All posts by Anarchistan ئەنارکیستان

Kurdistan Anarchists Forum - KAF سەکۆی ئەنارکیستان
كوردی - Kurdiمێتاوتار

هه‌ڵوێستمان به‌رانبه‌ر ڕۆژاوا ده‌بێت هه‌ڵوێستی ڕه‌خنه‌ و هاریکاریی بێت /٣

لێدوانێک بنووسە

زاهیر  باهیر:
به‌شی سێهه‌م:
دیمانه‌ و ڕاگه‌یاندنی نابه‌جێ، زمانگۆڕین و بۆنی پاشه‌کشه‌کردن له‌ سیسته‌می  کۆنفیدراڵیزمی دیمۆکراتیك:
به‌وه‌ی که‌ له‌ نزیکه‌وه‌ چاودێری قسه‌ و باس و دیمانه‌ و میدیای هاوکار  به‌ ڕۆژاوا و باکور ده‌که‌م،  پاشه‌کشه‌‌ی گه‌وره‌ له‌  زمانی به‌رپرسان و هه‌ندێك که‌س و هه‌ندێك له‌ به‌شه‌کانی میدیا ، ده‌بینم .  هه‌ستده‌که‌م که‌ له‌ مانگی نیسانی پاره‌که‌وه‌ ، 2015، که‌ بینینی ئۆجه‌لان له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی تورکیاوه‌ قه‌ده‌خه‌کراوه‌ ، سه‌رجه‌می هه‌ردوو حیزبه‌که‌ی باکور و ڕۆژاوا و هه‌ردك بزوتنه‌وه‌که‌ له‌ به‌های  تێفکرین و ئایدیا و تاووتوێکردنی کێشه‌کان و پلانکێشان و چاودێریکردنی  چالاکییه‌کان ، که‌ ئۆجه‌لان به‌شداریده‌کات و ئاگه‌داریان ده‌کاته‌وه‌،  بێبه‌شن ، ئاوای ده‌بینم  نه‌بینینی ئۆجه‌لان  بووه‌ته‌ هه‌لێك بۆ هه‌ندێك که‌س که‌ نه‌ك هه‌ر به‌ پێچه‌وانه‌‌ی ئه‌وه‌ی که‌ ئۆجه‌لان ده‌یه‌وێت  قسه‌ ده‌که‌ن و  دیمانه‌ده‌که‌ن،  به‌ڵکو سیاسه‌تی پارته‌کان و هه‌ڵسوکه‌و‌تیشیان گۆڕیوه‌  ، تا ئه‌و  ڕاده‌یه‌ی ، که‌ ڕه‌نگه‌ به‌ قازانجی هیچکام له‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌ نه‌گه‌ڕێته‌وه‌ .
وه‌کو له‌ سه‌ره‌وه‌  ئاماژه‌م پێکرد  زۆر جار و له‌ زۆر بواردا زمانی ڕایسیستانه‌ به‌کار ده‌هێنرێت.  جگه‌ له‌مه‌ش قسه‌ی نابه‌جێ و بێسه‌ر و به‌ره‌ش ده‌کرێت .  لیره‌دا بۆ به‌ڵگه‌ی قسه‌کانم چه‌ند نمونه‌یه‌کی تازه‌کی ده‌هێنمه‌وه‌ :
له‌ سێپته‌مبه‌ری 2015 دا قه‌ریلان ده‌ڵێت ” کاروانی شۆڕشەکەمان بۆ سەرکەوتنی هەموو کوردستان  …….. کە گەلی کورد بە قۆناغێکی مێژووی گرنگدا دەرباز ‌ و دەڵێت:” ئەم قۆناغەی  ئێستا تێیداین، قۆناغی ئاواکردنی کوردستانی ئازادە، لەبەر ئەوە لە هەموو کات زیاتر پێویستیمان بە یەکێتی نەتەوەییە”
لەپەیامەکەیدا کارایڵان دەڵێت:” لەبەر ئەوەی ئێوە منتان بە شایانی ئەندامێتی کەنەکە بینی، منیش بە هەموو نرخە پیرۆزەکانی خۆم پەیمان دەدەم کە لە تێکۆشانی ئازادی کوردستاندا وەک فیداییەکی ئاپۆچی جێگە بگرم، پڕەنسیپەکانی یەکێتی نەتەوەیی دیموکراتیک بەجێبهێنم و بۆ کوردستانی ئازاد و دیموکراتیک و سەرکەوتوو، بەهەموو هێزی خۆم تێبکۆشم دژ به‌ سیاسه‌تی داگیرکاری ده‌وڵه‌تی تورك” ..”له‌ قۆناغێکی وه‌ها    گرنگدا، لەهەموو کات زیاتر پێویستمان بە یەکێتی هەیە، هەروەها لەم قۆناغەدا بۆ سەرکەوتنی گەلەکەمان و هەم بۆ پێکهێنانی یەکێتی نەتەوەیی، من لەو باوەڕەدام کە کەنەکە ڕۆڵی خۆی دەبینێت و مۆری خۆی لە خەباتی گرنگ دەدات”
من ده‌توانم چه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌ك له‌سه‌ر ئه‌م قسه‌ بێسه‌روبه‌رانه‌ی قه‌ریلان بنوسم به‌ڵام لێره‌دا هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ده‌ڵێم له‌ سه‌ره‌تای قسه‌کانییه‌وه‌ تاکو  کۆتاییه‌که‌ی ،‌ هیچی له‌ خزمه‌تی کێشه‌ی کورددا نییه‌ و  زۆر  ئازادانه‌ و بێ منه‌تیش دژایه‌تی هزر و حه‌ل و پلانی ئۆجه‌لان  بۆ لابه‌لاکردنه‌وه‌ی کێشه‌ی کورد له‌ هه‌ر به‌شێکی کوردستاندا، ده‌کات .  وشه‌ی سواوی یه‌کێتی کورد ته‌نها بارزانی و تاڵه‌بانی نه‌وشیروان مسته‌‌فا به‌کاریده‌هێنن ، ده‌نا ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌لفوبایه‌کی مێژو و سیاسه‌ت و  پێکهاته‌ی نه‌ته‌وه‌   ‌ بزانێت ، ده‌زانێت که‌ یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ وجودی نییه و  هه‌رگیزیش نه‌بووه‌ ‌ .  نه‌ته‌وه‌ نه‌ له‌ که‌ڵچه‌ردا و نه‌ له‌ زماندا یکگرتوو نه‌بووه‌ وناشبێت ، هه‌موو نه‌ته‌وه‌کان له‌  چین پێكهاتوه‌و  به‌رژه‌وند و ناکۆکی چینایه‌تییان هیچ وه‌خت ڕێگا نادات که‌ یه‌کبگرن ، حیزبچێتی و  سه‌رکرده‌چێتی و  ده‌سه‌ڵاتخوازیش  هه‌روه‌کو  چۆن ڕه‌نگدانه‌وه‌ی نه‌بوونی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییه‌ ، هه‌ر ئاواش ئه‌وه‌نده‌ی  دیکه‌ له‌ت و په‌تیان ده‌کات و یه‌کگرتنیان هه‌رگیز  له‌ خه‌ون تێناپه‌ڕێنێت.
ئه‌مه‌ی که‌ قه‌ریلان ده‌ێڵێت دژی ڕۆحی هزری ئۆجه‌لان و ‘ بوکچینی’ مامۆستایه‌تی  که‌ کۆنفیدراڵیزمی دیمۆکراتیکه‌ ، ناسێنترا‌ڵیزمه‌ / ناناوه‌ندگه‌ریی، یه‌کگرنتی  خه‌ڵکانی وڵاته‌که‌ به‌ جودایی  نه‌ته‌وه‌یی و ڕه‌گه‌زیی  و دینی  و مه‌زهه‌به‌کانیان ‌ له‌و ‌ کۆنفیدراڵیزمه‌دا‌ ، له خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریی‌ دامه‌زراندنی یه‌کێتی کۆنفیدراڵیزمدا‌ .  نه‌ك سه‌ربه‌خۆیی نه‌ته‌وه‌یی  و  ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی .
‌ قسه‌کانی ‌ 30/12/15 ی قه‌ریلان پشتڕاستکردنه‌وه‌یه‌كن  بۆ  قسه‌کانی مانگی سێبته‌مبه‌ری، که‌  ده‌ڵێت  :” ئه‌و به‌رخۆدانه‌ى ئێستاى باکوورى کوردستان به‌رخۆدانێکى نه‌ته‌وه‌یه‌ و ده‌بێت هه‌مو هێزه‌ کوردستانیه‌کان پاڵپشتى بکه‌ن ، چونکه‌ ئه‌م به‌رخۆدانه‌ بۆ ته‌واوى کورد و                        ..
هیوامان هه‌یه‌ سیاسیه‌کانى باشوورى کوردستان به‌هێزتر پشتیوانى له‌باکوورى کوردستان بکات”
قه‌ریلان یا زۆر سیاسییانه‌ یا زۆر بێئگایانه‌ قسه‌ ده‌کات ئه‌م داخوازییه‌ گرنگه‌ و ئه‌م ئه‌رکه‌ قورسه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌ ده‌خاته‌ سه‌رشانی ‌هیزو لایه‌نه‌ سیاسییه‌کانی باشوور .  من تێناگه‌م بۆچی ئاوا به‌ خشکه‌یی  خۆی له‌ هه‌ڵوێسته‌کانی حکومه‌تی هه‌رێم سه‌باره‌ت به‌و ‌ ڕوداوانه‌ی که‌ ڕویداوه، لاده‌دا‌  . كێ بوو  له‌شکری ده‌وڵه‌تی تورکیا و داعشی ‌هێنایه‌ سه‌ر  کوردستان و  بۆچی هێنانی ؟ ئه‌وه‌ حکومه‌تی هه‌رێم نییه‌ که‌ ته‌وقی ئابوری له‌سه‌ر ڕۆژاوا داناوه‌ ؟ ئه‌وان نین که‌ ڕێگرن له‌ چاره‌سه‌ری بریندارانی جه‌نگاوه‌رانی  یه‌په‌ژه‌ و یه‌په‌گه‌ ‌ له‌ جه‌نگی دژ به‌ داعشدا له‌ خه‌سته‌خانه‌کانی ژێر ده‌سه‌ڵاتیاندا؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین ته‌نانه‌ت ڕێگاناده‌ن که‌ جه‌نازه‌ی گیانبه‌ختکردوانی باکور و ڕۆژاوا له‌ ناو یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌  و گه‌ریلاکاندا بۆ ناشتنیان به‌ که‌سوکاریان بسپێرێن؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین که‌ ڕێگا ناده‌ن هاووڵاتیانی باشور و ڕۆژهه‌ڵات و بێیانه‌ سنوریان ببه‌زێنن  بۆ  کۆمه‌ك به‌ ڕۆژاوا ؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین له‌ پیلانگێڕاندان له‌گه‌ڵ تورکیادا، دژیان وا جارێکی دیکه‌ش له‌شکری ده‌وڵه‌تی تورکیایان هێناوه‌ته‌ سه‌نجار بۆ گیانی ئه‌وان؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین که‌ چه‌نده‌ها بنکه‌ی سه‌ربازی له‌شكری تورکیایان له‌ خاکی کوردستاندا مۆڵه‌ت پێداوه‌؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین که‌ خوێن ده‌به‌خشنه‌ خوێنبه‌ره‌کانی ده‌وڵه‌تی تورکیا و هێزه‌کانی داعش به‌ فرۆۆشتنی نه‌وتی هه‌رزان و کارئاساکردن بۆیان و  هێنانی زیاتر له‌ 4000 کۆمپانیای تورکی بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان؟ ئه‌وه‌ ئه‌وان نین ڕۆژێك له‌ ئه‌مه‌ریکا و ڕۆژێک له‌ وڵاتێکی ڕۆژاو و ڕۆژێکی دیکه‌ له‌ یه‌کێك له‌ پاشا و میر نشینه‌کانی که‌نداون که‌ خاڵی یه‌که‌می ئه‌جه‌نده‌ی کۆبوونه‌وه‌کانی نێوانیان له‌ناوبردنی ئێوه‌یه‌؟
ئه‌ی  چۆن دڵت به‌ گۆڕان خۆشده‌بێت و ئه‌و داخوازییه‌ی لێده‌که‌یت که‌ تا ئه‌م چرکه‌یه‌ هیچ هه‌ڵوێستێکی فیعلی نه‌ دژ به‌ پارتی و نه‌ له‌ قازانج به‌ ڕۆژاوا و باکور نییه؟‌   خۆ  یه‌کێتیش هه‌روه‌کو ئه‌وان تاوانباره‌ .  ئه‌مان هه‌ر هه‌موویان بۆ حاڵی خۆیان زۆر  زیره‌کن و ده‌زانن چیده‌که‌ن ،  یارمه‌تیدانی ئه‌وان به‌ بزوتنه‌وه‌ی ڕۆژاوا و باکور یانی کۆمه‌كکردن به‌  له‌ناوبردنی خۆیان ، یانی  هه‌ڵکه‌ندنی چاڵ  بۆخۆیان ،  چونکه‌ به‌ڕێکردنی هه‌مان مۆدێلی ڕۆژاوا له‌ باشووردا یانی تیاچونی ئه‌وان.

ده‌میرتاشیش له‌ سه‌فه‌ره‌که‌ی بۆ ئه‌مه‌ریکا  له‌‌ سه‌ره‌تای مانگی دیسه‌مبه‌ردا له‌ کۆبوونه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌دا له‌ واشنگتۆن وتی  “..بێ كەموكوڕی نین، بەڵام دەتوانم بڵێم كە زۆر بەرەوپێشچووین، بەئاراستەی وەدیهێنانی یەكێتی نەتەوەیی . لە مەهابادەوە بۆ قامیشلی و هەولێر و سنە، هەموومان بە یەك ئاراستەدا دەڕوانین. بەبۆچوونی من، لە سەتەی ٢١دا گەیشتووینەتە خاڵێكی مەزن بۆ ئەوەی كورسی خۆمان لەنێو خێزانی نەتەوە شكۆمەندەكاندا هەبێت و وەك دەوڵەت بژین”
ئاشکرایه‌ که‌ ده‌میرتاش لێره‌دا وه‌کو هاوسه‌رۆکی هه‌ده‌په‌ قسه‌ ناکات ، وه‌کو هاووڵاتییه‌کی تورکیا که‌ با‌نگه‌شه‌ی بۆ کرده‌وه‌ ، قسه‌ ناکات ، به‌ڵکو وه‌کو بارزانی قسه‌ ده‌کات .  ئه‌وه‌ی له‌بیرچۆته‌وه‌ که‌ ئه‌و ئامانجی له‌ باکور و تورکیا خۆسه‌ری دیمۆکراتی و کۆنفیدراڵیزمی دیمۆکراتیکه‌ ‌ نه‌ك هه‌وڵی شه‌کاندنه‌وه‌ی ئاڵای ده‌وڵه‌تی کوردستان و خوازیار  و پێشبینکه‌ری ئاڵای ده‌وڵه‌تی کوردی له‌نێو  “ئه‌و خێزانه‌ شکۆمه‌نده‌”ی که‌ بۆ جارێکیش له‌سه‌ر کوردی باکور دژی تورکیا نه‌هاتۆته‌ قسه‌. دوای ئه‌مه‌ش  کام یه‌کێتی کورد ، ئه‌و‌ به‌وه دڵی خۆشه‌  که‌ چه‌ند هه‌زارێك له‌ کوردانی باشور و ڕۆژهه‌ڵات له‌ناو هێزه‌کانی یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ و په‌که‌که‌ له‌ چه‌ند ملۆێنێک گه‌نجی کورد، به‌شدارن؟!!   باشه‌ خۆ له‌ سه‌دا 30 هێزی یه‌په‌گه‌ غه‌یره‌ کوردن دوای ئه‌وه‌ ئه‌ی چیده‌ڵێت به‌و  چه‌ند سه‌د که‌سه‌ بێیانانه‌ی که‌ له‌ وڵاتانی دونیاوه‌ خۆیان كێشکردوه‌ بۆ کۆمه‌ك و هاوکاری بزوتنه‌وه‌که‌؟!!

