بەشی پێنجەم

بە بۆچوونی ئێمە ئەمانە هۆیەکانی ناکاممانەوەی بزووتنەوەی گۆرانخوازی خەڵکی و کەوتنە ژێر کارایی ڕامیارە دەسەلاتخوازەکانن:

یه‌كه‌م: وەك پێشتر باسمان کرد، کۆمەڵگەی کوردستان، تائیستاش لە ژێر کارایی پاشماوەی جەنگەکاندایە و ڕۆڵی سەرەکی و یەکلایگەرەوەی میلیشیا و پارتە ڕامیارییەکان لە سەردەمەکانی جەنگزەدەییدا، وایکردووە، کە بزووتنەوەی جەماوەری کەمتر بتوانێت ڕیزی خۆی لە پارتە ڕامیارییەکان بەگشتی و لایەنە پارلەمانتارییەکان جیابکاتەوە و ڕیزی سەربەخۆی خۆی بپارێزیت. هەر لەبەر ئەوە هەردەم زەمینەی خۆشباوەڕیی و پاشکۆگەری بۆ هێزە ڕامیارییەکان تێدا بەهێز ماوەتەوە.

دووەم: ئەو بەشەی کە لەژێر کارایی سۆشیالیزمی دەسەلاتخوازانەدایە، بە هەمان شێوەی لایەنگرانی ئۆپۆزسیۆنی ڕیفۆرمخوازی پارلەمانی، چاویان بڕیوەتە هێزی دەرەوەی خۆیان و چاوەروانی گۆرانی سەرەوخوارن، واتە ناکۆکییەك لە ئاراستە و شێوە کارکردی ئۆپۆزسیۆنی پارلەمانی و چەپدا نییە.

سێیەم: لەبەر ئەو هۆیانەی پێشتر، جەماوەر نەیتوانیوە بە شێوازە کارا و شۆڕشگێڕەکانی خەباتی ڕۆژانە ئاشنابێت، ئەمەش بووەتە هۆی ڕێگری لە گەشتن بە هوشیاری سەربەخۆبوون (ئۆتۆنۆمبوون) و ئاوڕدانەوە لە خەباتی ئابووریی و مانگرتنی گشتی و هەڵخڕاندنی کۆمەڵگە.

چوارەم: نەبوونی هوشیاریی چینایەتی لەمەڕ جیاوازی بەرژەوەندی جەماوەر بەرامبەر هێزە ڕامیارییەکان و دەسەلاتداران، وایکردووە، کە خەباتی ئابووریی و کۆمەڵایەتی لە ئاستێکی زۆر لاوازدا بێت و ئەمەش دیسانەوە هۆکاری دروستنەبوون و پەینەبردنە بە پێداویستی ڕێکخراوە سەربەخۆ شۆڕشگێڕە جەماوەریی و پیشەییەکان. هەر ئەمەشە کە ئاوای کردووە، میری و پارتە ڕامیارییەکان بە چەپ و ڕاستەوە، بتوانن بە ئاسانی لە دروستکردنی ڕێکخراوە زەرد و پاشکۆکاندا لاسایی ڕژێمی پێشوو بکەنەوە و سوود لە زەمینە ئامادە و بەجێماوەکانی ئەو سوونەتە وەربگرن.

پێنجەم: کاتێك کە جەماوەری ناڕازی بەو مەیدانە کاراییانەی خەبات، واتە مەیدانی ئابووریی و کۆمەلایەتی ئاشنا نەبێت و پێشینەی نەبێت و لای نەبووبێتە سوونەت، ئەوا تەنیا بوارێك کە نارەزایەتییەکان تێیدا چەق دەبەستن، بواری ڕامیارییە و لەوێشدا پارتە ئۆپۆزسیۆنەکانی ناو پارلەمان و دەرەوەی پارمان، خاوەنی کادیر و قسەگەرانی کارامەن و وەك دیتمان بە کەمترین ماوە، توانییان و دەتوانن، بزووتنەوەکان و ناڕەزایەتییەکان، بەلاڕێدا بەرن.

