All posts by Anarchistan ئەنارکیستان

Kurdistan Anarchists Forum - KAF سەکۆی ئەنارکیستان
عربی

الأناركيون و الإشتراكيون الثوريون في مصر تحت الهجوم

لێدوانێک بنووسە
لقد حان الوقت !! لأسابيع , و مواقع الإنترنت , و صفحات فيس بوك عديدة تابعة لجماعة الإخوان المسلمين , رسميا أو تدار من قبل أعضاء منتمين للجماعة , تشن هجوما واسعا ضد الأناركيين و الإشتراكيين الثوريين في مصر , في محاولة لوصم الحركتين بالتحريض على العنف و الدعاية إلى هدم الدولة . و اليوم أقام عضو بجماعة افخوان المسلمين دعوى قضائية ضد ثلاثة من الإشتراكيين أحدهم الرفيق ياسر عبد القوي , الأناركي المعروف و عضو الحركة الإشتراكية التحررية في مصر , و قد أحال النائب العام الدعوى إلى أمن الدولة , و هو جهاز استثنائي في النظام القانوني , يعمل فقط في حالة الطواريء .
كان هذا أمرا متوقعا بكل تأكيد . فبرغم صغر عددهم النسبي , إلا أن الأناركيين في مصر قد لعبوا دورا بارزا جدا بين القوى الثورية المختلفة المشاركة في ثورة 25 يناير المصرية . و الأناركيين تيار مميز على مواقع التواصل الإجتماعي , و الأهم أنهم دائما في الخطوط الأمامية في الشوارع , كلما اتخذ الثوار موقفا في مواجهة قمع الدولة الوحشي .
إن التحالف غير المستقر , القوي برغم كل شيء , بين الإخوان المسلمين و المجلس العسكري الحاكم واضح منذ البداية . حيث كانت جماعة الإخوان المسلمين القوة السياسية الوحيدة التي شارك أحد أعضائها في اللجنة التشريعية المسئولة عن إعداد التعديلات على دستور عام 1971 و التي تم الموافقة عليها في استفتاء 19 مارس . كما رفضت جماعة الإخوان المسلمين المشاركة في أي تجمع ضد المجلس الأعلى للقوات المسلحة (SCAF) , كما سعت في كثير من الحالات إلى تشويه هذه المسيرات و مهاجمة الداعين لها .
و قد اتخذت جماعة الإخوان المسلمين أيضا موقفا عدائيا ضد العمال في نضالهم المستمر ضد أصحاب العمل , بدعم من المجلس العسكري . و أدانت دائما مسيرات العمال و إعتصاماتهم , و وصفت العمال المناضلين من أجل حقوقهم بالثورة المضادة و بالمُحَرَّضِين من قبل عملاء نظام مبارك .
و إذ تستعد جماعة الإخوان المسلمين لتحقيق انتصار ساحق في الانتخابات البرلمانية الحالية , جنبا إلى جنب مع الإسلاميين السلفيين الأكثر تطرفا , فإن جماعة الإخوان المسلمين حريصة على التخلص من أي معارضة مستقبلية , و نعني بذلك الإشتراكيين . و من السهل معرفة السبب في ذلك , بنظرة واحدة على السياسات التي انتهجها نظرائهم في تونس بمجرد وثوقهم في الاستيلاء على مقاعدهم الجديدة في البرلمان . و يصبح الأمر أوضح بكثير عندما يتابع المرء تصريحات قادتهم البارزين (و هم رجال أعمال في الغالب) , تلك التي تصف السياسات المالية و الإقتصادية النيوليبرالية التي انتهجها نظام مبارك بانها جيدة و فعالة إذا لم تكن مقرونة بالفساد و المحسوبية الرأسمالية .
و نحن على يقين بأن هجمات المجلس العسكري الجديدة هذه مع حلفائهم من الإسلاميين هي لا شيء في الواقع غير بداية مبكرة . لقد بدأت مرحلة جديدة من مراحل الثورة المصرية في التبلور . هذه المرة ستكون خطوط الصراع الحقيقية واضحة للجميع بعد أن كانت واضحة للبعض دون الآخر . و لسوف تبرز الثورة المصرية وجهها الحقيقي , وجه الصراع الطبقي , بيننا نحن البروليتاريا , ضدهم هم , أصحاب الأعمال و الخونتا العسكرية و الإسلاميين المحافظين الفاشيين .

المصدر :

هه‌واڵ و ڕاپۆرت

مانگرتن و خۆپیشاندان لە نێجیریا

لێدوانێک بنووسە

مانگرتن و خۆپیشاندان لە نێجیریا

پاش ئەوەی کە نایجیریا لەم ماوە پێشووەدا بە شەپۆلێکی تەقینەوەدا لەلایەن تیرۆریستەکانەوە ، تێپەڕی و زیاتر لە ٥٠ کەس بوونە قوربانی و پتریش لە ١٠٠ کەسیش بریندار بوون، بە ئامانجی ئەوەی دووبەرەکی و گیانی دەستەگەری لە نێوانی موسڵمانەکان مەسیحییەکاندا بەهێز بکەن، دوای هەموو ئەمانە ئەمڕۆ، دووشەمە،12.01.2012 خەڵکی نایجیریا بە موسڵمان و مەسیحییەوە یەکیان گرتووە و لە مانگرتنی بەردەوامدان و لە دژی بەرز بوونەوەی نرخی سووتەمەنی و بەنزین، هەستاون بە دەربڕینی ناڕەزایەتی و خۆپیشاندان و داگیرکردنی شەقامەکان. شایانی باسە، نایجیریا گەورەترین دەوڵەمەندترین وڵاتی ئەفریکایە لە دەرهێنانی نەوتدا، کە ڕۆژانە ٢ ملیۆن بەرمیل نەوت دەردە‌هێنێت، کەچی لە 01.01.2012 وە نرخی لیترێک بەنزین بۆ یەک دۆلار سەرکەوتووە، ئەمە لە کاتێکدا کە داهاتی ڕۆژانەی لە 70% خەڵکەکەی لە ٢ دۆلار کەمترە.

پێشتر نرخی سووتەمەنی هەرزان بوو، لەبەرئەوەی میەی ئەو وڵاتە کۆمەکی هەرزانبوونی دەکرد، بەوەی کە ساڵانە 402 ملیارد پاوەندی بە کۆمپانییەکانی نەوت دەدا ، تاکو نرخی سووتەمەنی گران نەکرێت.

ئەم مانگرتن و خۆپیشاندانانە لەلایەن یەکێك لە سەندیکا سەرەکییەکانی نایجیریا هەڵخڕێنراوە و بڕیاریشیان داوە کەلە مانگرتنەکەدا بەردەوام بن، تا کاتێك کە حکومەت لەو بڕیارەی پەشیمان دەبێتەوە. بەم هەنگاوەش هاتووچۆ و کاری زۆربەی ڕێگاوبان و فڕۆکەخانە و هەندێك شوێنی خزمەتگوزارییان پەکخستووە و ئەم سستبوونە بەشێك لە دوکان و بازاڕەکانیشی گرتووەتەوە.

وه‌رگێڕان

ئازادیخوازی مردوو- زیندوو*

لێدوانێک بنووسە

و. لە عەرەبییەوە بە بەراورد لەگەڵ دەقە فەرەنسییەکەی: سەلام عارف

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که‌ ئازادیخوازه‌کان به‌شدارییه‌کی ڕاسته‌وخۆیان له‌ کرۆنشتاتدا نه‌کرد، به‌ڵام ڕێژیم له‌ فلیقاندنه‌وه‌یاندا سوودێکی زۆری بینی، ئه‌وه‌ی ڕێژیم گه‌ره‌کی بوو قووتاربوون بوو له‌ ئایدیۆلۆژییه‌که‌یان، چونکه‌ ئه‌و له‌و ئایدیۆلۆژییانە زه‌نه‌قی چووبوو، ئه‌وه‌شی باش بۆ ده‌رکه‌وتبوو که‌ به‌ دڕنده‌کارییه‌ك نه‌بێت لەو ئایدیۆلۆژییانە قوتاری نابێت، به‌ چه‌ند حه‌وته‌یه‌ك به‌ر له‌ کرۆنشتات پیره‌مێرد –کرۆپۆتکین**- مرد.

له‌ به‌خاكسپاردنه‌که‌یدا، له‌ژێر سێبه‌ری ئاڵا ڕه‌شوسووره‌کاندا، سه‌دهه‌زار که‌س به‌شدار بوون، له‌سه‌ر زۆربه‌ی زۆری ئه‌و ئاڵایانه‌ به‌ زمانێکی ئاگرین نووسرابوو: ”له‌و جێێەی ده‌سه‌ڵات هه‌یه‌، ئازادی نییە.” له‌و کتێبه‌شدا که‌ له‌سه‌ر ژیانی کۆچکردوو نووسرابوو تیایدا وترابوو، ئه‌و خۆپیشاندانه‌، گه‌وره‌ترین خۆپیشاندان و دواخۆپیشاندانیش بوو دژی جه‌وروسته‌می سه‌روه‌ریی به‌لشه‌فی.

دوای کرۆنشتات به‌ سه‌دان ئازادیخواز گیران، فانی بارون وهه‌شت له‌ هاوڕێیانی له‌ به‌ندیخانه‌ی –تشیکا-téchka- له‌ مۆسکۆ خنکێنران. ئا به‌و جۆره‌ بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازیی خه‌باتگێڕ لێدانی کوشنده‌ی خۆی خوارد، به‌ڵام له‌ ده‌ره‌وه‌ی ڕووسیا، ئه‌و به‌ربه‌ریه‌ته تا ڕاده‌یه‌ك‌ بووه‌ مایه‌ی بووژانه‌وه‌ی ئازادیخوازی، چونکه‌ ئه‌و ئازادیخوازانه‌ که‌ له‌گه‌ڵ شۆڕشی ڕووسیدا ژیابوون، کارێکی زۆر و به‌رفراوانیان له‌ بواری ڕه‌خنه‌گرتن و پێداچوونه‌وه‌ی مه‌زه‌بیدا ئەنجام دا. ئه‌و کاره‌ بووه‌ هۆی ژیانه‌وه‌ و زیاتر به‌واقعیکردنی ئازادیخوازی. سه‌ره‌تای 1920 کۆنگره‌ی ئازادیخوازی ئۆکرانیا، که‌ به ‌–النبات– ناوی ده‌رکردبوو، به‌ر له‌ هه‌موو مه‌سه‌له‌یه‌ك دوو خه‌تی ڕاستوچه‌پی هێنا به‌سه‌ر –دیکتاتۆریه‌تی پرۆلیتاریایی–دا، ئه‌وه‌شی دیاری کرد که‌ ئه‌و دکتاتۆریه‌ته‌ توێژێک له‌ پرۆلیتاریا پراکتیزه‌ی ده‌کات، پاشان ده‌کرێته‌ دیکتاتۆریه‌ت به‌سه‌ر جه‌ماوه‌ره‌وه‌، ئه‌و توێژه‌ش که‌ موماره‌سه‌ی ده‌کات چڵکاوخۆره‌کانی حزبن و زیاتر له‌ فه‌رمانبه‌ر و سه‌روه‌ره‌کان پێکهاتووه‌.

کرۆپۆتکین له‌ په‌یامێکدا بۆ کارگه‌رانی ڕۆژئاوا Message aux travailleur d’occident به‌ حه‌سره‌تێکی زۆره‌وه‌ ناڕه‌زایی خۆی ده‌رده‌بڕێت دژی په‌ره‌سه‌ندنی بیرۆکراتی ونووسیویه‌تی: ”به‌ تێڕوانینی من هه‌وڵدانه‌ بۆ دروستکردنی کۆمارێکی کۆمۆنیزم له‌سه‌ر بنه‌مای ده‌وڵه‌تچێتی و ناوه‌ندێتییه‌کی به‌هێز له‌ژێر سێبه‌ری یاسای ئاسنینی حزبدا، ئه‌وه‌ش مایه‌پووچ ده‌رچوو و ڕووسیا فێری ئه‌وه‌ی کردین که‌ ناکرێت کۆمونیزم فه‌رز بکرێت.”

لە ڕۆژنامه‌ی –لولیبیرتر-le libertaire- له‌ ژماره ‌7-14ی کانوونی دووه‌می 1921دا، ئازادیخوازه‌ سه‌ندیکالیسته‌کانی ڕووسیا، بانگه‌وازێکیان بڵاو کرده‌وه،‌ تیادا ڕووی ده‌میان کردبووه‌ پرۆلیتاریای دنیا و نووسیبوویان: ”ئه‌ی هاوڕێیان بۆرژوازییه‌کانتان لا ببه‌ن، به‌ڵام هه‌مان هه‌ڵه‌ی ئێمه‌ دووباره‌ مه‌که‌نه‌وه، ڕێگه‌ مه‌ده‌ن کۆمونیزمی ده‌وڵه‌تگه‌رایی له‌ وڵاته‌کانتاندا دابمه‌زێنرێت.”

له‌ گه‌رمه‌ی ئه‌و بووژانه‌وه‌ و ده‌ستپێکردنه‌وه‌یه‌دا، ئازادیخوازی ئه‌ڵمانیاییش؛ ڕودۆڵف ڕۆکر Rudolf Roker، هه‌ر لە ‌1920ەوه،‌ لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی سیاسی نووسی به‌ ناوی –مایه‌پووچبوونی کۆمونیزمی ده‌وڵه‌تگه‌رایی– و ئه‌و لێکۆڵینه‌وه‌ی ساڵی1921 بڵاو کرده‌وه‌‌، تیایدا باس له‌ داته‌پینی شۆڕشی ڕووسی ده‌کات و نووسیویه‌تی: ئه‌وه‌ی دیکتاتۆریه‌تی پرۆلیتاریا ده‌ریده‌بڕێت، دیکتاتۆرییه‌تی چین نییه‌، دیکتاتۆرییه‌تی حزبه‌ و حزبیش خۆی کردۆته‌ ده‌مڕاستی چین، که‌چی له‌ پشتیشه‌وه‌ خه‌نجه‌رهاژنی ده‌کات. له‌ سایه‌ی دیکتاتۆرییه‌تی پرۆلیتاریادا چینێکی نوێ دروست بووه ‌و ئه‌و چینه‌ش چینی –حوکمی قۆمیسه‌ره‌کانه‌ commissarocratie و لای جه‌ماوه‌ر چێژی داپڵۆسین هه‌مان چێژی جاری جارانه‌، حکوومه‌تێك که‌ ئه‌و هه‌موو توانایه‌ی هه‌بێت که‌ به‌پێی پرۆگرامێك ده‌ست بگرێت به‌سه‌ر هه‌موو بواره‌کانی ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تیدا، ئه‌نجامه‌که‌ی؛ هه‌ر دروستکردنی پله‌وپایه‌ی فه‌رمانبه‌ری ده‌بێت. هه‌ر ئه‌وه‌ش بوو، که‌ قوڕی کرد به‌سه‌ر شۆڕشی ڕووسیدا و نەیهێشت نه‌شونما بکات و له‌ ناوی برد.

به‌لشه‌فییه‌کان، ته‌نها هه‌ر ئامێری ده‌وڵه‌تیان قه‌رز نه‌کرد له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی کۆن، به‌ڵکو هێز و توانایه‌کی وه‌ها بێشوماریان پێبه‌خشی که‌ هیچ ده‌وڵه‌تێکی تر نه‌یبوو.

له‌ حوزه‌یرانی 1922دا کۆمه‌ڵێك له‌ ئازادیخوازه‌ دوورخراوه‌کان له‌ ئه‌ڵمانیا له‌وانە: ئا. غوریلیک، ئا. کومۆف و ڤۆلین، له‌ به‌رلین، نامیلکه‌یه‌کیان ده‌رکرد، په‌رده‌یان له‌سه‌ر داپڵۆسینی ئازادیخوازی و ئازادیخوازان له‌ ڕووسیای سۆڤیه‌تی هەڵماڵی. دواتر، ساڵی1923، ڤۆلین، ئه‌و نامیلکه‌یه‌ی وه‌رگێڕایه‌ سه‌ر زمانی فه‌ره‌نسایی و تیایدا بەپێی ڕیزبه‌ندیی پیته‌کان ناوی هه‌موو ئه‌و ئازادیخوازانه‌ی نووسیبوو که‌ کوژرابوون. هه‌روه‌ها، ئەلکساندەر بێرکمان و ئێما گۆڵدمان–یش درێخیان نه‌کرد، ساڵه‌کانی 1921 و 1922 چه‌ند نامیلکه‌یه‌کیان یه‌ك به‌ دوای یه‌کدا نووسی و بڵاویان کردنه‌وه‌ ده‌رباره‌ی ئه‌و مه‌رگه‌ساته‌ی که‌ ڕووسیا پیایدا تێدەپەڕی. ئه‌وانه‌ش که‌ مابوون له‌ پاشماوه‌ی ماخنۆڤیسییه‌کان و ڕزگاریان بووبوو و گه‌یشتبوونه‌ ڕۆژئاوا، بۆ نموونه‌: بیار ئارشینوف و نەستور ماخنۆ، بیره‌وه‌رییه‌کان و تاقیکردنه‌وه‌کانی خۆیان نووسییه‌وه‌.

