له‌ به‌ڕێوه‌به‌رانی به‌شێك له‌ به‌شه‌كانی خزمه‌تگوزاریدا بێت، یا له‌گه‌ڵ چه‌ند كه‌سێكیاندا، ده‌توانین به‌ گۆڕینیان كێشه‌كانمان حه‌ل بكه‌ین، كه‌ ده‌یانخه‌ینه‌ ژێر فشاره‌وه‌‌. دیسانه‌وه‌ لێره‌شدا ده‌توانم به‌ ده‌یه‌ها نمونه‌ی تر بێنمه‌وه‌ له‌م كێشانه‌ كه‌ ده‌توانین حه‌لیان بكه‌ین، بێئه‌وه‌ی بگه‌ینه‌ لا‌ی ئه‌ندامی په‌رله‌مان یا داوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی په‌ڕله‌مان و ده‌ستكێشانه‌وه‌ی ئه‌م و ئه‌و بكه‌ین.

به‌ڵام كاتێك كه‌ كێشه‌ كۆمەڵایەتییەكان به‌كێشه‌ سیاسییه‌كانه‌وه‌ په‌یوه‌ست كران، كاتێك كه‌ بانگهێشه‌ی خه‌ڵكی كرا به‌وه‌ی گوایه‌ ‌كێشه‌كانیان به‌ستراون به‌ په‌ڕله‌مانه‌وه‌، ده‌بێت من و عه‌مرو زه‌ید‌ هه‌ڵبژێرن، تاكو چاك بكرێت، ئه‌وه‌ كرۆكی كێشه‌ كۆمەڵایەتییەكان ونده‌بێت سه‌ریش له‌ خه‌ڵكی تێكده‌درێت، كاتێكیش كه‌ كێشه‌ كۆمەڵایەتییەكان به‌ كێشه‌ی گه‌نده‌ڵیه‌وه‌ ‌په‌یوه‌ه‌ست كران و چاره‌سه‌ره‌كه‌شی به‌ده‌سه‌ڵات گرتنەده‌ست درایه‌ قه‌ڵه‌م، یا گۆڕینی ده‌موچاوه‌كان بێت له‌ ده‌سه‌ڵاتدا، ئه‌وه یا نه‌زانی و نائه‌زموونی خه‌ڵكییه‌ یا‌ هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن و خۆڵكردنه‌ چاوی خه‌ڵكه‌، چونكه‌ هیچ ده‌سه‌ڵاتیك له‌ دنیادا ناتوانێت و نه‌یتوانیوه‌ كه ‌كێشه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌ كۆمەڵایەتییەكانی خه‌‌ڵكی لابه‌لا بكاته‌وه‌. خودی گه‌نده‌ڵی كێشه‌یه‌ك نییه كه‌ ڕوتی بكه‌یته‌وه‌ له‌ ده‌سه‌ڵات ، تۆ ناكرێت له‌لایه‌كه‌وه‌ بته‌وێت گه‌نده‌ڵی بنه‌بڕ بكه‌یت و له‌لایه‌كی تره‌وه‌ بته‌وێت ده‌سه‌ڵات دروست بكه‌یت یا بگریته‌ ده‌ست. گه‌نده‌ڵی خه‌سڵه‌ت و كرۆكی ده‌سه‌ڵاته‌، ئیدی ده‌سه‌ڵاتی فه‌رد بێت یا خێڵ یا ده‌وڵه‌ت‌، تا ئه‌و چه‌شنه‌ ‌ده‌سه‌ڵاتانه‌‌ش بمێنن و به‌رده‌وام بن، گه‌نده‌ڵی ده‌مێنێت و باڵاده‌ست ده‌بێت. به‌ڵام یاسایی ده‌كرێت، وه‌كو له‌م وڵاتە ئەوروپیانه‌دا كراوه‌ و ده‌كرێت، تاكو هه‌ر به‌و یاسایه‌ ده‌مكوتمان بكه‌ن و شه‌رعیه‌تی گه‌نده‌ڵیه‌كه‌یانمان پێبدرێت. ئاینده‌ی كۆمه‌ڵگای كوردوستانیش به‌ره‌و ئه‌وه‌ ده‌ڕوات گه‌ر چی ڕه‌نگه‌ گه‌نده‌ڵییه‌كه‌ كه‌متر ببێته‌وه‌ به‌ڵام به‌یاسایی ده‌كرێت.

درێژەی هەیە….

نا بۆ دێمۆکراسی پارلەمانی X بەڵێ بۆ دێمۆکراسی ڕاستەوخۆ = هەڵبژاردن + بڕیاردان + جێبەجێکردنی گەلیی

نا بۆ دێمۆکراسی پارلەمانی

بەڵێ بۆ دێمۆکراسی ڕاستەوخۆ = هەڵبژاردن + بڕیاردان + جێبەجێکردنی گەلیی

نا بۆ دێمۆکراسی پارلەمانی

بەڵێ بۆ دێمۆکراسی ڕاستەوخۆ

= هەڵبژاردن +  بڕیاردان + جێبەجێکردنی گەلیی

نا بۆ دەسەڵاتی ناوەندی

بەڵێ بۆ خۆبەڕێوەبەرایەتی هەرەوەزییەکان

نا بۆ دەسەڵاتی قوچکەیی (هەرەمی)

بەڵێ بۆ تۆڕ و ڕایەڵەی کۆمەڵایەتی (زنجیرەیی)

نا بۆ فیدرالیزمی پارت و خێڵ و نەتەوەکان

بەڵێ بۆ یەکگرتنی ئازادانەی گوند و شار و ناوچەکان

نا بۆ شوانەیی دەستەبژێرەکان (نخبە)

بەڵێ بۆ خۆکارایی (ئۆتۆنۆمی) تاکی ئازاد

نا بۆ کەرتی تایبەتی و حزبی و حکومی

بەڵێ بۆ کەرتی گشتی پیشەسازیی و کشتوکالیی هەرەوەزیی و ئازاد

نا بۆ سیستەمی دەسەڵاتگەرایانە و ئایینیانەی خوێندن و پەروەردە

بەڵێ بۆ سیستەمی ئازادانەی پەروەردە و فێرکردن

نا بۆ هەڵبژاردنی چوار ساڵ جارێك و سەرۆکایەتی

بەڵێ بۆ کۆبوونەوەی گشتی و بەڕێوەبەرایەتی ئۆتۆنۆمی

نا بۆ دەستتێوەردانی ئەمەریکا و هاوپەیمانانی

بەڵێ بۆ سەربەخۆیی، بەڵێ بۆ ئازادی، بەڵێ دادپەروەری

نا بۆ نوێنەرایەتی پارتەکان و دەستەبژێرەکان و مەلا و ئەمیرەکان

بەڵێ بۆ خەباتی ڕاستەوخۆ، بەڵێ بۆ دێمۆکراسی ڕاستەوخۆ

جەماوەر و ئازادی لە بەرامبەر دەسەڵات و زۆرداریدا

هاوار

سڵاو ئازیزانم لە مەیدانی ئازادی

دەسەڵات بە زۆر سەپاوە و تەنیا بە زۆریش لەناو دەبرێت. بەڵام دەبێت ئەوە لەلامان ڕۆشن بێت، کە زۆر تەنیا تەقە و زیندان نییە، بەڵکو پێش هەموو شت کارایی ئابووری و ڕەهەندی کۆمەڵایەتیبوونەوەی زۆرە وەك پێداویستی پاراستنی کۆمەڵگەی نایەکسان. بۆیە زۆری جەماوەر ناتوانێت گارەگاری ئەندامپارلەمانەکانی لیستی-گۆڕان و تەقاندنەوەی چەند نارنجۆکێك بێت، بەڵکو لێدانە لە شادەماری زۆری دەسەڵات، کە ئابوورییە، ئەمەش مانگرتنی گشتی و خەباتی ئابووریی دەخوازێت، هەروا ڕێکخستنەوەی کۆمەڵگە لە ڕێکخراوەی ئازاد و سەربەخۆی جەماوەریی چین و توێژەکانیدا، کە ڕەهەندی کۆمەڵایەتیی دەسەڵات و زۆر لاواز و پوچەڵ دەکاتەوە. بۆیە تەنیا بە زۆری خەباتی ئابووریی و تێکشکاندنی کۆمەڵایەتیبوونی دەسەڵات، دەتوانین کۆتایی بە زۆرداری و ملکەچیی و نایەکسانی و ناداپەروەری بهینین..