 

درێژه‌ی هه‌یه‌

كوردی - Kurdiمێتاوتار

هه‌ڵوێستمان به‌رانبه‌ر ڕۆژاوا ده‌بێت هه‌ڵوێستی ڕه‌خنه‌ و هاریکاریی بێت /٢

لێدوانێک بنووسە

زاهیر  باهیر:
به‌شی دووهه‌م:
که‌موکوڕییه‌کان  چیین؟
ده‌بێت له‌ ڕاپۆرتی سه‌فه‌‌ره‌که‌ی مانگی ئایاری 2014 مه‌وه‌ بۆ ڕۆژاوا ، ده‌ستپێبکه‌م  که‌ له‌ دوو به‌شی سه‌ره‌کی پێکهاتبوو،  یه‌که‌میان سه‌باره‌ت به‌و  واقیعه‌ی ئه‌و کاته‌  بوو که‌ له‌ ڕۆژاوادا ده‌گوزه‌را و چۆنێتی دروستبوونی پێگه‌ ئابوریی و کۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسییه‌کانی بوون که‌ وه‌کو  وێنه‌ گرتنه‌وه‌یه‌کی  حه‌قیقی ئه‌وێ وابوو  .  به‌شی دووهه‌می، که‌ ” مه‌ترسی و پێشبینیه‌کان” بوون ، که‌ پێموانییه‌ له‌به‌ر درێژی ڕاپۆرته‌که‌ که‌ زیاتر له‌ 50 لاپه‌ڕه‌ بوو، خوێنه‌ر زۆر دیقه‌تی له‌و به‌شه‌ گرنگه‌ی ڕاپۆرته‌که‌م دابێت .  لای خۆمه‌وه‌  ئه‌و به‌شه‌م ‌ زۆر  به‌ گرنگ ده‌زانی ، چونکه‌ داهاتوی ڕۆژاوام له‌و  مه‌‌ترسیانه‌دا ده‌بینییه‌وه‌ ، که‌ ده‌ستنیشانم کردبوون ، جگه‌ له‌ مه‌ترسی هێزی داعش که‌ تا ئه‌و کاته‌ نه‌بووبووه‌‌ هێزێکی وا تۆکمه‌ی مه‌ترسیداری دوژمنی هه‌موو گیانله‌به‌رێك و هه‌تا ژینگه‌ش .
به‌شێکی زۆری ئه‌م گرفتانه‌شی که‌ ئێستا ڕووبه‌ڕووی ڕۆژاوا ده‌بنه‌وه‌ و  ڕه‌نگه‌ داهاتوی  ئه‌و ئه‌زموونه‌ گه‌وره‌ و به‌هاکانی، دیارببکه‌ن ، به‌شێکیان  ئه‌و گرفتانه‌ن که‌ من په‌نجه‌م بۆ ڕاکێشاون  به‌ڵام گه‌وره تر و ئاڵۆزتر و مه‌ترسیدارتر بوون، له‌ واقیعی  ئه‌گه‌ره‌کانی منه‌وه‌ گوێزراونه‌ته‌وه‌ بۆ واقیعه‌که‌ی خۆیان  و بوونه‌ته‌ حه‌قیقه‌ت.
هه‌ندێك له‌و  که‌مووکوڕییانه‌  بچوکن و له‌ ماوه‌یه‌کی کورتدا ده‌توانرێت چاره‌سه‌ربکرێن.  ئه‌وانی دیکه‌یان گه‌وره‌ن و تا ڕه‌ده‌یه‌كیش ئاڵۆزن و کارێکی زۆری ده‌وێت تاکو  به‌سه‌ریاندا سه‌رکه‌ویت‌.   گرفته‌کان هه‌ر ئه‌وه‌ نیین که‌ ڕۆژانه‌ بێن و بڕۆن تاکو ئێمه‌ بتوانین لێیان گه‌ڕێین و بیانده‌ینه‌ ده‌ستی ڕۆژگار.  به‌پێێچه‌وانه‌وه، هه‌ندێکیان ئه‌وه‌نده‌ گه‌وره‌ن که‌ کارایی خۆیان له‌سه‌ر بزوتنه‌وه‌کان به‌ قورسی داده‌نێن و  ته‌نانه‌ت ئاینده‌شیان دیاریده‌که‌ن له‌و ئاراسته‌یه‌ی که‌ ده‌یگرنه‌ به‌ر ‌ .
من لێره‌دا گرفته‌کان  له‌ چه‌ند خاڵێکدا کۆه‌ده‌که‌مه‌وه‌ ‌ تاکو  خوێنه‌ر  به‌ ئاسانی لێیان تێبگات:
میدیا و زمانی به‌کارهێنراو:
گه‌ر به‌وردی هه‌واڵه‌کانی  ‘ ڕۆژنیۆز’ و  ئه‌وانه‌ی که‌ ده‌خرێنه‌  سه‌ر‌ فه‌یسبوك و  دیمانه‌کان و هه‌ندێکی دیکه‌یان بخوێنیته‌وه و گوێ له‌ که‌ناڵی  ‘ستێرك’ بگرین، ده‌بینین که‌  زمانێکی ڕایسستانه‌ به‌کارده‌هێنرێت  .  به ‌به‌رده‌وامی ئێمه‌ ده‌بینین ده‌ڵێت ‘ پۆلیسێکی تورك’  ، ‘هێزی تورك’ ،’ هێزه‌ تورکه‌کان’ ، ‘ جه‌ندرمه‌کانی تورك’ ، ‘ حکومه‌تی تورك’ یا ‘ ده‌وڵه‌تی تورك’  زۆری تر له‌مانه‌ به‌کارده‌هێنرێت .  من ده‌زانم که‌ ئه‌وانه‌ی ئه‌و  جۆره‌ زمانه‌ به‌کارده‌هێنن ڕایسست نین ، به‌ڵام   پرۆفیشناڵیش نین ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌ربڕینی ئه‌و زمانه‌ له‌ هه‌ر سه‌رچاوه‌یه‌که‌وه، بێت، له‌ خانه‌ی ڕایسیسمدا خۆی ده‌بینێته‌وه و له‌گه‌ڵ په‌یامی ئۆجه‌لان و  داخوازی ئامانجی ئیستای په‌که‌که‌ و په‌یه‌ده‌دا یه‌كناگرێته‌وه‌ .  ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ ڕه‌نگه‌ ڕاستیشی  تیادا نه‌بێت.  باشه‌  تۆ  چوزانی که‌ ئه‌و ‘ پۆلیسه’   ئه‌و ‘ جه‌ندره‌مه‌یه‌ ‘ ئه‌و  ‘ که‌سه‌ کوژراوه’‌  یا ‘ بکوژه’  تورکه؟ ‌ ئه‌ی بۆ کورد نه‌بێت ؟.  هه‌تا تورکیش بێت ده‌بێت بوترێت ” پۆلیسێکی ده‌وڵه‌تی تورکیا ، جه‌ندرمه‌یه‌کی هێزه‌ فاشییه‌کانی حکومه‌تی تورکیا”  .
گومان له‌وه‌دا نییه‌ که‌ خه‌ڵکانێكی زۆری کوردیش ده‌سه‌ڵاتداره‌ و  له‌ ده‌سه‌ڵاتدایه‌ و خزمه‌تی ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ ده‌که‌ن ، با به‌ کوردیش قسه‌نه‌که‌ن و نه‌هی کوردبوونیشیان بکه‌ن ته‌نانه‌ت پارتی دینی کوردی هه‌یه‌ و به‌رگریی له‌  ئاکه‌په‌ ده‌کات .
خۆبه‌دوورگرتن له‌ به‌کارهێنانی ئه‌م جۆره‌ زمانانه‌ له‌و  میدیایه‌دا   زه‌رورییه‌ و  ده‌بێت زمانیان له‌و  جۆره‌ وشه‌ و ده‌سته‌اژانه‌، پاکژ بکه‌ن .  من تێناگه‌م بۆچی له هه‌مان ‌ میدیادا وشه‌یه‌کی سێکسیزم یاخود سوکایه‌تی به‌ ئافره‌ت نابینرێت ، به‌ڵام له‌م بواره‌ی دیکه‌دا ناتوانرێت ڕیشه‌کێش بکرێت؟!!
چۆن ده‌بێت میدیایه‌کی ئاوا تایتڵی ‘ چه‌ته’  بۆ  داعش دانێت و ‌ به‌ ‘ چه‌ته’ ناویان به‌رێت.   ئه‌م زمانه‌ش بووه‌ته‌ زمانێكی باو و هه‌موو ڕۆشنبیرانی کورد له‌ هه‌موو بواره‌کانی میدیادا ، که‌ دێنه‌ سه‌ر باسی داعش هه‌ر ئه‌وه‌ به‌کار ده‌هێنن .   ده‌بێت به‌ ویژدانه‌وه‌ باس له‌ ‘چه‌ته‌’ بکرێت ‘چه‌ته’‌  له‌ زۆربه‌ی کرده‌وه‌کانیاندا ته‌نها کاروان و رێپێگیراوانیان ڕووتکردۆته‌وه‌،  که‌ی کوشتونی ؟ که‌ی ده‌ستدرێژی کردۆته‌ ‌ سه‌ر ئافره‌ت و که‌ی کوشتونی ؟  که‌ی بازاڕفرۆشی  کردون؟، چه‌ته‌ که‌ی دوژمنی زیاتر له‌ 4 ملیار دانیشتوی ئه‌م جیهانه‌ بووه‌؟   چه‌ته‌ که‌ی دوژمنی گیانله‌به‌ر و ئاژه‌ڵ و سرشت بووه‌؟    شه‌رمه‌زاریی و پاکانه‌یه‌ بۆ داعش و   هه‌ژاری زمانه‌وانییه‌ ‌ که‌  بۆ  داعش وشه‌ی ‘چه‌ته’ ی  ‌ زمانی کوردی   به‌کاربهێنرێت  .
دیسانه‌وه‌ وشه‌ی ‘ شه‌هید’ بۆ  گیانبه‌ختکراوان به‌کار هێنراوه‌ و ده‌هێنرێت، که‌ وشه‌ی شه‌هید و ڕیشه‌ی وشه‌که‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ دین ، که‌ له‌ کاتێکدا زۆربه‌ی زۆری جه‌نگاوه‌ره‌کانی یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ و گریلاکان دیندار/ ئایندار نین و سه‌ر به‌ پارتێكی عه‌لمانین .
ئه‌م زمانه‌ ڕایسسته‌ بێ مانایه‌ ‌ ته‌نها له‌ میدیای ئه‌وان له‌  ئه‌وروپا و باشوور  و  باکوردا زاڵه‌ ده‌نا له‌ ڕۆژاوادا ئه‌م زمانه‌ یا نابیستی یا به‌ده‌گمه‌ن دێته‌ به‌رگوێت ئه‌ویش ،مه‌گه‌ر له‌ لایه‌ن کورده‌ ڕۆژهه‌ڵاتی و باشورییه‌کانه‌وه، بێت‌ .
ئه‌م زمانه‌ ڕایسستانه‌  ته‌نانه‌ت له‌  قسه‌ و دیمانه‌ی به‌رپرسانیشدا ده‌یانبیستیت.  بۆ نموونه‌ بڕوانه‌ قسه‌کانی  موراد قه‌ریلان بۆ ڕۆژنیوز له‌ 30/12/15 دا :       “له‌باکوورى کوردستان گه‌لى کورد له‌به‌رامبه‌ر توندوتیژى و زوڵمى ده‌وڵه‌تى تورک خۆبه‌رێوه‌به‌رى رێگه‌یاندووه‌ ، رۆژانه‌ش هاوڵاتیان ، ژن و منداڵ له‌لایه‌ن پۆلیس و سه‌ربازانى تورک تیرۆرده‌کرێن..” قه‌ریلان درێژه‌ به‌ قسه‌کانی ده‌داو سه‌باره‌ت به‌ هه‌ڵوێستی هه‌رێم له‌ باشوردا ده‌ڵێت  “له‌و چوارچێوه‌یه‌دا هیودارین ته‌واوى سیاسه‌تى کوردیش ئه‌مه‌ ببینێت و پشتگیرى بکات ، له‌به‌رامبه‌ر ره‌فتاره‌کانى ده‌وڵه‌تى فاشیست و داگیرکه‌رى تورک خاوه‌ن هه‌ڵوێست بێت..”
ئاخر ئه‌مه‌ کاره‌ساته‌ که‌ ئه‌م جۆره‌ ئاخاوتنه‌ له‌ زاری سه‌رکرده‌ی سه‌ربازی هیزی په‌که‌که‌ و ئه‌ندامێکی سه‌رکردایه‌تییه‌وه، ‌ بێته‌ ده‌ره‌وه‌.  ئه‌م قسه‌ و هه‌ڵوێستانه‌ هه‌موو ڕێسه‌که‌ی ئۆجه‌لان ده‌کاته‌وه‌ به‌ خوری، چونکه‌ له‌ ئاستێکی ئاوادا یا ده‌بێت ده‌مت داخه‌یت یا که‌ قسه‌ ده‌که‌یت ده‌بێت ڕه‌نگدانه‌وه‌ی سیاسه‌تی سه‌ره‌کی پارته‌که‌ت ، بزوتنه‌وه‌که‌ت بێت.
ته‌نانه‌ت سه‌لاحه‌دین ده‌ممیرتاشیش ناوبه‌ناو ده‌که‌وێته‌ ئه‌و هه‌ڵه‌وه‌  هه‌ندێك جار  وه‌کو که‌سێکی ناشینالیستی بزوتنه‌وه‌ی کوردی قسه‌ده‌کات.  من له‌ خاڵێكی دیکه‌دا به‌ به‌ڵگه‌وه‌ دێمه‌وه‌ سه‌ری.
ڕۆژنیوزی 05/01/2016 ده‌ڵێت :  ساڵح موسلم پێشره‌وه‌یه‌کانی هێزه‌کانی سوریای دیموکراتیک و کۆنترۆڵکردنی ئه‌و هه‌رێمانه‌ له‌ده‌ستی داعشدان به‌گرنگزانی و هاوکات کاردانه‌وه‌ دوژمنکاریه‌کانی تورکیا له‌م رووه‌وه‌ ره‌خنه‌ کرد و وتی:” چی‌ په‌یوه‌ندیه‌کی به‌تورکیاوه‌ هەیە سه‌باره‌ت به‌ده‌وڵه‌تێکی تر هێڵی سور دیار بکات، کاربەدەستانی تورکیا چاوی بینینی هاوکاری هێزه‌ عه‌رب، سوریانی و تورکمان و گروپه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کانی له‌گه‌ڵ کوردان نیه‌، تورکیا و سوریا وه‌کو یه‌کن، سوپای تورک له‌سنور ده‌ستی به‌کوشتنی هاوڵاتیانی مه‌ده‌نی رۆژئاوای کردوه‌، به‌ڵام مرۆڤکوژیه‌کانیان ناتوانێ بەر به‌سه‌رکه‌وتنه‌کانمان بگرێت”
به‌ڕای من کارکردن بۆ  پاکژکردنی زمانیان و  گونجاندنی له‌گه‌ڵ ئامانجی  شۆڕشی کۆمه‌ڵایه‌تیدا، کارێکی گران نییه‌ و  به‌دانانی لیژنه‌یه‌کی پیاچونه‌وه‌ی ئه‌و  هه‌واڵ و  باسوخواسانه‌، ده‌توانرێت ڕیشه‌کێش بکرێن  هه‌رکه‌سێکیش زمانه‌که‌ی چاکنه‌کات  جه‌نده‌ها شێوه‌ هه‌یه، ده‌توانرێت ‌ بگیرێنه‌ به‌ر بۆ  هێنانه‌وه‌ سه‌رخه‌تی نوسه‌ره‌که‌ی ، هه‌واڵنوسه‌که‌ی یا که‌سی دیمانه‌که‌ر.
درێژه‌ی هه‌یه‌

كوردی - Kurdiمێتاوتار

هه‌ڵوێستمان به‌رانبه‌ر ڕۆژاوا ده‌بێت هه‌ڵوێستی ڕه‌خنه‌ و هاریکاریی بێت /١

لێدوانێک بنووسە

زاهیر  باهیر

له‌نده‌ن
30/01/2016

به‌شی یه‌که‌م

وتارێکی زۆر  له‌  خه‌ڵکانێکی جیا جیاوه‌  ، کورد که‌متر ، به‌ڵام بێیانه زۆر ‌ زیاتر ‌ سه‌باره‌ت   به‌ لایه‌نه‌ پرشنگدار و  باشه‌کانی ئه‌زموونی ڕۆژاوا و  سه‌رجه‌می ڕوداوه‌کانی نوسراوه‌.   من خۆم یه‌كێکم له‌و که‌سانه‌ی که‌ چه‌نده‌ها وتار و  به‌ ده‌یه‌ها دیمانه‌ی ته‌له‌فزووێنی و ڕادوێی ئه‌نارکستانی  فه‌ره‌نسی و یۆنانی  و ئیتاڵی و شوینه‌کانی دیکه‌  و له‌گه‌ڵ ڕۆژانامه‌ و گۆڤاری بێیانه‌دا  کردوه‌ و ‌ له‌  چه‌نده‌ها  میتینگیش نه‌ك هه‌ر له‌ بریتانیا به‌ڵکو  له‌ وڵاتانی دیکه‌ش  که‌ هه‌ندێکیان بۆ من گیراوه‌   قسه‌م ‌ له‌سه‌ر  به‌هاو  نوێیه‌تی بزوتنه‌وه‌یه‌کی ئاوا که‌ لانی که‌م 60 ساڵه‌ ده‌رنه‌که‌وتوه‌ته‌وه‌‌ جگه‌ له‌وه‌ی زاپێتێستا ،  ئه‌مه‌ بێ له‌ به‌شداری کردنم له‌ ده‌یه‌ها کۆبونه‌وه و ده‌ربڕینی ناڕه‌زایی و  خۆپیشاندان که‌ بۆ هاوکاری ڕۆژاوا و‌  قسه‌وباسی  له‌سه‌ر کراوه‌ .  هاوکاتیش سه‌رکه‌وتوبووم له‌  کردنی  ئه‌زموونی  ڕۆژاوا به‌ خالێکی نێو ئه‌جه‌نده‌ی میتینگه‌ گرنگه‌کانی  ساڵی 2014 و 2015 ی  ڕۆژی په‌رتوکی ئه‌نارکستان له‌ له‌نده‌ن.   هه‌ر ئه‌مه‌ش بوه‌ هۆکارێک که‌ له‌ شاره‌کانی دیکه‌ و  هه‌ندێك وڵاتانی دیکه‌ش‌  کرایه‌‌ ئه‌جه‌نده‌ی ڕۆژی په‌رتوکی ئه‌نارکستان.