دوای ئه‌وه‌، به‌ ماوه‌یه‌کی زۆر (پێش یا دوای؟؟) سه‌رده‌می جه‌نگی جیهانی دووه‌م، ماکسیموف و ڤۆلین کتێبێکی کلاسیکی ئازادیخوازییان له‌ دوو به‌رگدا نووسی ده‌رباره‌ی شۆڕشی ڕووسی. به‌ تێڕوانینی ماکسیموف، له ‌ده‌قه‌که‌ ئینگلیزییه‌که‌دا، وانه‌کانی ڕابوردوو مژدەبه‌خشی داهاتوویه‌کی باشتره‌ و چینی باڵاده‌ستی تازه‌ له‌ یه‌کێتیی سۆڤیه‌ت ناتوانێت بژی هه‌تاهه‌تایه‌، پێویستیشه‌ نه‌هێڵرێت بژی‌، سۆسیالیزمی ئازادیخواز جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه، هه‌لومه‌رجه‌ بابه‌تییه‌کان له‌ خزمه‌تی ئه‌و ئاراسته‌یه‌دان، خۆ ئەگه‌ر وه‌ها نه‌بێت، ئه‌ی ئه‌قڵ ده‌یبڕێت)…( که‌ کرێکاران خوازیاری ئه‌وه‌ بن‌ سه‌رمایه‌داری جارێکی تر بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ کارگه ‌و دامه‌زراوه‌کان؟ نه‌خێر ئەگه‌ر بێت و وا ڕوو بدات کرێکاران یاخی ده‌بن دژی ده‌وڵه‌ت و بیرۆکراتیه‌ت. ئه‌وه‌ی کرێکاران ده‌یانه‌وێت ئه‌وه‌یه‌ که‌ لێژنه‌ی کارگه‌کان جێگه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی سوڵته‌گه‌راییانه‌ی ئابووری بگرنه‌وه‌ و دواتر ئه‌و لێژنانه‌ ببنه‌ فیدرالییه‌تێك له‌سه‌ر ئاستی نیشتمانی، ئه‌وه‌ی ئه‌وان ده‌یانه‌وێت خۆبه‌ڕێوه‌بردنی کرێکارییه، هێنده‌ش که‌ په‌یوه‌ندی به‌ جووتیارانه‌وه‌ هه‌یه‌، جووتیارانیش تێگه‌یشتوون که‌ نابێت بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ به‌رهه‌مهێنانی تاکی، له‌وه‌ش گه‌یشتوون یا تێده‌گه‌ن که‌ تاکه‌چاره‌ له‌ بواری کشتوکاڵیدا کۆمه‌کگه‌رییه‌ و ده‌شبێت له‌ هه‌ره‌وه‌زییه‌ کۆمه‌کییه‌کاندا کار بکه‌ن له‌گه‌ڵ لێژنه‌کانی کارگه‌کان و سه‌ندیکاکان. واته‌، ده‌بێت پرۆگرامی شۆڕشی ڕووسی فراوانتر و گه‌شه‌دارتر بکرێت له‌سه‌ر بنه‌مای ئازادیخوازی.

ڤۆلین گومانی له‌وه‌دا نه‌هێشتبووه‌وه‌‌ که‌ هه‌رچ هه‌وڵ و کۆششێك ئیلهام له‌ نموونه‌ی شۆڕشی ڕووسییه‌وه‌ وه‌ربگرێت، ته‌نها ڕووه‌و ”سه‌رمایه‌داریی ده‌وڵه‌تی هه‌نگاو ده‌نێت، که‌ ئه‌ویش له‌سه‌ر به‌هره‌کێشی و به‌کۆیله‌کردنی جه‌ماوه‌ر ڕاوه‌ستاوه” و قێزەونترین سه‌رمایه‌داریشه‌، هیچ په‌یوه‌ندیه‌کیشی نییه‌ به‌ بردنی کۆمه‌ڵگه‌ی مرۆڤایه‌تییه‌وه‌ به‌ره‌و و کۆمه‌ڵگه‌ی سۆسیالیزم” هه‌موو لاسایکردنه‌وه‌یه‌کی ئه‌و نموونه‌یه‌ ته‌نها ده‌بێته‌ هۆی نه‌شونماکردنی ”دکتاتۆریه‌تی حزب که‌ به‌ پێویست ده‌بێته‌ مایه‌ی داپڵۆسینی هه‌موو ئازادیه‌کی –ڕاده‌ربڕین، ڕۆژنامه‌گه‌ری، ڕێکخستن و جموجۆڵی هه‌موو ته‌وژمه‌ شۆڕشگێڕه‌کان جگه‌ له‌ حیزبه‌که‌ی خۆیان” هه‌روا ده‌بێته‌ هۆی ”سته‌مکاری کۆمه‌ڵایه‌تی” و ”هه‌ناسه‌ی خودی شۆڕش” ده‌خنکێنت. ڤۆلین پشتگیری ئه‌و بیرکردنه‌وه‌یه‌ ده‌کات که‌وا، ستالین، له‌ مانگ نه‌که‌وتۆته‌ خواره‌وه‌ و ستالین و ستالینزم ئه‌نجامێکی مه‌نتیقی ئه‌و سیستمه‌ ده‌سه‌ڵاتگه‌راییه‌ که‌ له‌ نێوان ساڵی 1918 و 1922دا دامه‌زێنرا. ئه‌وه‌شه‌ وانه‌ی تاقیکردنه‌وه‌ بریقه‌داره‌که‌ی به‌لشه‌فیزم؛ وانه‌یه‌که‌ ڕاستی بیروبۆچوونی ئازادیخوازه‌کان ده‌سەلمێنێت که‌ له‌ داهاتوودا له‌به‌ر ڕۆشنایی ڕووداوه‌ مێژووییه‌کاندا هه‌موو ڕه‌نجکێشان و خه‌باتگێڕان به‌ باشی له‌و وانه‌یه‌ تێده‌گه‌ن.

* سه‌رچاوه‌ –التحرریة من العقیدة الی الممارسة– ن. دانییال غرین ل132 تا ل135

** پیتەر ئەلکسێفیچ کرۆپۆتکین، Kropotkin شۆڕشگێڕ و ئازادیخوازی ڕووسی -1842-1921. بۆ یه‌که‌مجار ساڵی 1872 چوو بۆ سویسرا. کاتێك گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ڕووسیا گرتیان، هه‌ڵهات و چووه‌ ناوچه‌ی –الجورا–ی سویسری و له‌ جنێڤ له‌گه‌ڵ هه‌ندێك که‌سی تر ڕێکخراوه‌یه‌کی نهێنییان دروست کرد و ڕۆژنامه‌ی –الثائر–یان ده‌رکرد، تیایدا هزره‌کانی ئازادیخوازی پێشکەش دەکران، دوایی له‌‌ سویسرا ده‌ریانکرد و چووه‌ ناوچه‌ی –الساڤوا– Savoieی فه‌ره‌نسی و نیشته‌جێبوو، له‌ شاری –لیۆن-Lyonی فه‌ره‌نسی به‌ندکرا. دوای به‌ربوونی خۆی گه‌یانده‌ ئینگلته‌را و له‌وێ جێگیربوو و تا ساڵی 1917 گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ڕووسیا. نووسراوه‌کانی زیاتر باسی مه‌سه‌له‌ ئابوورییه‌کانە؛ ئازادیخوازی داهاتوو -L’anarchie future و بنه‌ما زانستییه‌کانی ئازادیخوازیles baes scintifiques de l’anarchie- هه‌روه‌ها ده‌رباره‌ی –کێڵگه‌کا، –کارگه‌کان و پیشه‌کارییه‌کان – Champs -Usines –et ateliers هه‌روه‌ها ده‌رباره‌ی ڕه‌وشت و یارمه‌تیکاریش نووسیویه‌تی. کرۆپۆتکین کاریگه‌ری زۆر بووه‌ له‌سه‌ر ئازادیخوازان، به‌ تایبه‌تی له‌ ئیسپانیا و یه‌کێتیی سۆڤیه‌ت، یاده‌وه‌رییه‌کانی خۆی ده‌رکردووه‌ به‌ ناوی –ده‌رباره‌ی ژیانێك-Autour d’une vie – و–ع–جورج سعد.

دیمانە - گفتوگۆ - دیالۆگ - وتووێژ

Hevpeyvînî grupî(Graswurzelrevolution) letek sekoy enarkîstanî kurdistan / 5

لێدوانێک بنووسە

beşi Pêncem

Be boçûnî ême emane hoyekanî nakammanewey bzûtnewey goranixwazî xellkî û kewtne jêr karayî ramyare deselatixwazekanin:

Yekem: wek pêştir basman kird, komellgey kurdistan, taîstaş le jêr karayî paşmawey cengekandaye û rollî serekî û yeklaygerewey mîlîşya û parte ramyarîyekan le serdemekanî cengzedeyîda, waykirduwe, ke bzûtnewey cemawerî kemtir bitwanêt rîzî xoy le parte ramyarîyekan begşitî û layene parlemantarîyekan cyabkatewe û rîzî serbexoy xoy bparêzît. Her leber ewe herdem zemîney xoşbawerrîy û paşkogerî bo hêze ramyarîyekan têda behêz mawetewe.

Duwem: ew beşey ke lejêr karayî soşyalîzmî deselatixwazanedaye, be heman şêwey layengranî opozsyonî rîformixwazî parlemanî, çawyan brrîwete hêzî derewey xoyan û çawerwanî goranî serewixwarn, wate nakokîyek le araste û şêwe karkirdî opozsyonî parlemanî û çepda nîye.

Sêyem: leber ew hoyaney pêştir, cemawer neytwanîwe be şêwaze kara û şorrşigêrrekanî xebatî rojane aşnabêt, emeş buwete hoy rêgrî le geştin be huşyarî serbexobûn (otonombûn) û awirrdanewe le xebatî abûrîy û mangirtnî giştî û hellxirrandinî komellge.

Çwarem: nebûnî huşyarîy çînayetî lemerr cyawazî berjewendî cemawer beramber hêze ramyarîyekan û deselatdaran, waykirduwe, ke xebatî abûrîy û komellayetî le astêkî zor lawazda bêt û emeş dîsanewe hokarî drustnebûn û peynebirdne be pêdawîstî rêkixrawe serbexo şorrşigêrre cemawerîy û pîşeyyekan. Her emeşe ke away kirduwe, mîrî û parte ramyarîyekan be çep û rastewe, bitwanin be asanî le drustkirdnî rêkixrawe zerd û paşkokanda lasayî rjêmî pêşû bkenewe û sûd le zemîne amade û becêmawekanî ew sûnete werbigrin.

Pêncem: katêk ke cemawerî narrazî bew meydane karayyaney xebat, wate meydanî abûrîy û komelayetî aşna nebêt û pêşîney nebêt û lay nebûbête sûnet, ewa tenya bwarêk ke narezayetîyekan têyda çeq debestin, bwarî ramyarîye û lewêşda parte opozsyonekanî naw parleman û derewey parman, xawenî kadîr û qsegeranî karamen û wek dîtman be kemtirîn mawe, twanîyan û detwanin, bzûtnewekan û narrezayetîyekan, belarrêda bern.

Cyawazî ême letek çep û rêkixrawe mîrîy û namîrîyekanî benaw cemawerî, lêreda derdekewêt, ke ême le brî xoşbawerrî be beşdarî parlemanî û çeqeçeqî destebjêrane û çawbrrîne desellat, wek amrazî gorankarî serewixwar le komellge û berêweberayetîda, pê leser xebatî abûrîy, rêkxistinî serbexo û xokrid, rêkxistinî nahîraşî (zincîre ya torrî asoyî) û piştbestû be bnema fîdratvekan, leberçawgirtnî rêkixrawe cemawerîye serbexokan zyatir le rêkxistinêkî dawakarîy, bellku leberçawgirtinyan wek fêrgey perwerdekirdnî mrovî komellgey azad û amrazî berrîweberayetî û cêbekirdnî karubarekanî komellgey enarkî (soşyalîstî azad). Herweha rêkxistin û pêkhênanî encumen û komune û herewezîye gerrekîy û gundîy û lokalêyekan û grêdaneweyan le fêdrasyon û konfêdrasyonekanda le pêş û paşî rûdawekanda, bepêçewaney akisyongerekan û sîtwatisyonçîyekan, ke tenya le hewllî qostenewe û zallbûn beser bzawutnewekandan, ême mangirtin û xopîşandanî ktupirr û desbeserdagirtnî nawendekanî kar û xwêndin û fermange û dezgekan le barudoxî guncaw û hellçûne giştîyekanda û rêkxistneweyan leser şêwazî kobûnewey giştî û berrêweberî herewezî û birryardanî azad, be şêwaz û ellternatîvî guncaw debînîn.

Cyawazîyekanî “lîstî goran” û bzûtnewe narrezayetîyekanî 2006 bem lawe, betaybet xopîşandanekanî fêbrîwerî û dwatirda :

Yekem: dawakarî seranî em lîste (lîstî gorran), wek kone endamanî parte deselatdarekan, sereta rîformî naw serkirdayetî partekanyan bû û paşan be naçarî û behoy derperandinyan, kewtne daxwazî rîformî naw rîzekanî partekanyan û dwatir le jêr karayî bzûtenewey xellkîda û bo kemrrengkirdnewey bzûtneweke, daxwazî nehêştinî gendellîyan berizkirdewe, ke emeş le dawakirdnî beşe tallanî zyatir, hîçî dîke nebû.

Dûhem: serkirdekanî em bzûtneweye ya beşêkî zoryan xoyan le yekêtî nîştamanîyewe hatûn, emanîş ta ew katey ke le ewan cyabûnetewe le gendelî û hebûnî nadadperwerî komellayetî û kuştukuştarda berpirsyarbûn û bigre xoşyan gendellbûn û hen.

Sêyem: em lîste ya layene parlemanîye, pêge û hêzî her le şarî slêmanî û şaroçke û dêhatekanî dewruberîdaye, kemêkîş le kerkûkda hen, le şarekanî weku hewlêr û dhok û şaroçkekanî dîkeda ke le jêr desellatî partîdan ya her nîn ya zor zor lawazn. Dyare emeş hoy serekî xoy heye, ke here serekyekeyan desellatî partîye, ke desellatêkî drrinde û xêllekîye rêgre le hebûnî hemû dengêk û rengêkî cyawaz, hawkat seranî ew lîstey ke benêwî ew bzûtnewe drustibûn, nawçegern.

Çwarem: em lîste serapay keysekey leser gendellî drust kirduwe û bo berrêweberayetî komellgey kurdî hîç elternatîvêkî cyaway nîye. Weku êweş dezanin, gendellî keys nîye û be gorrînî demuçawekan û destawdestkirdin be desellat, gendellî bnebirr nakrêt. Gendellî xesllet û taybetmendîyeke ke betewawî be şêwazî desellat (şêwey berrêweberayetî) û pêkhatey komellge ke leser bnaxey xawendarîyetî taybetî û şêwazî krêgirteyî berhemhênaneweye grêdrawetewe, ke her hemû emaneş le xizmetî sûd û qazanc û kellekekirdnî pare û sermayedarîdan.

Bedillnyayyewe dellêyn ke em opozsyone parlemanîyey ke benawî bzûtnewe narrazîyekewe qse dekat û xoy nîşandedat, karayî leser barudoxe ramyaryeke debêt, bellam eme watay ewe nîye, ke karayî serekî le ser komellgeke û bar û jyanî takî naw komellgekewe debêt.

Pêncem: le rûy abûrî û planî rêkxistinî jêrxanî abûrîyewe, le beramber plan û prosêsî partîykirdnî kerte giştîyekan, tenya daway beşî zyatir deken û hîç plan û ellternatîvêkyan dij bew rewte nîye, eweş leberewey ke ewanîş wek parte deselatdarekan pallpiştî prosêsî taybetkirdnewey kerte giştîyekanin, ke hênanedî xallî serekî pyadekirdnî plane abûrîyekanî nîolîbralîzme le nawçekeda. Be aşkra le rageyandinî ew lîsteda û lêdwanekanî serdemî dengdanekanda derdekewêt, ke lomey kem beşî kompanîyekeyan “kompanyay wşe”ye, leçaw çepawll û beşetalanî kompanîyekanî “nokan – hî yekêtî” û “korrek – hî partî” û zorêkî dîke.

Şeşem: le rûy ramyarîyewe, hîç larîyekanyan le wabesteyî herêmî kurdistan û ‘îraq çi wek wllat û çi wek berêweberayetî bo emerîka û brîtanya û hawpeymanyan nîye û bellku zyatrîş pê leser xatercemî dagîrgeran dadegirnewe, hîç rexne û gleyyekyan le plane abûrîy û serbazîy û ramyarîy nîolîbralekan le nawçekeda nîye.

Hewtem: le rûy sîstemî berêweberayetî û kargêrrîyewe, zyatir pê leser sîstemî parlemanî û dêmokratî nwênerayetî û mîrayetî teknokratekan dadegrin û teknokratixwazîyan, dekrêt be tenya cyawazîyan letek parte desellatdarekan dabnirêt.

Heştem: le rûy perwerde û fêrkirdnewe, le baştirîn barda eweyan dewêt, ke emrroke le ewrupa heye û ewey ke kewtuwete ber narrezayetî xwêndakaran û komellge. Ewan nek xwazyarî sîstemî azadîxuzaney perwerde û xwêndin nîn, bellku herdem destxoşî û xoşbînî xoyan bo pareyîkirdnî xwêndin derdebrrin.

Nohem: le bwarî bîmey dermanî û xizmetguzarî giştî û bujanewey kertî kuştukallîyyewe, hîç larîyekanyan le planekanî nîolîbirlekan le ‘îraqda nîye û zor ştî dîkeş..

Eger em lîste û hawpeymanekanî zor dillsozane be bellên û pagendekanyan rawestin, herçende taîsta her pêçewanekeman dîtuwe, deşêt gorrankarî rwalletî rubdat, gendellî yasayî bkat, le hendêk şwênda xellkî karame le paye û plekanda da bnêt, destidrêjî partekan le dewllet, wate tedexulkirdinyan, kurt bkatewe, corêk le azadî lîbrallyane hebêt û drust bkat. Wate lewperrî barda renge nzîk bêtewe lewey ke lem komellge “svîlyaney” ewrupada, debînrêt. Bellam krokî pirseke bnaxeyyekanî weku nadadperwerî komellayetî û dabeşbûnî komellge beser dara û nedarî zor dyar û hejarî û dewllemendî le radebeder, hebûnî bîrokrasî û berterîdan be beşêk ke le serewey komellgewen, kirdnewey lewe zyatrî dergey kurdistan bo bexêrhatinkirdnî bazarrî azad û wêrankirdnî jînge û gelêkî dîke, weku witman eme krokî komellge û fermanrewayanî ayinde debêt, lekatî serkewtinî lîstî nawbrada.

Sebaret bew gorrankaryaney ke le beşekanî dîkey xorhellatî nawerrastda rûyandawe; gerçî ême hawpiştîman lê kirdûn û peyamî destxoşîman bo xellkî ew wllatane narduwe û berdewam denêrîn, bellam ême pêmanwaye ke tenha serxanî komellgeke gorrawe û degorrît, ewaneşî ke deselat degirnedest, le fermanrrewayanî ya rjêmekanî pêşûtir baştir nabin, betaybet le dahatûda xizmetî manewey em sîsteme, ke sîstemî sermayedarîye, baştir deken.