جیاوازی ئێمە لەتەك چەپ و ڕێکخراوە میریی و نامیرییەکانی بەناو جەماوەری، لێرەدا دەردەکەوێت، کە ئێمە لە بری خۆشباوەڕی بە بەشداری پارلەمانی و چەقەچەقی دەستەبژێرانە و چاوبڕینە دەسەڵات، وەك ئامرازی گۆرانکاری سەرەوخوار لە کۆمەڵگە و بەرێوەبەرایەتیدا، پێ لەسەر خەباتی ئابووریی، ڕێکخستنی سەربەخۆ و خۆکرد، ڕێکخستنی ناهیراشی (زنجیرە یا تۆڕی ئاسۆیی) و پشتبەستوو بە بنەما فیدراتڤەکان، لەبەرچاوگرتنی ڕێکخراوە جەماوەرییە سەربەخۆکان زیاتر لە ڕێکخستنێکی داواکاریی، بەڵکو لەبەرچاوگرتنیان وەك فێرگەی پەروەردەکردنی مرۆڤی کۆمەڵگەی ئازاد و ئامرازی بەڕیوەبەرایەتی و جێبەکردنی کاروبارەکانی کۆمەڵگەی ئەنارکی (سۆشیالیستی ئازاد). هەروەها ڕێکخستن و پێکهێنانی ئەنجومەن و کۆمونە و هەرەوەزییە گەڕەکیی و گوندیی و لۆکالێیەکان و گرێدانەوەیان لە فێدراسیۆن و کۆنفێدراسیۆنەکاندا لە پێش و پاشی ڕووداوەکاندا، بەپێچەوانەی ئاکسیۆنگەرەکان و سیتواتسیۆنچییەکان، کە تەنیا لە هەوڵی قۆستەنەوە و زاڵبوون بەسەر بزاووتنەوەکاندان، ئێمە مانگرتن و خۆپیشاندانی کتوپڕ و دەسبەسەرداگرتنی ناوەندەکانی کار و خوێندن و فەرمانگە و دەزگەکان لە بارودۆخی گونجاو و هەڵچوونە گشتییەکاندا و ڕێکخستنەوەیان لەسەر شێوازی کۆبوونەوەی گشتی و بەڕێوەبەری هەرەوەزی و بڕیاردانی ئازاد، بە شێواز و ئەڵتەرناتیڤی گونجاو دەبینین.

جیاوازییەکانی “لیستی گۆران” و بزووتنەوە ناڕەزایەتییەکانی 2006 بەم لاوە، بەتایبەت خۆپیشاندانەکانی فێبریوەری و دواتردا :

یەکەم: داواکاری سەرانی ئەم لیستە (لیستی گۆڕان)، وەك کۆنە ئەندامانی پارتە دەسەلاتدارەکان، سەرەتا ڕیفۆرمی ناو سەرکردایەتی پارتەکانیان بوو و پاشان بە ناچاری و بەهۆی دەرپەراندنیان، کەوتنە داخوازی ڕیفۆرمی ناو ڕیزەکانی پارتەکانیان و دواتر لە ژێر کارایی بزووتەنەوەی خەڵکیدا و بۆ کەمڕەنگکردنەوەی بزووتنەوەکە، داخوازی نەهێشتنی گەندەڵییان بەرزکردەوە، کە ئەمەش لە داواکردنی بەشە تاڵانی زیاتر، هیچی دیکە نەبوو.

دووهەم: سه‌ركرده‌كانی ئه‌م بزووتنەوەیه‌ یا به‌شێكی زۆریان خۆیان له‌ یه‌كێتی نیشتامانییه‌وە هاتوون، ئه‌مانیش تا ئه‌و‌ كاته‌ی كه‌ له‌ ئەوان جیابوونه‌ته‌وه‌ له گه‌نده‌لی و هه‌بوونی نادادپەروەری کۆمەڵایەتی و کوشتوکوشتاردا به‌رپرسیاربوون و بگره‌ خۆشیان گه‌نده‌ڵبوون و هەن.

سێیەم: ئه‌م لیستە یا لایەنە پارلەمانییە، پێگه‌ و هێزی هه‌ر له‌ شاری سلێمانی و شارۆچكه‌ و‌ دێهاته‌كانی دەوروبەریدایە، كه‌مێكیش له‌ كه‌ركووكدا هه‌ن، له‌ شاره‌كانی وه‌كو هه‌ولێر و دهۆك و شارۆچكه‌كانی دیکەدا كه‌ له‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی پارتیدان یا هه‌ر نین یا زۆر زۆر لاوازن. دیاره‌ ئه‌مه‌ش هۆی سه‌ره‌كی خۆی هه‌یه‌، كه‌ هه‌ره‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌یان ده‌سه‌ڵاتی پارتییه‌، كه‌ ده‌سه‌ڵاتێكی دڕنده‌ و خێڵه‌كییه ڕێگره‌ له‌ هه‌بوونی هه‌موو ده‌نگێك و ڕه‌نگێكی جیاواز‌، هاوکات سەرانی ئەو لیستەی کە بەنێوی ئەو بزووتنەوە دروستبوون، ناوچەگەرن.