هه‌ڵبه‌ته‌ قسه‌ی من به‌ ته‌نها له‌سه‌ر ڕۆژاوا نییه‌ به‌ڵکو به‌شی باکوری-شه‌  که‌ من هیوایه‌کی زۆرم پێوه‌ گرێداوه‌ و‌ تا ئێستاش هه‌ر وایه‌ ، بۆ ئه‌مه‌ش دووجار چومه‌ته‌ باکور و  له‌سه‌ر چونه‌کانیشم ڕاپۆرتی دوور و درێژم نوسیوه‌.

ئه‌م درێژدادڕییه‌ی  سه‌ره‌وه‌م بۆ باسکردنی خۆم و هه‌ڵنانم و منه‌تکردنم به‌سه‌ر ئه‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌دا ، باکور و ڕۆژاوا نییه‌، ( ببورن گه‌ر ئه‌و ده‌نگه‌  له‌ خوێندنه‌وه‌یدا بداته‌وه‌)  به‌ڵکو ته‌نها بۆ ئه‌وه‌یه‌  که‌خوێنه‌ری ئه‌م وتاره‌ بزانێت که‌ من له‌ هه‌ڵوێستی هاریکاریانه‌ و  کۆمه‌که‌وه‌ ، یا هه‌ڵوێستی کورد وته‌نی ” دۆستم ئه‌وه‌یه‌ ده‌مگرێنێت و دوژمنم ئه‌وه‌یه‌ ده‌مخه‌نێنێت”  ، سه‌رنجه‌کانم ده‌خه‌مه‌ پێشچاوی خوێنه‌ر.  هاوکاتیش په‌یمانیش ده‌ده‌م  تا نه‌بینم  ئاڕاسته‌ی ئه‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ ده‌ڕوات که‌ بانگه‌شه‌ی ده‌کات ، ئاماده‌م به ‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك ته‌نانه‌ت به‌ ڕۆحی  خۆشم خزمه‌ت به‌و بزوتنه‌وانه‌ ‌ بکه‌م.  له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ، گه‌ر خوێنه‌ریش به‌ هه‌ڵوێستێکی دژ به‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌ی، ده‌زانێت و هه‌ر شتێك ده‌ڵێت گه‌ردنی ئازا بێت و  خۆشی له‌ ژیاندا هه‌ر ئازاد بێت، چونکه‌ من باوشم به‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌دا له‌به‌ر کوردایه‌تیکردن و قه‌ومچێتی نه‌کردوه‌ ، به‌ڵکو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ هه‌ردوك بزوتنه‌وه‌، تا ڕاده‌یه‌ك ڕێڕه‌يوێکی ئه‌نارکستیانه‌یان گرتوه‌ و  به‌تاڵیش نیین‌ له‌ که‌مو کوڕی .

ئه‌وه‌ی که‌ ماوه‌ته‌وه‌‌ بیڵێم ، پێشئه‌وه‌ی بچمه‌ سه‌ر کرۆکی باسه‌که‌م ، ئه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌وڵده‌ده‌م به‌ ویژدانه‌وه‌  و به‌ به‌ڵگه‌ وه‌‌ قسه‌ بکه‌م  مه‌به‌ستیشم به‌ئاگاهێنانه‌وه‌یه‌، تاکو فشارێك له‌ ده‌ره‌وه‌ له‌سه‌ر به‌رپرسان و داڕێژه‌نه‌رانی پلان ، بۆ پڕکردنه‌وه‌ی ئه‌و که‌لێنانه‌ی که‌ له‌ بزوتنه‌وه‌کاندا به‌ تایبه‌ت ڕۆژاوادا هه‌یه، دروستبێت‌.  سه‌کۆی ئه‌نارکیستانی کوردستان، که‌ من براده‌ێکیم، ساڵی پار و پێشتریش  له‌ ڕێگای چه‌ناڵه‌ فه‌رمییه‌کانی بزوتنه‌وه‌که ‌و ئۆرگانه‌کانییه‌وه‌ ‌ و  قسه‌کردن له‌گه‌ڵ به‌رپرساندا ڕه‌خنه‌کانی خۆی  پێڕاگه‌یاندوون ، نه‌ك جارێک به‌ڵکو دوو چاریش به‌ڵام ، به‌داخه‌وه‌ که‌ ئه‌وان هه‌ر وه‌ڵامیشیان نه‌داینه‌وه‌ چجای ئه‌وه‌ی که‌ بڵێن هاوڕێیان ئه‌وه‌ وایه‌ یا وانییه‌.

که‌موکوڕییه‌کان  بۆچی ؟

ئه‌وه‌ی که‌ بزوتنه‌وه‌یه‌کی  پاکژ و بێ که‌موکوڕی بوێت ، یا له‌ دونیای که‌تواریی  نه‌گه‌یشتووه‌ ، یا هه‌ر ده‌یه‌وێت هه‌موو که‌س و بزوتنه‌وه‌که‌ش به‌ویست و ئاره‌زوی ئه‌و بڕوات.   خودی ژیان ڕاسته‌ڕێگایه‌کی بێ پێچ و په‌نا نییه‌،  وه‌کو پێشتریش له‌ وتارێکی دیکه‌مدا په‌نجه‌م بۆ ڕاکێشاوه‌ ، بزوتنه‌وه‌ ، بزوتنه‌وه‌ی خه‌ڵكه‌ و خه‌ڵکیش پێکهاته‌ی تاکه‌کانی کۆمه‌ڵه‌ و تاکه‌کانیش  به‌ ده‌یه‌ها داوه‌وه‌ به‌ خراپییه‌کان و  پاشه‌ڕۆی ئه‌م سیسته‌مه‌وه‌ به‌ستراونه‌ته‌وه‌.  هه‌ر چۆن بته‌وێت و هه‌ر ‌ هه‌نگاوێک به‌کرده‌وه‌  بگرینه‌به‌ر  تاکو ‌ هه‌ندێك شت له‌ ئێستادا ڕه‌تبکه‌ینه‌وه‌   هه‌وڵه‌کان له‌ سنورێکی دیاریکراو  ده‌رناچێت ،  ‌ ئیدی له‌هه‌ر شێوه‌یه‌کدا  بانگه‌شه‌ی پاکێتی خۆمان و کامڵی ئه‌نارکستێتی و سۆشیالیستی خۆمان   بکه‌ین،  له‌به‌رئه‌وه‌ی  که‌ ژیانمان له‌ نێو ‌ سیسته‌مه‌که‌دا ‌ سنورێکی دیاریکراوی بۆ نه‌خشاندوین،‌  خۆڕزگارکردنمان لێی، کارێکی  مه‌حاڵه،‌  مه‌گه‌ر  ژیانێکی دێوانه‌یی بێ هووده‌یی‌ بژین.

ئه‌مه‌ی سه‌ره‌وه‌ش به‌رانبه‌ر به‌ ڕۆژاو و باکور و کۆمه‌ڵی کوردی و تاکی کورد، هه‌ر ڕاسته‌ .  ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌  گه‌ر تۆزێك به‌ ویژدانه‌وه‌  له‌و بزوتنه‌وه‌یه‌  ڕابمێنین و  ئه‌مجا دادگایی بکه‌ین ، ده‌بێت  نه‌ک هه‌ر باره‌که‌ی/کۆڵه‌که‌ی  به‌ڵکو سه‌رباره‌کانیشی ، به‌تایبه‌ت له‌  بزوتنه‌وه‌ی  ڕۆژاوادا  ببیبین وه‌کو : بوونی له‌ شه‌ڕدا به‌به‌رده‌وامی، مه‌ترسی شه‌ڕی ناوخۆ و هاتنه‌وه‌ی ئه‌سه‌د و  ده‌وڵه‌تی فاشی تورکیا و  ئابڵوقه‌دانی ئابوری و سیاسی و ڕۆشنبیری و کۆه‌مه‌ڵایه‌تی و  هه‌بوونی دوو پارتی سیاسی هیراشی که‌ به‌ته‌واوی له‌ پشتی  ئه‌و بزوتنه‌وانه‌وه‌ن تا ڕاده‌ی دانانی پلان و پرۆژه‌ بۆیان ….گه‌لێکی دیکه‌ .  هه‌موو ئه‌مانه‌ قورسیی دیکه‌ ده‌خه‌نه‌‌ سه‌ر شانی ئه‌و بزوتنه‌وانه‌،  به‌تایبه‌ت ڕۆژاوا ، هه‌ر ئه‌م هۆکاره‌ش وای لێده‌کات ئه‌گه‌ر بێ ئه‌و  کێشانه‌ی سه‌ره‌وه ‌ گه‌ر  یه‌ك که‌موکوڕی هه‌بێت ، ئه‌م کێشانه‌ی دیکه‌   سه‌نگ و  ژماره‌ی گرفته‌کان  بیگومان زیاد ده‌که‌ن.

ئه‌و‌ که‌سانه‌ی که‌ ڕه‌خنه‌ له‌و بزوتنه‌وه‌یه‌ ده‌گرن به‌ دابڕینی له‌ باره‌‌ کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری و سیاسییه‌که‌ی  که‌ بزوتن و پێشه‌وچونی بزوتنه‌وه‌که‌ی‌  سنوردار کرده‌وه ‌ و له‌و زه‌مینه‌یه‌ی که‌ بزوتنه‌وه‌ی  “به‌هاری عه‌ره‌بی” تیادا ڕویدا و سه‌ره‌نجامه‌که‌ی، به‌ بێ ڕه‌چاوکردنی ئه‌و  بارودۆخانه‌ی سه‌ره‌وه‌، هه‌وڵه‌کانیان یه‌كلایه‌نه‌یه‌.  هه‌روه‌ها حساب نه‌کردنی نه‌بوونی ئه‌و هاریکارییه‌ پته‌وه‌ی که‌ به‌ بزوتنه‌وه‌ی که‌ته‌لۆنیا له‌ ئیسپانیا و ئه‌وه‌ی زاپێتێستای 1994 و هه‌تا ئه‌وه‌ی وڵاتی نیکه‌راگوای ساڵانی هه‌شتاکانی چه‌رخی پێشوو، کرا،  ڕه‌خنه‌کانیان زڕه‌ و بێ به‌ره‌ ، ته‌نها ڕه‌خنه‌یه‌ و هاریکاری و کۆمه‌کی له‌گه‌ڵدا نییه‌ ، ته‌نها سوکایه‌تی پێکردنێتی  و داوه‌ریی تیادا نییه‌.

له‌ بزوتنه‌وه‌ی ڕۆژاوادا دوو هه‌ڵسه‌نگاندن گرنگه‌ و  ده‌بێت  به‌ هه‌ند وه‌ربگێرێن ، ڕه‌نگه‌ ئه‌و کاته‌ حوکمێکی باشتری به‌سه‌ردا بده‌ین.   یه‌که‌میان:  ئایا کاره‌ خراپه‌کانی زۆرتره‌ له‌  کاره‌ باشه‌کانی یا پێچه‌وانه‌که‌ی ڕاسته‌؟ ئایه‌ کێشی کاره‌ خراپه‌کان له‌ کاره‌ باشه‌کانی سه‌نگتره‌  یاخود پێچه‌وانه‌که‌ی؟.  لای من کاره‌ باشه‌کان که‌ ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌  ئه‌نجامیداون‌ و  ئه‌وانه‌ی که‌ به‌دیهێناوه‌  به‌ به‌راورد له‌ گه‌ڵ کاره‌ خراپه‌کاندا و ئه‌و چالاکییانه‌ی که‌ کراون له‌ دیدی مندا ، کاره‌ باشه‌کان زۆر  زیاترن‌ ، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی کاره‌ هه‌ڵه‌کان نه‌گه‌یشتونه‌ته‌‌ قۆناغێک که‌ ڕاستکردنه‌وه‌یان مه‌حاڵ بێت‌ .  دووهه‌م: ئاڕاسته‌ی ئه‌و بزتنه‌وه‌یه.  لای من ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌ هێشتا ڕاسته‌ڕێگای خۆی وننه‌کردووه‌ و به‌و ئاقاره‌دا ده‌ڕوات که‌ بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌کات، لانیکه‌م تاکو ئێستا ئه‌مه‌ وایه‌ ، داهاتوش په‌نجا په‌نجایه‌ و به‌لابردنی ئه‌و زه‌مینه‌یه‌ی که‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ باسمکرد یا لابه‌لاکردنه‌وه‌ ئه‌و کێشانه‌ ، ده‌توانرێت ڕێژه‌ و هیوای  سه‌رکه‌وتنی ئه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌ زیاتر بێت، بۆ ئه‌مه‌ش ئه‌رکی که‌سانی سۆشیالیست و ئازادیخوازان و چه‌پ و کۆمۆنیست و  نقابییه‌کانه‌  که‌ کۆمه‌کی پێبکه‌ن تاکو سه‌رکه‌وتن مسۆگه‌ر بکات.

درێژه‌ی هه‌یه‌

كوردی - Kurdiمێتاوتار

بۆچی لە “هەرێمی کوردستان” گۆڕان ڕونادات؟

لێدوانێک بنووسە

هەژێن

١٧ی جێنوەری ٢٠١٦

بە دیتنی من، ئەوانەی هاتوونەتە دەنگ، کەمینەی کۆمەڵن و زۆرینە چاوەڕێی بەزەیی یەزدان دەکەن، ئەگەر ئەوەش نەبێت هیواخوازی پاداشتی بەهەشتی ئەو دونیا یا خەریکی خۆ-دەوڵەتمەندکردن لە ڕێگەی هاودەستی لەتەك دەسەڵاتداران. ئەوەی دەمێنێتەوە، کەمینەیە و کەمینەی ناڕازیش ناتوانێت گۆڕان دروستبکات، نەك هەر تەنیا لەبەر کەمینەبوون، بەڵکو لەبەر ئەم هۆکارانەی خوارەوە:

– بەشی زۆرینەی ئەو کەمینە ناڕازاییە لە سەنگەری پارتییەکەی خۆیانەوە بۆ بەدەستهێنانی دەسەڵات و مشەخۆریی زیاتر بۆ پارتییەکەی و خۆی هاتووەتە دەنگ، لەوانە نەوشیروانییەکان و ئیسلامییەکان.

– بەشێك لە کەمینەی ناڕازی بەتایبەت بەشە جنێودەرەکەی، سیخوڕ و دەستکەلای دەسەڵاتن.

– بەشێکی دیکەی کەمینەی ناڕازی لەژێرەوە مووچەی خانەنشینی وەردەگرن.

– بەشێکی دیکەی کەسانێکن، کە لە هەڵپەی دەسەڵات و تاڵانیدا هیچیان بەرنەکەوتووە و دەخوازن لە گۆڕانی دەم و چاوەکانی دەسەڵاتدا پشکیان بەرکەوێت.

– بەشێکی دیکەی کەمینە، لایەنگرانی ئەو گروپ و پارتییانەن، کە لە دەرەوەی دەسەڵاتن و بەڵینی سەرخەرمان بە خەڵکی دەدەن.

– دوابەشی کەمینە یا کەمینەی کەمینە، کەسانێکی هەرە کەم و تاڕادەیەك لەو کۆمەڵە دابڕوان و ناڕەزایەتییەکانیان دەچنە خانەی خۆخاڵیکردنەوە.

– لە گشت ئەوانە گرفتر ئەوەیە، کە ئەڵتەرناتیڤی کەمینەی ناڕازی هەر لە بیرکردنەوە و بیرۆکە و تێروانین و شێوازی بەرهەڵستی و تێکۆشان و دەربڕین و زمانی دەربرین و مینتاڵیتی و ڕێکخستنەوە تا دەگاتە ڕێکخستنی ئابووریی و بەرێوەبردنی کۆمەڵ بە موو لە نەریتی دەسەڵاتدران لایاننەداوە و لە باشترین باردا جەلادێکی دڵسۆزی خەڵک دەبن.