Ême lem bareyewe detwanîn zor bidwêyn be hejmarîş qse bkeyn, bellam ne pirsyarekey êwe eweye û ne lêreşda karêkî wa bwarî têruteselî debêt.

Perawêz:

* deqî îngilîzî hevpeyvîneke bo bllawkrawey ( zine ) amade krawe û hawkat le mangnamey enarko- pasîfîstekanî allman( German anarcho-pacifist action group )

( – Graswurzelrevolution http://wwiw.graswurzel.net)da ke be zmanî allmanî derdeçêt, herwa le bllawkrawey (Imminent Rebellion, an anarchist journal from here in Aotearoa/New Zealand http://wwiw.rebelpress.org.niz/publicationis/imminent-rebellion-11), le pêge înternêtîyekanî (http://libcom.org) û (http://anarkismo.net) û (http://wwiw.ainfos.ca) û pertûkî (Von Jakarta bis Johannesburg) bllaw dekrêtewe, leser xwast û rezamendî xatû brîgît êmeş le sekoy enarkîstanî kurdistanda deqe kurdîyekey bllawî dekeynewe.

** xatû brîgît lebarey geştekeyewe bo kurdistan dellêt “leber dû ho hezm dekrid biçme kurdistan, yekem xebatî kurdî zor sernicî radekêşam û demuyist rastewxo lebareyewe zanyarîm hebêt û rêgey rastexo bo hawpiştîm boy bdozmewe. Em gringîye le zor lawe hatuwe. Min hemîşe xebatî xorhellatî nawerast û xoraway asya belamewe gring buwe û hewllim dawe kurdî fêr bbim û hawkat le barey felestînewe zanyarî bedest bhênim û bem core bo maweyekî zor le xeyallî eweda bûm û demuyist brrom. Herweha leberewey le destey hawpiştî koçeranda beşdarm û le nzîkewe çawm be xellkî kurd dekewêt û lem rêyewe demzanî ke herêmî kurdistan le rûy ramyarî koçberîyewe rexney zorî lesere.

Hoy duwem eweye, ke min zor peygîrane gringî be parastinî jînge û mafî ajellan dedem, katêk ke ew helem bo rexsa le nzîkewe agadarî sruştî ‘îraq bim, zor peygîr bûm leser ewey zanyarî zyatir wergrim lemer xebatî jîngeparêzî le astî nacîhanî kîşwerîy bakûrîy. Herweha demewêt bllêm berrastî ezmûnêkî berçaw roşinger bû bo min, bbînim ke rêkixrawe namîrîyekan (NGOs) le nawerra çon kar deken- detwanrêt butrêt wek ezmûnêk mamelley letekda dekem, leberewey ke min le zor ruwewe rexnem le yarmetî pîşesazî(NGO) heye.

Herweha hîwadarbûm ke le maweda ke le kurdistanî ‘îraqda beserî debem, baştir bitwanim le xerabkarîyekanî ceng le ‘îraqda û paşkarayyekanî ke le baskirdin nayên, têbgem û ustralya wllatêk ke têyda gewrebûm û yarmetîyekî gewrey be dewllete yekgirtuwekanî emerîka le cengda kirduwe, leberewe erkî serşanme bew radey ke detwanim le barey zyan û wêrangerî ew wllate be hoy beşdarî wlatekemewe beserî hatuwe, bo kesanî dîke bgêrrmewe.

*** em hevpeyvîne le seretay mangî eprrîllda encam drawe û barudoxî nawçeke û wllatî surye goranî beserda hatuwe.

دیمانە - گفتوگۆ - دیالۆگ - وتووێژ

Hevpeyvînî grupî(Graswurzelrevolution) letek sekoy enarkîstanî kurdistan / 5

لێدوانێک بنووسە

beşi Pêncem

Be boçûnî ême emane hoyekanî nakammanewey bzûtnewey goranixwazî xellkî û kewtne jêr karayî ramyare deselatixwazekanin:

Yekem: wek pêştir basman kird, komellgey kurdistan, taîstaş le jêr karayî paşmawey cengekandaye û rollî serekî û yeklaygerewey mîlîşya û parte ramyarîyekan le serdemekanî cengzedeyîda, waykirduwe, ke bzûtnewey cemawerî kemtir bitwanêt rîzî xoy le parte ramyarîyekan begşitî û layene parlemantarîyekan cyabkatewe û rîzî serbexoy xoy bparêzît. Her leber ewe herdem zemîney xoşbawerrîy û paşkogerî bo hêze ramyarîyekan têda behêz mawetewe.

Duwem: ew beşey ke lejêr karayî soşyalîzmî deselatixwazanedaye, be heman şêwey layengranî opozsyonî rîformixwazî parlemanî, çawyan brrîwete hêzî derewey xoyan û çawerwanî goranî serewixwarn, wate nakokîyek le araste û şêwe karkirdî opozsyonî parlemanî û çepda nîye.

Sêyem: leber ew hoyaney pêştir, cemawer neytwanîwe be şêwaze kara û şorrşigêrrekanî xebatî rojane aşnabêt, emeş buwete hoy rêgrî le geştin be huşyarî serbexobûn (otonombûn) û awirrdanewe le xebatî abûrîy û mangirtnî giştî û hellxirrandinî komellge.

Çwarem: nebûnî huşyarîy çînayetî lemerr cyawazî berjewendî cemawer beramber hêze ramyarîyekan û deselatdaran, waykirduwe, ke xebatî abûrîy û komellayetî le astêkî zor lawazda bêt û emeş dîsanewe hokarî drustnebûn û peynebirdne be pêdawîstî rêkixrawe serbexo şorrşigêrre cemawerîy û pîşeyyekan. Her emeşe ke away kirduwe, mîrî û parte ramyarîyekan be çep û rastewe, bitwanin be asanî le drustkirdnî rêkixrawe zerd û paşkokanda lasayî rjêmî pêşû bkenewe û sûd le zemîne amade û becêmawekanî ew sûnete werbigrin.

Pêncem: katêk ke cemawerî narrazî bew meydane karayyaney xebat, wate meydanî abûrîy û komelayetî aşna nebêt û pêşîney nebêt û lay nebûbête sûnet, ewa tenya bwarêk ke narezayetîyekan têyda çeq debestin, bwarî ramyarîye û lewêşda parte opozsyonekanî naw parleman û derewey parman, xawenî kadîr û qsegeranî karamen û wek dîtman be kemtirîn mawe, twanîyan û detwanin, bzûtnewekan û narrezayetîyekan, belarrêda bern.

Cyawazî ême letek çep û rêkixrawe mîrîy û namîrîyekanî benaw cemawerî, lêreda derdekewêt, ke ême le brî xoşbawerrî be beşdarî parlemanî û çeqeçeqî destebjêrane û çawbrrîne desellat, wek amrazî gorankarî serewixwar le komellge û berêweberayetîda, pê leser xebatî abûrîy, rêkxistinî serbexo û xokrid, rêkxistinî nahîraşî (zincîre ya torrî asoyî) û piştbestû be bnema fîdratvekan, leberçawgirtnî rêkixrawe cemawerîye serbexokan zyatir le rêkxistinêkî dawakarîy, bellku leberçawgirtinyan wek fêrgey perwerdekirdnî mrovî komellgey azad û amrazî berrîweberayetî û cêbekirdnî karubarekanî komellgey enarkî (soşyalîstî azad). Herweha rêkxistin û pêkhênanî encumen û komune û herewezîye gerrekîy û gundîy û lokalêyekan û grêdaneweyan le fêdrasyon û konfêdrasyonekanda le pêş û paşî rûdawekanda, bepêçewaney akisyongerekan û sîtwatisyonçîyekan, ke tenya le hewllî qostenewe û zallbûn beser bzawutnewekandan, ême mangirtin û xopîşandanî ktupirr û desbeserdagirtnî nawendekanî kar û xwêndin û fermange û dezgekan le barudoxî guncaw û hellçûne giştîyekanda û rêkxistneweyan leser şêwazî kobûnewey giştî û berrêweberî herewezî û birryardanî azad, be şêwaz û ellternatîvî guncaw debînîn.

Cyawazîyekanî “lîstî goran” û bzûtnewe narrezayetîyekanî 2006 bem lawe, betaybet xopîşandanekanî fêbrîwerî û dwatirda :

Yekem: dawakarî seranî em lîste (lîstî gorran), wek kone endamanî parte deselatdarekan, sereta rîformî naw serkirdayetî partekanyan bû û paşan be naçarî û behoy derperandinyan, kewtne daxwazî rîformî naw rîzekanî partekanyan û dwatir le jêr karayî bzûtenewey xellkîda û bo kemrrengkirdnewey bzûtneweke, daxwazî nehêştinî gendellîyan berizkirdewe, ke emeş le dawakirdnî beşe tallanî zyatir, hîçî dîke nebû.

Dûhem: serkirdekanî em bzûtneweye ya beşêkî zoryan xoyan le yekêtî nîştamanîyewe hatûn, emanîş ta ew katey ke le ewan cyabûnetewe le gendelî û hebûnî nadadperwerî komellayetî û kuştukuştarda berpirsyarbûn û bigre xoşyan gendellbûn û hen.

Sêyem: em lîste ya layene parlemanîye, pêge û hêzî her le şarî slêmanî û şaroçke û dêhatekanî dewruberîdaye, kemêkîş le kerkûkda hen, le şarekanî weku hewlêr û dhok û şaroçkekanî dîkeda ke le jêr desellatî partîdan ya her nîn ya zor zor lawazn. Dyare emeş hoy serekî xoy heye, ke here serekyekeyan desellatî partîye, ke desellatêkî drrinde û xêllekîye rêgre le hebûnî hemû dengêk û rengêkî cyawaz, hawkat seranî ew lîstey ke benêwî ew bzûtnewe drustibûn, nawçegern.

Çwarem: em lîste serapay keysekey leser gendellî drust kirduwe û bo berrêweberayetî komellgey kurdî hîç elternatîvêkî cyaway nîye. Weku êweş dezanin, gendellî keys nîye û be gorrînî demuçawekan û destawdestkirdin be desellat, gendellî bnebirr nakrêt. Gendellî xesllet û taybetmendîyeke ke betewawî be şêwazî desellat (şêwey berrêweberayetî) û pêkhatey komellge ke leser bnaxey xawendarîyetî taybetî û şêwazî krêgirteyî berhemhênaneweye grêdrawetewe, ke her hemû emaneş le xizmetî sûd û qazanc û kellekekirdnî pare û sermayedarîdan.

Bedillnyayyewe dellêyn ke em opozsyone parlemanîyey ke benawî bzûtnewe narrazîyekewe qse dekat û xoy nîşandedat, karayî leser barudoxe ramyaryeke debêt, bellam eme watay ewe nîye, ke karayî serekî le ser komellgeke û bar û jyanî takî naw komellgekewe debêt.

Pêncem: le rûy abûrî û planî rêkxistinî jêrxanî abûrîyewe, le beramber plan û prosêsî partîykirdnî kerte giştîyekan, tenya daway beşî zyatir deken û hîç plan û ellternatîvêkyan dij bew rewte nîye, eweş leberewey ke ewanîş wek parte deselatdarekan pallpiştî prosêsî taybetkirdnewey kerte giştîyekanin, ke hênanedî xallî serekî pyadekirdnî plane abûrîyekanî nîolîbralîzme le nawçekeda. Be aşkra le rageyandinî ew lîsteda û lêdwanekanî serdemî dengdanekanda derdekewêt, ke lomey kem beşî kompanîyekeyan “kompanyay wşe”ye, leçaw çepawll û beşetalanî kompanîyekanî “nokan – hî yekêtî” û “korrek – hî partî” û zorêkî dîke.

Şeşem: le rûy ramyarîyewe, hîç larîyekanyan le wabesteyî herêmî kurdistan û ‘îraq çi wek wllat û çi wek berêweberayetî bo emerîka û brîtanya û hawpeymanyan nîye û bellku zyatrîş pê leser xatercemî dagîrgeran dadegirnewe, hîç rexne û gleyyekyan le plane abûrîy û serbazîy û ramyarîy nîolîbralekan le nawçekeda nîye.

Hewtem: le rûy sîstemî berêweberayetî û kargêrrîyewe, zyatir pê leser sîstemî parlemanî û dêmokratî nwênerayetî û mîrayetî teknokratekan dadegrin û teknokratixwazîyan, dekrêt be tenya cyawazîyan letek parte desellatdarekan dabnirêt.

Heştem: le rûy perwerde û fêrkirdnewe, le baştirîn barda eweyan dewêt, ke emrroke le ewrupa heye û ewey ke kewtuwete ber narrezayetî xwêndakaran û komellge. Ewan nek xwazyarî sîstemî azadîxuzaney perwerde û xwêndin nîn, bellku herdem destxoşî û xoşbînî xoyan bo pareyîkirdnî xwêndin derdebrrin.

Nohem: le bwarî bîmey dermanî û xizmetguzarî giştî û bujanewey kertî kuştukallîyyewe, hîç larîyekanyan le planekanî nîolîbirlekan le ‘îraqda nîye û zor ştî dîkeş..

Eger em lîste û hawpeymanekanî zor dillsozane be bellên û pagendekanyan rawestin, herçende taîsta her pêçewanekeman dîtuwe, deşêt gorrankarî rwalletî rubdat, gendellî yasayî bkat, le hendêk şwênda xellkî karame le paye û plekanda da bnêt, destidrêjî partekan le dewllet, wate tedexulkirdinyan, kurt bkatewe, corêk le azadî lîbrallyane hebêt û drust bkat. Wate lewperrî barda renge nzîk bêtewe lewey ke lem komellge “svîlyaney” ewrupada, debînrêt. Bellam krokî pirseke bnaxeyyekanî weku nadadperwerî komellayetî û dabeşbûnî komellge beser dara û nedarî zor dyar û hejarî û dewllemendî le radebeder, hebûnî bîrokrasî û berterîdan be beşêk ke le serewey komellgewen, kirdnewey lewe zyatrî dergey kurdistan bo bexêrhatinkirdnî bazarrî azad û wêrankirdnî jînge û gelêkî dîke, weku witman eme krokî komellge û fermanrewayanî ayinde debêt, lekatî serkewtinî lîstî nawbrada.

Sebaret bew gorrankaryaney ke le beşekanî dîkey xorhellatî nawerrastda rûyandawe; gerçî ême hawpiştîman lê kirdûn û peyamî destxoşîman bo xellkî ew wllatane narduwe û berdewam denêrîn, bellam ême pêmanwaye ke tenha serxanî komellgeke gorrawe û degorrît, ewaneşî ke deselat degirnedest, le fermanrrewayanî ya rjêmekanî pêşûtir baştir nabin, betaybet le dahatûda xizmetî manewey em sîsteme, ke sîstemî sermayedarîye, baştir deken.

Ême lem bareyewe detwanîn zor bidwêyn be hejmarîş qse bkeyn, bellam ne pirsyarekey êwe eweye û ne lêreşda karêkî wa bwarî têruteselî debêt.

Perawêz:

* deqî îngilîzî hevpeyvîneke bo bllawkrawey ( zine ) amade krawe û hawkat le mangnamey enarko- pasîfîstekanî allman( German anarcho-pacifist action group )

( – Graswurzelrevolution http://wwiw.graswurzel.net)da ke be zmanî allmanî derdeçêt, herwa le bllawkrawey (Imminent Rebellion, an anarchist journal from here in Aotearoa/New Zealand http://wwiw.rebelpress.org.niz/publicationis/imminent-rebellion-11), le pêge înternêtîyekanî (http://libcom.org) û (http://anarkismo.net) û (http://wwiw.ainfos.ca) û pertûkî (Von Jakarta bis Johannesburg) bllaw dekrêtewe, leser xwast û rezamendî xatû brîgît êmeş le sekoy enarkîstanî kurdistanda deqe kurdîyekey bllawî dekeynewe.

** xatû brîgît lebarey geştekeyewe bo kurdistan dellêt “leber dû ho hezm dekrid biçme kurdistan, yekem xebatî kurdî zor sernicî radekêşam û demuyist rastewxo lebareyewe zanyarîm hebêt û rêgey rastexo bo hawpiştîm boy bdozmewe. Em gringîye le zor lawe hatuwe. Min hemîşe xebatî xorhellatî nawerast û xoraway asya belamewe gring buwe û hewllim dawe kurdî fêr bbim û hawkat le barey felestînewe zanyarî bedest bhênim û bem core bo maweyekî zor le xeyallî eweda bûm û demuyist brrom. Herweha leberewey le destey hawpiştî koçeranda beşdarm û le nzîkewe çawm be xellkî kurd dekewêt û lem rêyewe demzanî ke herêmî kurdistan le rûy ramyarî koçberîyewe rexney zorî lesere.

Hoy duwem eweye, ke min zor peygîrane gringî be parastinî jînge û mafî ajellan dedem, katêk ke ew helem bo rexsa le nzîkewe agadarî sruştî ‘îraq bim, zor peygîr bûm leser ewey zanyarî zyatir wergrim lemer xebatî jîngeparêzî le astî nacîhanî kîşwerîy bakûrîy. Herweha demewêt bllêm berrastî ezmûnêkî berçaw roşinger bû bo min, bbînim ke rêkixrawe namîrîyekan (NGOs) le nawerra çon kar deken- detwanrêt butrêt wek ezmûnêk mamelley letekda dekem, leberewey ke min le zor ruwewe rexnem le yarmetî pîşesazî(NGO) heye.

Herweha hîwadarbûm ke le maweda ke le kurdistanî ‘îraqda beserî debem, baştir bitwanim le xerabkarîyekanî ceng le ‘îraqda û paşkarayyekanî ke le baskirdin nayên, têbgem û ustralya wllatêk ke têyda gewrebûm û yarmetîyekî gewrey be dewllete yekgirtuwekanî emerîka le cengda kirduwe, leberewe erkî serşanme bew radey ke detwanim le barey zyan û wêrangerî ew wllate be hoy beşdarî wlatekemewe beserî hatuwe, bo kesanî dîke bgêrrmewe.