وا یەکی ئایار بەرێوەیە و ڕۆڵی مانگرتنی سەرتاسەری جەماوەری و مانگرتنی کرێکاران یەکلاگەرەوەیە، شێوازێك لە خەبات، کە هیچ هێزێكی سەربازیی و پۆلیسی ناتوانێت بەری پێبگرێت…

جارێکی دیکە دەستتان دەگوشم و مێژووی  راستەقینەی ئەم ڕۆژانە، هەنگاوە پەیگیرانەکانی ئێوە دەینووسنەوە…

اللجان الشعبية الليبية يجب أن تصبح طريقة حياة , و ليس إجراءا مؤقتا فقط

يدخل نضال الشعب الليبي , كجزء من موجة الثورات الشعبية التي تنتشر كالنار في كل العالم العربي , يدخل منعطفا دراماتيكيا بالفعل , فيم يدفع الشعب نضاله ضد النظام الذي يحاول البقاء في السلطة بكل الوسائل المتاحة له

لفهم أفضل لما يجري هناك , أجرينا حوارا آخر مع صديقنا و رفيقنا اللاسلطوي ( الأناركي ) السوري مازن كم الماز الذي يعمل في المدونة الثورية http://www.ahewar.org/asp?=1835
[Italiano] [Castellano] [English] [Français] [Català] [Dansk] [Polski] [Ελληνικά] [Português]

س – ما الذي يجري بالفعل في ليبيا و بقية العالم العربي ؟

ج – إنها ثورة . بعد 42 عاما من الخضوع لنظام القذافي خرجت الجماهير إلى الشوارع . الشيء السيئ هنا أنه بسبب القمع الوحشي للنظام انتصرت الثورة فقط في المنطقة الشرقية الذي يتألف من قبائل مختلفة عن سائر البلاد أيضا . سرعان ما استفاقت قوى النظام من وقع المفاجأة و تمكنت من قمع الثورة في طرابلس العاصمة و بقية أنحاء البلاد باستخدام القوة المفرطة في وحشيتها . حاولت الجماهير استعادة المبادرة يوم الجمعة الماضي , الذي كان يوم غضب بالفعل في الكثير من البلدان و المدن العربية , لكنها لم تتمكن من التغلب على قوى النظام . هناك الآن كر و فر بين القوتين , أي النظام و الشعب , رغم أن كلا منهما تحاولان جمع قواهما من جديد .

إلى جانب ليبيا فإن اليمن ثائرة منذ عدة أسابيع , في هذا البلد الذي توجد فيه قبائل و أقليات طائفية مختلفة , إضافة إلى النزاع بين الشمال الذي يعتبر حاكما و الجنوب المهمش الذي يطالب بالانفصال , تمكن الشباب , طلاب الجامعات و المدارس الثانوية , بحماستهم في سيبل الحرية للجميع , من جمع كل شتات الشعب حول هدف واحد هو الإطاحة بالديكتاتورية .

كانت الجمعة الماضية أيضا ملتهبة في العراق , حيث خرج آلاف الشباب العراقي من السنة و الشيعة , الطائفتان اللتان كانت على شفا الحرب الأهلية قبل أعوام فقط , للاحتجاج ضد الحكومة الموالية للولايات المتحدة , و الفاسدة . استخدم رجال الشرطة نفس الوسائل القمعية التي استخدمت في البلدان الأخرى مما أدى لوفاة بعض المحتجين .

انضمت سلطنة عمان أخيرا للبلدان الثائرة , حيث تظاهر الشباب هناك مطالبين بالعمل , و الحرية و بحياة كريمة .

س – كثيرون قد يقولوا أن القذافي اشتراكي و معادي للإمبريالية … هل هذا صحيح ؟

ج – هذا كلام خاطئ و مضلل تماما , خلقه اليسار السلطوي في الماضي و ما زال يعيش حتى اليوم . و هذا يرجع جزئيا لمحاولة إعادة إحياء اليسار السلطوي من أشخاص مثل تشافيز .

علينا فقط أن نذكر أن علاقات نظام القذافي بالغرب الرأسمالي قد تحسنت كثيرا بعد عام 2003 , بعد أن تخلى ديكتاتور ليبيا عن برنامجه النووي , مما دفع وزيرة الخارجية الأمريكية يومها غونداليزا رايس للقول بأن هذا يشكل مثالا لتطبيع العلاقات بين الولايات المتحدة و الغرب و بين دول العالم الثالث بمن فيها تلك التي تصفها حكومة الولايات المتحدة بدول مارقة . هذا فتح الباب أمام بيرلوسكوني , و بلير , و ساركوزي لزيارة ليبيا و توقيع اتفاقيات تجارية بمليارات الدولارات بما في ذلك حصول نظام القذافي على الأسلحة من شركات صنع الأسلحة الغربية . انتهى هذا بمشاركة القذافي في قمة مجموعة الثمانية حيث التقى هناك بأوباما . كما في حالتي بن علي و مبارك , فقد تجاهلت القوى الرأسمالية الكبرى انتهاكات نظام القذافي لحقوق الإنسان ضد شعبه . حتى عندما كان القذافي يعلن أنه معاد للإمبريالية في الماضي البعيد فقد كان هذا موقفا كلاميا فقط , بينما كان كل ما فعله , كسلطوي أو كنظام تسلطي , هو أعمال إرهابية هامشية لم تكن تهدف أبدا إلى دعم الأهداف التحررية لضحايا الإمبريالية .

علينا في الواقع أن نفرق بين كون الشخص معاد للولايات المتحدة , معاد للرأسمالية , و بين كونه اشتراكيا حقيقيا , فهناك الكثير من معارضي الولايات المتحدة , خاصة من الأنظمة أو الأحزاب السلطوية , ممن هم ليسوا أقل سلطوية أو قمعا من نظام فاشية الاحتكارات المعولم أو الأنظمة الموالية للولايات المتحدة . يكفي أن نذكر هنا الستالينية فقط . القذافي نفسه وصل إلى السلطة عندما كان المد القومي العربي في ذروته , الذي كانت معاداته للإمبريالية كلامية فقط , بينما قاد الدول العربية من هزيمة لأخرى في مواجهاته مع الإمبريالية و خاصة مع حليفها الإقليمي الأبرز إسرائيل , و التي كان آخرها في العراق في عام 2003 . بعد هزيمة مصر و سوريا و الأردن في حزيران يونيو 1967 أمام إسرائيل , أرجع كثير من اليساريين العرب السبب لقمع هذه الأنظمة و طبيعتها الاستغلالية , و بعد عام بدأ الشباب و الطلاب المصريون مظاهراتهم و احتجاجاتهم ضد نظام عبد الناصر التي حملت طابعا تحرريا . الواقع هو أن مصر تحت حكم عبد الناصر و العراق تحت حكم صدام و سوريا تحت حكم الأسد كانت جميعا نماذج لأنظمة رأسمالية الدولة البيروقراطية , أي أنظمة تضطهد و تستغل شعوبها .

س – ما هو دور الولايات المتحدة و الاتحاد الأوروبي في هذه الأزمة ؟ من المعروف أن القذافي كان على توافق جيد معهم في الفترة الأخيرة ؟

ج – في مرحلة الحرب الباردة لعبت القوتان العظميان , الولايات المتحدة و الاتحاد السوفيتي , لعبة مزدوجة , فبينما قاموا بقمع الشعوب في مناطق هيمنتهم , قاموا “بدعم” نضال الشعوب في سبيل الحرية في مناطق نفوذ الخصم . هكذا دعم الاتحاد السوفيتي نضال الشعب الفيتنامي ضد التدخل الأمريكي و الثورة الكوبية و سائر الانتفاضات في أمريكا الجنوبية و بقية البلدان التي كانت خاضعة لديكتاتوريات مدعومة من الولايات المتحدة , على الطرف الآخر قامت الولايات المتحدة و المعسكر الرأسمالي بدعم ثورات شعوب أوروبا الشرقية المتعاقبة , الخ . هم ما زالوا يمارسون نفس اللعبة المزدوجة , فالولايات المتحدة مثلا مستعدة لدعم مثل هذه الانتفاضات في إيران , لكن ليس في السعودية على الإطلاق . في العراق ساعدت إدارة بوش الأب الديكتاتور العراقي صدام يومها على استعادة السيطرة على العراق في مواجهة ثورة شعبية تمكنت من السيطرة على أغلب أراضي العراق بعد هزيمته في حرب الخليج الأولى عام 1991 فقط لتطيح به عندما بدا هذا أكثر سهولة و فائدة لهيمنتها الإقليمية .

لكن الأشياء تحدث أحيانا على الضد من رغبة الولايات المتحدة , كما جرى في مصر و تونس , حيث على الرغم من كل جهود الإدارة الأمريكية فرضت الجماهير واقعا جديدا ما تزال الولايات المتحدة تحاول التأقلم معه . يبدو الأمر مختلفا بعض الشيء في ليبيا اليوم . فالولايات المتحدة تشعر كحيوان مفترس , فنظام القذافي يبدو ضعيفا , مكروها من شعبه , و قبل كل شيء أن ليبيا غنية بالنفط , مما يجعلها تبدو كفريسة سهلة و دسمة . هذا أيضا سيساعد الداعم الأكبر لكل ديكتاتوريات المنطقة , أي الولايات المتحدة , لتبدو كمن يحرر شعبا أعزلا من ديكتاتوره الدموي , الذي كان حتى الأمس القريب أحد أصدقائهم . السيئ فيما يتعلق بالحيوانات المفترسة هو أنها لا تستطيع مقاومة إغراء فريسة سهلة على الرغم من كل تجاربها السيئة في الماضي . هناك شيء هام فيم يتعلق باحتمال التدخل الأمريكي في ليبيا اليوم هو أنه لا الجماهير الثائرة في المناطق المحررة و لا حتى المعارضة الليبية في الغرب نفسه قد طالبت أو وافقت على مثل هذا التدخل .