بە بۆچوونی من، ئەوەی گۆڕانخواز بێت و گۆڕانی کۆمەڵی بوێت، پێویستە لە خۆیدا و لە خۆیەوە دەست بە دروسکردنی گۆڕان بکات و ئەو شتانەی کە بەخۆی ڕەتیاندەکاتەوە، دەبێت سەرەتا بەخۆی دەستبەرداریانببێت، لە هەمووی گرنگتر ئەوەیە دەستبەرداری ڕامیاریی و ئایدیۆلۆجی و پارتایەتیی و ناوبانگخوازیی ببێت و لە شوێنی ژیان و کارکردن و فەرمان و خوێندن و نیشتەجیبوونی خۆیدا و لەنێو پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی خۆیدا هەوڵی بەڕێخستنی گۆڕان یا ڕەنگدانەوەی گۆڕانە پۆزەتیڤە ناخەکییەکانی خۆی بدات؛ هەوڵی هەڵخڕاندنی بۆچوونی تاکەکاسیی سەربەخۆ و دروسکردنی ڕێکخستنی کۆمەڵایەتیی سەربەخۆ بدات و ڕێکخستنەوەی پەیوەندییەکانی لە دەرەوەی ئایدیۆلۆجیا و پارتایەتی و دەسەڵات و دەستەبژێڕیی بکاتە بناخەی ئەڵتەرناتیڤە کۆمەڵایەتییە شۆڕشگێڕەکەی. ئەگەر نا، هەر هەوڵێك سەرەنجام دەچێتە گیرفانی دەستە و پارتیی و دەسەڵاتخوازانێکی دیکە و ئەزموونی تاڵ و تێكشکاوی ناڕەزایەتیی و خۆنیشاندان و وردە ڕاپەڕینە ناوچەییەکانی ساڵانی ١٩٩١ تا ٢٠١٥ دووبارەدەبنەوە؛ بۆ نموونە ناڕەزایەتییەکانی ١٧ی شوباتی پاڕێزگەی سلێمانی، کە سەرەنجام نەوشیروانییەکان و ئیسلامییەکانی گەیاندە دەسەڵات و لەنێو جەماوەری ناڕازیشدا نائومێدییەکی قوڵ و درێژماوەی دروستکرد و ناڕازییانی بەسەر دوو دەستەی خۆشباوەڕ و نائومید دابەشکرد.

كوردی - Kurdiمێتاوتار

لەشکرکێشی دەوڵەتی تورکیە و میواننەوازیی فەرمانداریی بۆرجوازی کوردستان

لێدوانێک بنووسە

هەژێن

ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٩٢ کاتێك کە پارتییە دەسەڵاتدارەکانی هەرێمی کوردستان [پدک و ینک و حسك] بۆ وەدەرنانی پەکەکە لە باشوور لەشکری دەوڵەتی تورکیە دەهێننە کوردستان و پێشلەشکریی دەکەن، ئەو کات جەماوەر هەڵوێستێکی سەربەخۆخوازانەی لە خۆی نیشاننەدا.

ساڵی ١٩٩٦ پاش سێ ساڵ جەنگی نێوخۆیی، جارێکی دیکە لەشکری دەوڵەتی تورکیە وەك ناوبژیوان دێتەوە باشوور و بۆ هەمیشە لە کۆمەڵێك ناوچە بنکەی سەربازیی و سیخوڕیی دادەکوتێت، بەداخەوە جەماوەر هەڵوێستێکی سەربەخۆخوازانەی لە خۆی نیشاننەدا.

لە ساڵی ١٩٩٧ تا ئێستا چەندین جاری دیکە بە میوانداریی فەرمانداریی بۆرجوازی کوردستان، بە دیاریکراویی دەسەڵاتدارانی (پدک) ڕێگە بە لەشکری دەوڵەتی تورکیە دراوە، تاوەکو بێتە سنووری باشوور و پەلاماری هێزەکانی پەکەکە لە قەندیل بدات، بەداخەوە هەموو جارێك بێجگە لە ناڕەزایەتی کەمینەیەکی زۆر کەم، کە لایەنگر و دۆستی پەکەکە بوون، جەماوەر هەڵوێستێکی سەربەخۆخوازانەی لە خۆی نیشاننەداوە.

وەك هەمووان دەزانن، کاتێك کە داعش ناوچەکانی زومار و شەنگال و مەخموور داگیردەکات، ئەگەر هێزەکانی یەپەگە و یەپەژە و هەپەگە نەبوونایە، ئەوا هەنووکە هەولێر وەك ڕەقە پایتەختی ولایەتێکی دیکەی دەوڵەتی خەلافەتی ئیسلامی دەبوو. هەر لەو کاتەدا بە بەرچاوی هەمووانەوە لە سیناریۆیەکدا دەسەڵاتدارانی (پدک) هەزاران چەکداری خۆیان کشاندەوە، تاوەکو (داعش)ی میوان بەبێ بەرەنگاری خەڵکی کریست و شەبەك و کاکەیی و ئێزیدی جینۆسایدبکات، بەداخەوە جەماوەر هەڵوێستێکی سەربەخۆخوازانەی لە خۆی نیشاننەدا و بێهەڵوێست کەتوارەکەی پەسەندکرد.

وەك دەبینین، ئەوەتا سەرەنجامی ئەو بێهەڵویستییە لەشکرکێشیی دەوڵەتی تورکییەیە بۆ سەر باشوور، کە تێیدا دەسەڵاتدارانی بۆرجوازی کورد خاترجەم لەتەك میوانەکان خەریکی پلانڕێژیی و زەمینەسازین بۆ پەلاماری هێزەکانی هەپەگە و یەپەگە و یەپەژە و یەپەشە…. تد.

بێجگە لەو دەرکەوتانەی ساڵانی ڕابردوو، هەروەها لە مانگ و هەفتە و ڕۆژانی رابوردوودا دەسەڵاتدارانی بۆرجوازی هەرێم بە دیاریکراویی سەرانی (پدک) چەندین پیلانیان بۆ دەرپەراندنی هێزەکانی یەپەگە و هەپەگە لە باشوور دارشت و لەتەك شکست ڕووبەڕوو بوون. بە هەموو پێوەرێکی کەتواریی و لۆجیکی و ژیریی مرۆڤ، هێنانی لەشکری تورکیە بۆ باشوور لەم ساتەدا یەکەم بەرەنجامی شکستی هەوڵە نەگریسەکانی پێشووتری دەسەڵاتدارانی بۆرجوازی هەرێمی کوردستان و سەرانی پدک و دەزگەی سیخوڕیی دەوڵەتی تورکیەیەن بۆ دەرپەراندنی هەپەگە و یەپەگە و لەوەش زیاتر و گرنگتر پاراستنی کاروانی تانکەرە نەوتەکانی (داعش)ە بەرەو تورکیە، کە بەهۆی بۆمبارانەکانی روسیا لە سنووری سوریە-تورکیە تێپەڕینیان کەوتووەتە مەترسی و ئەردۆگان و دەسەلاتدارانی هەرێم و هاوپەیمانان دەزانن کە روسیە بۆمبارانی هەریمی کوردستان ناکات و ئەگەر ئەو کارەش بکات، ئەوا دەکەوێتە تەڵەیەکی مێژوییەوە، هەروەها ئەگەر دەولەتی فەرمانداریی نیوەندیی عیراق ئەو کارە ئەنجامبدات، دیسانەوە سەرانی پدک وەك دۆزینەوەی هەنگوین لە کونەداردا دەکەونە گارەگاری ناسیونالیستی و گەرمکردنەوەی گاڵتەجاریی “دەولەتی کوردی” لە سایەی لەشکری نیئۆ-ئوسمانییەکان، هەر ئاوا کە لە کاتی هاتنی (داعش)
هەمان گاڵتەجارییان بۆ خەڵکی دەبەن و خۆشباوەڕ بە ناسیونالیزم بەڕێخست.

لێرەدا پرسیارێك یەخەماندەگرێت، ئایا جەماوەری بێدەسەڵاتی هەرێمی کوردستان بە هاتنی لەشکرکێشیی دەوڵەتان و ڕژێمەکانی ناوچەکە ڕازییە و وەك دەسەڵاتدارانی بۆرجوازی کورد هاوبەرژەوەندی داگیرکەرانە و بۆ وەدەرنانی ئەوانەی دوێنێ [هەپەگە و یەپەگە و یەپەژە] ئێمەیان پاراست، هاتنی لەشکری تورکیە پەسەند و پێویست دەزانیت ؟

سەرەنجام بۆ کەسانی وریا و هوشیار، کە توانان هەیە، لە بێدەنگیی هاوپەیمانان و دەسەڵاتدارانی بۆرجوازی کورد بەرانبەر لەشکرکێشیی دەوڵەتی تورکیە، تێبگەن، بێجگە لە هەڵخڕاندنی بەرەی خەڵکی ناڕازی و سەربەخۆخواز لە دەرەوەی هەوڵ و پلان و هەڵپەی پارتییە هەڵپەرستەکان، هیچ ڕێگەیەکی دیکە نەماوە و نامێنێتەوە.

بە گوێرەی ئەزموون و تێگەییشتنی من لەم ساتەدا تەنیا ئەم چەك و شێوازانە دەتوانن کارابن:

– بایکۆتی کڕینی شمەك و هاوردەی تورکیە لەلایەن دانیشتووانی هەرێمی کوردستان [ئەم هەنگاوە لە هەموو هەنگاوەکانی دیکە کاراتر و گرنگترە].

– خۆنیشاندانی بەردەوام لە گشت ناوجەکانی هەرێمی کوردستان بەتایبەت لە ناوچەی بادینان و هەروەها ناوچە سنوورییەکانی باکوور لەتەك هەرێم.

– پەلاماردان و داگیرکردنی نووسینگە و بنکەکانی دەوڵەتی تورکیە و هەروەها داخستنی فێرگە و زانکۆ و مزگەوت و نێوەندە کولتوورییەکانی تورکیە لە هەرێمی کوردستان.

– دەرپەراندنی گشت کۆمپانییە تورکییەکان لە هەرێمی کوردستان.

– دروستکردنی زنجیرەی مرۆیی لەسەر سنووری نێوان هەرێمی کوردستان و دەوڵەتی تورکیە [هەم لە دیوی باکوور و هەم لە دیوی باشوور]

– بەرێخستنی خۆنیشاندان لە گشت شار و پایتەختەکانی ئەوروپا و ئەمەریکا و ئوسترالیا و کەنەدا [بە گوێرەی کەتواری ڕۆژ و تووڕەیی خەڵکی ئەو وڵاتانە ەل تیرۆریزمی ئیسلامی و دەسەندکاری دەوڵەتی تورکیە لە تیرۆرکارییەکاندا، خۆنیشاندانەکان پشتیوانییەنی زۆری خەڵک بەدەستدەهێنن]

– ئەوانە و دەیان شێوازی دیکەی گونجاو …تد

English

Is Terrorism actually a threat to the State?

لێدوانێک بنووسە

By Zaher Baher

25/10/2015

The latest Paris attack, killing 130 people and injuring over 350 more, again confirms the dangerous world we live in. There is no doubt that Isis and other terrorist groups, including al-Qaida, Taliban, Boko Haram and Al-Shabaab, can be fatal and brutal forces bringing death to many people anywhere across the World including Europe as long as they have a base inside those countries.

Of course, this makes states, both inside and outside Europe to work together very closely in gathering and exchanging information against the groups mentioned above. They also share the same information against civilians, campaign groups, leftists, socialist and anarchist groups.

A quick look at the recent history of terrorism between Sep 2001 and the Paris attack on 13/11/15, and the one in Nigeria and Egypt soon after 13/11, shows us that all these attacks targeted people rather than the state and the current system. Until now, we know that none of these attacks in Europe targeted senior military officers, police chiefs, corporate directors, high-ranking spies, senior government officials or elected politicians (which, by the way, is something I am not hoping for). This is not just the case in Europe, but applies equally to the US, Iraq, Afghanistan, Pakistan, Lebanon, Turkey, Nigeria, Kenai, Mali, Bali, Bangkok, Tunis, Libya, Syria, Egypt, Israel and Palestine with but one or two exceptions. The attackers, as always target ordinary people, including women, children and the elderly.

Regardless of what happened or how it happened, the media and politicians, as always, try to distort the reality by deceiving people. They still claim it is a war between “us and them”, and, “a clash of cultures and civilizations”, and that, “they are against our way of our life”, and. “they are jealous of us, hate us” and many more.

The media and politicians never ever tell us the truth as to why this terror happens again and again. They never, ever tell us about the state’s terror against its citizens and the citizens of countries they have invaded, militarily or economically.

States, banks, corporations, churches, mosques, along with the media, are all functioning in different ways to protect the current system. They are the dark forces. The media and the rest of these dark forces try, deliberately, to hide the reality of the climate that is breeding terrorists. To blame terrorism only on religious ideology or medieval mindsets is short-sighted and self-serving. It conveniently obscures the fact that the foreign policies of the US, Canada, Australia, UK, Russia and other European countries, are crucial factors. This also means that a resolution of the Palestine question is not an issue. They do not want to admit that the state encourages Islam, the opening of hundreds of Madrassas without involvement in their activities, or any role in their control and inspection. That said, it is not the duty of the state to involve itself with Sharia law and its courts or modernizing the Qur’an which socialises and radicalises young Muslims. The state and the politicians ignore all these as if they do not play a role in breeding terrorism.

The media gets its facts wrong in at least three important respects. Firstly, in general, the terrors of authoritarian Islamists are not against culture and, to a certain extent, not even against other religions but against themselves whether Sunni or Shia and, additionally, against Eyazidis. Secondly, they call these   murderers fanatical Muslims and not the authoritarians they are. The reason for this is quite clears; to defend the power and authority of the state. Behind these terrorist acts lies the true brutality of the authority and domination of the state, corporation, family or any other cells in society. Thirdly, the Media   ignores the fact that the motive of Islamic authoritarians in killing innocent people in Muslim countries is to gain power. But their motives in killing people in US and Western Countries, in fact, is to exact revenge. The clearest evidence was the recent bringing down of the Russian passenger plane.   People in the US, UK and other countries are, frankly, paying the price of the foreign polices of their governments. For instance in Paris, before they started killing people, the attackers chanted Allahu Akbar as they opened fire and also shouted “What you are doing in Syria? You are going to pay for it now”.

A quick look at the history of terrorism shows that the strength of terrorist groups and the state is demonstrated by using terror actions. They both play the same game; they make the people’s movements weaker and weaker and, at the same time, both get stronger. The terror increases the spirit and feeling of nationalism, racism and fascism. It makes the state and its brutal institutions, including police and spies, more attractive to people. A recent Ifop poll published by Le Figaro and RTL Radio found that 84% of French people were prepared to accept more controls and a certain limitation on their liberties in order to guarantee their security. This is the best example to show how terror action impacts the French people. How they fell into the trap of the terrorists and the state!

Islamic authoritarian groups use their savage terror to deceive ordinary people in their own countries by using the actions of the US and the Western countries against them. Meantime, all states, from democracy to dictatorship, use the terror actions as a good opportunity to create more, so-called, anti terrorism laws for “protecting people and their security”. Many of us know these laws are mainly designed to restrict our rights, civil liberties, migration and closing borders on refugees. And these laws, used against activists, seriously threaten the integrity of the state and the system.

In the countries where the terror happens, citizens are the losers when they are killed and then their rights and liberties are abolished or restricted. When the terror happened in Paris, the state announced a state emergency until Thursday, 19/11. Then Parliament extended it for another three months by 551 votes in favour with only three Socialist and three Green Party MPs abstaining. The state of emergency includes; expanding powers to immediately place any person under house arrest if there are “serious reasons to think their behavior is a threat to security or public order”, more scope to dissolve groups or associations that participate in, facilitate or incite acts that are a threat to public order, extending freedom to carry out searches without warrants and to copy data from any computer system found, increasing the capacity to block websites that “encourage” terrorism, extending detention from 24 to 72 hours and banning demonstrations, marches, and protests including the big march, estimated to attract 200,000 people, ahead of the UN Climate Change talks in Paris on 28/11. And now we can see a state of emergency is in place in Brussels whilst nothing is happening there. This is what terrorism actually wants.

Terrorism does not threaten the integrity of the state. In fact, it makes it stronger. The state is continuously conspiring against its citizens so that, when the terror takes place, then it will be easier for the state to implement its brutal agendas and policies, without much resistance. We must not be deceived by state lies and propaganda. We are, as a people, facing two major threats; one from the state and the other from terrorist groups which is why it is important that any demonstrations, marches or protests against terrorism must be, simultaneously, against the state too.

كوردی - Kurdiمێتاوتار

ئایا تیرۆریزم هه‌ڕه‌شه‌یه‌ بۆ سه‌ر ده‌وڵه‌ت؟

لێدوانێک بنووسە

ئایا تیرۆریزم هه‌ڕه‌شه‌یه‌بۆ سه‌ر ده‌وڵه‌ت؟

                                                                                                     زاهیر باهیر – له‌نده‌ن

                                                                                                                                     23/11/2015

‌‌هێڕشه‌خۆکوژییه‌کانی ئه‌م دواییه‌ی داعش بۆ سه‌ر پاریس، کوشتنی130 که‌س و بریندارککردنی 358 که‌س که‌ له‌ناویاندا ‌زیاتر له‌30 که‌سیان تا ئێستاش له‌ژێر مه‌ترسی مردندان، جارێکی دیکه‌خه‌ته‌ری داعش و سه‌رجه‌می گروپه‌تیرۆریسته‌کانی دیکه‌ی وه‌کو تالیبان و ئه‌لقاعیده‌و بۆکوحه‌رامی، نوێکرده‌وه‌. ‌پاش دوو هێڕشه‌که‌ی داعش له‌پاریس-دا و ئه‌وه‌ی به‌لجیکاش، دیسانه‌وه‌ئه‌وه‌یان سه‌لماند که‌شوێنێك له‌م ئه‌وروپایه‌دا نییه‌ که‌پارێزراو و سه‌لامه‌ت بێت له‌ده‌ست ئه‌وان .