*** em hevpeyvîne le seretay mangî eprrîllda encam drawe û barudoxî nawçeke û wllatî surye goranî beserda hatuwe.

دیمانە - گفتوگۆ - دیالۆگ - وتووێژ

هەڤپەیڤینی گروپی(Graswurzelrevolution) لەتەك سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستان / 5

لێدوانێک بنووسە

بەشی پێنجەم

بە بۆچوونی ئێمە ئەمانە هۆیەکانی ناکاممانەوەی بزووتنەوەی گۆرانخوازی خەڵکی و کەوتنە ژێر کارایی ڕامیارە دەسەلاتخوازەکانن:

یه‌كه‌م: وەك پێشتر باسمان کرد، کۆمەڵگەی کوردستان، تائیستاش لە ژێر کارایی پاشماوەی جەنگەکاندایە و ڕۆڵی سەرەکی و یەکلایگەرەوەی میلیشیا و پارتە ڕامیارییەکان لە سەردەمەکانی جەنگزەدەییدا، وایکردووە، کە بزووتنەوەی جەماوەری کەمتر بتوانێت ڕیزی خۆی لە پارتە ڕامیارییەکان بەگشتی و لایەنە پارلەمانتارییەکان جیابکاتەوە و ڕیزی سەربەخۆی خۆی بپارێزیت. هەر لەبەر ئەوە هەردەم زەمینەی خۆشباوەڕیی و پاشکۆگەری بۆ هێزە ڕامیارییەکان تێدا بەهێز ماوەتەوە.

دووەم: ئەو بەشەی کە لەژێر کارایی سۆشیالیزمی دەسەلاتخوازانەدایە، بە هەمان شێوەی لایەنگرانی ئۆپۆزسیۆنی ڕیفۆرمخوازی پارلەمانی، چاویان بڕیوەتە هێزی دەرەوەی خۆیان و چاوەروانی گۆرانی سەرەوخوارن، واتە ناکۆکییەك لە ئاراستە و شێوە کارکردی ئۆپۆزسیۆنی پارلەمانی و چەپدا نییە.

سێیەم: لەبەر ئەو هۆیانەی پێشتر، جەماوەر نەیتوانیوە بە شێوازە کارا و شۆڕشگێڕەکانی خەباتی ڕۆژانە ئاشنابێت، ئەمەش بووەتە هۆی ڕێگری لە گەشتن بە هوشیاری سەربەخۆبوون (ئۆتۆنۆمبوون) و ئاوڕدانەوە لە خەباتی ئابووریی و مانگرتنی گشتی و هەڵخڕاندنی کۆمەڵگە.

چوارەم: نەبوونی هوشیاریی چینایەتی لەمەڕ جیاوازی بەرژەوەندی جەماوەر بەرامبەر هێزە ڕامیارییەکان و دەسەلاتداران، وایکردووە، کە خەباتی ئابووریی و کۆمەڵایەتی لە ئاستێکی زۆر لاوازدا بێت و ئەمەش دیسانەوە هۆکاری دروستنەبوون و پەینەبردنە بە پێداویستی ڕێکخراوە سەربەخۆ شۆڕشگێڕە جەماوەریی و پیشەییەکان. هەر ئەمەشە کە ئاوای کردووە، میری و پارتە ڕامیارییەکان بە چەپ و ڕاستەوە، بتوانن بە ئاسانی لە دروستکردنی ڕێکخراوە زەرد و پاشکۆکاندا لاسایی ڕژێمی پێشوو بکەنەوە و سوود لە زەمینە ئامادە و بەجێماوەکانی ئەو سوونەتە وەربگرن.

پێنجەم: کاتێك کە جەماوەری ناڕازی بەو مەیدانە کاراییانەی خەبات، واتە مەیدانی ئابووریی و کۆمەلایەتی ئاشنا نەبێت و پێشینەی نەبێت و لای نەبووبێتە سوونەت، ئەوا تەنیا بوارێك کە نارەزایەتییەکان تێیدا چەق دەبەستن، بواری ڕامیارییە و لەوێشدا پارتە ئۆپۆزسیۆنەکانی ناو پارلەمان و دەرەوەی پارمان، خاوەنی کادیر و قسەگەرانی کارامەن و وەك دیتمان بە کەمترین ماوە، توانییان و دەتوانن، بزووتنەوەکان و ناڕەزایەتییەکان، بەلاڕێدا بەرن.

جیاوازی ئێمە لەتەك چەپ و ڕێکخراوە میریی و نامیرییەکانی بەناو جەماوەری، لێرەدا دەردەکەوێت، کە ئێمە لە بری خۆشباوەڕی بە بەشداری پارلەمانی و چەقەچەقی دەستەبژێرانە و چاوبڕینە دەسەڵات، وەك ئامرازی گۆرانکاری سەرەوخوار لە کۆمەڵگە و بەرێوەبەرایەتیدا، پێ لەسەر خەباتی ئابووریی، ڕێکخستنی سەربەخۆ و خۆکرد، ڕێکخستنی ناهیراشی (زنجیرە یا تۆڕی ئاسۆیی) و پشتبەستوو بە بنەما فیدراتڤەکان، لەبەرچاوگرتنی ڕێکخراوە جەماوەرییە سەربەخۆکان زیاتر لە ڕێکخستنێکی داواکاریی، بەڵکو لەبەرچاوگرتنیان وەك فێرگەی پەروەردەکردنی مرۆڤی کۆمەڵگەی ئازاد و ئامرازی بەڕیوەبەرایەتی و جێبەکردنی کاروبارەکانی کۆمەڵگەی ئەنارکی (سۆشیالیستی ئازاد). هەروەها ڕێکخستن و پێکهێنانی ئەنجومەن و کۆمونە و هەرەوەزییە گەڕەکیی و گوندیی و لۆکالێیەکان و گرێدانەوەیان لە فێدراسیۆن و کۆنفێدراسیۆنەکاندا لە پێش و پاشی ڕووداوەکاندا، بەپێچەوانەی ئاکسیۆنگەرەکان و سیتواتسیۆنچییەکان، کە تەنیا لە هەوڵی قۆستەنەوە و زاڵبوون بەسەر بزاووتنەوەکاندان، ئێمە مانگرتن و خۆپیشاندانی کتوپڕ و دەسبەسەرداگرتنی ناوەندەکانی کار و خوێندن و فەرمانگە و دەزگەکان لە بارودۆخی گونجاو و هەڵچوونە گشتییەکاندا و ڕێکخستنەوەیان لەسەر شێوازی کۆبوونەوەی گشتی و بەڕێوەبەری هەرەوەزی و بڕیاردانی ئازاد، بە شێواز و ئەڵتەرناتیڤی گونجاو دەبینین.

جیاوازییەکانی “لیستی گۆران” و بزووتنەوە ناڕەزایەتییەکانی 2006 بەم لاوە، بەتایبەت خۆپیشاندانەکانی فێبریوەری و دواتردا :

یەکەم: داواکاری سەرانی ئەم لیستە (لیستی گۆڕان)، وەك کۆنە ئەندامانی پارتە دەسەلاتدارەکان، سەرەتا ڕیفۆرمی ناو سەرکردایەتی پارتەکانیان بوو و پاشان بە ناچاری و بەهۆی دەرپەراندنیان، کەوتنە داخوازی ڕیفۆرمی ناو ڕیزەکانی پارتەکانیان و دواتر لە ژێر کارایی بزووتەنەوەی خەڵکیدا و بۆ کەمڕەنگکردنەوەی بزووتنەوەکە، داخوازی نەهێشتنی گەندەڵییان بەرزکردەوە، کە ئەمەش لە داواکردنی بەشە تاڵانی زیاتر، هیچی دیکە نەبوو.

دووهەم: سه‌ركرده‌كانی ئه‌م بزووتنەوەیه‌ یا به‌شێكی زۆریان خۆیان له‌ یه‌كێتی نیشتامانییه‌وە هاتوون، ئه‌مانیش تا ئه‌و‌ كاته‌ی كه‌ له‌ ئەوان جیابوونه‌ته‌وه‌ له گه‌نده‌لی و هه‌بوونی نادادپەروەری کۆمەڵایەتی و کوشتوکوشتاردا به‌رپرسیاربوون و بگره‌ خۆشیان گه‌نده‌ڵبوون و هەن.

سێیەم: ئه‌م لیستە یا لایەنە پارلەمانییە، پێگه‌ و هێزی هه‌ر له‌ شاری سلێمانی و شارۆچكه‌ و‌ دێهاته‌كانی دەوروبەریدایە، كه‌مێكیش له‌ كه‌ركووكدا هه‌ن، له‌ شاره‌كانی وه‌كو هه‌ولێر و دهۆك و شارۆچكه‌كانی دیکەدا كه‌ له‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی پارتیدان یا هه‌ر نین یا زۆر زۆر لاوازن. دیاره‌ ئه‌مه‌ش هۆی سه‌ره‌كی خۆی هه‌یه‌، كه‌ هه‌ره‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌یان ده‌سه‌ڵاتی پارتییه‌، كه‌ ده‌سه‌ڵاتێكی دڕنده‌ و خێڵه‌كییه ڕێگره‌ له‌ هه‌بوونی هه‌موو ده‌نگێك و ڕه‌نگێكی جیاواز‌، هاوکات سەرانی ئەو لیستەی کە بەنێوی ئەو بزووتنەوە دروستبوون، ناوچەگەرن.

چوارەم: ئه‌م لیستە سەراپای كه‌یسه‌كه‌ی له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵی دروست کردووە و بۆ به‌ڕێوه‌بەرایەتی کۆمەڵگەی كوردی هیچ ئەلتەرناتیڤێکی جیاوای نییه‌. وه‌كو ئێوه‌ش ده‌زانن، گه‌نده‌ڵی كه‌یس نییه‌ و به‌ گۆڕینی ده‌موچاوه‌كان و ده‌ستاوده‌ستكردن به‌ ده‌سه‌ڵات، گه‌نده‌ڵی بنه‌بڕ ناكرێت. گه‌نده‌ڵی خه‌سڵه‌ت و تایبه‌تمه‌ندییه‌كه‌ كه‌ به‌ته‌واوی ‌به‌ شێوازی ده‌سه‌ڵات (شێوەی بەڕێوەبەرایەتی) و پێکهاتەی کۆمەڵگە كه‌ له‌سه‌ر بناخه‌ی خاوەندارییەتی تایبه‌تی و شێوازی کرێگرتەیی به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌یه‌ گرێدراوه‌ته‌وه‌، كه‌ هه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌ش له‌ خزمه‌تی سوود و قازانج و كه‌ڵه‌كه‌كردنی پاره‌ و سه‌رمایه‌داریدان.

به‌دڵنیاییه‌وه‌ ده‌ڵێین كه ئه‌م ئۆپۆزسیۆنە پارلەمانییەی کە بەناوی بزووتنەوە ناڕازییەکەوە قسە دەکات و خۆی نیشاندەدات، كارایی له‌سه‌ر بارودۆخه‌ ڕامیاریه‌كه‌ ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌مه‌ واتای ئه‌وه‌ نییه‌، كه‌ كارایی سه‌ره‌كی له‌ سه‌ر کۆمەڵگەكه‌ و بار و ژیانی تاكی ناو کۆمەڵگەكه‌وه‌ ده‌بێت.

پێنجەم: لە ڕووی ئابووری و پلانی ڕێکخستنی ژێرخانی ئابوورییەوە، لە بەرامبەر پلان و پرۆسێسی پارتییکردنی کەرتە گشتییەکان، تەنیا داوای بەشی زیاتر دەکەن و هیچ پلان و ئەڵتەرناتیڤێکیان دژ بەو ڕەوتە نییە، ئەوەش لەبەرئەوەی کە ئەوانیش وەك پارتە دەسەلاتدارەکان پاڵپشتی پرۆسێسی تایبەتکردنەوەی کەرتە گشتییەکانن، کە هێنانەدی خاڵی سەرەکی پیادەکردنی پلانە ئابوورییەکانی نیئۆلیبرالیزمە لە ناوچەکەدا. بە ئاشکرا لە راگەیاندنی ئەو لیستەدا و لێدوانەکانی سەردەمی دەنگدانەکاندا دەردەکەوێت، کە لۆمەی کەم بەشی کۆمپانییەکەیان “کۆمپانیای وشە”یە، لەچاو چەپاوڵ و بەشەتالانی کۆمپانییەکانی “نۆکان – هی یەکێتی” و “کۆڕەك – هی پارتی” و زۆرێکی دیکە.

شەشەم: لە ڕووی ڕامیارییەوە، هیچ لارییەکانیان لە وابەستەیی هەرێمی کوردستان و عیراق چ وەك وڵات و چ وەك بەرێوەبەرایەتی بۆ ئەمەریکا و بریتانیا و هاوپەیمانیان نییە و بەڵکو زیاتریش پێ لەسەر خاتەرجەمی داگیرگەران دادەگرنەوە، هیچ ڕەخنە و گلەییەکیان لە پلانە ئابووریی و سەربازیی و ڕامیاریی نیئۆلیبرالەکان لە ناوچەکەدا نییە.

حەوتەم: لە ڕووی سیستەمی بەرێوەبەرایەتی و کارگێڕییەوە، زیاتر پێ لەسەر سیستەمی پارلەمانی و دێمۆکراتی نوێنەرایەتی و میرایەتی تەکنۆکراتەکان دادەگرن و تەکنۆکراتخوازییان، دەکرێت بە تەنیا جیاوازییان لەتەك پارتە دەسەڵاتدارەکان دابنرێت.

هەشتەم: لە ڕووی پەروەردە و فێرکردنەوە، لە باشترین باردا ئەوەیان دەوێت، کە ئەمڕۆکە لە ئەوروپا هەیە و ئەوەی کە کەوتووەتە بەر ناڕەزایەتی خوێنداکاران و کۆمەڵگە. ئەوان نەك خوازیاری سیستەمی ئازادیخوزانەی پەروەردە و خوێندن نین، بەڵکو هەردەم دەستخۆشی و خۆشبینی خۆیان بۆ پارەییکردنی خوێندن دەردەبڕن.

نۆهەم: لە بواری بیمەی دەرمانی و خزمەتگوزاری گشتی و بوژانەوەی کەرتی کوشتوکاڵیییەوە، هیچ لارییەکانیان لە پلانەکانی نیئۆلیبرلەکان لە عیراقدا نییە و زۆر شتی دیکەش..

ئەگەر ئەم لیستە و هاوپەیمانەکانی زۆر دڵسۆزانە بە بەڵێن و پاگەندەکانیان ڕاوەستن، هەرچەندە تائیستا هەر پێچەوانەکەمان دیتووە، ده‌شێت گۆڕانكاری ڕواڵەتی ڕوبدات، گه‌نده‌ڵی ‌یاسایی بكات، له‌ هه‌ندێك شوێندا خه‌ڵكی كارامه‌ له‌ پایه‌ و پله‌كاندا دا بنێت، ده‌ستدرێژی پارته‌كان له‌ ده‌وڵه‌ت، واته‌ ته‌ده‌خولكردنیان، كورت بكاته‌وه‌، جۆرێك له‌ ئازادی لیبراڵیانه‌ هه‌بێت و دروست بكات. واته‌ له‌وپه‌ڕی باردا ڕه‌نگه‌ نزیك بێته‌وه‌ له‌وه‌ی كه‌ له‌م کۆمەڵگە “سڤیلیانەی” ئه‌وروپادا، ده‌بینرێت‌. به‌ڵام كرۆكی پرسەکە ‌بناخەییەكانی وه‌كو نادادپەروەری كۆمه‌ڵایه‌تی و دابه‌شبوونی کۆمەڵگە به‌سەر دارا و نەداری زۆر دیار و هه‌ژاری و ده‌وڵه‌مه‌ندی لە رادەبەدەر، هه‌بوونی بیرۆكراسی و بەرتەریدان بە به‌شێك كه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ی کۆمەڵگەوەن، كردنه‌وه‌ی لەوە زیاتری دەرگەی کوردستان بۆ به‌خێرهاتنکردنی بازاڕی ئازاد و وێرانكردنی ژینگه‌ و گه‌لێكی دیکە، وه‌كو وتمان ئەمە كرۆكی کۆمەڵگە و فەرمانرەوایانی ئاینده‌ ده‌بێت، له‌كاتی سه‌ركه‌وتنی لیستی ناوبرادا.

سه‌باره‌ت به‌و گۆڕانكاریانه‌ی كه‌ له‌ به‌شه‌كانی دیکەی خۆرهەڵاتی ناوه‌ڕاستدا ڕوویانداوە؛ گه‌رچی ئێمه‌ هاوپشتیمان لێ کردوون و پەیامی ده‌ستخۆشیمان بۆ خه‌ڵكی ئه‌و‌ وڵاتانه‌ ناردووە و بەردەوام دەنێرین، به‌ڵام ئێمه‌ پێمانوایه‌ كه‌ ته‌نها سه‌رخانی کۆمەڵگەكه‌‌ گۆڕاوه‌ و ده‌گۆڕیت، ئه‌و‌انەشی كه‌ دەسەلات ده‌گرنه‌ده‌ست، له‌ فەرمانڕەوایانی یا ڕژێمه‌كانی پێشووتر باشتر نابن، به‌تایبه‌ت له‌ داهاتوودا خزمه‌تی مانه‌وه‌ی ئه‌م سیسته‌مه‌، کە سیسته‌می سەرمایەدارییە، باشتر ده‌كه‌ن.

ئێمه‌ له‌م باره‌یه‌وه‌ ده‌توانین زۆر بدوێین به‌ هەژماریش قسه‌ بكه‌ین، به‌ڵام نه‌ پرسیاره‌كه‌ی ئێوه‌ ئه‌وه‌یه‌ و نه‌ لێره‌شدا کارێکی وا بواری تێروتەسەلی دەبێت.

* دەقی ئینگلیزی هەڤپەیڤینەکە بۆ بڵاوکراوەی ( zine ) ئامادە کراوە و هاوکات لە مانگنامەی ئەنارکۆ- پاسیفیستەکانی ئاڵمان( German anarcho-pacifist action group )

( – Graswurzelrevolution http://www.graswurzel.net)دا کە بە زمانی ئاڵمانی دەردەچێت، هەروا لە بڵاوکراوەی (Imminent Rebellion, an anarchist journal from here in Aotearoa/New Zealand http://www.rebelpress.org.nz/publications/imminent-rebellion-11)، لە پێگە ئینتەرنێتییەکانی (http://libcom.org) و (http://anarkismo.net) و (http://www.ainfos.ca) و پەرتووکی (Von Jakarta bis Johannesburg) بڵاو دەکرێتەوە، لەسەر خواست و ڕەزامەندی خاتوو بریگیت ئێمەش لە سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستاندا دەقە کوردییەکەی بڵاوی دەکەینەوە.