مثل هذا التدخل سيكون ضربة كبيرة لنضال الشعب الليبي , ليس فقط أنه سيقضي على نضاله المستقل في سبيل حريته , بل سيهدد مستقبله كله . إن الليبيين قريبون اليوم من الإطاحة بالنظام و استعادة حياتهم و نفطهم , و لا أظن أنهم , معظمهم على الأقل , مستعدين للتضحية بما انتزعوه حتى اليوم في سبيل نصر سهل لكنه لن يكون نصرهم بكل تأكيد .

س – ما هو مستقبل الحكومة المدنية العسكرية التي أعلنت اليوم في بنغازي ؟

ج – لا توجد حتى اليوم مؤسسة كهذه في المناطق المحررة . البعض يحاولون خلق قيادتهم النخبوية , لكن حتى هذه اللحظة لم تنجح هذه الجهود بعد .

اليوم فقط بدأت الصحافة الأمريكية و العربية الموالية لها بالحديث عن مجلس مؤقت في بنغازي يتزعمه أحد وزراء حكومة القذافي المنشقين فقط لتتحدث عن موقف هذا المجلس المؤيد لتدخل أمريكي محتمل . ما عدا هذا , لا توجد أية قوة في المناطق المحررة دعت أو وافقت على مثل هذا التدخل .

س – ما هو دور لجان الشعب الليبي ؟ هل تعني أن الجماهير قد خلقت وسائل ديمقراطيتها المباشرة ؟

ج – لقد أصبحت هذه اللجان في الواقع جزءا من كل ثورة جرت في العالم العربي . أوافق على أنها أمثلة رائعة عن الديمقراطية المباشرة للجماهير , إن كل المناطق المحررة تدار اليوم بهذه الطريقة , تماما كما كان عليه الحال في تونس بعد هروب بن علي و في مصر بعد أن أمر حسني مبارك قواته بترك البلطجية يمارسون النهب و السلب لإخافة الجماهير الثائرة . المطلوب اليوم هو أن تصبح هذه اللجان طريقة حياة , و ليست مجرد إجراء مؤقت . هذه يجب أن تكون رسالتنا للجماهير اليوم .

س – رفع علم الملكية في ليبيا اليوم … هل ترى إمكانية لعودة نظام إدريس القديم ؟

ج – في الحقيقة يمكن أن يحدث أي شيء . إنني أعتقد أن الثوار الليبيين أنفسهم لا يعرفون من و كيف ستدار ليبيا بعد الإطاحة بالقذافي . عليهم أن يتعلموا ما عليهم فعله في الممارسة . ما أشعر به هو أن هذا سيكون صعبا , فقد شعر الناس بقوتهم و لا أظن أنهم مستعدون للتخلي عنها بسهولة لصالح أي نظام قادم .

س – ما هي الاحتمالات الآنية لهذه الثورة ؟

ج – هذا يتوقف على أشياء كثيرة . فالمعركة ضد الديكتاتورية لم تنته بعد , الشعب لم ينتصر بعد . إن انتصار الثورة يفتح الباب أمام إمكانيات هائلة في المنطقة , يجب أن نذكر أن النظام العالمي الجديد قد بدأ و أعلن هنا لأول مرة عام 1990 – 1991 في أزمة الخليج الأولى . لقد أصبحت منطقتنا منذ ذلك الوقت الباحة الخلفية للولايات المتحدة بدلا من أمريكا الجنوبية . إذا أضفنا هذا الانتصار إلى ما حدث في مصر و تونس فإن التغييرات ستكون أعمق و أطول مفعولا . هناك في النهاية احتمالان , كما كان الحال دوما , إما أن تنصب نخبة مكان النخبة السابقة التي أطيح بها أو أن تجد الجماهير طريقها إلى مجتمع حر , منظم على نمط هذه اللجان الشعبية التي خلقها الناس أنفسهم في سياق الصراع في سبيل حريتهم

تێڕامان و ڕەواندنەوەی سەرئێشەیەك

سه‌لام عارف

ئه‌و كاتانه‌ی كه چه‌ند كه‌سێك له‌ بازنه‌ی لۆجیكی شیكردنه‌وه‌ی بابه‌تی زانستی ده‌رده‌چن، ئیتر شه‌لم كوێرم ناپارێزم و به‌نای ناهه‌ق و له‌ خوت و خۆڕایی و بۆ ڕازیكردنی خوا، ده‌ست ده‌كه‌ن به‌ پێشانگاكردنی هه‌ندێك ڕسته‌ی هه‌له‌قمه‌له‌قی شه‌ڕه‌پشیله‌یی.

ئه‌وه‌تا تاقێك كه‌س له‌ (مانیفێستیڕه‌وه‌ندله‌ بارودۆخی ئێستای كوردوستاندا) له‌ به‌شیناسیۆنالئاناڕشستدا، ئاوه‌هایان گوتووه‌: ”ڕه‌خنه‌یه‌كی ناسیۆنالئاناڕشستی توێژێك له‌ هه‌راسان بوو له‌ ده‌ست هه‌ردوو حزبی ده‌سه‌ڵتدار،به‌ ده‌وری چه‌ند ماڵپه‌ڕێكی ئینته‌رنێتی و چه‌ند ژورێكی پاڵتاكیدا ته‌وه‌ره‌ی به‌ستوه‌.ئه‌ركی خۆی به‌ ڕیسواكاری هه‌ردوو حزبی، پارتی، یه‌كێتی، داناوه‌، به‌تایبه‌ت سوكایه‌تی پێكردن وبێئابڕووكردنی ئه‌ندامانی سه‌ركردایه‌تی و بنه‌ماڵه‌كانی كه‌ ده‌ستیان گرتوه‌ به‌سه‌ر چاره‌نوسی ئه‌و دوو حزبانه‌دا.زمان و ئه‌ده‌بیاتیان دووره‌ له‌ زمان و فه‌رهه‌نگی شارستانی هاوچه‌رخ.ناوه‌ڕۆكی ئه‌و ڕه‌خنانه‌ له‌وه‌دا كۆ ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ ئه‌م دوو حزبه‌ ،ئه‌م دوو سه‌ركردایه‌تی و بنه‌ماڵانه‌ نه‌ك هه‌ر هیچیان بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورد نه‌كردوه‌ به‌ڵكو بوون به‌ خاڵی لاواز و له‌ده‌ستدانی هه‌ل و ده‌ستكه‌وتی باش له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا بۆ نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌ به‌رامبه‌ر نه‌ته‌وه‌كانی تردا، ئه‌م ڕه‌وته‌ ڕه‌خنه‌گره‌ له‌ هه‌ناوی خۆیدا جۆرێك له‌ فاشیزم و ڕاسیزمێكی نه‌ته‌وه‌په‌رستانه‌ی كوردیش په‌روه‌رده‌ ده‌كات .كێشه‌ی ئه‌مانه‌ نه‌ ماف و ئازادیه‌كانی هاوڵاتیانه‌ وه‌ نه‌خستنه‌ ڕووی ئالته‌رناتیڤێكی ئازادیخوازه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و دوو زلهێزه‌ سه‌ركوتكه‌ره‌دا.ئه‌م ڕه‌خنه‌یه‌ نوێنه‌رایه‌تی هیچ بزوتنه‌وه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی ناكات له‌ ئێستادا ،هه‌ر بۆیه‌ هیچ ئاینده‌یه‌كی نیه‌ له‌ كوردستاندا. به‌ڵام له‌ ئاكامدا زه‌مینه‌خۆشكه‌ری سه‌رهه‌ڵدانی تاقم و ده‌سته‌جاتی فاشیستی و لۆمپنی چه‌كدارانه‌ی نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌ له‌ كوردستان بۆ په‌لاماردانی خوێناویانه‌ی كۆمۆنیسته‌كان و هه‌ر بزوتنه‌وه‌یه‌كی ئازادیخواز و ڕادیكال كه‌ بیه‌وێت وه‌ك ئالته‌رنه‌تیڤی ناسێۆنالیزمی كورد بێته‌ پێشه‌وه‌ هه‌روه‌ها بۆ ڕه‌شكوژی نه‌ته‌وه‌كانی تر، له‌ كاتێكدا شه‌ڕ و پێكدادانی نه‌ته‌وه‌یی سه‌رهه‌ڵبدات له‌ عێراقدا.”

ئاستێكی وه‌ها نزمی هه‌ڵسه‌نگاندن و هه‌ڵوێستوه‌رگرتن ده‌رباره‌ی ته‌وژمێكی سۆسیالیستی ئازادیخوازی خاوه‌ن ئه‌زموونی شۆڕشگێڕ، هه‌ر ئه‌وه‌ هه‌ڵده‌گرێت به‌زه‌ییت پیایدا بێته‌وه‌ و له‌ خۆت بپرسی كه‌ ئه‌و شیكردنه‌وه‌‌ زانستییه‌!! له‌ چییه‌وه‌ و له‌كوێوه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتووه‌؟؟

به‌ر له‌وه‌ی له‌ ژێی هه‌ستیاری باسه‌كه‌ بده‌م، وای به‌ باش ده‌زانم ئه‌وه‌ بڵێم ئه‌و كه‌سانه‌ی ئه‌و مانیفێسته‌یان نووسیوه‌، یا كۆنه‌ماوییه‌كانن یا ئه‌وانه‌ن كه‌ ئاستی زانیاری و به‌ئاگاییان نزمه‌ ده‌رباره‌ی مێژوی كێشمه‌كێشی نێوان هه‌ردوو ڕێبازه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ی بزووتنه‌وه‌ی سۆسیالیزم (سۆسیالیزمی ئازادیخوازی دژه‌ده‌سه‌ڵات و سه‌روه‌ری ئه‌ناركیزم-( و)سۆسیالیزمی ده‌سه‌ڵاتخوازی ده‌وڵه‌تچیماركسیزمیلینینزم).