چوارەم: ئه‌م لیستە سەراپای كه‌یسه‌كه‌ی له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵی دروست کردووە و بۆ به‌ڕێوه‌بەرایەتی کۆمەڵگەی كوردی هیچ ئەلتەرناتیڤێکی جیاوای نییه‌. وه‌كو ئێوه‌ش ده‌زانن، گه‌نده‌ڵی كه‌یس نییه‌ و به‌ گۆڕینی ده‌موچاوه‌كان و ده‌ستاوده‌ستكردن به‌ ده‌سه‌ڵات، گه‌نده‌ڵی بنه‌بڕ ناكرێت. گه‌نده‌ڵی خه‌سڵه‌ت و تایبه‌تمه‌ندییه‌كه‌ كه‌ به‌ته‌واوی ‌به‌ شێوازی ده‌سه‌ڵات (شێوەی بەڕێوەبەرایەتی) و پێکهاتەی کۆمەڵگە كه‌ له‌سه‌ر بناخه‌ی خاوەندارییەتی تایبه‌تی و شێوازی کرێگرتەیی به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌یه‌ گرێدراوه‌ته‌وه‌، كه‌ هه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌ش له‌ خزمه‌تی سوود و قازانج و كه‌ڵه‌كه‌كردنی پاره‌ و سه‌رمایه‌داریدان.

به‌دڵنیاییه‌وه‌ ده‌ڵێین كه ئه‌م ئۆپۆزسیۆنە پارلەمانییەی کە بەناوی بزووتنەوە ناڕازییەکەوە قسە دەکات و خۆی نیشاندەدات، كارایی له‌سه‌ر بارودۆخه‌ ڕامیاریه‌كه‌ ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌مه‌ واتای ئه‌وه‌ نییه‌، كه‌ كارایی سه‌ره‌كی له‌ سه‌ر کۆمەڵگەكه‌ و بار و ژیانی تاكی ناو کۆمەڵگەكه‌وه‌ ده‌بێت.

پێنجەم: لە ڕووی ئابووری و پلانی ڕێکخستنی ژێرخانی ئابوورییەوە، لە بەرامبەر پلان و پرۆسێسی پارتییکردنی کەرتە گشتییەکان، تەنیا داوای بەشی زیاتر دەکەن و هیچ پلان و ئەڵتەرناتیڤێکیان دژ بەو ڕەوتە نییە، ئەوەش لەبەرئەوەی کە ئەوانیش وەك پارتە دەسەلاتدارەکان پاڵپشتی پرۆسێسی تایبەتکردنەوەی کەرتە گشتییەکانن، کە هێنانەدی خاڵی سەرەکی پیادەکردنی پلانە ئابوورییەکانی نیئۆلیبرالیزمە لە ناوچەکەدا. بە ئاشکرا لە راگەیاندنی ئەو لیستەدا و لێدوانەکانی سەردەمی دەنگدانەکاندا دەردەکەوێت، کە لۆمەی کەم بەشی کۆمپانییەکەیان “کۆمپانیای وشە”یە، لەچاو چەپاوڵ و بەشەتالانی کۆمپانییەکانی “نۆکان – هی یەکێتی” و “کۆڕەك – هی پارتی” و زۆرێکی دیکە.

شەشەم: لە ڕووی ڕامیارییەوە، هیچ لارییەکانیان لە وابەستەیی هەرێمی کوردستان و عیراق چ وەك وڵات و چ وەك بەرێوەبەرایەتی بۆ ئەمەریکا و بریتانیا و هاوپەیمانیان نییە و بەڵکو زیاتریش پێ لەسەر خاتەرجەمی داگیرگەران دادەگرنەوە، هیچ ڕەخنە و گلەییەکیان لە پلانە ئابووریی و سەربازیی و ڕامیاریی نیئۆلیبرالەکان لە ناوچەکەدا نییە.

حەوتەم: لە ڕووی سیستەمی بەرێوەبەرایەتی و کارگێڕییەوە، زیاتر پێ لەسەر سیستەمی پارلەمانی و دێمۆکراتی نوێنەرایەتی و میرایەتی تەکنۆکراتەکان دادەگرن و تەکنۆکراتخوازییان، دەکرێت بە تەنیا جیاوازییان لەتەك پارتە دەسەڵاتدارەکان دابنرێت.