** خاتوو بریگیت لەبارەی گەشتەکەیەوە بۆ کوردستان دەڵێت “لەبەر دوو هۆ حەزم دەکرد بچمە کوردستان، یەکەم خەباتی کوردی زۆر سەرنجی رادەکێشام و دەمویست راستەوخۆ لەبارەیەوە زانیاریم هەبێت و ڕێگەی راستەخۆ بۆ هاوپشتیم بۆی بدۆزمەوە. ئەم گرنگییە لە زۆر لاوە هاتووە. من هەمیشە خەباتی خۆرهەڵاتی ناوەراست و خۆراوای ئاسیا بەلامەوە گرنگ بووە و هەوڵم داوە کوردی فێر ببم و هاوکات لە بارەی فەلەستینەوە زانیاری بەدەست بهێنم و بەم جۆرە بۆ ماوەیەکی زۆر لە خەیاڵی ئەوەدا بووم و دەمویست بڕۆم. هەروەها لەبەرئەوەی لە دەستەی هاوپشتی کۆچەراندا بەشدارم و لە نزیکەوە چاوم بە خەڵکی کورد دەکەوێت و لەم ڕێیەوە دەمزانی کە هەرێمی کوردستان لە ڕووی ڕامیاری کۆچبەرییەوە ڕەخنەی زۆری لەسەرە.

هۆی دووەم ئەوەیە، کە من زۆر پەیگیرانە گرنگی بە پاراستنی ژینگە و مافی ئاژەڵان دەدەم، کاتێك کە ئەو هەلەم بۆ ڕەخسا لە نزیکەوە ئاگاداری سروشتی عیراق بم، زۆر پەیگیر بووم لەسەر ئەوەی زانیاری زیاتر وەرگرم لەمەر خەباتی ژینگەپارێزی لە ئاستی ناجیهانی کیشوەریی باکووریی. هەروەها دەمەوێت بڵێم بەڕاستی ئەزموونێکی بەرچاو ڕۆشنگەر بوو بۆ من، ببینم کە ڕێکخراوە نامیرییەکان (NGOs) لە ناوەڕا چۆن کار دەکەن- دەتوانرێت بوترێت وەك ئەزموونێك مامەڵەی لەتەکدا دەکەم، لەبەرئەوەی کە من لە زۆر ڕووەوە ڕەخنەم لە یارمەتی پیشەسازی(NGO) هەیە.

هەروەها هیواداربووم کە لە ماوەدا کە لە کوردستانی عیراقدا بەسەری دەبەم، باشتر بتوانم لە خەرابکارییەکانی جەنگ لە عیراقدا و پاشکاراییەکانی کە لە باسکردن نایێن، تێبگەم و ئوسترالیا وڵاتێك کە تێیدا گەورەبووم و یارمەتییەکی گەورەی بە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لە جەنگدا کردووە، لەبەرئەوە ئەرکی سەرشانمە بەو ڕادەی کە دەتوانم لە بارەی زیان و وێرانگەری ئەو وڵاتە بە هۆی بەشداری ولاتەکەمەوە بەسەری هاتووە، بۆ کەسانی دیکە بگێڕمەوە.

*** ئەم هەڤپەیڤینە لە سەرەتای مانگی ئەپڕیڵدا ئەنجام دراوە و بارودۆخی ناوچەکە و وڵاتی سوریە گۆرانی بەسەردا هاتووە.

دیمانە - گفتوگۆ - دیالۆگ - وتووێژ

هەڤپەیڤینی گروپی(Graswurzelrevolution) لەتەك سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستان / 4

لێدوانێک بنووسە

بەشی چوارەم

ڕای ئێوه‌ له‌سه‌ر ئه‌و‌ جه‌نگه‌ی كه‌ ئه‌مه‌ریكا له‌ ساڵی 2003 دژی عیراق سه‌ركردایه‌تی كرد، چیه‌؟ ده‌ركه‌وت كه‌ کۆمیونیتی كوردی له‌ عیراق لایه‌نگیرییه‌كی زۆری ئه‌و داگیركرنه‌ی كرد، ئه‌مه‌ كه‌ ناكۆكه‌ به‌ هه‌ڵوێستی ئەناركیسته‌كان له‌ ئه‌وروپا و ئه‌مه‌ریكا كه‌ له‌و كاته‌دا له‌ بزووتنەوەی دژی ( ئه‌نتی) شه‌ڕه‌دا زۆر چالاك بوون. ئه‌م ناكۆكیه‌ چۆن ده‌بینن ؟

ئێمە ئەو كات و ئێستاش دژی شەڕین و دژی شەڕیش بووین، ئیتر ئەو شەڕە لە كوردستان بێت یا باشووری ئەفریكا.. ئێمە هەمان هەڵوێستی هاوڕێیانی دژی شەڕمان هەبووە و هەیە.

هۆ و فاكته‌ری هانده‌ری داگیركردنی ئه‌مه‌ریكا و به‌ریتانیا به‌ یارمه‌تی هه‌ند‌ێك وڵاتانی دیکە، لای ئێمه‌ش وەكو هه‌موو لا‌یه‌كی دیکە ڕۆشنه‌ چ له‌ له‌ داگیركرن و بردن به‌به‌لاشی سامانی سروشتی و ناسروشتی عیراق و به‌هێزكردنی پێگه‌ی خۆیان له‌وێ و نیشاندانی خۆیان وه‌كو هێزێكی گه‌وره‌ و كارامه‌ و لێهاتوو دژی ڕژێمی ئێران و سوریا و پارێزگاریكردن له‌ كوێت و وڵاتانی دیکەی كه‌نداو و ئیسرائیل تاقیكردنه‌وه‌ی چه‌كه‌ تازه‌كانیان و خستنه‌ژێرباری وڵاتانی دیکە تاكو مامەڵە و گرێبەستی سه‌ربازییان لەتەكدا ببه‌ستن له‌ پاڵ ئه‌مانه‌شدا بۆ به‌ده‌ستهێنانی به‌رژه‌وندی ئابووری زیاتری خۆیان و كۆمپانیا گه‌وره‌كانیان بره‌وپێدانی دەستتێوەردانی بانکی جیهانی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی و زاڵبوونیان له‌ هه‌موو بواره‌كانی ژیانی خه‌ڵكیدا و گه‌لێك هۆی دیکەیش . ئێمه‌ له‌م ڕوانگه‌یه‌وه‌ دژایه‌تی جه‌نگی دژ به‌ عیراقمان کردووە.

سه‌باره‌ت به‌ڕۆڵی کۆمیونیتی كوردیش له‌ سه‌پۆرتی جه‌نگه‌گه‌دا، ده‌ڵێین: ڕه‌نگه‌ ڕاست بێت، گه‌ر ئه‌و‌ مافه‌ به‌و کۆمیونیتییه‌ بده‌ین له‌ خۆشحاڵیان به‌ جه‌نگه‌كه‌، لەبەر ئەم هۆیانەیە، یه‌كه‌م: ڕژێمی سه‌دام حوسه‌ین و پارته‌كه‌ی كه‌ نزیكه‌ ی 35 ساڵ ده‌سه‌ڵاتیان به‌سه‌ر عیراقدا هه‌بوو، له‌ ڕێگەی كوشتن و بڕین و تۆقاندنه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتیان به‌ڕێوه‌ده‌برد، كه‌ كورد له‌ كوردستان و شیعه‌ له‌ خوارووی عیراق و ناوەڕاستیدا، به‌شی شێری ئه‌م كوشتن و بڕینه‌یان له‌ هه‌موو شێوه‌یه‌كی ئه‌و هێڕشانه‌ی كه‌ ده‌كرانه‌ سه‌ریان، به‌ركه‌وتووه‌. ئه‌مه‌ وایكرد، كه‌ کۆمیونیتی كوردی به‌ ڕۆڵی خۆی بێهیوا بوو له‌ هه‌ره‌سهێنانی ڕژێمی سه‌دام به‌ هه‌موو ڕێگەكانی دیکە، به‌ تایبه‌ت جه‌نگی یه‌كه‌می كه‌نداو، كه‌ سه‌دام هه‌ر مایه‌وه‌.

دووهه‌م: بێهیوابوونی کۆمیونیتی كوردی له‌ سه‌رجه‌می پارته‌ ڕامیارییه‌كانی كورد و كوردستان به‌ پارتی کۆمونیستیشه‌وه‌ كه‌ هیچیان له‌و‌ ئاسته‌دا نه‌بوون، كه‌ بتوانن سه‌دام به‌چۆكدا بهێنن و گۆڕانكاری بكه‌ن.

سێهه‌م: داڕوخانی ڕوسیا و‌ سه‌رجه‌می بلۆكه‌كه‌ی، كه‌ ئیدی لا‌یه‌نێكی دیکە نه‌ما كه‌ كورد هیوای خۆی پێوه‌ ببه‌ستێته‌وه‌، كه‌ ئه‌م داڕمانه‌ش نه‌ك هه‌ر كاریگه‌ری خۆی له‌سه‌ر کۆمیونیتی كوردی و كوردستان دانا، به‌ڵكو له‌ سه‌رجه‌می کۆمیونیتییه‌كانی دیکە له‌ هه‌موو دنیادا. چوارهه‌م: پڕوپاگه‌نده‌ی ئه‌مه‌ریكا و به‌ریتانیا و وڵاته‌ ئه‌وروپیه‌كان له‌لایه‌ك، كه‌ له‌ دوای ڕژێمی سه‌دام، ڕژێمێكی دیمۆكرتی داده‌مه‌زرێنن و خه‌ڵكی له‌ سایه‌یدا به‌ ئامانج و‌ ئاواته‌كانی خۆی ده‌گات و خۆشی و هه‌رزانی و خۆشگوزەرانییەكی زۆریش بۆ تاكه‌كانی کۆمەڵگەی عیراقی به‌ كوردیشه‌وە ده‌هێنێت، له‌وانه‌ : ئاسایش، كار و ئیش ، ئاو و كاره‌ابا نه‌وت و گاز، فێرگە، خه‌سته‌خانه‌، زانكۆی هاوچەرخ و پێشکەوتوو… هتد، له‌ولاشه‌وه‌ پارت و گروپه‌ كوردیه‌كانیش به‌ درشمی بریقەدار و درۆوده‌‌له‌سه‌ و په‌یمانی بێبنەما، ئه‌وه‌نده‌ی دیکە خه‌ڵكی کوردستانیان چه‌واشه‌ كرد.

بەڵێ به‌م شێوه‌یه‌ كۆمیونیتی كوردی ئەوانەی سەر بە پارتە ڕامیارییەكان بوون و ئەوانەی كە به‌ته‌واوی له‌ ئامانجی جه‌نگه‌كه‌ ئاگادار نەبوون، لایەنگرییان لە جەنگ و هاتنی ئەمەریكا كردووە، بێێگومان کۆمیونیتی كوردی و ئه‌ناركیسته‌كان جیاوازییه‌كی گه‌وره‌ و فراوانیان له‌ نێواندا هه‌یه‌، هه‌ر بۆیه‌ ئاساییه‌ كه‌ هه‌ڵوێستیشیان له‌سه‌ر سەرجه‌می پرسەكانی دیکەش هەر جیاواز بێت. پێمانوایه‌ به‌شی دووهه‌می ئه‌م پرسیاره‌تان لەتەك به‌شی یه‌كه‌می هه‌مان پرسیاردا نایه‌ته‌وه‌ به‌وه‌ی كه‌ کۆمیونیتی كوردی و هه‌ڵوێستی له‌و جه‌نگه‌دا به‌ هه‌ڵوێستی ئه‌ناركیستەكانتان چواندووه‌.

به‌هه‌رحال ئێمه‌ پێمانوایه‌ كه‌ لە ئێستادا کۆمیونیتی كوردی، بە هەمان ڕادە ئامادەییان بۆ پێشوازی ئه‌مه‌ریكا و به‌ریتانیا نییه‌. چونكە خەڵكی لە هەرێمی كوردستان، ئەو خەڵكە نییە، كە لە ساڵی 1992دا بە ڕێژەیەكی زۆر دەچوونە پای سندوقەكانی دەنگدان بە پارتە ڕامیارییەكان، هەروەها هەمان خەڵك نییە، كە ناسیونالیزم چاوی كوێر كردبوو. خەڵك ئێستا ئەوە دەزانێت، كە وەدەرنانی داگیرگەر، كۆتایی پرسەكە و كێشەكان و ستەم نییە. بەڵكو جەنگی خۆی لەتەك دەسەڵاتی بۆرجوازی كورد دەست پێكردووە و خۆتان بینەری ڕووداوەكانی ساڵانی 2006 بەملاوە و بەتایبەتی ئەم دوو مانگەی دوایی بوون، كە دابڕانێكی زۆر لەنێوان دەسەڵات و جەماوەردا بەدی دەكرێت.

ئایا بزووتنەوەیه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی هەبووه‌ یا هه‌یه‌، وەكو گروپ یا تاك له‌ کۆمیونیتی كوردیدا، كه‌ ئێوه‌ وه‌كو ئەناركیستێك، كه‌ به‌ هیوا یا هۆگری بووبن پێی، گه‌رچی ئه‌و گروپ و تاكانه‌ ئەناركیستی ته‌واویش نه‌بووبن؟

پێمانوایه‌ له‌ وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی پێشودا ده‌توانرێت وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره‌ بەدەست بهێنرێت، بۆ ئه‌وه‌ی وەڵامەکان دووباره‌ نه‌كه‌ینه‌وه‌ و کاتیش له‌ ئێوه‌ و خوێنه‌ریش نه‌گرین، به‌پێویستی نازانین لێره‌دا زیاتر له‌سه‌ر ئه‌مه‌ بڕۆیین. تەنیا ئەوەندە دەڵێین، کە هیچ کەس و گروپێك نەبووە یا ئێمە ئاگاداری نەبووین، تا سەرنجمانی ڕاکێشابێت، بەڵکو لە ڕەوتی ئەزموونگیری خۆمان (هەر یەکە لە ئێمە)ەوە لەناو کۆڕی خەباتی ڕمیاری ناو پارت و گروپە چەپەکان و ڕێکخراوە جەماوەرییەکانەوە بە بۆچوون و ئایدیاکانی ئەمڕۆمان گەیشتووین. ئەمەش بەرەنجامی ناکۆکی ئامانج و شێوەکاری گروپە چەپەکان (سۆشیالیستە دەسەلاتخوازەکان) بووە لەتەك ئامانج و بیرکردنەوەی هەر یەکە لە ئێمە.

شایانی باسە، ئاشنایەتی ئێمە و هۆگری ئێمە بۆ ئایدیاکانی ئەنارکیزم وەك هزرێکی ئازادیخوازانە، لە خوێندنەوە و ئاشنابوون بە تێکست و سەرچاوە کلاسیک و هاوچەرخە ئەنارکیستییەکانەوە نەهاتووە، بەڵکو لە یەکهاتنەوە و یەکانگیری و خاڵی ناوکۆیی ئەنارکیزم و بۆچوون و هزری ئێمەوە هاتووە. بە واتایەکی دیکە، ئێمە ئەنارکیستیانە بیرمان کردووەتەوە، هەنگاومان ناوە، ڕەخنەمان گرتووە، کاتێك کە دژە بۆچوونەکانمان بە ئەنارکیست تۆمەتباریان کردووین، ئەمە بووەتە هۆی هاندانی ئێمە بۆ ئاشنابوونمان بە ئەنارکیزم، تاوەکو پەسەندیی و پاڵپشتی بیرکردنەوە و بۆچوونەکانی خۆمانی تێدا بدۆزینەوە، بەمجۆرە ئێمە خۆمان لە ناوەندی کۆڕ و کۆمەڵی ئەنارکیدا لە وڵاتانی ئەوروپیدا دیتوەتەوە.

ئه‌و ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانانە تازانەی خه‌ڵكی له‌ ناوچه‌ی ژێرده‌ستی میری هه‌رێمی کوردستاندا چۆن ده‌بینن؟ ئایا باوه‌ڕتان وایه‌، كه‌ بزووتنەوەیه‌كه‌ ، ئه‌وه‌ی تێدا ببینرێت كه‌ كه‌ كاراییه‌كی له‌سه‌ر بارودۆخه‌ ڕامیارییه‌كه‌ ده‌بێت هه‌ر وه‌كو چۆن له‌ به‌شه‌كانی دیکەی خۆرهەڵاتی ناوه‌ڕاست هه‌بووه‌؟

هه‌ڵبه‌ته‌ ئێوه‌ش ئاگادارن، له‌ پاش جه‌نگی داگیرکردنی عیراق و هاتنه‌ ناوه‌وی ئه‌مه‌ریكا و به‌ریتانیا و وڵاتانی دیکەی هاوپەیمانیان و ڕژان و به‌خشینه‌وه‌ی پاره‌یه‌كی زۆر به‌ تایبه‌ت دوای سه‌رهه‌ڵدانی ” بەرهەڵستی” بۆ ده‌ركردنی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا و به‌ریتانیا و كۆمپانیا بێگانه‌كان، بۆ دڵنه‌واییكردنی خه‌ڵك و ڕاكێشانیان به‌ لای خۆیاندا و دوورخستنه‌وه‌یان له‌ هێزی “بەرهەڵستی” ئه‌م پرۆسێسه‌ کوردستانیشی گرتەوە. له‌لایه‌كی دیکەیشه‌وه‌ ئه‌مه‌ریكا و به‌ریتانییه‌كان ئەگه‌ر چی خۆیان له‌ سه‌ره‌تاوه‌ له‌ بیناكردنه‌وه‌ی عیراقدا پلانێكی وایان نه‌بوو، به‌ڵام گه‌ر ویستبێتیشیان له‌و بواره‌دا شتێك بكه‌ن، ئیدی بووەتە پرسێكی لاوه‌كی و پرسی سه‌ره‌كی بۆ ئەان لاوازكردن و نه‌هێشتی “بەرهەڵستی” گەلی و جەماوەری بوو. هه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌ش وای له‌وه‌ كرد، كه‌ له‌سه‌ر ئاستی کوردستان و عیراقیش، به‌رپرسه‌کانی پارته‌كان و كه‌سه‌ نزیكه‌كانیان و كاربه‌ده‌ستانی ده‌وڵه‌ت و ئه‌ندامانی په‌‌ڕله‌مان و هه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌ لەو بارودۆخە سوودمەند بوون، له‌لایه‌كی دیکەیشه‌وه‌ بووته‌ هۆی ئه‌وه‌ی کە له‌ کوردستاندا هیچ لەمپەرێك لەبەردەم تالانگەران و مشەخۆراندا نەبێت و گه‌ر شتێكیش هه‌بووبێت به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك نه‌خراوه‌ته‌ كار، ئه‌مانه‌ش بە ڕۆڵی خۆیان بوونەته‌ هۆی دروستبوونی گه‌نده‌ڵییه‌كی زۆری بێسنوور و فه‌رامۆشكردنی کۆمەڵگە و خزمه‌تگوزارییه‌كان و بیناكردنه‌وه‌ی کوردستان چ له‌ بواری كشتوكاڵی و چ له‌بواری پێشه‌سازیدا گه‌لێك شتی دیکەیش له‌ پاڵ نه‌بوونی دادپەروەری كۆمه‌ڵایه‌تییدا.