هاوکاتیش حکومه‌ت و ده‌وڵه‌ته‌کانی ئه‌وروپا و ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وروپا ‌له‌هاوکاریکردنی یه‌کدی و یه‌ککه‌وتنیان له‌بواره‌کانی ئاڵوگۆڕکردنی زانیاری و کاری سیخوڕییانه‌له‌سه‌ر گرۆپه‌تیرۆر یسته‌کان و خه‌ڵکانی دیکه‌ش، زیاتر نزیککرده‌وه‌ . ئه‌مه‌جگه‌له‌ده‌رگه‌داخستن به‌ ڕووی کۆچکه‌ران و په‌نابه‌راندا، هاوکاتیش سه‌ربه‌ستی و ئازادییه‌کان و مافی مرۆڤی دانیشتوی وڵاته‌کانیش، که‌متر ده‌کاته‌وه‌.

گه‌ر چاوێك به‌مێژوی زۆر نزیکی کاری تیررۆیستانه‌دا که‌له‌سێبته‌مبه‌ری ساڵی 2001 دا له‌هێڕشی‌سه‌ر تاوه‌ره‌کانی ئه‌مه‌ریکا له‌سه‌رده‌ستی ڕێکخراوی ئه‌لقاعیده‌دا دژی هاووڵاتیانی ئه‌مه‌ریکا، بگێڕین، تاکو ئه‌مه‌ی ئه‌م دواییه‌ی پاریس و مالی و میسر، هه‌ر هه‌مویان دژی خه‌ڵك بوون نه‌ك دژی ده‌وڵه‌ت و سیسته‌مه‌که‌. ته‌نانه‌ت تا ئێستاش ئه‌وه‌ی که‌زانراوه‌نه‌جێنڕاڵێکی سه‌ربازی ، نه‌سه‌رۆکێکی پۆلیس ، نه‌به‌ڕێوه‌به‌ری کۆمپانیایه‌کی گه‌وره‌نه‌سیخوڕێکی پله‌داری سه‌ر به‌ده‌زگه‌سیخوڕییه‌کان و نه‌کاربه‌ده‌ستێکی حکومی – گه‌رچی من خۆزگه‌بۆ ئه‌وه‌ناخوازم- نه‌بوونه‌ته‌قوربانی ئه‌م کاره‌تیرۆرانه‌.   ئه‌مه‌نه‌ك هه‌ر له‌ئه‌مه‌ریکا و ئه‌وروپا ، به‌ڵکو له‌عێراق و ئه‌فغانستان و پاکستان و لیبیا و نه‌یجیریا و کینیا و مالی و بالی و بانکۆك و میسر و ئه‌نده‌نوسیا و لوبنان و فه‌له‌ستین و ئیسرائیل و تورکیا و سوریاش، به‌ده‌گمه‌ن ڕێکه‌وتووه‌که‌که‌سێکی به‌رپرسی حکومی یا پله‌داری ده‌وڵه‌تی به‌رکه‌وتبێت. هه‌میشه‌قوربانییه‌کانی ده‌ستی ئه‌م کاره‌دڕه‌ندانانه‌‌خه‌ڵکانی ئاسایی وڵات بوون و زیاتریش له‌وانه‌که‌سانێك بوون که‌باری کۆمه‌ڵایه‌تی و بژێوییان زۆر خراپ بووه‌، یا منداڵ و ئافره‌ت و پیر و په‌ککه‌وته‌بوون.

ڕۆڵی میدیا و سیاسییه‌کانیش هه‌ر وه‌کو هه‌میشه‌کاریگه‌رانه‌یه‌له‌ئاوه‌ژوکردنه‌وه‌ی ڕاستییه‌کان و شێواندنیاندا . ئیستاش به‌شه‌ڕی “ئێمه‌و ئه‌وان” به‌یه‌کدادانی که‌ڵچه‌ر و ئاینه‌کان” دژ به‌” شێوه‌و شێوازی ژیانمان” ” کینه‌و به‌غیلیبردن پێمان” ” شه‌ڕی نێوان جه‌هاله‌ت و مۆدێرین” ، به‌ئیمه‌ی ده‌ناسێنن . هه‌رگیز په‌نجه‌ی ڕاستی ناخه‌نه‌‌سه‌ر هۆکاره‌کانی ڕودانی ڕوداوه‌کان ، هه‌رگیز باس له‌تیرۆری ده‌وڵه‌ت به‌رامببه‌ر هاووڵاتیانی خۆی و له‌‌ده‌ره‌وه‌ی وڵاته‌که‌شی ناکه‌ن چجای ئه‌وه‌ی که‌ده‌وڵه‌تێك به‌تیرۆریست یا لانیکه‌م به‌سپۆنسه‌ری تیرۆریست، ناوبه‌رن.

ده‌وڵه‌ت و بانق و کۆمپانیا گه‌وره‌کان و که‌نیسه‌و مزگه‌وت له‌ته‌ك میدیادا، سه‌روقونی یه‌کدین و هێزه‌تاریکه‌کانن له‌ پاراستنی ئه‌م سیسته‌مه‌دا.   میدیا و هه‌مو ئه‌و هێزه‌تاریکانه‌ حه‌قیقه‌تی زه‌مینه‌و ژینگه‌ی له‌دایکبوون و گه‌شه‌کردنی تیرۆریزم ، به‌عه‌مدی فه‌رامۆش ده‌که‌ن، به‌قارچکه‌دوومه‌ڵانێکی ده‌زانن که‌له‌خۆیه‌وه‌هه‌ڵتۆقیبێت و گه‌وره‌بووبێت ، سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا و ڕوسیا و وڵاتانی ئه‌وروپا و وڵاتانی دیکه‌ی وه‌کو که‌نه‌‌دا و ئۆسترالیا و داگیرکردنی وڵاتان و لێدانیان له‌وڵاتانی ئیسلامی و لابه‌لانه‌کردنه‌وه‌ی کێشه‌ی فه‌له‌ستین و هاندانی دین و یارمه‌تیدانی کردنه‌وه‌ی سه‌ده‌ها مه‌دره‌سه و حوجره‌،‌بێ سه‌رپه‌رشتیکردنیان له‌ته‌ك سه‌ده‌ها یاسا و دادگای شه‌ریعه‌و مۆدیره‌نایزنه‌کردنی قورئان و گه‌لێكی دیکه‌له‌مانه،‌لای ئه‌مان هه‌موویان و هه‌تا سیاسییه‌کانیش ، له‌م بارودۆخه‌ی که‌بۆیان خولقاندوین هۆکارێك نین.

سه‌رجه‌می ڕووداوه‌کان به‌به‌ڵگه‌وه‌ئه‌وه‌مان نیشانده‌دن که‌لانیکه‌م میدیا له‌دوو حاڵه‌تدا ڕاستییه‌کان ناڵێت . یه‌که‌م: تیرۆری ئیسلامی ده‌سه‌ڵاتخواز به‌گشتی نه‌دژی که‌ڵجه‌ره‌و نه‌به‌و ڕاده‌یه‌دژی دینه‌کان و هه‌ڵگرانی دینه‌کانی دیکه‌ن ئه‌وه‌نده‌ی که‌دژی مه‌زهه‌بی شیعه‌ و ئێزیدییه‌کانن ، که‌له‌کاتێکدا شیعه‌لقێکی دیکه‌ی ئاینی ئیسلامه‌.   ڕووداوه‌کان ئه‌وه‌نیشانده‌ده‌ن ‌ئه‌وه‌ندی که‌ئه‌وان دووژمنایه‌تی ‌خه‌ڵکانی سونه‌و شیعه‌و ئێزیدی ده‌که‌ن، ئه‌وه‌ند دووژمنایه‌تی دین و که‌سانی مه‌سیحیی و جوله‌که‌و دینه‌کانی دیکه‌ناکه‌ن.   دووهه‌م: هانده‌ری ( مۆتیڤی) ئیسلامی ده‌سه‌ڵاتخواز له‌کوشتن و بڕینی هاووڵاتیانی وڵاتانیی ئیسلامی ته‌نها بۆ گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵاته‌، به‌ڵام هانده‌ری ئه‌وان له‌کوشتن و بڕینی دانیشتوانی ئه‌وروپا و ئه‌وروپییه‌کان له‌وڵاتانی ئیسلامیدا، ته‌نها ڕۆحی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌یه‌. باشترین به‌ڵگه‌ی ئه‌م دواییه‌ش ‌خستنه‌خواره‌وه‌ی ته‌یاره‌ئه‌هلییه‌که‌ی ڕوسیایه‌. ته‌قانه‌وه‌و کوشتنی خه‌ڵکانی بێتاوان له‌ئه‌مه‌ریکا و فه‌ره‌نسا و ئیسپانیا و بریتانیا، دانی باجی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی حکومه‌ته‌کانیانه‌نه‌شتێکی دیکه‌. بۆ نموونه‌له‌کاره‌تیرۆره‌که‌ی ئه‌م دواییه‌ی پاریس-دا بکوژه‌کان، له‌کاتی ته‌قه‌کردندا له‌گه‌ڵ هاواری ئه‌ڵاهو ئه‌کبه‌ردا هاواریان ده‌کرد ” ئێوه‌له‌سوریا چیده‌که‌ن؟ ئێستا ئێوه‌باجه‌که‌ی ده‌ده‌ن” ئه‌مه‌جگه‌له‌به‌ڵگه‌یه‌کی دیکه‌که‌تا ئیستا خۆشبه‌ختانه‌ئه‌و وڵاتانه‌ی که‌ڕۆڵی سه‌ره‌کییان له‌به‌ڕێکردنی هه‌مان سیاسه‌تی ئه‌مه‌ریکاو ئه‌وانه‌ی تردا، نییه‌، کاره‌ساتی تیرۆریستانه‌ڕوینه‌داوه‌.

گه‌ڕانه‌وه‌یه‌کی خێرا به‌مێژوی تیرۆردا ئه‌و ڕاستتیه‌پشتڕاستده‌کاته‌وه‌که‌گروپ و ڕێکخراوه‌تیرۆریسته‌کان سیسته‌مه‌که‌و ده‌وڵه‌ته‌کانی به‌هیزتر ده‌که‌ن و ئه‌مانیش به‌ده‌وری خۆیان له‌ کوشتن و بڕێن و کاری تیرۆریانه‌دا ئه‌وان به‌هێزده‌که‌ن، ئیدی هه‌ردوولایان ته‌و‌اوکه‌ری یا ته‌واوکاری یه‌کترین و کار و چالاکی هه‌ردوولاشیان لاوازکردن و بێ تواناکردنی بزوتنه‌وه‌‌ی خه‌ڵکییه‌ و له‌به‌رامبه‌ریشیدا سیسته‌مه‌که‌و سه‌رجه‌می ده‌زگه‌کانی وه‌کو ده‌وڵه‌ت و ئه‌وانی دیکه‌ی به‌هێزتر و پته‌وتر ده‌کات تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ی که‌ده‌زگه‌سیخوڕییه‌کان و پۆلیسسیه‌کان لای خه‌ڵکی خۆشه‌ویستده‌کات و ڕۆحی ڕایسیزم و فاشیزم ناشیوناڵیزم به‌هێزتر ده‌کات و قه‌واره‌ی ڕێکخراوه‌کانیشیان قه‌به‌تر ده‌کات.‌ به‌گوێره‌ی پوڵی ڕادوێیه‌کی فه‌ره‌نسی که‌له‌هه‌فته‌ی پێشودا کراوه‌له‌سه‌دا 84 خه‌ڵکی ئاماده‌ن کۆنترۆڵی زیاتر هه‌بێت و   مافه‌کانیان سنورداربکرێت ئه‌وه‌نده‌ی که‌زه‌مانه‌تی پاراستن و سه‌لامه‌تییان بکرێت. ئه‌مه‌ش باشترین نمونه‌یه‌که‌بۆ کاردانه‌وه‌ی تیرۆر له‌سه‌ر هاووڵاتیانی فه‌ره‌نسا که‌ چۆن خه‌ڵکانی فه‌ره‌نسی که‌وتونه‌ته‌‌نێو ئه‌و داوه‌ی که‌ده‌وڵه‌ت بۆی داناون.

گروپه‌ئیسلامییه‌ده‌سه‌ڵاتخوازه‌کان هه‌میشه‌تیرۆریان وه‌کو ئامراز و پاگه‌نده‌یه‌ك بۆ هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنی خه‌ڵکانی هه‌ژار و جه‌ماوه‌رییکردنی خۆیان به‌قۆستنه‌وه‌ی کاردانه‌وه‌کانی ده‌وڵه‌ته‌کان بۆ سه‌ر خۆیان و وڵاتانی ئیسلامی، به‌کارهێناوه‌، له‌جه‌مسه‌ره‌که‌ی ئه‌مسه‌ریشه‌وه‌ ده‌وڵه‌ت و حکومته‌کانیان به‌دیمۆکرات و دیکتاتۆریانه‌وه‌،کاری تیرۆریستانه‌ی ئه‌وانیان وه‌کو ڕه‌خسانی ده‌رفه‌ت و هه‌لێك بۆ ‌خۆیان قۆستۆته‌وه‌له‌به‌گه‌ڕخستنی پلانه‌کانیان، له‌ده‌رکردنی جۆره‌ها یاسا به‌پاساوی پاراستنی گیانی هاووڵاتیان و سه‌لامه‌تییان له‌ژێر ناوی یاسای دژه‌ تیرۆر و تیرۆریست ، که‌یاساکان شتێك نین جگه‌له‌هێنانه‌وه‌یه‌کی ئازادی و مافه‌کانی هاووڵاتانیان و چالاکییه‌کانیاندا دژی سیسته‌مه‌که‌و ده‌وڵه‌ته‌کانی.

له‌و وڵاتانه‌ی که‌تیرۆر ده‌کرێت، هاووڵاتیانی له‌دوولاوه‌باجه‌که‌ی ده‌ده‌ن یه‌که‌میان که‌کوشتن و له‌ناوبردنیانه‌. دووهه‌میان، ته‌سكکردنه‌وه‌ی ئازادی و سه‌ربه‌ستییه‌کانیانه‌. له‌حاڵی حازردا له‌فه‌ره‌نسا سه‌رباری ئه‌و کۆست و خه‌ساره‌ڕۆحییه‌گه‌وره‌یه‌ی که‌له‌خه‌ڵکی که‌وتووه‌، ده‌وڵه‌ت له‌سه‌ره‌تادا حاڵه‌تی ته‌واری له‌سه‌ر ئاستی فه‌ره‌نسا تا ڕۆژی 5شه‌مه‌، 19/11 بڕیاردا . دواتر په‌ڕله‌مان بۆ 3 مانگی دیکه‌ش درێژی کرده‌وه‌. حاڵه‌تی ته‌واری یانی پاوه‌ری زیاتر بۆ پۆلیس و یاسا که‌ئه‌و په‌ڕی ده‌سه‌ڵاتیان هه‌بێت که‌له‌م خاڵانه‌ی خواره‌ودا گردده‌بنه‌وه‌: ڕێگه‌پێنه‌دانی کۆبونه‌وه‌ی خه‌ڵکی له‌سه‌ر شه‌قام و گۆڕه‌پانه‌کاندا، یاساخکردنی خۆپیشندان و ناڕه‌زایی ده‌ربڕین و بڵاوه‌پێکردنیان، هه‌ر له‌ئێستادا خۆپیشاندانه‌که‌ی 28/11/15 ی پاریسیان که‌ بڕیار بوو 200 هه‌زار که‌س به‌شداری بکات که‌له‌کاتێکدا کۆبونه‌وه‌ی UN سه‌باه‌ت به‌ژینگه‌له‌وێ ده‌گیرێت ، قه‌ده‌خه‌کرا، ‌ کۆنترۆڵکردنی هاتووچۆ له‌هه‌ندێك گه‌ڕه‌ک و شه‌قام و شوێنی دیاریکراو، زیادکردنی پشکنین و هه‌راسانکردنی زیاتری خه‌ڵکانی ڕه‌ش و بێیانه‌ له‌ناو شارو له‌به‌نده‌ر و فڕۆکه‌خانه‌و وێستگه‌ی شه‌مه‌نه‌فه‌ره‌کاندا، ده‌رگه‌داخستن به‌سه‌ر کۆچکه‌ران و په‌نابه‌راندا، ده‌ستبه‌جێ به‌ندکردنی که‌سانی گومانلێکراو له‌ماڵه‌کانیاندا، چاودێریکردن و ته‌رکیزکردنه‌سه‌ر خه‌ڵکان و ئه‌و گروپانه‌ی که هه‌ڕه‌شه‌له‌ڕێسا و یاسای گشتی ده‌که‌ن، ده‌سه‌ڵات به‌پۆلیس ده‌دات که‌ ئه‌ندامانی ئه‌م گروپانه‌له‌ماڵدا به‌ندبکرێن، به‌سه‌ردادانی هه‌ر ماڵ و شوێنێکدا و گرتنی خه‌ڵکه‌که‌ی بێ ئه‌وه‌ی پێویست به‌مۆڵه‌تی دادوه‌ر بکات. ئه‌مانه‌و گه‌لێکی دیکه‌. بۆ بڕیاردان له‌سه‌ر ئه‌م یاسایه‌ش 551 ئه‌ندام په‌ڕله‌مان ده‌نگیان پێداوه‌، ته‌نها 6 ئه‌ندام ده‌نگیان نه‌داوه‌که‌3 له‌وانه‌سۆشیالیستن و 3 که‌سه‌که‌ی دیکه‌یان سه‌ر به‌پارتی ژینگه‌ن.   ئه‌مه‌ی که‌ئێستا فه‌ره‌نسا پیایدا تێده‌په‌ڕێت ، پێشتر له‌ساڵی 1961 بووه‌که‌بانگه‌شه‌ی حاڵه‌تی ته‌واری کراوه‌.