هەشتەم: لە ڕووی پەروەردە و فێرکردنەوە، لە باشترین باردا ئەوەیان دەوێت، کە ئەمڕۆکە لە ئەوروپا هەیە و ئەوەی کە کەوتووەتە بەر ناڕەزایەتی خوێنداکاران و کۆمەڵگە. ئەوان نەك خوازیاری سیستەمی ئازادیخوزانەی پەروەردە و خوێندن نین، بەڵکو هەردەم دەستخۆشی و خۆشبینی خۆیان بۆ پارەییکردنی خوێندن دەردەبڕن.

نۆهەم: لە بواری بیمەی دەرمانی و خزمەتگوزاری گشتی و بوژانەوەی کەرتی کوشتوکاڵیییەوە، هیچ لارییەکانیان لە پلانەکانی نیئۆلیبرلەکان لە عیراقدا نییە و زۆر شتی دیکەش..

ئەگەر ئەم لیستە و هاوپەیمانەکانی زۆر دڵسۆزانە بە بەڵێن و پاگەندەکانیان ڕاوەستن، هەرچەندە تائیستا هەر پێچەوانەکەمان دیتووە، ده‌شێت گۆڕانكاری ڕواڵەتی ڕوبدات، گه‌نده‌ڵی ‌یاسایی بكات، له‌ هه‌ندێك شوێندا خه‌ڵكی كارامه‌ له‌ پایه‌ و پله‌كاندا دا بنێت، ده‌ستدرێژی پارته‌كان له‌ ده‌وڵه‌ت، واته‌ ته‌ده‌خولكردنیان، كورت بكاته‌وه‌، جۆرێك له‌ ئازادی لیبراڵیانه‌ هه‌بێت و دروست بكات. واته‌ له‌وپه‌ڕی باردا ڕه‌نگه‌ نزیك بێته‌وه‌ له‌وه‌ی كه‌ له‌م کۆمەڵگە “سڤیلیانەی” ئه‌وروپادا، ده‌بینرێت‌. به‌ڵام كرۆكی پرسەکە ‌بناخەییەكانی وه‌كو نادادپەروەری كۆمه‌ڵایه‌تی و دابه‌شبوونی کۆمەڵگە به‌سەر دارا و نەداری زۆر دیار و هه‌ژاری و ده‌وڵه‌مه‌ندی لە رادەبەدەر، هه‌بوونی بیرۆكراسی و بەرتەریدان بە به‌شێك كه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ی کۆمەڵگەوەن، كردنه‌وه‌ی لەوە زیاتری دەرگەی کوردستان بۆ به‌خێرهاتنکردنی بازاڕی ئازاد و وێرانكردنی ژینگه‌ و گه‌لێكی دیکە، وه‌كو وتمان ئەمە كرۆكی کۆمەڵگە و فەرمانرەوایانی ئاینده‌ ده‌بێت، له‌كاتی سه‌ركه‌وتنی لیستی ناوبرادا.

سه‌باره‌ت به‌و گۆڕانكاریانه‌ی كه‌ له‌ به‌شه‌كانی دیکەی خۆرهەڵاتی ناوه‌ڕاستدا ڕوویانداوە؛ گه‌رچی ئێمه‌ هاوپشتیمان لێ کردوون و پەیامی ده‌ستخۆشیمان بۆ خه‌ڵكی ئه‌و‌ وڵاتانه‌ ناردووە و بەردەوام دەنێرین، به‌ڵام ئێمه‌ پێمانوایه‌ كه‌ ته‌نها سه‌رخانی کۆمەڵگەكه‌‌ گۆڕاوه‌ و ده‌گۆڕیت، ئه‌و‌انەشی كه‌ دەسەلات ده‌گرنه‌ده‌ست، له‌ فەرمانڕەوایانی یا ڕژێمه‌كانی پێشووتر باشتر نابن، به‌تایبه‌ت له‌ داهاتوودا خزمه‌تی مانه‌وه‌ی ئه‌م سیسته‌مه‌، کە سیسته‌می سەرمایەدارییە، باشتر ده‌كه‌ن.

ئێمه‌ له‌م باره‌یه‌وه‌ ده‌توانین زۆر بدوێین به‌ هەژماریش قسه‌ بكه‌ین، به‌ڵام نه‌ پرسیاره‌كه‌ی ئێوه‌ ئه‌وه‌یه‌ و نه‌ لێره‌شدا کارێکی وا بواری تێروتەسەلی دەبێت.