شتێك کە نابێت، بازی بەسەردا بدەین، خێرایی پرۆسێسی تایبەتیکردنەوەی کەرتە خزمەتگوزاری و گشتیی و دەوڵەتییەکان بوو لەو بارودۆخە ڕەخساوەی پاش جەنگ و پیادەکردنی مەرجەکانی کۆمپانی و ناوەندە جیهانییەکانی وەك سندوقی دراوی نێودەوڵەتی و بانکی جیهانی لە بەرامبەر ئەو قەرزانەی کە بەسەر عیراقەوە پێشتر هەیانبوون یا پاش جەنگ بەسەر عیراقدا دران و شانبەشانی ئەمانەش مەرجی هاوپەیمانان و ڕژاندنی پارەیەکی زۆر بۆ هێزە بەکرێگیراوەکانیان لە عیراقدا، زەمینەی پارتیی (حزبی)کردنەوەی کەرتە دەوڵەتییەکان لە ژێر پەردەی کەرتی تایبەتیدا چەند کۆمپانییایەکی خێزانی سەرۆکەکان قوت بکەنەوە و داروبەردی ئەو هەرێمە بەناوی کەرتی تایبەتەوە لەسەر خۆیان تۆمار بکەن و لەولاشەوە بەڕەکە لەژێر هێزە رامیاییە ئۆپۆزسیۆنە پارلەمانییەکان دەرکێشن.

هه‌موو ئه‌مانه‌ی سه‌ره‌وه‌ زه‌مینه‌یان بۆ دروستبوونی ناڕه‌زایەتی و به‌رزكردنه‌وه‌ی دروشم و ده‌نگ و داخوازی ڕیفۆرم ئافەراند، كه‌ له‌ سه‌ره‌تادا له‌ شێوه‌ی تاكو دواتر وەك گروپ چ له‌ ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی نیشتمانی و پارتی و چ له‌ناو ڕیزه‌كانی ئه‌واندا، خۆی دەرخست. ئه‌و‌ گروپ و كه‌سانه‌ش هه‌وڵیان ده‌دا، كه‌ ریفۆرم له‌ ناو خودی یه‌كێتی و پارت و دواتریش له‌ میری هه‌رێم دا، بكه‌ن. ئه‌مانه‌ هیچیان سه‌ریان نه‌گرت و مەرامی ڕیفۆرمخوازان شکستی هێنا و سه‌ره‌نجام به‌شێكی بچووكیان ده‌ستیان له‌ كاری ده‌وڵه‌تی و پارتایه‌تی كێشایه‌وه‌ بوون به‌ بەشێك له‌ ناڕه‌زاییده‌ربڕانی ده‌ره‌وه‌ی پارته‌كان و میری.

بەلام هەر لەسەرەتاوە جیاوازییەك لە داخوازی و ئاسۆ و ئامانجی بەشەکانی بزووتنەوەکەدا هەبوو و ڕیفۆرمخوازانی ناو پارتەکان، پاش هاتنەدەرەوە و تۆرانیان و دەرپەراندنیان بە پیلان، کەوتنە سێبەرکردن بەسەر ناڕەزایەتییە جەماوەرییەکاندا و بۆ ئەوەی بتوانن ئەو بزووتنەوە کۆمەلایەتییە گۆرانخوازە جەماوەرییە بقۆزنەوە و بۆ مەرامی خۆیان بەکاری بەرن، سەرەتا کەوتنە بەرزکردنەوەی دروشمەکانی خەڵکی و تەنانەت نێوی خۆشیان لە داخوازی هەرە سەرەکی خەڵکەوە دەرهێنا، کە “گۆڕان” بوو. بەو جۆرە توانییان ببن بەو ناو دەنگە، کە بە “لیستی گۆڕان” ناسرا. لەمەش واوەتر بۆ خۆگرتن و فراوانکردنەوەی بنکەی جەماوەرییان، خۆیان له‌ پارت و گروپه‌ ئیسلامییەكان نزیک کردەوە و کەوتنە هێزوەرگرتن لەیەکدی لە کاتی هەڵبژاردنەکاندا و بەوجۆرە تا ئێشتاش ئەو هاریکاریی و کارە هاوبەشەی( لیستی گۆڕان) و لایەنە ئیسلامییە پارلەمانتارییەکان درێژەی هەیە و ئەوەبوو له‌ هه‌ڵبژاردنی 2009 ی په‌ڕله‌مانی کوردستاندا، “لیستی گۆڕان” توانی 25 كورسی له‌ سه‌رجه‌می 111 كورسی له‌ سه‌رانسه‌ری کوردستاندا بەدەستبهێن.

به‌بۆچوونی ئێمه‌ لاوازی ئەم بزووتنەوەیه‌ “بزووتنەوەی گۆرانخوازی” بۆ کۆمەڵێك هۆکار دەگەرێتەوە، هەڵبەتە پێش ئەوە دەبێت ئەوەمان لەبیر نەچێت، کە (بزووتنەوەی گۆرانخواز)ی خەڵکی و (لیستی گۆڕان)، دوو شتی جیاوازن، وەك لە ڕووداوەکانی فێبریوەریدا دیتمان، جەماوەری گۆڕانخواز پەلاماری بنکەی پارتەکانی دەسەلات دەدات و (لیستی گۆران) وەك میدیای دەسەڵات، ئەو جەماوەرە بە ئاژاوەچی دەچوێنیت.

دیمانە - گفتوگۆ - دیالۆگ - وتووێژ

Hevpeyvînî grupî(Graswurzelrevolution) letek sekoy enarkîstanî kurdistan / 3

لێدوانێک بنووسە

 

be

Ey sebaret be emrro? Aya jmareyekî zorî çalakî kurdî enarkîst le xorhellatî nawerrastda hen, ya xud zorbeyan le xellke hellkendra û awarekanin?

Lemer ewey ke kesanêk be enarkîste kurdizmanekan nawberîn, lewaneye pêştir wek tak hebûbin, bellam ne xoyan û ne aydyakanyan le astî komellgeda nasraw nebûn. Ewaneş ke le derewe bûn, ta pêş sallî 2000 dengêkî wa nebuwe, ke le astî komellgeda nasrawbêt.. Dîsanewe eger kesanêk hebûbin, ewa nasraw nebûn û be aşkra wtar û rexne û karîyan nebuwe.

Detwanîn bllîyn yekemîn têkistgelêk ke bonî enarkîzm ya soşyalîzmî azadîxwazîyan lê habêt, hî ême bûn, ke le seretay sallî 2000 govarêkman benêwî “ dalyan” bllaw dekirdewe û ta beharî 2003 berdewam bû û lew maweda 12 jmarey werzaney lê derçû. Raste benêwî enarkîzm nenasrabû, bellam zorbey nûserekanî enarkîst û ewanî dîkeş azadîxwaz û serbexo bûn. Bellam be dillnayîyewe dellîyn ke “sekoy enarkîstanî kurdistan-KAF) yekemîn mînberî enarkîstîye be zmanî kurdî û nûseranîşî yekemîn kesanêkin, ke xoyan be enarkîst nasanduwe. Yekemîn kesanêkin ke têksitî enarkistîyyan wergêrawete ser zmanî kurdî û karyan bo rastkirdnewey watay şêwêndrawî waje ya çemkî” enarkîzm” kirduwe. Herwa le her çwar parçekeşda yekemîn sayt û mînber buwe. Ta ewendey ême agadar bîn par sall, le kurdistanî beşî turkye govarêk be nêwî “ Qijka Reş – qîjka reş – Corvus ” derçû û êstaş berdewame û xawenî pêgey înternêtîn.

Şayanî base lem sallaney dwayîda paş şkistixwardinî bzavî çekdarî û peresendinî bzave komelayetîyekan le nawçe kurdinşînekan, hawdemî peresendinî bzavî enarkîstî le turkîye, zemîney serhelldanî ellternatîvêkî sruşwergirtû le enarkîzm wek berencamî bujanewey bzave komellayetîyekan, rexsawe, ke emeş bellgey nakokbûnî bzavî komellayetîye be bzavî çekdarî û lewêda ke bzavî çekdarî behêz bêt, bzavî komellayetî deçête sêberewe û lewêda ke bzavî çekdarî şkist dexwat, bzavî komelayetî dêtewe meydan. Hokarî emeş roşne, ke eweye hoşmendî û mêntallîtî mîlîşyayî, wîst û twana le tak desênêtewe û be bebehişte bellîndrawekan xoşbawerrî dekat, le beramberîşda katêk ke sêberî şumî mîlîşyakan leser hoşmendî tak derrewêtewe û tak le derewey xoy hêz û penayekî rizgager nabînêt, lewêda wek tuxmêkî derbest û birrwabexo dêtewe meydan. Rêk eme le şare kurdinşînekanî turkye rûy da û le rûdanî berdewamîşdaye. Le çend sallî raburdûda rewtî enarkîstî lenaw bzave komelayetîyekanda zor berçaw geşe kirduwe û karayî leser hewll û bzavekan danawe û torre komelayetîyekan bellgey ew karayye û ew amaeyyen, ke 180 ple retgerewey bzavî çekdarî û aso û amance nasîwnalîstî û dewlletgerayyekeyn.

Bedaxewe zorêk le çawdêran û tenanet enarkîstekanî ewrupa em all û gorr û werçerxane lew nawçeda û le pêkhatey hoşmendî xellkda, bo karayî ‘ebdulllla oçelan û werçerxane nîwewnaçllekanî bîrkirdnewey ew, degêrrnewe. Be birrway ême be pêçewanewe ewe xudî oçelan û layengranî ewn, ke kewtûnete jêr karayî bzave komellayetîyekan û be dyarîkrawîş rûnanî soşyalîstekanî ew devere le hzir û aydyakanî enarkîzm. Çalakanêkî ewrupî, ke le salanî raburdûda serdanî forume komellayetîyekanî (dyarbekir 2009 û estembul 2010) yan kirduwe, ew rastîye nkollî hellnegre dezanin.

Leber roşnayî ew peresendne berçawe le huşyarî komellayetî nawçe kurdîyekanda, detwanîn qse le bûnî jmareyekî zor le tak û çalakanî enarkîst ya sozdar bo enarkîzm bkeyn û le narrezayetî û xopîşandan û tenanet ahenge neteweyyekanî wek newrozda be aşkra enarkîstekan be allanî reş ya allay nîwerreş û sûrewe bbînîn. Derçûnî govarî “qîjka reş- Qijka Reş” bellgeyekî dîkey ew amadeyyeye.

Bellam bedaxewe le beşekanî dîkey (surye û ‘îraq û êran)da ew amadeyye meydanîye nabînîn. Eweş hokarî xoy heye û lêreda hewll dedeyn be kurtî roşnî bkeynewe. Barudoxî wllatî surye *** be giştî dyare û hîç bzavêkî komellayetî û ramyarîy natwanêt amadebûnî xoy nîşan bdat û xoy der bxat. Herweha le beşî ‘erebinşînî ew wlateda be pêçewaney turkyewe ke le şarekanî xorawayda bzavî enarkîstî amadeyî heye û bûnî xoy selmanduwe, herwek beşe kurdinşînekey natwanîn qse le bûn ya nebûnî bkeyn, herçende be locîkî nebûnî sêberî mîlîşyagerî le suryeda, dekrêt le jêrzemînda korr û komellî roşingerî awa hebin. Le kurdistanî beşî ‘îraqda, ke zorêk le êmewe lewêwe hatûyn, leber ewey ke begşitî enarkîzm tenya bew wata nîgetîve nasrawe, ke djekanî çwandûyane û beşî xwarûy ‘îraq bedaxewe taîsta ewendey ême bzanîn, bzavî enarkîstî le meydanda nebuwe, beşî kurdinşîn lewe xraptir be drêjayî sê dehe be xestî le jêr karayî bzavî çekdarîda buwe. Leber ewe le hoşmendî komellayetî tak û komellda tenya çek yeklayîgerewe buwe û hanay bo brawe. Be raperrînî 1991, hîçkat kotayî bew bersêberbûney tak û bzavî komelayetî nehat, çunke her zû ceng buwewe beşêk le jyanî rojaney xellk û cengî nêwan mîlîşyakan û rjêm, gorra be cengî nêwan xudî mîlîşya bedesellat geyiştuwekan û ta sallî 1998 ew bare serbazîye berdewamî hebû û amadeyî serbazîyaney rjêmî be’si û turkye û êran wek hereşeyekî hemîşe amade leser snûrekan, hîç bwarêkyan bo asayîbûnewey keşî çekdaraney sê dehey pêştir nedehêştewe. Lew maweda tenya bînerî serhelldanî çend rêkixrawêkî cemawerî wek “yekêtî bêkaran le kurdistan, komelley awarekan, rêkixrawî serbexoy jnan û rêkixrawey dîkey xwêndkaran û krêkaran … Tid” bûyn, ke behoy serheldanî cengî nawxoyî û kotayî keşî namîlîşyayî, lenawbran ya pukanewe. Bedaxewe ew rêkixrawane be zorî ya paşkoy parte çepekan bûn ya be hoy pêkhatey hîraşyaney rêkxistin û berrêwebirdnî karubarekanî nawxoyan, wabestey ramyarî û taktîkî ew partane bûn. Bem core debînîn komellgey herêmî kurdistan deheyekîş paş raperrînî azarî 1991 û derperrandinî hêze dagîrgerekanî rjêmî be’s, hêşta her berdewam le keşî mîlîşyayîda mawetewe, emeş way kirduwe, ke cemawer û xebatî cemawerî ewende le pênaw kotayîhatin be cenge nawxoyyekanda buwe, ewende neyperjawete ser bwarekanî dîkey mafî tak û azadîyekan û yeksanî û dadperwerî komellayetî. Herboye katêk le sallî 2006 bemlawe wek berencamî kotayî cenge nawxoyî û derekîyekan û ruxanî rjêmî be’si [ke byanûyekî cadûamêz bû bo desellatdaranî herêm hem şanî xoyan le welamî daxwazîyekanî xellk xallî bkenewe û hem bzavekanî pê tawanbar bken], bzave komelayetîyekan dêne meydan, leberewey ke ne xawenî rêkixrawî serbexoy ledaykbûy narrezayetî û xebatî rojanen û ne aşnayetîyan be şêwaze azadîxwazîy û cemawerîyekanî xebatî komellayetî heye. Eger sernicî xroşane cemawerîyekey dûmangî raburdû*** ewey le 17î fêbrîwerîyewe destî pêkrid û paş dû mang be leşkirkêşî û hêzî dje-tîror û polîs serkut kra, debîn, hem leber nebûnî sûnet û hoşyarî xebatî komelayetî û nebûnî rêkixrawî serbexoy cemawerî û torr û forumî komelayetî, zor beasanî lelayen opozsyonî desellatixwazewe (lîstî goran û îslamîyekan) le nawerrok û xwastekanî xallî dekrê û rojane kar leser destemokirdnî deken û hem be asanî le rêy hêzî serbazî û polîsî meşqidrawî wlatanî xorawawe serkut dekrêt.

Bepêçewanewe le êran û beşe kurdinşînekeyda leberewey ke opozsyonî çekdar le sî sallî raburdûda amadeyî meydanî wek ewey le kurdistanî beşî ‘îraqda hebû, lenaw xellkda nebuwe, xebatî cemawerîyaney komellayetî çi le şar û çi le gundekanda be corêk amade buwe û xellkî aşnayetî be şêwazekanî em şêwe xebate heye, ke mangirtne giştîyekanî çend sallî raburdû nîşane û bellgey amadeyî ew hoşmendîyen. Hawkat bûnî huşyarî enarkîstî hem wek berencamî amadeyî xebatî komellayetî û kemkarayî bzavî çekdarî û hem wek amadeyî hzir û aydya enarkîstîyekan le raperrînî rêbendanî 1979da, beşî kurdinşînîş lew karayye beder nebuwe û le êstaşda çendîn korr û komellî enarkîstî çalak le bzave komelayetîyekanda hen, bellam bedaxewe leber keşî serkutgeraney rjêmî îslamî betabet le kurdistanda ke barudoxêkî serbazîyaney zor zeqî bexowe girtuwe, çalakanî enarkîst wek kurdistanî beşî turkye neyantwanîwe, xawenî govar û bllawkrawey xoyan bin û be aşkra çalakî bken û xoyan be enarkîst nawzed bken. Ta ewendey ême agadar bîn, hem lenaw bzavî krêkarî û hem lenaw bzavî xwêndkaran û lenaw bzave komellayetîye rojaneyyekanda enarkîstekan wek tak amadeyyan heye.