جا هه‌ر كه‌سێك لۆمه‌ی ئه‌وانه‌ بكات زوڵم له‌ خۆی و له‌وانیش ده‌كات، چونكه‌ ئه‌وانه‌ مورید و زاهیدی ته‌ریقه‌تی سوڵته‌چێتین و حكوومه‌تخوازی؛ )حكوومه‌تی كرێكاری حكوومه‌تی سۆسیالیستیحكوومه‌تی ئینسانیحكوومه‌تی نوێنه‌رایه‌تی!-تادتاد(. ئەگه‌ر ته‌ماشای فه‌رهه‌نگه‌كانی زمانه‌ ئه‌وروپاییه‌كان بكه‌ین هه‌موویان ئاوا واژه‌ی ئه‌ناركیزمیان كردووه‌؛ ڕێباز و مه‌زه‌بێكه‌ خه‌بات دە‌كات بۆ دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی بێ حكوومه‌ت، واته‌ كۆمه‌ڵگه‌ی خۆڕێكخستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردن.

ئه‌وانه‌، ئەگه‌ر دژی ئه‌ناركیزم نه‌بن، نه‌ك هه‌ر درۆ له‌گه‌ڵ خۆیان ده‌كه‌ن، بەڵكو دوایین پێغه‌مبه‌ری )خاتم الأنبیاء(ی سۆسیالیزمی ده‌وڵه‌تچێتیش له‌ خۆیان ده‌ڕه‌نجێنن!

ئێسته‌ كاتی ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و پرسیاره‌ له‌ خۆم بكه‌م و هه‌وڵ بده‌م به‌پێی توانای خۆم و له‌به‌ر ڕۆشنایی بیروبۆچوونی كۆمۆنیزمی ئازادیخوازدا وه‌ڵامی بده‌مه‌وه‌. بێگومان پرسیاره‌كه‌ش ئه‌مه‌یه‌: ” ئایا سۆسیالیزمی كرێكاری!! واته‌ ئه‌هلی سوڵته‌ و ده‌وڵه‌تچێتی دژی ناسێۆنالیزمه‌، یا خۆی ئاڵته‌رناتیڤێكی ناسیۆنالیزمێكی مرۆڤكوژه‌؟

نه‌خێر سۆسیالیزمی سوڵته‌چی ناتوانێت دژی ناسیۆنالیزم بێت. به‌ڵێ باشترین ئه‌لته‌رنه‌تیڤی ناسێۆنالیزمی كوردیشه‌.

بۆچی؟

له‌به‌رئه‌وه‌ی ‌مێژوو سه‌لماندویه‌تی، هه‌ر له‌ سه‌رده‌می )بیسمارك(ـه‌وه‌ تا ئه‌مڕۆی كوردستان، ناسیۆنالیزم بوونی ده‌وڵه‌تێكی یه‌كگرتووی ناوه‌ندیی تۆكمه‌ فه‌رز ده‌كات. ئه‌وانیش، واته‌ سۆسیالیسته‌ سوڵته‌چییه‌كان، هه‌ر ڕێزی ده‌وڵه‌ت ناگرن بەڵكو نوێژیشی بۆ ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و جۆره‌ سۆسیالیستانه‌ خوازیاری ئه‌وه‌ن كه‌ ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌ یا هه‌ر هیچ نه‌بێت حكوومه‌ته‌كه‌ی به‌ ده‌ست خۆیانه‌وه‌ بێت و داسوچه‌كوشێكی سووریش بده‌ن له‌ یه‌خه‌ی و به‌ نای ناحه‌ق ناوی بنێن ده‌وڵه‌تی پرۆلیتاریا!! ئیتر ئه‌و حكوومه‌ته‌ ده‌كوژێت، ده‌بڕێت، ده‌سوتێنێت گرنگ نییه‌، گرنگ ئه‌وه‌یه‌ كرێكارییه‌! به‌ ده‌ست خۆیانه‌وه‌یە؛ (نوێنه‌رانی شه‌رعیی كرێكاران و جووتیاران)! ئەو پیاوانه‌ خوازیاری حكوومه‌تێكی پیاوانه‌ی حه‌كیمی حیكمه‌تدارن‌ كه‌ مافی ئه‌وه‌ی پێبه‌خشرابێت چه‌كی لێبووردن )صكوك الغفران( بفرۆشێت، چونكه‌ ئەگه‌ر بێت و وه‌ها نه‌بێت حكوومه‌تێكی ڕه‌سه‌نی خۆماڵی و ده‌ست و دڵفراوان نابێت به‌رامبه‌ر شای مرۆڤایه‌تی، كه‌واته‌) پرۆلیتاریا(! كه‌ ئه‌وان خۆیان به‌ میراتگری ڕاسته‌قینه‌ و پێشڕه‌وی هۆشمه‌ندیی ئه‌وان ئه‌زانن و له‌بریی ئه‌و ده‌فكرێن. ئەگه‌ر ئه‌و هاوكێشەیه‌ به‌و جۆره‌ نه‌بێت ئه‌وا ئیتر )معاذاللة(!

ئه‌و ده‌سه‌ڵاتچیانه‌ به‌م لۆجیكه‌ بیر ده‌كه‌نه‌وه‌: ”ئامانج پاساوی ئامرازه‌كانه‌!” له‌به‌رئه‌وه‌ی ئامانجیش ده‌ستخستنی سوڵته‌ی سیاسی، یا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌وان له‌ فەرهنگی سیاسی خۆیاندا ناویان ناوه‌ (شۆڕشی سیاسی) و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش ئاماده‌ن ببن به‌ ئاڵتارنه‌تیڤی ناسیۆنالیزمی مرۆكوژ؛ واته‌ فاشی.

ئه‌و جۆره‌ سۆسیالیسته‌ سیاسیه لای وایه‌، ئەگه‌ر كاره‌كه‌ كوده‌تایه‌كی سه‌ربازی حزبیش بێت بۆ داگیركردنی )كۆشكی زستان( گرنگ نییه‌، ئه‌وه‌ی گرنگه‌ لای ئه‌وان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌توانن نازناوی شۆڕشی كرێكارانی بده‌نێ، هەر ته‌نها له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ كۆشكه‌كه‌ بۆته‌ موڵك و ماڵی خۆیان. ئاوهاییە فكری حزبی سوڵته‌چی، چ عه‌جه‌ب داهێنانێكی فكریشه‌!

لای سوڵته‌چییه‌كانی دوێنێ و ئه‌مڕۆ و سبه‌ینێش له‌به‌رئه‌وه‌ی ئامانج پاساوی ئامرازه‌كانه!” ‌توندوتیژیی چه‌كداریش هه‌ر ماقوڵ و واقعییه‌، هه‌ربۆیه‌ ده‌شێت و ده‌گونجێت دروشمی سوڵته‌ی سیاسی له‌ لووله‌ی تفه‌نگه‌وه‌ هه‌ڵده‌قوڵێت!” بكرێته‌ دروشمێكی ستراتیجی وكردوشیانه‌. پرسیار ئه‌وه‌یه‌ به‌كارهێنانی زه‌بروزه‌نگی چه‌كداری به‌ كێیە؟ دژی كێیە؟ مه‌گه‌ر به‌ مرۆڤ نییه‌؟ دژی مرۆڤ نییە؟ یا باشتر بڵێین: ئه‌مه‌ فاشیزم و ده‌مارگیری نه‌ته‌وه‌یی نییە، ئەگه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌، ئه‌ی كامه‌یه‌ فاشیسزمی ده‌ستبژێری پێشڕه‌وی هۆشمه‌ندی سۆسیال ناسیۆنال؟

ئه‌و پرسیارانه ‌و ده‌یان پرسیاری تریش كه‌ لێكۆڵینه‌وه‌ و شیكردنه‌وه‌یان ئه‌ركێكه‌ له‌ناو ئه‌ركه‌كانی تردا.

ئەگه‌ر چه‌وساندنه‌وه‌ لوتكه‌ی هه‌بێت،‌ هه‌ڵبه‌ت ئه‌و لوتكه‌یه‌ش كوشتاره‌، ئیتر ئه‌و كوشتاره‌ بۆ هه‌رچی مه‌به‌ستێك بێت و به‌ هه‌رچی ناوێكه‌وه‌ بێت هیچ له‌ ناوه‌ڕۆكی مه‌سه‌له‌كه‌ ناگۆڕێت. شه‌ڕبازانی نه‌ته‌وه‌چێتی و سوڵته‌ و ده‌وڵه‌تچێتیش ئه‌هلی ئه‌م ئه‌ستێره‌یه‌ن، مه‌گه‌ر باوباپیرانی ئه‌وان نه‌بوون كه‌ سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیست و دواتریش ملیۆنه‌ها مرۆڤیان كرده‌ قوربانی دروستكردن و پاراستنی ده‌وڵه‌تی سۆسیالیستی و یه‌كه‌م نیشتمانی سۆسیالیست!