* دەقی ئینگلیزی هەڤپەیڤینەکە بۆ بڵاوکراوەی ( zine ) ئامادە کراوە و هاوکات لە مانگنامەی ئەنارکۆ- پاسیفیستەکانی ئاڵمان( German anarcho-pacifist action group )

( – Graswurzelrevolution http://www.graswurzel.net)دا کە بە زمانی ئاڵمانی دەردەچێت، هەروا لە بڵاوکراوەی (Imminent Rebellion, an anarchist journal from here in Aotearoa/New Zealand http://www.rebelpress.org.nz/publications/imminent-rebellion-11)، لە پێگە ئینتەرنێتییەکانی (http://libcom.org) و (http://anarkismo.net) و (http://www.ainfos.ca) و پەرتووکی (Von Jakarta bis Johannesburg) بڵاو دەکرێتەوە، لەسەر خواست و ڕەزامەندی خاتوو بریگیت ئێمەش لە سەکۆی ئەنارکیستانی کوردستاندا دەقە کوردییەکەی بڵاوی دەکەینەوە.

** خاتوو بریگیت لەبارەی گەشتەکەیەوە بۆ کوردستان دەڵێت “لەبەر دوو هۆ حەزم دەکرد بچمە کوردستان، یەکەم خەباتی کوردی زۆر سەرنجی رادەکێشام و دەمویست راستەوخۆ لەبارەیەوە زانیاریم هەبێت و ڕێگەی راستەخۆ بۆ هاوپشتیم بۆی بدۆزمەوە. ئەم گرنگییە لە زۆر لاوە هاتووە. من هەمیشە خەباتی خۆرهەڵاتی ناوەراست و خۆراوای ئاسیا بەلامەوە گرنگ بووە و هەوڵم داوە کوردی فێر ببم و هاوکات لە بارەی فەلەستینەوە زانیاری بەدەست بهێنم و بەم جۆرە بۆ ماوەیەکی زۆر لە خەیاڵی ئەوەدا بووم و دەمویست بڕۆم. هەروەها لەبەرئەوەی لە دەستەی هاوپشتی کۆچەراندا بەشدارم و لە نزیکەوە چاوم بە خەڵکی کورد دەکەوێت و لەم ڕێیەوە دەمزانی کە هەرێمی کوردستان لە ڕووی ڕامیاری کۆچبەرییەوە ڕەخنەی زۆری لەسەرە.

هۆی دووەم ئەوەیە، کە من زۆر پەیگیرانە گرنگی بە پاراستنی ژینگە و مافی ئاژەڵان دەدەم، کاتێك کە ئەو هەلەم بۆ ڕەخسا لە نزیکەوە ئاگاداری سروشتی عیراق بم، زۆر پەیگیر بووم لەسەر ئەوەی زانیاری زیاتر وەرگرم لەمەر خەباتی ژینگەپارێزی لە ئاستی ناجیهانی کیشوەریی باکووریی. هەروەها دەمەوێت بڵێم بەڕاستی ئەزموونێکی بەرچاو ڕۆشنگەر بوو بۆ من، ببینم کە ڕێکخراوە نامیرییەکان (NGOs) لە ناوەڕا چۆن کار دەکەن- دەتوانرێت بوترێت وەك ئەزموونێك مامەڵەی لەتەکدا دەکەم، لەبەرئەوەی کە من لە زۆر ڕووەوە ڕەخنەم لە یارمەتی پیشەسازی(NGO) هەیە.

هەروەها هیواداربووم کە لە ماوەدا کە لە کوردستانی عیراقدا بەسەری دەبەم، باشتر بتوانم لە خەرابکارییەکانی جەنگ لە عیراقدا و پاشکاراییەکانی کە لە باسکردن نایێن، تێبگەم و ئوسترالیا وڵاتێك کە تێیدا گەورەبووم و یارمەتییەکی گەورەی بە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لە جەنگدا کردووە، لەبەرئەوە ئەرکی سەرشانمە بەو ڕادەی کە دەتوانم لە بارەی زیان و وێرانگەری ئەو وڵاتە بە هۆی بەشداری ولاتەکەمەوە بەسەری هاتووە، بۆ کەسانی دیکە بگێڕمەوە.

*** ئەم هەڤپەیڤینە لە سەرەتای مانگی ئەپڕیڵدا ئەنجام دراوە و بارودۆخی ناوچەکە و وڵاتی سوریە گۆرانی بەسەردا هاتووە.