Be dyarîkrawî, ewaney ke bo forumî enarkîstanî kurdistan denûsin û harîkarî deken, fretir le derewen, le ewrupan. Bellam wek xotan dezanin şêwe rêkxistinî enarkîyekan korr û komellî giçkey nasêntralîst û grupî karîy û lokallîn. Leberewe nakrêt be bûn ya nebûn qse bkeyn. Çunke le barudoxî ramyarîy wllatanî xorhellatî nawînda be taybet êran, surye û ‘îraq, zemîney karî aşkra û forumî aşkra û çalakî ramyarîy aşkra ya lebar nîye, ya tûşî derdîserî sext debêt. Lewlaşewe leber ewey ke enarkîstekan djî grupgerî ramyarîy û destegerîn, le beramberda grupî karîy le xebatî komellayetîda berterî pêdeden, barî komellayetî û ramyarîy ew wllataneş lewe zyatir bwar nadat. Ta ewende ême agadar bîn, sendîka û rêkixrawî cemawerî û pîşeyî lejêr karayî aydya û şêwazî rêkxistin û berêweberayetî herewezîyaney enarkîda nîye, eger heşbêt, lewaneye zor lawaz û le barî korpeleyîda bêt.

Êwe boçûntan beramber pekeke çîye? Ey sebaret be PJAK pjak çî dellên?

Pekeke û pjak her yekin ya wirdtir bllîyn, pjak yekêke le ballekanî beşbûnî pekekey caran beser çwar wllatekeda (turkye, êran, ‘îraq û surye), dekrêt bllîyn pjak rêkixrawî xorhellatî pekeyeye. Pjak û pêkaka, pêş hemû ştêk dû rêkixrawî hîrarşî ramyarî û mîlîşyayîn, ke hîç nzîkayetîykyan letek soşyalîzmî azadîxwazane (enarkîzm) nîye. Ewan xerîkî pagendey nasîwnalîstîn û le elfewe ta ya, letek ême cyawazn. Detwanin nzîkyayetîyan letek soşyalîste deselatixwaz û hîrarşîyekan hebêt. Ta ewende degerîtewe ser ew gorananey ke le boçûnî oçelanda bedî dekrên. Yekem zor cêgey dillxoşî nîn, duwem, lenaw rîzekanî ew rêkixrawaneda be astî goranekanî boçûnî xudî oçelan hest be goran nakrêt. Raste ewan le rêkxistinî xebatî cemawerîda awrryan le bnemay fîdratîvî dawetewe û qursayyan xistwete ser xebatî komellayetî. Bellam eme nayankate xizmî enarkîzm. Çunke oclan destberdarî otorîtegerî û destemokirdnî bzaveke nebuwe û duwem, ewan hêşta hellgirî şunasî neteweyîn û destberdarî nebûn. Ta ewendey degerêtewe ser pjak, kemtir le rîzekekanî pêkaka le turkye, kewtûnete bergoran û karayî goranekanyan leser kemtre.

Be brray ême key parçekanî pekeke destberdarî xebatî çekdarî bûn û xebatî komellayetî nawendekanî kar û jyanyan kirde meydan, key rêkixrawe sêntralîstekanyan lokallî û nasêntrall kirdwewe, key bangewazî mergî karêzma û otorîtegerîyan kird, key destberdarî peywendîye herêmî û cîhanîyekan letek dewlletekanî xorawa û xorhellat bûn, key druşmî djedesellat û serwerîyan bebê perde û şerimnokî berizkirdewe, ewsa dekrêt, êmeş beramber kar û bîrkirdneweyan hest be nzîkayetî û xoşbînî bkeyn. Bellam bedaxewe ême le êstada le demî qsegeranî ballekanî pekekewe betaybet le êran û ‘îraq, hest be gorran nakeyn û nakrêt be rûdanî gorranî gewre û rîşeyî le bestellekî aydyolocyay nasîwnalîstî û deselatixwazîy lêprisrawan û endamanî serkirdayetîyanda hîwadar bîn.

دیمانە - گفتوگۆ - دیالۆگ - وتووێژ

هەڤپەیڤینی گروپی(Graswurzelrevolution) لەتەك سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستان / 3

لێدوانێک بنووسە

بەشی سێیەم

ئه‌ی سه‌باره‌ت به‌ ئه‌مڕۆ؟ ئایا ژماره‌یه‌كی زۆری چالاكی كوردی ئەناركیست له‌ خۆرهەڵاتی ناوه‌ڕاستدا هەن، یا خود زۆربه‌یان له‌ خه‌ڵكه‌‌ هه‌ڵكه‌ندرا و ئاواره‌كانن؟

لەمەر ئەوەی كە كەسانێك بە ئەناركیستە كوردزمانەكان ناوبەرین، لەوانەیە پێشتر وەك تاك هەبووبن، بەڵام نە خۆیان و نە ئایدیاكانیان لە ئاستی كۆمەڵگەدا ناسراو نەبوون. ئەوانەش كە لە دەرەوە بوون، تا پێش ساڵی 2000 دەنگێكی وا نەبووە، كە لە ئاستی كۆمەڵگەدا ناسراوبێت.. دیسانەوە ئەگەر كەسانێك هەبووبن، ئەوا ناسراو نەبوون و بە ئاشكرا وتار و ڕەخنە و كارییان نەبووە.

دەتوانین بڵیین یەكەمین تێكستگەلێك كە بۆنی ئەناركیزم یا سۆشیالیزمی ئازادیخوازییان لێ هابێت، هی ئێمە بوون، كە لە سەرەتای ساڵی 2000 گۆڤارێكمان بەنێوی “ دالیان” بڵاو دەکردەوە و تا بەهاری 2003 بەردەوام بوو و لەو ماوەدا 12 ژمارەی وەرزانەی لێ دەرچوو. ڕاستە بەنێوی ئەناركیزم نەناسرابوو، بەڵام زۆربەی نووسەرەکانی ئەناركیست و ئەوانی دیكەش ئازادیخواز و سەربەخۆ بوون. بەڵام بە دڵنایییەوە دەڵیین کە “سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستان-KAF) یەكەمین مینبەری ئەناركیستییە بە زمانی كوردی و نووسەرانیشی یەكەمین كەسانێكن، كە خۆیان بە ئەناركیست ناساندووە. یەكەمین كەسانێكن كە تێكستی ئەناركستیییان وەرگێراوەتە سەر زمانی کوردی و كاریان بۆ ڕاستكردنەوەی واتای شێوێندراوی واژە یا چەمکی” ئەناركیزم” كردووە. هەروا لە هەر چوار پارچەكەشدا یەكەمین سایت و مینبەر بووە. تا ئەوەندەی ئێمە ئاگادار بین پار ساڵ، لە كوردستانی بەشی توركیە گۆڤارێك بە نێوی “ Qijka Reş – قیژکا ڕه‌ش – Corvus ” دەرچوو و ئێستاش بەردەوامە و خاوەنی پێگەی ئینتەرنێتین.

شایانی باسە لەم ساڵانەی دواییدا پاش شکستخواردنی بزاڤی چەکداری و پەرەسەندنی بزاڤە کۆمەلایەتییەکان لە ناوچە کوردنشینەکان، هاودەمی پەرەسەندنی بزاڤی ئەنارکیستی لە تورکییە، زەمینەی سەرهەڵدانی ئەڵتەرناتیڤێكی سروشوەرگرتوو لە ئەنارکیزم وەك بەرەنجامی بوژانەوەی بزاڤە کۆمەڵایەتییەکان، ڕەخساوە، کە ئەمەش بەڵگەی ناکۆکبوونی بزاڤی کۆمەڵایەتییە بە بزاڤی چەکداری و لەوێدا کە بزاڤی چەکداری بەهێز بێت، بزاڤی کۆمەڵایەتی دەچێتە سێبەرەوە و لەوێدا کە بزاڤی چەکداری شکست دەخوات، بزاڤی کۆمەلایەتی دێتەوە مەیدان. هۆکاری ئەمەش ڕۆشنە، کە ئەوەیە هۆشمەندی و مێنتاڵیتی میلیشیایی، ویست و توانا لە تاك دەسێنێتەوە و بە بەبەهشتە بەڵیندراوەکان خۆشباوەڕی دەکات، لە بەرامبەریشدا کاتێك کە سێبەری شومی میلیشیاکان لەسەر هۆشمەندی تاك دەڕەوێتەوە و تاك لە دەرەوەی خۆی هێز و پەنایەکی ڕزگاگەر نابینێت، لەوێدا وەك توخمێکی دەربەست و بڕوابەخۆ دێتەوە مەیدان. ڕێك ئەمە لە شارە کوردنشینەکانی تورکیە ڕووی دا و لە ڕوودانی بەردەوامیشدایە. لە چەند ساڵی ڕابوردوودا ڕەوتی ئەنارکیستی لەناو بزاڤە کۆمەلایەتییەکاندا زۆر بەرچاو گەشە کردووە و کارایی لەسەر هەوڵ و بزاڤەکان داناوە و تۆڕە کۆمەلایەتییەکان بەڵگەی ئەو کاراییە و ئەو ئاماەییەن، کە 180 پلە ڕەتگەرەوەی بزاڤی چەکداری و ئاسۆ و ئامانجە ناسیونالیستی و دەوڵەتگەراییەکەین.

بەداخەوە زۆرێك لە چاودێران و تەنانەت ئەنارکیستەکانی ئەوروپا ئەم ئاڵ و گۆڕ و وەرچەرخانە لەو ناوچەدا و لە پێکهاتەی هۆشمەندی خەڵکدا، بۆ کارایی عەبدوڵڵا ئۆچەلان و وەرچەرخانە نیوەوناچڵەکانی بیرکردنەوەی ئەو، دەگێڕنەوە. بە بڕوای ئێمە بە پێچەوانەوە ئەوە خودی ئۆچەلان و لایەنگرانی ئەون، کە کەوتوونەتە ژێر کارایی بزاڤە کۆمەڵایەتییەکان و بە دیاریکراویش ڕوونانی سۆشیالیستەکانی ئەو دەڤەرە لە هزر و ئایدیاکانی ئەنارکیزم. چالاکانێكی ئەوروپی، کە لە سالانی ڕابوردوودا سەردانی فۆرومە کۆمەڵایەتییەکانی (دیاربەکر 2009 و ئەستەمبول 2010) یان کردووە، ئەو راستییە نکۆڵی هەڵنەگرە دەزانن.

لەبەر ڕۆشنایی ئەو پەرەسەندنە بەرچاوە لە هوشیاری کۆمەڵایەتی ناوچە کوردییەکاندا، دەتوانین قسە لە بوونی ژمارەیەکی زۆر لە تاك و چالاکانی ئەنارکیست یا سۆزدار بۆ ئەنارکیزم بکەین و لە ناڕەزایەتی و خۆپیشاندان و تەنانەت ئاهەنگە نەتەوەییەکانی وەك نەورۆزدا بە ئاشکرا ئەنارکیستەکان بە ئاڵانی ڕەش یا ئاڵای نیوەڕەش و سوورەوە ببینین. دەرچوونی گۆڤاری “قیژکا ڕەش- Qijka Reş” بەڵگەیەکی دیکەی ئەو ئامادەییەیە.

بەڵام بەداخەوە لە بەشەکانی دیکەی (سوریە و عیراق و ئێران)دا ئەو ئامادەییە مەیدانییە نابینین. ئەوەش هۆکاری خۆی هەیە و لێرەدا هەوڵ دەدەین بە کورتی ڕۆشنی بکەینەوە. بارودۆخی وڵاتی سوریە *** بە گشتی دیارە و هیچ بزاڤێکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاریی ناتوانێت ئامادەبوونی خۆی نیشان بدات و خۆی دەر بخات. هەروەها لە بەشی عەرەبنشینی ئەو ولاتەدا بە پێچەوانەی تورکیەوە کە لە شارەکانی خۆراوایدا بزاڤی ئەنارکیستی ئامادەیی هەیە و بوونی خۆی سەلماندووە، هەروەك بەشە کوردنشینەکەی ناتوانین قسە لە بوون یا نەبوونی بکەین، هەرچەندە بە لۆجیکی نەبوونی سێبەری میلیشیاگەری لە سوریەدا، دەکرێت لە ژێرزەمیندا کۆڕ و کۆمەڵی ڕۆشنگەری ئاوا هەبن. لە کوردستانی بەشی عیراقدا، کە زۆرێك لە ئێمەوە لەوێوە هاتووین، لەبەر ئەوەی کە بەگشتی ئەنارکیزم تەنیا بەو واتا نیگەتیڤە ناسراوە، کە دژەکانی چواندوویانە و بەشی خوارووی عیراق بەداخەوە تائیستا ئەوەندەی ئێمە بزانین، بزاڤی ئەنارکیستی لە مەیداندا نەبووە، بەشی کوردنشین لەوە خراپتر بە درێژایی سێ دەهە بە خەستی لە ژێر کارایی بزاڤی چەکداریدا بووە. لەبەر ئەوە لە هۆشمەندی کۆمەڵایەتی تاك و کۆمەڵدا تەنیا چەك یەکلاییگەرەوە بووە و هانای بۆ براوە. بە ڕاپەڕینی 1991، هیچکات کۆتایی بەو بەرسێبەربوونەی تاك و بزاڤی کۆمەلایەتی نەهات، چونکە هەر زوو جەنگ بووەوە بەشێک لە ژیانی ڕۆژانەی خەڵك و جەنگی نێوان میلیشیاکان و ڕژێم، گۆڕا بە جەنگی نێوان خودی میلیشیا بەدەسەڵات گەیشتووەکان و تا ساڵی 1998 ئەو بارە سەربازییە بەردەوامی هەبوو و ئامادەیی سەربازییانەی ڕژێمی بەعس و تورکیە و ئێران وەك هەرەشەیەکی هەمیشە ئامادە لەسەر سنوورەکان، هیچ بوارێكیان بۆ ئاساییبوونەوەی کەشی چەکدارانەی سێ دەهەی پێشتر نەدەهێشتەوە. لەو ماوەدا تەنیا بینەری سەرهەڵدانی چەند ڕێکخراوێکی جەماوەری وەك “یەکێتی بێکاران لە کوردستان، کۆمەڵەی ئاوارەکان، ڕێکخراوی سەربەخۆی ژنان و ڕێکخراوەی دیکەی خوێندکاران و کرێکاران … تد” بووین، کە بەهۆی سەرهەلدانی جەنگی ناوخۆیی و کۆتایی کەشی نامیلیشیایی، لەناوبران یا پوکانەوە. بەداخەوە ئەو ڕێکخراوانە بە زۆری یا پاشکۆی پارتە چەپەکان بوون یا بە هۆی پێکهاتەی هیراشیانەی ڕێکخستن و بەڕێوەبردنی کاروبارەکانی ناوخۆیان، وابەستەی ڕامیاری و تاکتیکی ئەو پارتانە بوون. بەم جۆرە دەبینین کۆمەڵگەی هەرێمی کوردستان دەهەیەکیش پاش راپەڕینی ئازاری 1991 و دەرپەڕاندنی هێزە داگیرگەرەکانی ڕژێمی بەعس، هێشتا هەر بەردەوام لە کەشی میلیشیاییدا ماوەتەوە، ئەمەش وای کردووە، کە جەماوەر و خەباتی جەماوەری ئەوەندە لە پێناو کۆتاییهاتن بە جەنگە ناوخۆییەکاندا بووە، ئەوەندە نەیپەرژاوەتە سەر بوارەکانی دیکەی مافی تاك و ئازادییەکان و یەکسانی و دادپەروەری کۆمەڵایەتی. هەربۆیە کاتێك لە ساڵی 2006 بەملاوە وەك بەرەنجامی کۆتایی جەنگە ناوخۆیی و دەرەکییەکان و ڕوخانی ڕژێمی بەعس [کە بیانوویەکی جادووئامێز بوو بۆ دەسەڵاتدارانی هەرێم هەم شانی خۆیان لە وەلامی داخوازییەکانی خەڵك خاڵی بکەنەوە و هەم بزاڤەکانی پێ تاوانبار بکەن]، بزاڤە کۆمەلایەتییەکان دێنە مەیدان، لەبەرئەوەی کە نە خاوەنی ڕێکخراوی سەربەخۆی لەدایکبووی ناڕەزایەتی و خەباتی ڕۆژانەن و نە ئاشنایەتییان بە شێوازە ئازادیخوازیی و جەماوەرییەکانی خەباتی کۆمەڵایەتی هەیە. ئەگەر سەرنجی خرۆشانە جەماوەرییەکەی دوومانگی ڕابوردوو*** ئەوەی لە 17ی فێبریوەرییەوە دەستی پێکرد و پاش دوو مانگ بە لەشکرکێشی و هێزی دژە-تیرۆر و پۆلیس سەرکوت کرا، دەبین، هەم لەبەر نەبوونی سوونەت و هۆشیاری خەباتی کۆمەلایەتی و نەبوونی ڕێکخراوی سەربەخۆی جەماوەری و تۆڕ و فۆرومی کۆمەلایەتی، زۆر بەئاسانی لەلایەن ئۆپۆزسیۆنی دەسەڵاتخوازەوە (لیستی گۆران و ئیسلامییەکان) لە ناوەڕۆك و خواستەکانی خاڵی دەکرێ و ڕۆژانە کار لەسەر دەستەمۆکردنی دەکەن و هەم بە ئاسانی لە ڕێی ‌‌هێزی سەربازی و پۆلیسی مەشقدراوی ولاتانی خۆراواوە سەرکوت دەکرێت.