سه‌ره‌تا له‌به‌ر به‌ باوكردنی حزب سه‌دان كۆڕی به‌شمه‌ینه‌ته‌كانیان داپڵۆسی، ئه‌وه‌ی كوشتیان كوشتیان، ئه‌وه‌ش كە مایه‌وه‌ به‌ ناوی پێویستیی ئابووریی سۆسیالیستییه‌وه‌ نێران بۆ سیبریا و شوێنه‌ دووره‌كانی تر بۆ كاركردن به‌ نانه‌ڕه‌قه‌ و قامچیی حكوومه‌تی كرێكاری، یا بە ناوی پاراستنی ده‌وڵه‌ت و نیشتمانی سۆسیالیستیه‌وه‌ نێران بۆ ناو دۆزه‌خی جه‌نگی كرێكاری! دژی بۆرژوازی؛ واته‌ به‌ زۆری زۆرداری به‌ لێشاو ده‌نێردران بۆ كار بۆ جه‌نگ. ئەگه‌ر ده‌وڵه‌تچییه‌كانی دوێنی، ئەگەر باووباپیرانی سۆسیال ناسیونالە كوتوكوێرەكانی ئەمڕۆ، ئه‌وه‌ بیروبۆچوون و ڕه‌فتاریان بووبێت، دەبێت چی ڕێگه‌ له‌ ده‌وڵه‌تچییه‌ كرێكارییه‌كانی ئه‌مڕۆ و سبه‌ی بگرێت بۆ پیادەنەكردنی هه‌مان ڕه‌فتار؟

به‌ بیروبۆچوونی سۆسیالیزمی ئازادیخواز ئه‌ناركیزمئه‌م ده‌وڵه‌ت له‌وی تر ده‌چێت ئه‌وی تریش له‌ دانه‌یه‌كی تر ده‌چێت وتاد، واته‌ هه‌موویان خاوه‌نی یه‌ك ماهیه‌تن به‌ كرێكارییه‌كه‌شه‌وه‌. بێگومان، ته‌نها حزبه‌ ماركسیسته‌ لینینییه‌كانیش هه‌ڵگری ئه‌و گه‌رایه‌ن، واته‌ گه‌رای ده‌وڵه‌ت، به‌تایبه‌تی كرێكارییه‌كه‌ی!! مێژوو سه‌لماندویه‌تی، ئه‌ناركیزم وه‌ك بزووتنه‌وه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی دژی كوشتار و قوربانیدانه‌ به‌ مرۆڤ بۆ به‌رقه‌راركردنی سه‌روه‌ری و دژی حكوومه‌تی كرێكاریشه‌ به‌ هه‌مان شێوه‌ كه‌ چۆن دژی جۆره‌كانی تره‌ و هەر هه‌موویان به‌ بكوژانی مرۆڤ ده‌زانێت.

كه‌واته‌ كه‌سانی ده‌سه‌ڵاتدار و ده‌سه‌ڵاتخوازیش به‌ مرۆڤكوژ و ڕەگەزپەرست ده‌زانێت و بە ئازادیكوژ و نانزه‌وتكه‌رانیان دەزانێت؛ ئەوانەی كە تاكه‌كانی كۆمەڵ ده‌كه‌ن بە كۆیله‌ی نوێ و پاشكۆی حزب و ده‌سه‌ڵات. بێگومان دوای ئه‌وه‌ی زمانیان ده‌بڕن!

ئه‌و سوڵته‌چییه‌ سۆسیالیستانه‌ خۆیان باش ده‌زانن بۆ ئەوەندە به‌رامبه‌ر سۆسیالیزمی ئازادیخواز ڕقوكینه‌ ئه‌ستوورن! له‌به‌رئه‌وەی سۆسیالیزمی ئازادیخواز داوای ئه‌وه‌ ده‌كات و سووریشه‌ له‌سه‌ری كه‌ ده‌بێت شۆڕشی كۆمه‌ڵاتی هه‌رچی زووه‌ ده‌وڵه‌ت له‌ ناو به‌رێت، ڕێك به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ی سۆسیالیزمی كرێكارییه‌وه‌ كه‌ بڕوای وایه‌ و سووریشه‌ له‌سه‌ری كه‌ دەبێت دەوڵەت بۆ ماوه‌یه‌كی دیارینه‌كراو بمێنێته‌وە، تا ‌هێدی هێدی خۆی مه‌حف ده‌بێته‌وه‌. به‌و مه‌هزه‌له‌یه‌ش ده‌ڵێن قۆناغی گواستنه‌وه‌، واته‌ قۆناغ و ده‌وڵه‌تی پرۆلیتاریا و دیكتاتۆریه‌ته‌كه‌ی* بێگومان له‌وه‌شدا ناڕاسته‌وخۆ مه‌به‌ستیان حزبه‌كه‌ی خۆیانه‌، چونكه‌ ئه‌وان شۆڕشگێڕی نایابیان به‌ میرات بۆ جێماوه‌. به‌ كورتییەكەی ئه‌وه‌ی ئه‌وان ده‌یانه‌وێت بیكه‌ن ته‌نها گۆڕینی )ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌دارانه‌( به ‌)ده‌وڵه‌تی سه‌رمایه‌دار( ئیتر خواره‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ چی لێ دێت و چی لێ نایه‌ت، ئه‌وه‌ گرنگییه‌كی ئه‌وتۆی نییه‌. ئه‌وه‌ی گرنگه‌ لای ئه‌وان ئەوەیە كە حكوومه‌تی ده‌وڵه‌ت ماڵی خۆیانه‌ و كرێكارییه‌!

لێره‌دا باشتر وایه‌ له‌ ئاسمانی فكری و تیۆری دابه‌زینه‌ سه‌ر زه‌مین و به‌ به‌ڵگه‌ مێژووییه‌كان بدوێن.

لای كه‌س شاراوه‌ نییه‌ كه‌ دروستكردنی هه‌ره‌وه‌زی و كۆڕه‌كان و لیژنه‌ هاوئاهه‌نگه‌كان، له‌ هه‌ر كوێ بووبن، كردەی چه‌وساوه‌كان خۆیان بوون و شێوازێكی نوێ بوون له‌ خه‌باتی چینایه‌تی و ته‌ره‌بوون و یاخیبوون له‌ جرتوفرتی حزبی و جێبه‌جێكردنی چه‌له‌حانێیه‌كانی سه‌ره‌وه‌، ئه‌ركی خۆڕێكخستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردنی گه‌ره‌ك بووە. ئه‌ناركیسته‌كان، له‌ بڕوای ته‌واویانه‌وه‌، به‌ خه‌باتی خۆخۆیی، به‌ تایبه‌تی هاوبه‌شی یا سه‌ندیكالیی شۆڕشخواز، له‌ مه‌یدانی خه‌باتی خۆڕێكخستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردندا بزر نه‌بوون چالاك و كاریگه‌ر بوون. ئه‌وان هۆشمه‌ند بوون به‌ مه‌ترسی باڵاده‌ستیی حزبی و دژی به‌ سیاسیكردنی خه‌باتی چینایه‌تیی به‌شمه‌ینه‌تان بوون، خه‌باتیان دژی فكری ده‌ستبژێری پێشڕه‌وی هۆشمه‌ند كردووە. واته‌ دژی ئه‌وه‌ بوون كه‌ ته‌نها فكر بزوێنه‌ر و وزه‌به‌خشی واقعی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوورییه‌. لە بەرانبەریشدا سۆسیالستانی دەوڵەتپەرست هەمیشە لەسەر ئەو باوەڕ بوون كە ئەگه‌ر كۆمه‌ڵگه‌ی بێچین له‌ بۆده‌قه‌ی فكری فه‌لسه‌فی ئه‌واندا حزبنه‌توێته‌وه‌ و لێوانلێو نه‌بێت لێی، ئه‌وه‌ ئیتر فه‌وزایه‌ و نابێت قه‌بووڵ بكرێت )سوبحانه‌ڵا(!