له‌وه‌ش ناکاات گرفته‌که‌دا لێره‌دا کۆتایی بێت چونکه‌ ئێستا مقۆمقۆی ئه‌وه‌هه‌یه‌ که‌له‌سه‌ر ئاستی ئه‌و‌روپا ئیجرائات و یاسایه‌کی هاوبه‌ش بۆ به‌ناو به‌ربه‌ستکردنی تیرۆ و تیرۆریزم، دابنرێت.

له‌کۆتایی ئه‌م وتاره‌دا جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌که‌مه‌وه‌ که‌ تیرۆر هیچوه‌خت مه‌ترسی بۆ سه‌ر ده‌وڵه‌ت دروستنه‌کردوه‌. .ده‌وڵه‌ت و تیرۆریزم ته‌واوکه‌ری یه‌کدین و ئه‌میان ئه‌وی دیکه‌یان به‌هێزده‌کات، ده‌وڵه‌ت به‌به‌رده‌وامی له‌پیلانگێڕانێکی سه‌رومڕدایه‌دژی هاووڵاتیانی و تیرۆریزمیش له‌کوشتن و بڕینیان و لێدان له‌بزوتنه‌وه‌که‌یان. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌ش زۆر گرنگه‌ که‌ئێمه‌نه‌که‌وینه‌‌داوی ده‌وڵه‌ت و ده‌زگه‌پۆلیسی و سیخوڕییه‌کانییه‌وه‌به‌خه‌ڕۆبوونی ئه‌وه‌ی که‌ئه‌وان پێمانده‌ڵێن، که‌ ده‌یانه‌وێت ئه‌و ڕاستییه‌بشارنه‌وه‌که‌ئه‌وان پارێزه‌ری ئێمه‌نین له‌تیرۆر به‌ڵکو ڕۆڵیکی گرنگده‌بینن له‌ناو کۆمه‌ڵدا به‌خولقاندنی ژینگه‌ی دروستکردنی تیرۆر و تیرۆریست‌، ئه‌مه‌ش ده‌مان گه‌یه‌نێته‌ئه‌و سه‌ره‌نجامه‌ی که‌‌هه‌ر خۆپیشاندان و ناڕه‌زاییده‌ربڕینێک که‌ده‌کرێت، ده‌بێت دژی هه‌ردوکیان بێت نه‌ك به‌ته‌نها دژ به‌ تیرۆریستان.

فارسیمێتامقالە

سفر روحانی به فرانسه در چارچوب وظایف دولت ها !

لێدوانێک بنووسە

آخوند حسن روحانی، رئیس دولت اسلامی ایران روز ١۶ نوامبر ۲٠١۵ به فرانسه می آید تا با همتایش فرانسوا اولاند دیدار و گفت و گو کند.

دید و بازدیدهای سران دولت جمهوری اسلامی با نمایندگان دولت های غربی شتاب گرفته است. دولت فرانسه که اکنون در دست حزب سوسیالیست است نمی خواهد از دیگر دولت های ١ + ۵ برای دستیابی به بخشی از «بازار» ایران واپس بماند، هر چند چین و روسیه پیش از زد و بند اتمی، بخش چشم ناپوششی از این بازار را در دست داشته اند. لوران فابیوس، وزیر امور خارجه فرانسه روز ۲۹ ژوئیه گذشته، تنها دو هفته پس از سازش جمهوری اسلامی پیرامون پرونده ی اتمی اش به تهران رفت و دو ماه پس از آن ١٣٠ کارفرمای شرکت های فرانسوی با سازماندهی Medef، اتحادیه کارفرمایان فرانسه، در همان شهر مهمان بودند!

کارنامه ی جمهوری اسلامی ایران از روز نخست زایش ننگینش، در سرکوب مخالفان سیاسی، زنان، کارگران، خلق های ساکن ایران به ویژه خلق کرد، زندانیان سیاسی و غیرسیاسی، خداباوران بهائی، همجنسگرایان، مهاجران افغان و غیره چنان سیاه و سنگین است که شمارشش مثنوی را هفتاد من کاغذ کند. تاکنون صدها هزار زن و مرد در جنگ دو دولت ایران و عراق، در زندان ها، در خیابان ها، در کردستان، در کارخانه ها و در جای جای ایران با موشک ها، گلوله ها و شکنجه ها جان باخته اند یا بر سر دار رفته اند. هر فارسی زبانی که اندکی در درازای سی و هفت سال گذشته خبرهای ایران را پی گرفته باشد به این کارنامه ی خونین آگاه است.

پس بگذارید نگاهی کوتاه به آن چه در چند روز پیش از سفر روحانی به فرانسه رخ داد بیافکنیم، تا ببینیم چگونه ادعاهای دولت فرانسه در دفاع از حقوق بشر رویاروی منافع اقتصادی مشتی اندک سرمایه دار رنگ می بازد و به بوته ی فراموشی سپرده می گردد.

بر پایه ی گزارش هایی که فعالان حقوق بشر منتشر کرده اند، دولت جمهوری اسلامی در مهرماه ٣٢ تن را در هشت شهر اعدام کرد که سه نفرشان در ملاء عام بوده است. اعدام فاطمه سالبهی به جرم قتل شوهرش وحشیانه ترین بود، چرا که فاطمه زمانی زندانی شد که فقط ١٧ سال داشت. یکم مهر، روز آغاز سال تحصیلی، بار دیگر روزی بود که صدها هزار کودک نتوانستند به مدرسه بروند چرا که دولت اسلامی از ثبت نامشان تنها به جرم افغان بودن سرباز زد. ماه مهر ماهی بود که ١١ کارگر دیگر در محل کار جان باختند. ماه مهر ماهی بود که رامین زندنیا به همراه همه ی اعضای خانواده اش به جرم فعالیت در کانون صنفی معلمان و مبارزات اخیر آنان دستگیر شدند.

رویدادی که در ماه شهریور رخ داد و لکه ی ننگ دیگری بر پیشانی جمهور اسلامی شد همانا اعلام مرگ شاهرخ زمانی در زندان بود. او که چندین سال دربند بود جرمی به جز تلاش برای سازماندهی تشکلات کارگری نداشت. کمتر کسی بود که باور کند مرگ شاهرخ کاملاً طبیعی بوده باشد. شاهرخ در ۵١ سالگی در بند جان باخت.

رویداد دیگری که نشان از دخالت جمهوری اسلامی در کشتار داشت درهمین ماه آبان است. این رویداد با موشک باران اردوگاه لیبرتی در نزدیکی بغداد و کشتار دست کم ٢٠ تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق رخ داد. کیست که نداند پس از سرنگونی دولت صدام حسین با موشک های پیشرفته و چند تنی آمریکایی، دولت هایی در عراق به وجود آمدند که فرمانبر جمهوری اسلامی بوده و هستند. هر چند دولت کنونی عراق بر تمام مناطق این کشور حکومت نمی کند، اما بغداد و دور و بر آن در دستانش است. پس دولت عراق نمی توانسته از موشک باران دوباره ی اردوگاه مجاهدین خلق ناآگاه بوده باشد یا حتا مستقیماً در آن دخالتی نکرده باشد، این دولت بدون فشار جمهوری اسلامی دست به چنین اقدام جنایت باری نمی زد. کشتار دوباره در اردوگاه مجاهدین خلق در بغداد بار دیگر بی کفایتی نهادهای وابسته به سازمان های بین المللی دولتی را نشان داد، چرا که مجاهدین خلق در اردوگاه لیبرتی پناهنده شناخته شده و آن ها مؤظف به تأمین جانی اشان بودند.

سرکوب و بگیر و ببند جمهوری اسلامی به داخل محدوده ای به نام ایران خلاصه نمی شود. این رژیم در سودای برپایی امپراتوری اسلامی در منطقه است و مانند هر دولتی در امور دیگران دخالت می کند. وگرنه چگونه است که هر چند روز خبری از مرگ پاسداری در سوریه منتشر می شود؟ حزب الله لبنان را چه دولتی تأمین مالی می کند؟ آیا حماس فلسطین دیگر رابطه ای با دولت اسلامی ایران ندارد؟ چرا بحرین از دستگیری چندین نفر در رابطه با دولت ایران خبر می دهد؟ جنبش افراطی حوثی در یمن چه؟ تنش های دولت های ایران و عربستان سعودی برای چیست؟

آری حسن روحانی در چنین اوضاعی به فرانسه می آید، روحانی آخوند و نماینده ی دولت دینی و خودکامه دست در دست اولاند، نماینده ی دولت لائیک و دمکراتیک برای تاراج دسترنج زنان و مردانی که در ایران از نخستین حقوق انسانی محروم اند. اینجاست که بار دیگر وظیفه ی دولت ها همچون آفتاب نیمروز خودنمایی می کند. دولت ها چه اسلامی باشند و با خیمه شب بازی های انتخاباتی از نوع ولی فقیهانه اش روی کار آمده باشند و چه دمکراتیک باشند و ظاهراً با انتخابات آزاد، اما در واقع به ضرب و زور پول و سرمایه زمام امور را به دست داشته باشند وظیفه ای به جز غارت و سرکوب ندارند. و این موضوع فقط مختص به ایران و دولت اسلامی آن نیست. مگر همین چندی پیش نبود که دولت های آمریکا و کوبا نیز آشتی کردند و سفارت هایشان را برپا نمودند؟ چه شد آن همه ادعاهای رنگارنگ ضدامپریالیستی برادران کاسترو که نزدیک به شصت سال است با مشت آهنین بر کوبا و مردمش حکومت می کنند؟ آیا در چین با حکومت تک حزبی کمونیست، کارگران کمتر از فرانسه چند حزبی استثمار می شوند؟ آیا در کره شمالی با حکومت دودمان کیم مردم می توانند جمله ای علیه دولت حزبی و دستگاهش بیان نمایند؟ کارگرانی که برای شرکت های چند ملیتی همچون آدیداس در جمهوری سوسیالیست ویتنام با دستمزدی چندرغازی کار می کنند، چه احساسی دارند؟

زنان و مردانی که خواهان آزادی و برابری هستند، آنانی که ویژگی های هر دولتی، با هر رنگ و ایدئولوژی، مانند پلیس، ارتش، زندان، سلسله مراتب، بوروکراسی، دین، مرز، فساد، جنگ، اختلافات ژرف طبقاتی و ده ها رنج دیگر را به چالش می طلبند، آنانی که می خواهند رهسپار راهی بس دراز و سنگلاخ آجین به سوی آزادی و برابری توأمان باشند چاره ای ندارند مگر این که به نیرو و تلاش خود تکیه کنند. دولت ها و احزاب گوناگون که این دولت ها را تشکیل می دهند همواره در این راه در برابر زنان و مردان خواهند ایستاد. این زنان و مردان می توانند زندگی نوین آزاد و برابر بیافرینند اگر بپذیرند که امورشان را خود در شوراها، سندیکاها و دیگر نهادهای از پائین و افقی به دست گیرند و دم و دستگاه هر دولت و حزب و رهبری را برکنند. انسان های آزاد و برابر، به دولت و رهبر و خدا هیچ نیازی ندارند. آنارشیست ها، چه در ایران و خاورمیانه، هم اکنون در روژاوا و مقاومت و بازسازی کوبانی، چه در فرانسه و چه در هر جای دیگر جهان همیشه در کنار زنان و مردان آزادیخواه و برابری طلب خواهند بود تا رهایی و برابری.

جمعی از آنارشیست ها و آنارکوسندیکالیست های فارسی زبان در پاریس

 

١٠ / ١١ / ٢٠١۵ – ١۹ / ٨ / ١٣٩۴

 

anarchistespersanophones@yahoo.fr

 

گشتی

ناڕەزایەتییەکانی خوێندکارانی زانکۆکانی هەرێمی کوردستان

لێدوانێک بنووسە

سبەی لەھەولێر و سلێمانی خۆپیشاندان دەکەین

بەیاننامەیەکی ناڕەزایەتی قوتابیان و خوێندکاران

بۆ بێدەنگی سەرۆک وەزیرانی ھەرێم و وەزیری خوێندنی باڵا

دوای ئەوەی پێنج شەممەی ڕابردوو لەسەر داوای دیوانی سەرۆکایەتی ھەرێمی کوردستان خۆپیشاندانمان وەستاند و ڕۆژی یەکشەممەش وەڵامیان داینەوە کەئەوان نەیانتوانیوە ھیچ بکەن بۆ داواکاری قوتابیان تەنیا ئەوەندەی کە داواکاری ئێمەیان گەیاندۆتە نوسینگەی کۆسرەت ڕەسوڵ جێگری سەرۆکی ھەرێم و نوسینگەی سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان،.

لەبەرئەوە ئێمە وەک قوتابیان و خوێندکارانی زانکۆکانی ھەرێمی کوردستان سبەینێ جارێکی تر لەھەولێر و سلێمانی دەست دەکەینەوە بەخۆپیشاندان تائێستا دۆخی ھەرێممان لەبەرچاوگرتووە لەسبەینێ وە ھەرشتێک ڕووبدات ئێمە بەرپرس نین،.

چونکە ھەموو ڕێگایەکمان گرتە بەر بۆ زیادکردنی عبور بۆ دوو وانە بەڵام ھیچ وەڵامێکمان دەست نەکەوت کەجێگای دڵخۆشی بێت،.

نوێنەرایەتی قوتابیان و خوێندکارانی زانکۆکانی کوردستان

١٥.١١.٢٠١٥

سڵاوی زانست و خەبات

ئێمە وەک ٥٠٠٠ قوتابی لەزانکۆکانی ھەرێمی کوردستان بۆ خوێندنی ساڵی ٢٠١٤-٢٠١٥ داوا لەبەڕێزت دەکەین کە بڕیاربدەیت عبور زیادبکرێت بۆ دوو وانە خۆشت زۆرباش لەخراپی ژیان و گوزەرانی خەڵکی کوردستان تێدەگەیت کەبەھۆی ئەمنی و داراییەوە باش نیە لەبەرئەوە ئێمە ئەو داواکارییە ئاڕاستەی بەڕێزت دەکەین بۆ ئەم مەبەستە چەندین ڕێگامان گرتۆتە بەر بەڵام ھیچ سودێکی نەبووە وەزارەتی خوێندنی باڵا بڕیارێکی دەرکرد بەڵام ژمارەیەکی زۆر کەم قوتابی سوودمەند بوون ئێمە چەندین پەیامی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆمان ئاڕاستەی بەڕێزت کرد بەڵام تائێستا وەڵام نەبووە بەھیوای ئەوەی ئەم پەیامە بگاتە بەڕێزت و وەڵاممان بدەیتەوە.