بەپێچەوانەوە لە ئێران و بەشە کوردنشینەکەیدا لەبەرئەوەی کە ئۆپۆزسیۆنی چەکدار لە سی ساڵی رابوردوودا ئامادەیی مەیدانی وەك ئەوەی لە کوردستانی بەشی عیراقدا هەبوو، لەناو خەڵکدا نەبووە، خەباتی جەماوەرییانەی کۆمەڵایەتی چ لە شار و چ لە گوندەکاندا بە جۆرێك ئامادە بووە و خەڵکی ئاشنایەتی بە شێوازەکانی ئەم شێوە خەباتە هەیە، کە مانگرتنە گشتییەکانی چەند ساڵی ڕابوردوو نیشانە و بەڵگەی ئامادەیی ئەو هۆشمەندییەن. هاوکات بوونی هوشیاری ئەنارکیستی هەم وەك بەرەنجامی ئامادەیی خەباتی کۆمەڵایەتی و کەمکارایی بزاڤی چەکداری و هەم وەك ئامادەیی هزر و ئایدیا ئەنارکیستییەکان لە راپەڕینی ڕێبەندانی 1979دا، بەشی کوردنشینیش لەو کاراییە بەدەر نەبووە و لە ئێستاشدا چەندین کۆڕ و کۆمەڵی ئەنارکیستی چالاك لە بزاڤە کۆمەلایەتییەکاندا هەن، بەڵام بەداخەوە لەبەر کەشی سەرکوتگەرانەی ڕژێمی ئیسلامی بەتابەت لە کوردستاندا کە بارودۆخێکی سەربازییانەی زۆر زەقی بەخۆوە گرتووە، چالاکانی ئەنارکیست وەك کوردستانی بەشی تورکیە نەیانتوانیوە، خاوەنی گۆڤار و بڵاوکراوەی خۆیان بن و بە ئاشکرا چالاکی بکەن و خۆیان بە ئەنارکیست ناوزەد بکەن. تا ئەوەندەی ئێمە ئاگادار بین، هەم لەناو بزاڤی کرێکاری و هەم لەناو بزاڤی خوێندکاران و لەناو بزاڤە کۆمەڵایەتییە ڕۆژانەییەکاندا ئەنارکیستەکان وەك تاك ئامادەییان هەیە.

بە دیاریکراوی، ئەوانەی کە بۆ فۆرومی ئەنارکیستانی کوردستان دەنووسن و هاریکاری دەکەن، فرەتر لە دەرەوەن، لە ئەوروپان. بەڵام وەك خۆتان دەزانن شێوە ڕێکخستنی ئەنارکییەکان کۆڕ و کۆمەڵی گچکەی ناسێنترالیست و گروپی کاریی و لۆکاڵین. لەبەرئەوە ناکرێت بە بوون یا نەبوون قسە بکەین. چونکە لە بارودۆخی ڕامیاریی وڵاتانی خۆرهەڵاتی ناویندا بە تایبەت ئێران، سوریە و عیراق، زەمینەی کاری ئاشکرا و فۆرومی ئاشکرا و چالاکی ڕامیاریی ئاشکرا یا لەبار نییە، یا تووشی دەردیسەری سەخت دەبێت. لەولاشەوە لەبەر ئەوەی کە ئەنارکیستەکان دژی گروپگەری ڕامیاریی و دەستەگەرین، لە بەرامبەردا گروپی کاریی لە خەباتی کۆمەڵایەتیدا بەرتەری پێدەدەن، باری کۆمەڵایەتی و ڕامیاریی ئەو وڵاتانەش لەوە زیاتر بوار نادات. تا ئەوەندە ئێمە ئاگادار بین، سەندیکا و ڕێکخراوی جەماوەری و پیشەیی لەژێر کارایی ئایدیا و شێوازی ڕێکخستن و بەرێوەبەرایەتی هەرەوەزییانەی ئەنارکیدا نییە، ئەگەر هەشبێت، لەوانەیە زۆر لاواز و لە باری کۆرپەلەییدا بێت.

ئێوه‌ بۆچوونتان بەرامبەر پەکەکە چییه‌؟ ئه‌ی سه‌باره‌ت به‌ PJAK پژاك چی دەڵێن؟

پەکەکە و پژاك هەر یەکن یا وردتر بڵیین، پژاك یەکێکە لە باڵەکانی بەشبوونی پەکەکەی جاران بەسەر چوار وڵاتەکەدا (تورکیە، ئێران، عیراق و سوریە)، دەکرێت بڵیین پژاك ڕێکخراوی خۆرهەڵاتی پەکەیەیە. پژاك و پێكاكا، پێش هەموو شتێك دوو ڕێكخراوی هیرارشی ڕامیاری و میلیشیایین، كە هیچ نزیكایەتییكیان لەتەك سۆشیالیزمی ئازادیخوازانە (ئەنارکیزم) نییە. ئەوان خەریكی پاگەندەی ناسیونالیستین و لە ئەلفەوە تا یا، لەتەك ئێمە جیاوازن. دەتوانن نزیكیایەتییان لەتەك سۆشیالیستە دەسەلاتخواز و هیرارشییەكان هەبێت. تا ئەوەندە دەگەریتەوە سەر ئەو گۆرانانەی كە لە بۆچوونی ئۆچەلاندا بەدی دەكرێن. یەكەم زۆر جێگەی دڵخۆشی نین، دووەم، لەناو ڕیزەكانی ئەو ڕێكخراوانەدا بە ئاستی گۆرانەكانی بۆچوونی خودی ئۆچەلان هەست بە گۆران ناكرێت. راستە ئەوان لە ڕێكخستنی خەباتی جەماوەریدا ئاوڕیان لە بنەمای فیدراتیڤی داوەتەوە و قورساییان خستوەتە سەر خەباتی كۆمەڵایەتی. بەڵام ئەمە نایانكاتە خزمی ئەناركیزم. چونكە ئۆجلان دەستبەرداری ئۆتۆریتەگەری و دەستەمۆكردنی بزاڤەكە نەبووە و دووەم، ئەوان هێشتا هەڵگری شوناسی نەتەوەیین و دەستبەرداری نەبوون. تا ئەوەندەی دەگەرێتەوە سەر پژاك، كەمتر لە ڕیزەكەكانی پێكاكا لە توركیە، كەوتوونەتە بەرگۆران و كارایی گۆرانەكانیان لەسەر كەمترە.

بە بڕای ئێمە کەی پارچەکانی پەکەکە دەستبەرداری خەباتی چەکداری بوون و خەباتی کۆمەڵایەتی ناوەندەکانی کار و ژیانیان کردە مەیدان، کەی ڕێکخراوە سێنترالیستەکانیان لۆکاڵی و ناسێنتراڵ کردوەوە، کەی بانگەوازی مەرگی کارێزما و ئۆتۆریتەگەرییان کرد، کەی دەستبەرداری پەیوەندییە هەرێمی و جیهانییەکان لەتەك دەوڵەتەکانی خۆراوا و خۆرهەڵات بوون، کەی دروشمی دژەدەسەڵات و سەروەرییان بەبێ پەردە و شەرمنۆکی بەرزکردەوە، ئەوسا دەکرێت، ئێمەش بەرامبەر کار و بیرکردنەوەیان هەست بە نزیکایەتی و خۆشبینی بکەین. بەڵام بەداخەوە ئێمە لە ئێستادا لە دەمی قسەگەرانی باڵەکانی پەکەکەوە بەتایبەت لە ئێران و عیراق، هەست بە گۆڕان ناکەین و ناکرێت بە ڕوودانی گۆڕانی گەورە و ڕیشەیی لە بەستەڵەکی ئایدیۆلۆجیای ناسیونالیستی و دەسەلاتخوازیی لێپرسراوان و ئەندامانی سەرکردایەتییاندا هیوادار بین.

دیمانە - گفتوگۆ - دیالۆگ - وتووێژ

Hevpeyvînî grupî(Graswurzelrevolution) letek sekoy enarkîstanî kurdistan / 2

لێدوانێک بنووسە

beşi dwem

Zor le kurdekan hîwayan be hebûnî otonomîyekî nawçe kurdyekanî her çwar dewlletekanî ke kurdistan parçeyeke lêy, heye, le jêr nawî corêk le corekanî fîdrallîda yekbgirnewe. Êwe lêreda le kwêda dewestin, hellwêstan lem barewe çye?

Ême hîwadarîn rojêk hemû gund û şar û nawçe û herêm û kîşwerekan (qarrekan) leser bnemay fîdrasyon û konfîdrasyon (fêdratîv)î yekbgirnewe. Weha yekgirtin û pêkhatnêk leser bnaxey daxwazî serbexoyyaney xellk û xwast û wîstî (îradey) azadaney xellk, pêşwazî lê dekeyn. Bellam le helumercî ramyarî nawçeyî û nêwdewlletî ewrroke û cyawazî astî beşekan û nebûnî huşyarî otonomîy fêdrasonekan le yekgirtin û cyabûneweda, weha egerêk zor dûr dexatewe. Bellam dekrêt kar û xebat bo cêxistnî weha pêkhateyekî fîdratîvî lew wllataneda bikrêt û wek ellternatîvî sîsteme hîrarşîyekanî îsta xebatî bo bikrêt û hîway pê bbestirêt.

Le êstada ewey heye û sernic û çawerrwanî zorîney xellkî rakêşawe, rêgeçare hîrarşîyekanin, boye karkirdin bew arasteye be erkî serşanî xomanî nazanîn, ême beagayn lewey her core yekgirtneweyek hebêt, otonomî, fîdrallî neteweyî, yekgirtnewey neteweyî, tenha corî kêşekan û heta radeyekîş çewsandnewey netewayetî pîne dekat, bellam le rastîda kêşekanî dîkey mrovî naw komellgey kurrdî weku hemû her komellgeyekî dîkey serdem qulltir dekatewe, baştirîn nmûney êsta û sedey raburdû kêşey xwarûy efrîkaye, ke êsta mrovî ew komellgeye kêşey aw û kareba û telefon û hejarî zyatir û perawêzxistinî xellkekey, ke le serdemî rjêmî regezpersitîda le xwarewey komellgekeda bûn, qulltir bûtewe. Çunke êsta tenanet jyanyan le çwarçêwey ew teneke û lewhaney ke kirdûyanin bewey ke pêy dellên mall, pê rewa nabînrêt. Gîrugriftî krê û herzanî û granî û qutabxane û xestexane û zankow sercemî şwêne xizmetguzarîyekan, kar û bêkarî, zyatir buwe, bewatay wşe ew wllate buwete bazarrêkî azad bo bazirgane dewllemendekan û kompanîye xomallî û bêganekan, ke bearezûy xoyan teratênî têda deken.

Em kêşe komellayetîyane wa qullbûnewe ta geyiştne beşbûnî ANC û rûdanî xopîşandanî gewre û mangirtnî karîger, ew wllate şorrşî rasteqîney pêwîste. Bellam eme runadat heta kese pîroz û konekanî nêw grup û rêkixrawe pîrozkrawekan, pîroz bmênin, çunke ta êsta ewanîş her leser mêjûy kapîtall û sermayey raburdûyan dejîn.

Dahatûy kurdîş lew çeşney ke to bastkirduwe, ayendeyekî lewe baştirî nabêt. Ême emaneman zor lela roşnin û ewe be rast nazanîn, ke bllêyn madam em fermanrrewayye herêmîye hengawêkî dîke demanbate pêşewe, ba êmeş êsta destberdarî prinsipllî xoman bîn û le êstada xebat bo ptewkirdnî eme bkeyn û dway ewe dest bexebat bo ewey ke bawerrman pêy hebuwe, bkeynewe. Girtneberî rêgey pêçupena û drêjxayen, xizmet be priskeman nakat, bigre sererray ewey ke bem rêgeye nageyne amancekanman, herwehaş bîr û hoş û culleşman dewestênê û demrênêt.

Hellwêstî ême, xebatî ême lem pirseda dûlayene: le layekewe ême piştgîrî xoman bo pirsî rizgarî neteweyî (nemanî stemî neteweyî) radegeyenîn, çunke dezanîn çewsandnewey neteweyek, regezêk, dînêk ya mezhebêk, tenanet takêkî naw komellge, eme be watay nebûnî dadperwerî komellayetîye, wate hebûnî stem û zor û destidrêjî leser mafî kesêk ya layenêk ya neteweyekî dîke. Eme rwangey êmeye û a lemewe ême hellwêst werdegrîn û bergirî lê dekeyn.

Layenekey dîkey xebatî ême, ya hellwêstî ême, kollnedane lewey ke bawerrman pêy heye û xebatî bo dekeyn û hewilldedeyn be yekgirtin û hawkarî letek ewkes û layenaney dîkeda ke be hoşyarî xoyan geyiştun ya degene ew rastîye, ke xebat le şanî êmewe bken. Emeş be hewilldan, be miştumrrî bellgeyî û baskirdin le ezmûnî xebat le wllatanî dîke û rêzgirtin le bîr û boçûnyan û mamellekirdin letekyanda be gyanêkî dûr le siktarîstîyewe . Îdî le her bwarêkda bêt.

Ba eweşman le bîr neçêt, gerçî ême amarêkman bedestewe nîye, bellam ewendey bzanîn hebûnî mîrî herêmî kurdî le kurustanî beşî ‘îraqda ke mawey 19 salle berdeewame, keçî şitgelêkî zor kemyan bo xellk kirduwe, her leberewe em ezmûne pirsî netewayetî û dewlletî neteweyî zor kall kirdotewe.

Boçûn û rwangey enarkîstî sebaret be ayindey kêşe ya pirsî kurd çone?

Ême le wellamî pirsyarî pêşûtirda hellwêstî xomanman bo baskirdin bo rûnkirdnewey zyatir dellêyn, ême wek enarkîst heman hellwêstman beramber pirsî rizgarî neteweyî kurdekan heye, ke le beramber pirsî rizgarî neteweyî blucekan û felestînîyekan û tamîlekan û kemîne jêrdistekanî dîke hemane. Herwa xwazyarî serbexoyî nawçe kurdinşînekanîn le pêkhateyekî fîdratîvîda, herwaş xwazyarî heman mafîn bo turkmanekan û aşûrekan û …tid. Bellam aya eger azadî birryardan û serbexoyî le pêkhatinda hebêt, huşyarî binyatnanî komellgey azad û yeksan hebêt, mrovekan be heman şêwey êsta xoyan leser bnemay kurdibûn, blucbûn, turkmanbûn, aşûrî bûn, cyadekenewe?

Erkî ême enarkîstekan lêreda berceste debêt, huşyarî û agadarkirdnewe, rêkxistin û hellixrandin, karkirdin bo pêkhênanî torre komellayetîyekan û encumen û rêkixrawe lokalîyekan , wek berdî bnaxey yekgirtnî azadane û komelayetîyaney danîştwanî gund û gerrek û şarekan û karge û fermange û xwêndinge û nawendekanî dîkey jyan, ke araste ramyarîye deselatixwaz û cyawazî drustgerekan puçell dekenewe..

Soşyalîzm çi rollêkî le xebatî serbexoyî kurdda gêrrawe û degêrrêt? Herweha aya hîç azadîxwazîyek ya djedeselatixwazîyek le soşyalîzimda berxurd krawe? Aya mêjuyyekî enarkîstane le nawçe kurdîyekanî xorhellatî nawerrastda hebuwe, ke êwe pencey bo rakêşn?

Bo wellamî em pirsyare pêwîst dekat, pence bxeyne rastîyek, ewîş eweye, ke suşyalîzm û part û grupe soşyalîstekan û bzûtnewekeyan nek her le kurdistanî beşî ‘îraq û beşekanî dîkeşda bellku sercemî wllatanî xorhellatî nawerrast û wllate efrîkyekanîş, wek pêdawîstîyekî komellayetî le derûn û wîstî xellkewe drustnebûn wate be sruştî le dayk nebûn, bellku drustikraw û tewawgerî ramyarî rusyay sovyetî bûn û dwatrîş ke çîn drust bû û kewte mlimlanêy tundutîjewe letek rusyeda, ew mlimlanêyeş be rollî xoy lenaw hemû part û grupe soştalîstekanî em wllatane û bzûtnewekanyanda rengî dayewe.

Ger roşintir bllên, ew part û grupe soşyalîstane hellgirî heman ramyarî sovyet ya çîn bûn, xo eger çîn ya sovyet peywendî letek mîrî ew wllatey ke ew partaney têda bûn, baş bûbêt ewa peywendî partekanîş letek mîrîyekanda baş buwe, pêçewanekeşî her raste. Baştirîn nmûneş peywendî ptewî nêwan sovyet û ‘îraqî serdemî (rjêmî be’s)e le nêwan sallanî 1970 ta 1975 , ke sedam huseyn gerçî kesî yekem nebû le desellatda, bellam hemû şit bû û partî komunîstî ‘îraq letek ew rjêmeda le bereyekda bû, ke beherdûkyan djayetî bzûtnewey ew serdemey kurdyan le sallî 1974da dekrid, ke mistefa barzanî serkirdey bû û le heman katîşda rjêm lejêrewe destî kird be rfandin û kuştinî deyan kadîrî çakî naw partî komunîst betaybet ewaney ke sebaret be berekayan letek rjêmda gleyyan le hellwêstî partekeyan hebû. Kewate em part û rêkixrawe komunîst û soşyalîstane hellgirî ramyarîy taybetî xoyan nebûn, ke debuwaye xizmetî krêkaran û reşexellkekey ‘îraq heta kêşey kurdîşî bkirdaye. Herweku pêştir basman kird, ew partane û bzûtnewekeşyan nek qazancêkyan be kêşey kurd negeyandwe ya kêşekeyan nebirdote pêşewe, bellku zyanêkî gewreşyan lêdawe û xoşyanyan pê naşîrîn kirduwe.

Bekurtîyekey be birrway ême, lewêda ke fêrgey soşyalîzmî deselatixwaz (markisîzm û îzme paşrrewekanî dîkey) beser bzavekeda zallbuwe, neytwanîwe rolêkî pozetîv bbînêt. Îtir ew arasteye prro-rus bûbêt ya djî.. Çunke bo ewan pirse komellayetîyekan amrazn bo geyiştin bedesellat, herwek nasîwnalîst û mezhebî û lîbralekan ew pirsane bo heman mebest bekar deben.. Detwanîn bllêyn le dû serdemda bîrî sosyalîstî lew şêweyda ke hebuwe, twanîwyetî demargirî neteweyî kem bkatewe, ew serdemeş pencakan û heştakanî sedey raburdû bûn. Bellam bedaxewe katêk ke destî ew dû araste prro-bolşevîk û pro-mawîye derdekewêt û bedwayda şkistî blokî soşyalîzmî dewlletî dêt. Îtir ew karaye pêçewane debêtewe û zor be nîgetîvî deşkêtewe. Tenanet pagendegeranî ew dû arasteye ya debne mezhebî tundirrew ya debne nasîwnalîstî tundirrew.

Bo wellamî beşî kotayî heman pirsyartan, dellêyn ewendey ême beagabîn mêjûyek nîye benawî mêjûy enarkîstane ( mêjûy enarkîzm) le nawçe kurdîyekanî xorhellatî nawerrastda nebuwe ya dernekewtuwe taku ême pencey bo rabkêşîn.