ئه‌و سوڵته‌خواز و ده‌وڵه‌تچییانه‌ كاتێك هه‌ستیان به‌ مه‌ترسی ئه‌و كۆسپه‌ شه‌یتانییه‌ كرد) كۆڕه‌كان، خۆڕێكخستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردن( دەستیان كرد به‌ جێبه‌جێكردن و سه‌لماندنی ماهیه‌تی په‌رده‌پۆشكراوی خۆیان. كۆڕه‌كانیان پان كرده‌وه‌ و خاكیان به‌ تووره‌كه‌ بژاردن. نموونه‌ی ڕووناكی ئه‌و كاره‌ فاشیستانەیه‌ كرۆنشتات و له‌ناوبردنی سۆڤیه‌ته‌كانی مۆسكۆ و پترۆگراد و به‌رهه‌مهێنانی هاوبه‌شی و ته‌فروتوناكردنی بزووتنه‌وه‌ی) ماخنۆ( بوو له‌ ئۆكراین. ئه‌وه‌ له‌ملاوه‌ و له‌ لایەكەی تریشەوه‌ به‌ستنی په‌یمانی –برێستبۆ ده‌ستبه‌تاڵكردنی سوپای ئه‌ڵمانی تا بتوانێت بگه‌ڕێته‌وه‌ ناو شاره‌كانی ئه‌ڵمانیا بۆ فلیقاندنه‌وه‌ی كۆڕه‌ كرێكارییه‌كان و كوشتنی ڕۆزا لۆكسمبرگ؛ تاكه‌ سۆسیالیستی ئه‌ڵمانیای كه‌ هاوڕێ و ‌هاوبیری كۆڕه‌ كرێكارییه‌كان و خه‌باتی خۆخۆیی ڕێكخستن بوو، دواتر جنێوێكی زۆریشیان پێدا كه‌ دژی ده‌سه‌ڵاتی پۆڵاینی ناوه‌ندی پرۆلیتاریا بووه‌. كورد واته‌نی: ”شه‌یتان به‌ شه‌یتانیی خۆی ده‌ستی لێ هه‌ڵگرتبوو، كەچی ئه‌هلی ده‌وڵه‌تچیی شۆڕش و تاكه‌ وڵاتەكەی ده‌ستیان لێ هه‌ڵنه‌گرت و لینین و ترۆتسكی وه‌ك سه‌گ ته‌ماشایان ده‌كرد و سه‌دان هه‌زار كۆمۆنیستی ڕه‌سه‌ن و ئازادیخواز كرانه‌ قوربانیی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت و حكوومه‌تی كرێكاریسۆسیالیستیمرۆیی؟ بۆ ده‌بێت مێژوو له‌ هه‌ندێ بواردا خۆی دووباره‌ بكاته‌وه‌، بۆ؟ له‌م بواره‌دا له‌سه‌ر‌ ده‌ستی ئه‌هلی )ڕه‌وه‌ندی كرێكاریی سۆسیالیست‌( خۆی دووباره‌ ناكاته‌وه‌!

نموونه‌یه‌كی دیكەی هه‌ڵكشانه‌ شۆڕشگێرییه‌كه‌ی ئیسپانیا، واته‌ شۆڕشی ئیسپانیای 1936 بوو كە ئەویش لە قه‌سابخانه‌كه‌ی دوای ئۆكتۆبه‌ر باشتر نه‌بوو. ئه‌وده‌مه‌ كه‌ كۆڕه‌ كرێكارییه‌كان و هاوبه‌شییه‌ كشتوكاڵییه‌كان هه‌موو شار و شارۆچكه‌كانیان ته‌نیبوو، به‌تایبه‌ت له‌ هه‌رێمی كاتالۆنیا و مه‌دریدی پیشه‌سازی و ئاراگۆن و سه‌قرته‌ی كشتوكاڵی كۆڕه‌كان و هه‌ره‌وه‌زییه‌كان سه‌رقاڵی خۆڕێكستن و خۆبه‌ڕێوه‌بردنی به‌رهه‌مهێنان و دابه‌شكردن بوون له‌و زه‌ویوزار و كارگانه‌دا كه‌ خاوه‌نكار و خاوه‌نموڵكه‌كان بە جێیان هێشتبوون و هه‌ڵهاتبوون، به‌بێ ئه‌وه‌ی كه‌س ناچاری كردبن ئەوە نەبێت كە ته‌نها هه‌ڵكشانه‌ شۆڕشگێڕییه‌كه‌ پارسه‌نگی هێزه‌كانی گۆڕیبوو، ئه‌و سه‌رده‌مه‌ سۆسیالیسته‌ ئازادیخوازه‌كان؛ ئه‌ناركیسته‌كان، له‌ هه‌موو كۆڕ و هاوبه‌شییه‌كاندا ،پێشنیاری ئه‌وه‌یان دەكرد، كه‌ نابێت به‌زۆر ده‌ستكاری هیچ كه‌رتێكی به‌رهه‌مهێنان بكرێت و داگیر بكرێت، جگه‌ له‌و كه‌رتانه‌ كه‌ جێهێڵراون، ئەویش ئەگه‌ر پێویستیی ئابووریی نیشتمانی سه‌پاندی كه‌ كه‌رتێك یا زیاتر ده‌بێت به‌ كار بهێنرێت، ده‌بێت ڕێزی خاوه‌نه‌كانیان بگیرێت و به‌ زیاده‌وه‌ قه‌ره‌بوو بكرێنه‌وه‌، به‌ڵام ده‌بێت بواری ئه‌وه‌یان پێ نه‌درێت كه‌ بڕی ئه‌و قەرەبووكردنەوەیە به‌ كار بهێنن له‌ بواری كاری كرێگرته‌ییدا،** تاقمی ڕه‌وه‌ند سه‌یركه‌ن ئایا ئه‌وه‌یه‌ فاشستی و كۆمۆنیستكوژیی ئه‌ناركیسته‌كان؟

ئه‌وده‌مه‌ كه‌ زه‌حمه‌تكێشان به‌ ئه‌ناركیسته‌كانیشه‌وه‌ كه‌ سه‌رقاڵی به‌رهه‌مهێنان و دابه‌شكردنی هاوبه‌ش بوون، فاشیسته‌ فرانكۆییه‌كان به‌ پاڵپشتی ده‌بابه‌ به‌لشه‌فییه‌ ستالینییه‌كان و كۆمونیسته‌كانی ئیسپانیا دروشمی) بمرێ ژیان(یان به‌رز كردبووه‌ و به‌ چه‌ك خه‌ریكی ته‌فروتوناكردنی كۆڕ و هاوبه‌شییه‌كان بوون، له‌ به‌رامبه‌ریشدا زه‌حمه‌تكێشان و ئه‌ناركیسته‌كان دروشمی )بژی ژیان(یان به‌رز كردبووه‌وه‌ و به‌رگرییان له‌ نان و سه‌ربه‌ستی ده‌كرد و دژی لۆجیكی جه‌نگ بوون كه‌ ئه‌و لۆجیكه‌ بریتییە له‌ نه‌كوژی ده‌كوژرێیت! باشترین به‌رگری هێرشكردنه‌!”

بزووتنه‌وه‌ی ئه‌ناركیستی بزووتنه‌وه‌یه‌كی به‌رگریكاره‌ له ‌)نان و ئازادی(، بزووتنه‌وه‌یه‌كی دڕنده‌ی دژه‌مرۆیی نییه‌ بۆ ده‌وڵه‌تچێی و ئازادیی سیاسیی حكوومەتی. به‌ لای كۆمونیزمه‌ ئازادیخوازه‌كانه‌وه‌ مه‌به‌ست ئازادیی ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌، نه‌ك ئازادییه‌ سیاسییه‌كه‌ی خه‌سره‌وی سایه‌له‌ مه‌یدانی گۆڕانكاریی )مه‌یدانی ئازادی و ئازادیخوازان( له‌ شاری سوله‌یمانی و جێگه‌كانی تر.

مامۆستای ته‌وژمی سۆسیالیستی ئازادیخواز؛ ئه‌ناركیزم، برۆدۆن، سه‌رده‌می كۆمۆنه‌ی پاریس دژی سه‌نگه‌ره‌ چه‌كداره‌كانی سه‌ر جاده‌كان بوو. به‌ بیروبۆچوونی ئه‌و، ئه‌و كاره‌ مرۆكوشتن و به‌كوشتدانه‌ بۆ شۆڕشی سیاسی، كه‌ خۆی له‌ خۆیدا مه‌به‌سته‌كه‌ شۆڕشی ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ له‌ خواره‌وه‌ بۆ سه‌ره‌وه‌، نه‌ك شۆڕشی سیاسی!! واته‌ هه‌ر ئه‌و سه‌رده‌مه‌ش ئه‌ناركیزم دژی كوشتار بووه‌!

له‌ داگیركردن و خۆبه‌ڕێوه‌بردنی كارگه‌كان له‌ ئیتالیاش هه‌ڵوێستی دژه‌كوشتاریی ئه‌ناركیسته‌كان هه‌ر به‌و چه‌شنه‌ بوەه‌ .

هه‌ر ئه‌وان بوون پێشنیاری ئه‌وه‌یان كرد:

پێویسته‌ گرووپی پاسه‌وانی دروست بكرێت بۆ كاری خۆبه‌ڕێوه‌بردنی كارگه‌كان دژی كاری ئاژاوه‌نانه‌وه‌ی بۆرژوازی و دواتر به‌كارهێنانی دژی مانگرتووان.

قه‌ده‌غه‌كردنی خواردنه‌وه‌ی كهول كه‌ دوور نییه‌ ببێته‌ هۆی كاره‌ساتی كاركردن، یا ‌هورووژاندنی گیانی ئاژاوه‌نانه‌وه‌ و شه‌ڕفرۆشتن.