لەگەڵ ڕێزدا

نوێنەرایەتی قوتابیان و خوێندکارانی زانکۆکانی کوردستان

١٤.١١.٢٠١٥

خۆپیشاندانی سبەینێ دوادەخەین

بۆ:ڕای گشتی کوردستان و دەزگاکانی ڕاگەیاندن

دوای ئەوەی ئیمڕۆ بۆ جارێکی تر بەیاننامەیەکمان بڵاوکردەوە بەوەی سبەینێ لەبەردەم پارێزگای سلێمانی خۆپیشاندان دەکەینەوە لەچەندین شوێنەوە پەیوەندییان پێوەکردین و بەڵێنیان پێداین،

بەدواداچوونی جدی بکەن بۆ داواکارییەکەمان و پێیان ڕاگەیاندین داواکاریەکەتان زۆر ڕەوایە و ئێمە پشتگیریتان دەکەین لەوانە کەسێکی دڵسۆز کەوتە پەیوەندی لەگەڵمان لەدیوانی سەرۆکایەتی ھەرێمی کوردستان کەئەو بەھەموو شێوەیەک پشتگیریمان دەکات و پێی ڕاگەیاندین کە بارودۆخی ھەرێمی کوردستان لەپێش چاوبگرن و دڵنیایی کردینەوە کەپشتگیریمان دەکات

بەوەی ئیمرۆ پەیوەندی بەخودی وەزیر کراوە کەئەبێت ھەرچی زووتر ئەم داواکارییەمان جێبەجێ بکرێت لەبەرئەوە ئێمە ئەو خۆپیشاندانەی کە بڕیاربوو سبەی لەبەردەم بینای پارێزگای سلێمانی ئەنجامی بدەین دوای دەخەین بۆ کاتێکی تر

لەگەڵ داوای لێبوردن لەگشت لایەک

نوێنەرایەتی قوتابیان و خوێندکارانی کوردستان

١١.١١.٢٠١٥

سبەی خۆپیشاندان دەست پێدەکەینەوە

بۆ:ڕای گشتی کوردستان

دوای بڵاوکردنەوەی چەندین یاداشتنامە و ئاڕاستەکردنی بۆ سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران و گەیشتنی بەشێوەی ڕاستەوخۆ بەڵام تائێستا وەڵامێکی ئەرێنیمان دەست نەکەوت لەبەرئەوە ئێمە وەک نوێنەرایەتی قوتابیان و خوێندکارانی زانکۆکانی کوردستان بڕیارماندا بەوەی سبەی جارێکی تر لەبەردەم پارێزگای سلێمانی چونکە تائێستا وەزارەتی خوێندنی باڵا دوو بڕیاری دەرکردووە کە ژمارەیەکی زۆر کەم لەقوتابیان و خوێندکاران لێی سوودمەند بوونە،

بڕیاری یەکەم پێدانی دە نمرە کە لەزۆربەی زانکۆکان جێبەجێنەکرا

بڕیاری دووەم کارئاسانی کردن بۆ ئەو خوێندکارانەی لە دوو وانە کەوتوون لەدوو قۆناغی جیاوازی خوێندن

بەڵام داواکاری سەرەکی ئێمە ئەوەیە کە بڕیارێک دەربچێت لەبەرژەوەندی گشتی دا کە ھەر قوتابی و خوێندکارێک لە قۆناغێکی زانکۆ لەدوو وانە کەوتبێت بە دەرچوو ئەژمار بکرێت چونکە وەک پێشتریش باسمان کردووە ئەگەر پاساوی بەغدا بۆ دەرکردنی بڕیارێکی گرینگ کە ئەوپەڕی کارئاسانی ئەکات بۆ خوێندکاران و قوتابیان لەبەرئەوە ئێمە سبەی لەبەردەم پارێزگای سلێمانی دەست دەکەینەوە بەخۆپیشاندان بەمەبەستی جێبەجێکردنی داواکاریەکەمان کە بریتیە لەزیادکردنی عبور بۆ دوو وانە لەتێکڕای زانکۆکانی کوردستان،

نوێنەرایەتی قوتابیان و خوێندکارانی زانکۆکانی کوردستان

١١-١١-٢٠١٥

بەیاننامەی قوتابیان و خوێندکارانی زانکۆکانی کوردستان

بۆ:سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان

ئێمە وەک ٤٥٠٠ خوێندکادکار و قوتابی لەتێکڕای زانکۆکانی ھەرێمی کوردستان داواکارین لەسەرۆک وەزیران و جێگرەکەی بێنە سەر خەت بەمەبەستی جێبەجێکردنی داواکاری ئێمە کە بریتیە لەزیادکردنی وانەی عبور بۆ ٢ وانە چونکە لەبەغدا بارودۆخ ئەوەندەش خراپ نیە بەڵام بڕیارێک دەرچووە کە ھەزاران خوێندکار لەزانکۆکانی باشور و ناوەڕاستی عێراق سوودمەندبوونە لێی لەبەرئەوە ئێمەش داواکارین لەبەڕێزتان ڕۆڵی خۆتان بخەنە گەڕ بەمەبەستی فشارخستنە سەر وەزارەتی خوێندنی باڵا بەمەبەستی زیادکردنی وانەی عبور چونکە ئەنجومەنی وەزارەتی خوێندنی باڵا بڕیارێکی دەرکرد بەڵام تەنیا ژمارەیەکی کەم سوودی لێ وەرگرتووە.

لەبەرئەوە ئێمە وەک نوێنەرایەتی خوێندکاران و قوتابیان بەڕێزتان ئاگاداردەکەینەوە کەباری دەرونی خوێندکاران لەوپەڕی خراپیدایە بۆیە بەدەرکردنی بڕیارێکی لەم چەشنە بەزیادکردنی عبور بۆ دوو وانە قەیرانێک چارەسەر دەکەن کەھیچی کەمتر نیە لەقەیرانەکانی تر کەلەھەرێمی کوردستان بوونی ھەیە.

چاوەروانی وەڵامێکی ئەرێنین

نوێنەرایەتی قوتابیان و خوێندکاران

٦.١١.٢٠١٥

ئیمرۆ جارێکی تر قوتابی و خوێندکارانی زانکۆ بەمەبەستی جێبەجێکردنی داواکارییەکانیان دوای ئەوەی سەردانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد بەمەبەستی گەیاندنی داواکانیان بەنوسینگەی سەرۆک وەزیران دوای ئەوە لەبەردەم زانکۆ ڕێگای سەرەکی سلێمانی تاسڵوجەیان گرت قوتابیان و خوێندکارانی زانکۆ داوا دەکەن بڕیاری عبور بکرێتە دوو وانە بۆ ئەوەی زۆرترین کەس سوودی لێ وەربگرێت

فارسیمێتامقالە

آنارشیسم و هنر(3)

لێدوانێک بنووسە

فرشید یاسائی

«اگر نتوانیم تخیل کنیم قادر به پیش‌ بینی نیستیم.» گاستون باشلار

تجربه تاریخی نشان میدهد: در فقدان آزادی نه قانونی میتواند بخوبی تعیین تکلیف کند و نه مسئولیتها ، وظایف و مقررات ؛ کارکرد صحیح خواهند داشت. انسان زمانی تکالیف خویش را به خوبی انجام میدهد که مستقل و آزادی بدون قید و شرط داشته باشد. آزادی درذات انسان نهفته شده است… این حس را آنارشیستها و هنرمندان مشترکا میکوشند بیدار نگهدارند. مباحث حقوقی در فقدان آزادی نه عملکرد مثبتی دارد چون اقتدار پشت آن است و نه بعنوان ارزش، مورد احترام قرار میگیرد. اقویا تعیین تکلیف می کنند ، ضعفا ناچار به اطاعت هستند. میثاق های اجتماعی و رعایت آن باید داوطلبانه و عاری از هر فشاری صورت پذیرد.

در جوامعی مانند ایران که آزادی رویائی شاعرانه است که قابل لمس نیست. نمی توان از مردم انتظار داشت که به قوانین…احترام و مقررات را رعایت کنند… این شدنی نیست. جامعه شناسان کشور ما آزادی این امر مهم و زیباترین آرزوی بشر را ( شاید عامدا ) فراموش کرده… تنها به نقل قولهائی از کانت و… بسنده میکنند و با تکیه بر روند تاریخی قوانین و قانونمندی اروپا با سابقه سیصد – چهارصد سال میکوشند ، جامعه و مردم قانون گریز را راهنمائی کنند.در صورتی که مشکل همان قید و بندهای موجود است که شهرنشینان ( لااقل در این چند دهه گذشته ) را نتوانسته به شهروند تبدیل کند.

سئوال خواهد شد که نقش و وظیفه هنرمندان و آنارشیستها در قبال جامعه چیست؟ پاسخ آن روشن است. وظیفه و کار آنارشیستها و هنرمندان مستقل ارائه پاسخ قطعی نیست. مسئولیتها در روند فعالیت مشترک بوجود می آید. مانیفست و رسم الخط خاصی وجود ندارد که از روی آن الگوبرداری شود. این کار ایدئولوژی ها و دولتها است که برنامه و طرح مشخص در زمانهای مشخص دارند. ایدئولوژی ها برنامه ای خاص خویش ( در واقع دستورالعمل ) را تنظیم می کنند و طی آن ، موضوعات را طبقه بندی وپاسخ میدهند. اما برای آنارشیستها و هنرمندان که به خودانگیختگی توجه خاص دارند ، هیچ چیز پایانی ندارد . برای آنان موضوعات و وظایف سیال هستند که در هر زمان تغییر شکل میدهند…. ما هزاران سال ( اگر کره ای به نام زمین پابرجا باشد) دیگر را در برابر خود داریم.زندگی مملو از فراز و نشیبهائی میباشد که حتی فیزیک و ریاضیات را تحت تاثیر قرار خواهد داد…. ما آینده بشریت را نمیتوانیم حتی حدس بزنیم که به کجا خواهد رفت. میشود با قوه تخیل جامعه فردا را رسم کرد…اما چگونه؟

هنرمند تصاویری (سورئالیسم) به ما نشان میدهد که حافظه و ذهن ما را فعال کند. همچنانکه کودک می کوشد با تصاویر ابتدائی که در قدرت مهارت وی نهفته است ، رابطه نزدیکتری با والدین خویش داشته باشد. این خطوط و تصاویرحامل پیامی است که باید آنرا جدی گرفت. نمیشود قطعنا بیان داشت که کودک در آینده هنرمند معروفی خواهد شد… چون روند زندگی کودک غیرقابل پیش بینی است. والدین میکوشند راه هائی را که خود صحیح و فرا گرفته اند به فرزندانشان انتقال دهند … اما آیا موفق خواهند بود؟ دقیقا باید گفت خیر! چون رسم الخط مشخصی وجود ندارد. اگر هم وجود داشته باشد شیطانی است!

آنارشیستها مخالفند و ازآن سر باز میزنند که تمامی امورات عالم را باید در قالبهای مخصوص جا داد… میدانیم استثناها در زندگی بشر نقش بزرگی را ایفا می کند . بخوبی نیز میدانیم با ریختن امورات عالم در ظروف مشخص ، نتیجه اش حذف بسیاری از امورات دیگر است که این روش در ید قدرت ایدئولوژی های میلیتاریستی و توتالیتاریستی است که جهان را به خوب و بد . دارا و ندار. قوی و ضعیف …تقسیم می کنند. یک هنرمند – حتی – خلاق ، البته میتواند ذهن خویش به این قالبها بفروشد….رهبران را خرسند کند… در مدح زورمندان مداحی …کند.اما به هیچ وجه نمیتواند واقعیت را مخدوش کند و ذهن فعال و آزاد خویش را با موهومات عوض کند تا نشان لیاقت و افتخار برسینه خویش زند.این عمل از وظایف هنرمند آزاد و مستقل نیست.

هنرمندان « سورئالیسم – فرا واقعگرا» از اواخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بیستم با غروب دادائیسم، دست به آثاری شگفت انگیز با مفاهیم غیرقابل تصور زدند. در این کار نیز موفق هم بودند. دالی تحت تاثیرافکار فروید* آثار بینظری را خلق کرد.قرن بیستم بین سالهای جنگ جانی اول ( 18-1914) و دوم (45 – 1939) اروپا شاهد حوادث بیشماری بود. هنرمندان نیز از این روند سیاسی – اجتماعی متاثر بودند. مسئله روانشناسی در هنر وجنبشهای سیاسی مانند سوسیالیسم ، آنارشیسم ، ( تنها مارکسیسم از آن بی بهره بود*) وارد ومطرح شد و در تصورات ذهنی نویسندگان ، پیکرتراشان ، هنرمندان و هنردوستان … موثر بود.سورئالیستها تحت تاثیر تغییر وتحولات فاصله دو جنگ بزرگ در اروپا دست به انتخاب دیگری زدند. نا گفته نماند شگفتی ها در سبک امپرسیونیسم امتحان خود را بخوبی پس داده بود. اما در سورئالیسم حاصل چیرگی ظهور ضمیر ناخودآگاه نیز بر آثار هنرمندان را میشود ؛ مشاهده کرد.

وارد شدن به حوزه هنر و تطبیق آن با نظرگاه های آنارشیسم ، فعالیتی بسیار حساس و ظریف است. فرایند پیچیده ای است چون با دو مفهوم روبرو هستیم که یک طرف آن آنارشیسم است که هنوز در جوامع امروزی مورد سوظن میباشد! یعنی آگاهی کاذبی در اطراف آن به پیش قضاوتی غلط تبدیل شده است. این ذهنیت های کاذب حامل دلائل کافی و قانع کننده ای نیست، اما وجود دارد و به طور کل از اذهان عمومی خارج نشده و به زمان بیشتری محتاج است. طرف دیگر هنر است که از زمان جنگ اول جهانی (1918-1914) دچار تغییر و تحولات گسترده ای ( خصوصا در اروپا ) شده که حامل تعاریف جدیدی است. البته جای شگفتی نیست در عصر جهانی شدن ، اکثر مفاهیم سیاسی ، فرهنگی و هنری…نیز دستخوش تغییرات شده است. ارزش های سنتی که در سده های گذشته کاربرد داشت… جای خویش را به ارزش های نوین داده است…. اینکه جوامع قابلیت آن را دارد که با اتخاذ سیاستی جدید ، ارزش های سنتی را بازتولید کنند و یا فرش قرمزی برای ارزش های جدید پهن کنند. به درگیری سنت و مدرنیته مربوط میشود که درهرجامعه روندی متفاوت دارد.

اینکه چرا فرد به هنر روی می آورد؟ کار فرهنگی انجام میدهد و به تدوین راهبردهای آن می پردازد؟ حقیقت انکار ناپذیری است که نیازمند تحقیق و بررسی دارد. انسان بخوبی میداند که بدون هنر بردباری خویش را از دست میدهد. این در طبیعت وی نهفته است. انسان در اعصار پیش علیرغم سختی های فراوان معیشتی و ترس همیشگی وهمگانگی… دست از هنر بر نداشته و هرجا که فرصتی یافته است ، هنر خویش را نشان داده است. هنر برای انسان آن آزادی گم شده است. ” انسان وقتی تنها شد به فکر تدبیر می رود ” .

4- پایان سخن :

«هر چه تصور می‌کنیم تخیل و هر چه انجام می‌دهیم علم است، کل تاریخ بشر چیزی جز داستانی علمی – تخیلی نیست.»

هنرمند در روند کار و فعالیت ، روزی مانند آنارشیستها بدین مطلب میرسد که تنها در سایه آزادی میتواند دست به خلاقیت و اثر هنری بزند. اگر این تصور غلط که هنرمند باید هنرش در خدمت دولت ، ملت و ایدئولوژی… باشد و این مفاهیم فضای ذهنی وی را در تسخیر خویش درآورد ، وی از فضای آزاد خارج میشود و نباید انتظار خلاقیتی از او داشت. و در این معادله با تفکرات آزادمنش و آنارشیسم زاویه خواهد داشت ، چون انجماد فکری و کوته نظری جائی در فلسفه آنارشیسم ندارد.هنرمند اگر گوش به فرمان تعیین کنندگان جامعه قرار گیرد و از روند اعتراض و فضای آزاد خارج شود ، آثار فاخری نیز به جامعه و مردم ارائه نخواهد داد. با نگاهی کوتاه به تولیدات ذهنی مداحان، تعزیه خوانان ، شمایل کشان و خطاطان… روند فکری و ادبیات ویژه آنان در میابیم که چگونه جوانه های هنر اعتراضی را خشک کرده اند.

دولتهای ایدئولوژیک برای تسخیر تمامی شئونات اجتماعی خصوصا هنرو فرهنگ میکوشند در این عرصه نیز ” هنر ” خویش را به نمایش گذارند. گرانیگاه این تفکر به بازی گرفتن هنرمندانی است که محو ایدئولوژی ( در ابتدای هر انقلابی هنرمندان زیادی ناشیانه محو انقلابات میشوند..!)هستند و تنها برای نیت خاصی ، هنر خویش را به جامعه عرضه میدارند.

از آنجا که هذیان گوئی در اثر تب انقلاب روزی به پایان میرسد و واقعیت های جامعه با زبان و ادبیات خاص خویش مطرح میشود که نهایتا سرآغاز اعتراضات خواهد بود. دولتها نیزبرای ممانعت از روند آزادی، دست به ممیزی ( سانسور ، تفتیش عقاید…) میزنند تا از اشاعه تفکرات اعتراضی غیر استاندارد ، رسما جلوگیری کنند. به کارمندی دون پایه اداره ثبت و احوال – ضمن داشتن شغل خویش – ماموریت داده میشود دست به ممیزی کتب و… زند! نیت روشن است : از هنرمندان خواسته میشود از این به بعد طبق شابلون و رسم الخط خاص ، دست به قلم برند…فیلم بسازند و…غیر از آن مشمول ممنوعیت و دستگیری و… خواهند شد.

اینکه هنرمند در امری اعتقاد پیدا می کند و تلاش می کند از طریق خلق آثارش در قالب زبان و تصویر…با مخاطبانش رابطه برقرار کند، تا اینکه این اعتقاد به ” تعهد ” به مفاهیمی ( دستوری ) که از جای دیگری صادر میشود… مسائلی جدا ازیکدیگرند. هنر متعهد یعنی توتالیتاریسم که با اصل هنر آزاد فرسنگ ها دور است. بعد اخلاقی که حاکم بر دوائر ممیزی حاکم است. همان توتالیتاریسم و جلوگیری از اشاعه دگراندیشی است. دستگاه حکومتی از طریق تفتیش عقاید از پرواز هنر و هنرمند آزاد تحت پوشش دفاع ازاخلاق ، شئونات و شرعیات…! ممانعت و ضرورت وجود سانسور و تفتیش عقاید را در جامعه تبلیغ می کنند.