پیاوانی ڕه‌وه‌ند، ئه‌ناركیسته‌كان ئاوها بوون و هه‌ر ئاوهاش دەبن! نه‌ كۆمونیست، نه‌ ڕادیكالی ئازادیخواز كوژن، نه‌ له‌ دوی دووبه‌ره‌كیی نه‌ته‌وه‌په‌رستی دەگەڕێن. ئێوه‌ باش ده‌زانن كه‌ ئه‌ناركیسته‌كان ئه‌نته‌رناسیۆنالیستن و به‌ر له‌ دروستكردنی ئه‌نته‌رناسیۆنالیزمی یه‌كه‌م و داڕشتنی دروشمی )كرێكارانی جیهان یه‌كگرن)یش ئه‌نته‌رناسیۆنالیست بوون، كه‌چی وا ئێوه‌ تازه‌به‌تازه‌ ده‌ڵێن: ”بەڵام له‌ دوا ئاكامدا زه‌مینه‌خۆشكه‌ری سه‌رهه‌ڵدانی تاقم و ده‌سته‌جاتی فاشیستی و لۆمپنی چه‌كدارانه‌ نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌ له‌ كوردستان بۆ په‌لاماردانی كۆمونیسته‌كان و هه‌ر بزوتنه‌وه‌یه‌كی ئازادیخواز و ڕادیكال كه‌ بیه‌وێت وه‌ك ئالته‌رنه‌تیڤی ناسێۆنالیزمی كورد بێته‌ پێشه‌وه‌.هه‌روه‌ها بۆ ڕه‌شكوژی نه‌ته‌وه‌كانی تر له‌ كاتێكدا شه‌ڕ و پێكدانانی نه‌ته‌وه‌یی سه‌رهه‌ڵبدات له‌ عێراقدا.”

ئێوه‌ ئه‌ی ئه‌هلی ئازادیی سیاسی و شۆڕشی سیاسیی )ڕه‌وه‌ند( له‌ هه‌موو كه‌س و لایه‌نێكی تر نه‌ته‌وه‌ و نیشتمان په‌رستن و حه‌زتان له‌ هێرشكردنی چه‌كدارییه‌، واته‌ چه‌كبازن!

بۆچی؟

چونكه‌ ئێوه‌ ئه‌و ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تهی خۆتان واته‌نی ‌)حكوومه‌تی كرێكاری( مه‌حاڵه‌ بتوانن له‌ بۆشاییه‌كدا دروستی بكه‌ن و هه‌ڵیبواسن به‌ یه‌كێك له‌ ئه‌ستێره‌كانه‌وه‌ و ناچارن له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌دا ئه‌و كاره‌ساته‌ نامرۆییه‌ ئه‌نجام بده‌ن و شوناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیشی بدەنە ده‌ست، جا به‌ ئه‌قڵی كێدا ده‌چێت كە ئێوه‌، به‌بێ زه‌بروزه‌نگ و خوێنڕشتن، ده‌توانن حكوومه‌ته‌كه‌تان دروست بكه‌ن و پارێزگاریشی لێ بكه‌ن. كه‌واته‌ ئێوه‌ن مرۆڤكوژ!

ئه‌ناركیسته‌كان ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت دروست ناكه‌ن تا دواتر به‌ ئاگر و ئاسن بیپارێزن. ئه‌ناركیسته‌كان وێنه‌ی ئێوه‌ به‌و لۆجیكه‌ ناپێون و ڕەفتار ناكەن كە وتویه‌تی: ”باشترین به‌رگری هێرشكردنه‌.” نه‌خێر ئه‌وه‌ لۆجیكی ئه‌ناركیسته‌كان نییه‌. بزووتنه‌وه‌ی ئه‌ناركیستی دروستكار و داهێنه‌ره‌، بزووتنه‌وه‌یه‌كی به‌رگریكاره‌ له‌ ده‌ستكه‌وتی هاوبه‌شییه‌كان و كۆڕه‌كانی هه‌ژاران. واته‌ به‌رگریكاره‌ له‌ نان و سه‌ربه‌ستی، نه‌ك كۆمۆنیست و ڕادیكال كوشتن. مێژوو سه‌لماندویه‌تی كه‌ ئه‌و هاوكێشه‌یه‌ ته‌واو به‌ پێچه‌وانه‌وەیه‌، ئەوە هه‌ر ده‌وڵه‌تچییه‌كان بوون و دەشبن كه‌ ئه‌ناركیسته‌كان و ڕادیكاله‌كانیان كوشتووه‌ و دەكوژن. ئێوه‌ نه‌ك هه‌ر زه‌مینه‌خۆشكه‌ری مرۆڤكوشتنن، به‌ڵكو ئاماده‌شن به‌ نیوه‌ی حزبه‌كه‌تان نیوه‌كه‌ی ترتان قڕ تێ بخه‌ن! ئێوه‌ بوون و ئێوه‌ش دەبن كە له‌ بۆده‌قه‌ی ده‌وڵه‌ته‌ كرێكاییه‌كه‌تاندا هه‌موو نه‌ته‌وه‌كانتان توانده‌وه‌ و ده‌توێننه‌وه‌.

ئێوه‌ باش ده‌زانن كه‌ ئه‌ناركیزم بزووتنه‌وه‌یه‌كی ئه‌نته‌رناسیۆنالیسته‌، كه‌چی ڕاستی ده‌شێوێنن و به‌ نه‌ته‌وه‌په‌رستی تاوانباری دەكەن و ڕقوكینه‌ی ئه‌ستووری خۆتان بەرانبەری دەردەبڕن. بۆ؟

له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌نته‌رناسیۆنالیستی ئه‌ناركیستی له‌وه‌ی خۆتان ناچێت. ئێوه‌ هه‌ر كاتێك دوو سێ سه‌ری سه‌ره‌وه‌تان له‌م نه‌ته‌وه‌ گه‌یشت به‌ دوو سێ سه‌ری تری سه‌ره‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كی تر و كه‌مێ ورته‌ورت و چرپه‌چرپتان كرد و كه‌مێك ئاڵوواڵاتان گۆڕیه‌وه‌، ئیتر ده‌موده‌ست ناوی ده‌نێن ئه‌نته‌رناسیۆنالیزمی پرۆلیتاریا! به‌بێ ئه‌وه‌ی بزانن كه‌ ئه‌و ئه‌نته‌رناسیۆنالیزمه‌ی ئێوه‌ له‌ باشترین حاڵه‌تیدا ئه‌مه‌یه‌ “گەلان و نه‌ته‌وه‌كان، ئێمه‌ ئێوه‌مان خوڵقاندووه‌، تا یه‌كتر بناسن” واته‌ ئه‌وه‌ی ئێوه‌ تعارف بین الأجناس والأقوامه‌!

ئه‌نته‌رناسیۆنالیزمی ئه‌ناركیزم ئه‌نته‌رناسیۆنالیزمێكی ئاره‌زوومه‌ندانه‌یه،‌ له‌ خواره‌وه‌یه‌ به‌رەو سه‌ره‌وه‌.

سه‌ره‌تا فیدرالیه‌تی هاوبه‌شی و هه‌ره‌وه‌زیخوازه‌كانه‌، دواتر یه‌كگرتنی ئاره‌زوومه‌ندانه‌یانه‌ له‌سه‌ر ئاستی ناوچه‌كان و هه‌رێمه‌كان دواتریش له‌سه‌ر ئاستی نیشتمان، فیدرالییه‌ نیشتمانییه‌كانیش له‌سه‌ر ئاستی جیهان له‌ كونفدرالێكی ئازاددا كه‌ هه‌موو فیدرالییه‌ك ده‌توانێت به‌ ئازادی په‌یوه‌ندی ببه‌ستێت واز بهێنێت. بێگومان ئه‌و كۆنفدرالییه‌ بێ سه‌روه‌ران و خزمه‌تكارانه،‌ مه‌رجی سه‌ره‌كیی بوون به‌ ئه‌ندامیش تیایدا ده‌بێت ئه‌و فیدرالییانه‌ دژی هه‌موو جۆره‌كانی سه‌روه‌ری بن –حزبی، ده‌وڵه‌تی، ڕه‌گه‌ز، نه‌ته‌وه‌یی، ئایینی، ڕۆشنبیری، كولتوری، خێڵئاوهایه‌ ئه‌نته‌رناسیۆنالیزمی ئه‌ناركیستی و هەربۆیە كه‌سانی سه‌روه‌ریخواز ناتوانن هه‌رسی بكه‌ن و قەبووڵی بكه‌ن!

له‌ كۆتایدا، هه‌رچه‌نده‌ كۆتایی نییه‌ و نابێت.

زانراوه‌ و لای هه‌مووان ئاشكرایه‌ كه‌ ئازادیخوازیی تاكڕه‌وی خۆویست كه‌ فه‌یله‌سوفی ئه‌ڵمانیایی؛ ماکس شتیرنەر ( Max Stirner)، دایهێناوه ‌و ڕابه‌ری كردووه‌ به‌شێكی به‌هێز و كاریگه‌ره‌ له‌ بزووتنه‌وه‌ی ئه‌ناركیستیدا.

باكۆنین بیروڕای تایبه‌تی خۆی هه‌بووه‌ به‌رامبه‌ری ده‌رباره‌ی ئه‌وان گوتویه‌تی: ”داواكردنی ئازادی زۆربه‌رز، خواوه‌ندییه‌، خۆپه‌رستییه‌كی ڕه‌هایه‌،هه‌ر به‌كه‌ڵكی خۆی دێت.” هه‌روه‌ها گوتویه‌تی: ”ئازادیی تاكڕه‌وی به‌ مانایه‌ك له‌ ماناكان وه‌ك بۆشاییه‌ك وایه‌ له‌ناو بۆشاییدا.” به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا زۆر ئازادیخوازانه‌ هه‌ڵسوكه‌وتی كردووه‌ له‌گه‌ڵیدا و وتویه‌تی: ”ده‌بێت ئازادیخوازیئه‌ناركیزممافه‌ پیرۆزه‌كانی مرۆ له‌به‌ر چاو بگرێت.” دواتر دوای هه‌وڵێكی زۆر ساڵی 1865 توانی بیروڕای خۆی ده‌رباره‌ی ئه‌و ته‌وژمه‌ به‌و جۆره‌ی خواره‌ ده‌بڕێت و دابڕێژێت و بیكاته‌ به‌ندێك له‌ پرۆگرامی ڕێكخراوی (برایه‌تی ئه‌نته‌رناسیۆنالیزمی شۆڕشخواز)

ده‌قی به‌نده‌كه‌ به‌م جۆره‌ داڕێژراوه‌

ئازادی مافێكی ڕه‌هایه‌ پیاوه‌ باڵقه‌كان و ژنه‌ باڵقه‌كان، ته‌نها هۆشمه‌ندی و لۆجیكی تایبه‌تی خۆیان ده‌توانێت و بۆی هه‌یه‌ كاره‌كانیان هه‌ڵبسه‌نگێنێت و حوكمی بدات به‌سه‌ر ئه‌و كارانه‌دا، ده‌بێت ته‌نها ئیراده‌ی خۆیان چوارچێوه‌ی ئه‌و كارانه‌ دیاری بكات، به‌و جۆره‌ش ئه‌وان ته‌نها خۆیان به‌رپرسیارن به‌رامبه‌ر كاره‌كانی خۆیان، ئەمجا دواتر كۆمه‌ڵگه‌ لێیان به‌رپرسیاره‌، ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌ كه‌ ئه‌وان خۆیان ئازادانه‌ هه‌ڵیان بژاردووه‌ و هاوبه‌شن تیایداجا ئه‌هلی ڕه‌وه‌ند كه‌ ئێوه‌ش جۆری بیروبۆچوونتان گه‌یشته‌ ئه‌و ئاسته‌ و گۆڕانێكی چۆنێتی به‌سه‌ردا هات، ئه‌وسا ده‌توانن واز له‌ دابه‌شكردنی كاری ڕێكخراوه‌یی بێنن، واته‌ كاری فكری و تیۆری بڕیاردان و فه‌رمانده‌ركردنی قاتی سه‌ره‌وه‌ و كاری ده‌ستكاری )جێبه‌جێكردن( به‌ ڕه‌شوڕووته‌كه‌ی خواره‌وه‌، ژێرخانهه‌ر ئه‌و كاته‌ش ئێوه‌ ده‌توانن:

أواز له‌ تۆقاندنی ئه‌ندامه‌كانتان بهێنن به‌ سزا حیزبیه‌كانتان له‌ سه‌رزه‌نشته‌وه‌ بگره‌ تا ده‌گاته‌ ده‌ركردن.

بواز له‌ چه‌واشه‌كردن بهێنن و كه‌سانی تر تاوانبار نەكەن به‌ زه‌مینه‌خۆشكه‌ری كوشتنی كۆمونیست و ڕادیكال و ئازادیخواز و هه‌روه‌ها تاوانباركردنیان به‌ ڕاسیزم و چه‌كبازی و شه‌ڕی نه‌ته‌وایه‌تی.

ئێوه‌ زوڵمكاریتان ئه‌وپه‌ڕی گرتووه‌ و ئه‌مه‌شتان گوتووه‌: ”ئەم ڕه‌خنه‌یه‌ نوێنه‌رایه‌تی هیچ بزوتنه‌وه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی ناكات له‌ ئێستادا، هه‌ربۆیه‌ هیچ ئاینده‌یه‌كی سیاسیشی نیه‌ له‌ كوردستاندائێوە وێنه‌ی كابرای له‌مه‌ڕ خۆتان؛ لینین، (دواین پێغه‌مبه‌ر)ی سۆسیالیستی ده‌وڵه‌تچی، هێنده‌ بڕواتان به‌ قودره‌تی ڕه‌های فكر هه‌یه‌ نه‌ك بڕیار ناده‌ن به‌سه‌ر بابه‌ت و مه‌سه‌له‌ خۆییه‌كاندا بڕیاریش بۆ مه‌سه‌له‌ و بابه‌ته‌ بابه‌تییه‌كانیش ده‌رده‌كه‌ن. به‌ر له‌ هه‌موو شتێك، ئه‌ناركیزم واته‌كۆمونیزمی ئازادیخوازسه‌ر به‌ هیچ جێگه‌یه‌ك نییه‌ و تووره‌كه‌شی بۆ ده‌وڵه‌تمه‌ندی و مشه‌خۆریی بیرۆكراتی له‌ هیچ جێگه‌یه‌ك هه‌ڵنه‌دڕیوه‌ و بڕوای به‌ نوێنه‌رایه‌تیكاری نییه‌ و دژی مه‌واعیزه‌كانی )ماالعمل(ه‌ له‌ دەستپێكەوە تا كۆتایی. له‌و ڕه‌خنه‌یه‌شتاندا دیار نییه‌ مه‌به‌ست له‌ چ ئاینده‌یه‌كه‌! ئەگه‌ر مه‌به‌ست ئاینده‌ی سیاسییه‌ ئه‌وه‌، گومان له‌وه‌دا نییه‌ ئه‌ناركیزم بڕوای به‌ ئاینده‌ی سیاسی نییه‌، خه‌باتی بۆ ده‌سه‌ڵاتی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووریی هه‌ژارانه‌. به‌ واتایه‌كی تر خه‌باتی خۆی گونجاندووه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ژاران بۆ )ده‌سه‌ڵاتی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری هاوبه‌شییه‌كان، هه‌ره‌وه‌زییه‌كان، هاوئاهه‌نگییه‌كان له‌ خواره‌وه‌ بۆ سه‌ره‌وه‌ی هه‌ڵبژاردووه‌(.

به‌ڕاستی ماركسییه‌كانی ئه‌م چه‌رخه‌ خه‌زێنه‌یه‌كی هیچ و به‌تاڵی فكری ڕه‌هایان بۆ به‌جێهێشتوون له‌ كه‌لی شه‌یتانش وه‌رنه‌ خواره‌وه‌، ئێوه‌ باش ده‌زانن كه‌ ڕۆژ دوای ڕۆژ به‌ره‌ی ڕه‌خنه‌گرتنی ئازادیخوازی ڕادیكال قووڵتر و به‌رفراوانتر ده‌بێت، نه‌ك هه‌ر له‌ كوردستان، به‌ڵكو له‌ دنیادا به‌ پێچەوانەوە به‌ره‌ی ناوه‌ندێتیی دیموكراتی و دیسپلینی پۆڵایین به‌رته‌سك ده‌بێته‌وه ‌و مایه‌پووچه‌. جاران دەمبیست و دەگوترا: ”دۆڕاو نه‌ڵێت به‌ كێرمه‌وه‌ شه‌ق ده‌بات!” جا ئێوه‌ش واتان لێهاتووه‌. من نایشارمه‌وه‌ و بڕوام وایه‌ ئێوه‌ ئه‌و ڕۆژه‌ی كتێبی (ده‌وڵه‌ت و شۆڕش) و (دەبێت چی بكرێت؟)ـه‌كه‌ی لێنینتان لێ ون ده‌بێت، ئیتر هیچتان پێ نامێنێت بیڵێن و خه‌ڵكی پێ چه‌واشه‌ بكه‌ن، چه‌كی دروستكردنی حزبه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كه‌شتان له‌ كار ده‌كه‌وێت.

دە ماده‌م ماڵتان له‌ شووشه‌یه‌ ئه‌نته‌رناسیۆنالیسته‌ ڕاسته‌قینه‌كان! ماڵی خه‌ڵكی به‌ردباران مه‌كه‌ن.

ناشێت نه‌یزانن كه‌ به‌ری ڕۆژ به‌ بێژنگ ناگیرێت!

* بۆ زانیاریی زیاتر، بڕوانه‌ كتێبی (ده‌وڵه‌ت و شۆڕش)، لێنین.

** بڕوانه‌ كتێبیئه‌ناركیزم له‌ تیۆرییه‌وه‌ بۆ پراكتیزه‌كردن، دانیال غرین. ئه‌م كتێبه‌م له‌ زمانی عه‌ره‌بییه‌وه‌ كورداندووه‌، به‌ به‌راوبه‌ركردن له‌گه‌ڵ ده‌قه‌ فه‌ره‌نسییه‌كه‌ی، هیوادارم كه‌ بتوانم له‌ فرسه‌تێكدا چاپی بكه‌م و بیخه‌مه‌ به‌ر چاوان.