کنترل ، سانسور و ممنوعیت…آثار هنری و ادبی ، لطمه زدن شدید به فرهنگ جامعه است. تجربه انقلاب فرهنگی در چین و ایران…تعرض آشکار و پنهان به اختیار، آزادی و حقوق فرد در جامعه بود. اینکه تمامی شئونات اجتماعی از بعد سیاسی – امنیتی ملاحظه شود هم دور از خردورزی است و هم نتیجه اش فقر فرهنگی که اکنون در جامعه ما حکمفرمائی دارد. بانیان حکومت اسلامی از بدو تصرف قدرت سیاسی، همیشه دغدغه پاکسازی عواملی که خود نمی پسندید را داشتند. با ایجاد فضای امنیتی هنر و هنرمندان را به زیر زمین ها روانه کردند چون با این تصور غلط و خام فکر میکردند هنر را میشود به راحتی ازمیان برداشت چون به ایدئولوژی خویش می بالیدند. طبیعتا به دلیل طبیعت آزاد هنر، هنر راه خویش را با شکل و شمایل دیگری باز و به حرکت خویش ادامه ( میدهد) داد.با وجود شکست های پی در پی حکومت اسلامی در جبهه های گوناگون ( حجاب اجباری و…) خصوصا هنری و فرهنگی… جبهه جدیدی برای جنگ باهنری که روزی ( موزیک کلاسیک ایرانی ) تحمل آن را داشتند؛ باز کرده و از برگزاری کنسرت ها… در این مورد ممانعت بعمل می آورند. حال باید دید که این خیمه شب بازی ها تا چه زمانی ادامه خواهند داشت.

تجسس در فلسفه آنارشیسم با انبوهی از تجربیات مختلف برخورد خواهیم کرد که عمدتا با ” باید ” و ” نباید ” ها و رعایت کردن ( یا نکردن ) آنان روبرو میشویم. در هنر نیز دقیقا بدین شکل است. یک هنرمند چه اجباری دارد که خود را موظف به رعایت اخلاقی کند!؟ و یا از مفهوم” بی بند و باری ” گریزان باشد. این مفهوم در کشور ما ارتباطی با اصل مفهوم ندارد و عموما نقش تبر تیزی برای زدن گردن هنر و هنرمندان است. اگر هنرمندی خود را در بند نبیند و اجازه ندهد باری بر گرده اش گذاشته شود؛ آیا این مترادف با ساختارشکنی ( این ساختار های موهوم را چه کسانی خلق کرده اند!؟) است که تبلیغش میشود؟ عکس تصور مسئولین حکومت : هر پیامی قابلیت دارد که به دیگران ارسال شود. و هنرمند حق داوری را به مخاطبان خویش میدهد، نه به اداره ممیزی!هنرمند باید این فرصت را داشته باشد که آثارش مستقیما مورد قضاوت مردم قرار گیرد. همانطور که آنارشیستها آزادی بی واسطه را مطمح نظر دارند. یک هنرمند مستقل و آزاد نیز حاضر نیست آثارش از فیلتر سانسور و ممیزی بیرون آید.

ستایشگران ایدئدلوژی زمانیکه در برابر هنر قرار میگیرند آنرا به دوقسم تقسیم می کنند. اول : آنچرا که میتوانند با پیمانه ایدئولوژی وزن کنند. بدان ” تعهد ” میگویند و توقعات خاصی نسبت به این هنر دارند که قالب خاصی دارد که هنرمند بنا بر تعهدی که نسبت به ایدئولوژی دارد ، در همان قالب های قراردادی به خلق آثار خویش می پردازد. و برای هنرمندان ” متعهد ” رسالتی خاص قائلند تا زمانیکه هنر و هنرمند پافراتر از قالبهای موجود نگذارد.با یک چنین نگرشی نسبت به هنر ، از هنرمند میخواهند در این ظروف مشخص خود را به کمال رساند…!

دوم : هنر تحت عنوان « هنر آزاد » ارزش گذاری میشود که هنرمند نه تعهدی را قبول دارد و نه خود را موظف به اجرای فرمان های ایدئولوژیک میداند. لذا با نظرات هربرت رید که معتقد است: «هنر معاصر عرصه‌ی جولان انسان آزاد است». زاویه پیدا می کنند. ایدئولوژی ( چه سوسیالیستی مدل مارکسیستی و چه دینی…! ) عموما با آزادی مشکل دارد و آنرا را سمی مهلک میداند. ستایشگران ایدئولوژی نمیخواهند باور کنند که انسان به عقلانیت جدیدی رسیده که از طبیعت دور شده و به مدد هنر میکوشد خود و محیط خویش را بازتعریف کند.صاحبان این تفکر از فرد و اختیارش گریزانند. و در رابطه با هنر ونشات گرفتن از تفکرات هایدگربه تفکرات فاشیسم نزدیک شده اند.تا جائی که از هنرمند توقع دارند اراده ، اختیار و تخیل… خویش را در اختیار ایدئولوژی قرار دهد.

هنرمندان امروز مانند آنارشیستها – در تمامی مولفه آن – می کوشند خالق واقعیت دیگری باشند که با قالب های گذشته و حال همخوانی ندارد.برای دستیابی و حتی توضیح این واقعیت تنها راه ، عبور از نظم غیر طبیعی موجود است.مخالفان هنر آزاد از آنجا که هم در فلسفه و هم در دین شکست خورده و موجودیت خویش را درخطر نابودی می بینند، سراسیمه به خلق دشمنان موهوم می پردازند. بیگانه ستیزی ، نژاد پرستی ، سنت پرستی و…سنگرهائی دفاعی هستند که به اعتبار دفاع از خویش کنده میشود.

هنر و ادبیات قرار است حافظان صلح و دوستی و عشق وهمبستگی …باشند. مخاطب باید در خانه امن هنر و ادبیات احساس آرامش کند. هنر با داشتن ظرفیت و انرژی غیرقابل تصور قادر است از غول خونخوار جنگ جلوگیری کند. برای آنارشیستها کاملا روشن است که شروع کننده جنگ ها دولتها هستند… اما پایان دادن به آن و سرکوب درنده خوئی ها…با هنرمندان است. هنر و هنرمند بنا بر وظیفه و رسالت خویش میکوشند ، درد و آلام بشریت را التیام بخشند و از رنج ناشی از توحش جنگ بکاهند.هنرمندان حاملان امید دوباره به حیات هستند که در زمان جنگ و خونریزی صدمه دیده اند.تجربه تاریخی – نسبتا – نشان داده است ( نمیشود قاطعانه انگشت تائید بر آن گذاشت ، چون در بعضی از کشورها این روند معکوس بوده است) که در عصر استبداد ، خشونت و جنگ ، هنر و ادبیات شکوفاتر شده است. با توجه به این مورد که این شکوفائی پس از دوران خفقان و جنگ ، یعنی در زمان صلح و استقرارآزادی صورت میگیرد .

عکس تصور مارکس پرستان که میکوشند ، فلسفه مارکسیسم را در تمامی حوزه ها ( هنر و ادبیات…) مستتر سازند. مارکس هیچ کتاب و مطلبی مستقل در مورد هنرو زیباشناسی ننوشت ؛ چون اعتقادی بدان نداشت .دیگر و مهمتر آنکه سواد و آگاهی این کار را هم نداشت. فرهنگ برای مارکس و انگلس مسئله زیربنائی در جامعه نیست ، لذا از این مفهوم سرسری گذشتند. مارکس شخصا نه به زیبائی شناسی و نه به جامعه شناسی تمایل داشت. برای وی جهان تقسیم به دارا و ندار شده بود که طبقه نداران روزی به رهبری حزب کمونیست ،جهان را تغییر داده و خود جای اربابان را میگیرند و دیکتاتوری مدل خویش را با قلع و قم بورژوازی مستقر خواهند ساخت . جامعه کمونیستی بدون طبقه آنان ، همان بهشت موعود مذهبیون است.

مکتب و یا مدرسه فرانکفورت که بعد ها توسط آکادمیکرهای مارکسیست بنا شد. اگر تنها به تفکرات مارکس و انگلس قناعت میکرد. در بالاترین حد پیشرفتش به استالینیسم و بعد ها پولپوتیسم میرسید. نجات این مکتبخانه که بعد ها از میان رفت مدیون روشنفکرانی نظیر رایش ، فروم ، مارکوز… بود که در علم روانشناسی وارد شدند و اگر هم در رشته های خود صاحبنظر شدند بخاطر مارکسیست بودن آنان نیست ، چون به منتقدان مارکسیست پیوستند واز مارکس و تفکرات دیکتاتوری وی عبور کردند وعلل پیشرفت نظری آنان مدیون همین مورد بود.

تعدادی دیگر از مارکسیستها مانند لوکاچ ، آدرنو …که درک خاص خودشان را از تفکرات دیکتاتوری و توتالیتاریسم مارکس داشتند. کوشیدند هنر را نیز زیر پوشش توهم ماتریالیست – دیالکتیکی وی پنهان کنند و از مارکس شخصیت دیگری به دنیا معرفی کنند که هنر و زیباشناسی نیز را از توانائی های ( صرفنظر از علم اقتصاد!) دیگر مارکس قلمداد کنند که گویا از نظر عوام پنهان بوده و فقط امثال لوکاچ… قادر به کشف این راز بوده اند!

مارکس نه در فلسفه هنر و نه در جامعه شناسی بطور کل ، صاحب رای مستقل نبود و عموما مارکسیستهای بعد از مارکس ، ناشیانه وی را به درجه الوهیت رساندند. همان هائی که از تفکرات دیکتاتوری خشن و یکبعدی مارکس ، خصلت عام جهان بینی ساختند و وی را مذبوحانه با شخصیتی استثنائی وتاریخی مانند چارلز داروین ( انگلس ) مقایسه کردند. خلاف نظر مارکس پرستان ، مارکس نه فیلسوف است با داشتن سامانه مشخص فلسفی و نه کاشف علم و اندیشه خاص و نوینی. نظرات مارکس در همان محدوده تنگ انقلاب و انقلابیگری تبیین شده و حیث المجموع برداشتی است آزاد از آرای موزس هس* پدر سوسیالیسم و کمونیسم و نظرات اقتصادی آوون ، ریکاردو ، اسمیت…

اصرار مفسرین مارکس دال بر آگاهی وی در تمامی امور، بسیارتعجب انگیر است. گوئی مارکس همان ” حقیقت “محض است که راز های جامعه بشری را برملا کرده و راه راست را نشان میدهد. در صورتی که چنین نیست .فلسفه مارکسیسم همان نظام ” خدایان و بندگان ” است که هرگونه انتقادی به آن را گناه کبیره میدانند!

در فلسفه آنارشیسم در بر روی نظام “خداوندی و بندگی ” بسته است و برای هیچ سلسه مراتبی مشروعیت و رسمیت قائل نبوده و نتیجتا حدیث آن نیز مطرح نیست. هنر اگر مستقل و آزاد از بندگی است ، شانه به شانه آنارشیسم در حرکت است. اگر غیر از آن باشد در نظام بندگی قرار میگیرد که ( میتواند ) در خدمت خدایان است که باید ازحق و حقوق خویش بگذرد و آنچه برایش مقرر می دارند انجام دهد . ما این حدیث را در ایام سوگواری و هنر به خدمت گرفته آن؛ شاهد هستیم.

قرن گذشته با پشت سر گذاشتن دو جنگ بزرگ جهانی ، استقرار حکومتهای توتالیتاریسم بلشویسم و نازیسم. دیکتاتوری های فاشیسم در ایتالیا و اسپانیا در عصر فرمانروائی ژنرال فرانکو… ودگرگونی تمامی شئونات سیاسی – اجتماعی در اروپا ، روند هنر و فرهنگ نیز دستخوش تغییرات اساسی شد.در همین دوره است که هنرمندان آلمان و اطریش تحت تاثیر سیاست ، نتوانستند سایه هنر فرانسه خصوصا امپرسیونیسم را بر سر خویش تحمل کنند و با پیوستن به سبک هنری اکسپرسیونیسم کوشیدند انتقام سختی از آن گیرند.

گرچه در نقاشی موفقیتی برای آنان بدست نیامد…اما در هنر سینما ، عکاسی وموسیقی ( در کوتاه مدت ) دست به ابداعات تازه ای زدند. تحت تاثیرسبکهای مدرن هنری – خصوصا که بعد از جنگ اول جهانی – عرضه شد، در موسیقی و سینما تحول بزرگی صورت پذیرفت. نازی ها ( در مخیله نازی ها سبکهای جدید نمی گنجید لذا کوشیدند آن را از میان بردارند!) با به راه انداختن کتابسوزی به مردم دنیا ثابت کردند که ایدئولوژی تا چه حد میتواند در هدایت آدمیان به ورطه نیستی و نابودی موثر باشد. مهاجرت ( اجبار به سکوت ) گسترده روشنفکران ، نویسندگان و شاعران و هنرمندان… در عصر بلشویسم و نازیسم به اوج خود رسید. صاحبان ایدئولوژی توتالیتاریسم که در این عصر قدرت سیاسی را تسخیرکرده بودند ، بعد از سرکوب گسترده معترضان ، دشمنی خویش را با هنر آوانگارد علنی کردند و آنچرا که از آن سر در نمی آوردند ، تحت عناوین منحط ، انحراف و…با ممنوعیت طبقه بندی میشد.

هنر مدرن که در فواصل بین دو جنگ جهانی اول و دوم نضج گرفته بود… کوشش میکرد از طبیعت خارج و واقعیت را آنطور که خود می دید؛ ترسیم کند. لذا مکاتب هنری دادائیسم ، سوررئالیسم و اکسپرسیونیسم…با شک و سوظن فاشیسم و کمونیسم روبرو شدند. نازی ها با تصرف قدرت سیاسی بیش از بیست هزار اثرنقاشی را از موزه ها ( تحت عنوان انحراف …) جمع آوری کردند و برای تعقیب و دستگیری هنرمندان برای خویش رسالت خاصی قائل شدند.پایان. تابستان 2015. منبع : سایت آبگون .www.abgun.net

* مارکسیستهای بعد ( ماکوز ، فروم ، رایش ، بنیامین…) از مارکس در مکتب فرانکفورت متوجه این کمبود شدند و با پرداختن به موضوع روانشناسی و هنر در سیاست ، کوشش کردند – کمبود – آنرا جبران کنند و بدینوسیله مکتب مارکسیسم ( خصوصا اروپائی …) را نجات دهند!

* Science-Fiction . داستان های تخیلی – علمی

* Paul Cézanne ( 1906-1839 ) پُل سِزان ‏یکی از تاثیرگذارترین نقاشان امپرسیونیست فرانسوی است.

* Eugène Henri Paul Gauguin( 1903 – 1848) پل گوگن یکی از برجسته ترین نقاشان و پیکر تراشان فرانسوی مکتب امپرسیونیسم است.

* Vincent Willem van Gogh(1890 – 1853) وان گوک نقاش امپرسیونیست هلندی یکی از برجسته ترین نقاشان این سبک در جهان شناخته می‌شود.

* Jacob Abraham Camille Pissarro ( 1903 -183) پیسارو نقاش فرانسوی – دانمارکی از امپرسیونیستهای معروف این مکتب است.

* Oscar-Claude Monet (1926 – 1840) کلود مونه نقاش وبنیانگذار فرانسوی سبک امپرسیونیسم است. تابلوی نقاشی طلوع آفتاب ( امپرسیون ) ارتباط با نام این مکتب دارد.

* Pierre Auguste Renoir ( 1919 – 1841) رنوار نقاش امپرسیونیست فرانسوی

* Expressionism جنبش اعتراضی هنری در نقاشی ، ادبیات ، سینما و عکاسی است. ادوارد مونک

با تابلوی معروف فریاد در این مکتب نقاشی میکرد.

* Surrealism سوررئالیسم. جنبش هنری تقریبا بعد از دومین جنگ جهانی معروف شد. با مرگ دادائئیسم این جنبش رشد کرد. از نقاشان معروف این مکتب هنری ؛ سالوادردالی است.

* Dadaïsme دادائیسم .این سبک هنری بعد از جنگ جهانی اول به علت موضع ضد جنگ و ساختارشکنی آن ، معروف شد. نهلیسم موجود در این سبک هنری بعد از جنگ مورد استقبال هنرمندان بیشماری شد.

* داوید امیل – دورکهایم- دورکیم (David Émile Durkheim) به عقیدهٔ بسیاری، دورکیم بنیان‌گذار جامعه‌شناسی به شمار می‌رود.

* سهراب سپهری شاعر و نقاش برجسته ایرانی

* ری داگلاس برد بری Ray Douglas Bradbury یکی از معروف ترین نویسنده داستان های علمی – تخیلی قرن معاصر است.

«هر چه تصور می‌کنیم تخیل و هر چه انجام می‌دهیم علم است، کل تاریخ بشر چیزی جز داستانی علمی – تخیلی نیست.»

موززس هس* Moses Hess (1875-1812) فیلسوف یهودی.