زاهیرباهیر

سلێمانی٢٤/٠٩/١١

لیستیگۆڕانوەکبزوتنەوەیەکهەروەهاوەکقەوارەیەکیڕێکخراوەیی،بەڵامنەکوەکپارتێکیتەقلیدی،لەمێژویەکیزۆرکورتداتوانیخەڵکانێکیزۆر،تێکەڵلەهەمووچینوتوێژاڵەکانیناوکۆمەڵگەیکوردی،لەژێردروشمیشەفافیەتوگەندەڵیوچاکسازیودروستکردنیلیژنەینەزاهەتوسەروەرییاسا،لەدەوریخۆیگردبکاتەوە. وەلەماوەیکەمترلەدووساڵدابەدووئەزمونیگەورەداتێپەڕی.کەئەوئەزمونانەنیشانیداین،کەلیستیگۆڕانوسەرکردەکانیانهەرلەسەرەتاوەئامانجیانگۆڕاننەبووە،بۆیەنەیانتوانیوەئەوخەڵکانەیکەلەدەوریانکۆبووبوونەوە،ئاراستەیانبکەنبەرەوئەوئامانجانەیکەلەمانیفێستەکەیانداهاتبوون. هەڵبەتەهۆکاریئەمەشزۆرنبەڵامهەرەگرنگەکەیان: بەسیاسیکردنیکێشەکۆمەڵایەتیەکانبوو،هاوپەیمانیانلەگەڵهێزوپارتەئیسلامییەکاندا،نەڕۆیشتنلەگەڵبزوتنەوەیخەڵکدا،نەکێشانیهێڵێکیجیالەنێوانخۆیانودەسەڵاتدا،هەروەهابەکاربردنەوەیبزوتنەوەکۆمەڵایەتیەکەبۆبەدەسەڵاتگەیشتنوەکوڕێکخراوەچەپوڕاستەکانیتر.

ئەودووئەزمونەیکەمنلێرەدادەمەوێتباسیانلێوەبکەم،یەکەمیانئەزمونیهەڵبژاردنوپەڕلەمانتاریبوو. گەرچیتێشکانیئەمئەزمونەلەلایگەلێکیوەکمنکەساڵانەلەکۆمەڵگەدیمۆکراسیومەدەنیەکانیسەرجەمیئەوروپاوئەمەریکاوکەنەداوئوسترالیاووڵاتانیئەسکەندناڤیا،دەیبینین،هەمیشەفەشەلیهێناوەودەیهێنێ،واتەهەرگیزگۆڕانکاریەکیبنەڕەتیلەووڵاتانەداڕوینەداوەوڕوونادات.

باوەکنموونەهەڵبژاردنیئەمدوایەیئەمەریکاوەرگرینکەهەمیشەکێشمەکێشیسەرەکیلەنێوانیپارتیکۆماریودیمۆکراتدابوە،ئەوەبووپاشدووخولیدەسەڵاتداریپارتیکۆماریبەسەرکردایەتیسەرەکبووش،پاشئەوکارەساتانەیبەسەرخەڵکیئەمەریکیهات،پارتیدیمۆکراتبەسەرۆکایەتیئۆبامەهەڵبژێردراومانیفێسەتەکەشی٥خاڵیسەرەکیبوو:یەکەملابەلاکردنەوەیکێشەیفەلەستینیەکانوئیسرائیلیەکان.دووهەم:داخستنیبەندیخانەیگوانتەنامۆ.سێهەم:کشانەوەیلەشکرەکەیلەعێراقوئەفغانستان.چوارهەمبەخۆڕاییکردنیسیستەمیتەندروستیوچارەسەریئەو٣٩ملوێنخەڵکەیکەئەکسێسیاننەبووبۆسیستەمیتەندروستیوچارەسەرکردنیانبەبەلاش.پێنجەمیانچاککردنیباریئابووریئەمەریکا.

ئۆبامالەداخستنیگوانتەنامۆدافەشەلیهێنا،مەسەلەیفەلەستینیەکاننەکهەرلابەلانەبووەوەبەڵکودووهەنگاویشبەرەودواوەگەڕایەوەبگرەتەنانەتئەمەریکائامادەنییەبەپێیپەیمانەکەیئۆسلۆی١٩٩٣شبڕواتکەفەلەستینیەکانمافیدروستکردنیدەوڵەتیفەلەستینیانبەپێیسنوروقەوارەیفەلەستینیساڵی١٩٦٧هەیەوئۆرشەلیمیڕۆژهەڵاتیشببێتەپایتەختیوهەروەهاگەڕانەوەیپەنابەرانیشبەپێیئەوپەیمانە.ئەوەتائێستائەمەریکاهەقیڤیتۆلەدژیفەلەستینیەکانبۆئەومافەیان،بەکاردێنێت.سەبارەتبەکشانەوەیلەشکرەکەشیلەعێراقوئەفغانستان،نەکهەرئەوەینەکردبەڵکوبەبڕی٣٠هەزاریشیلەئەفغانستانزیادکرد.باریئابوریئەمەریکاشنەکهەرباشنەبووبەڵکوقەرزیئەمەریکاوکورتهێنانیبوودجەیانگەیشتە١٤تریلۆنو٣٠٠ملیاردۆلاریئەمەریکی.ڕێژەیبێکاریبەگشتیگەیشتۆتەلەسەدا٩ولەنێوەندیلاوانیشدابەتایبەتیگەیشتۆتەلەسەدا٢٣لەسەدا٢٣.ئەمەجگەلەوەیکەبەسەدەهاهەزارکەسبێکارکەوتوە،هەربەهۆیئەوەوەبەسەدەهالەوبێکارانەخانوەکانیشیانلەدەستداوە.

هەرچیشمەسەلەیئەکسێسیئەو٣٩ملوێنخەڵکەبووبۆچارەسەرکردنئەویشوەختێکیزۆروقسەیەکیزۆریشیویستهەتائەندامانیکۆنگریسقایلبکاتبۆبەئەنجامگەیاندنی،ئەویشبەنیوەناچڵی.

خۆگەربەریتانیاشبگریتئەویاریهەڵبژاردنەپترلە١٠٠ساڵەهەربەتەنهالەنێوانیپارتیموحافیزینوپارتیکرێکاراندا،بەردەوامەودێتودەچێت.لەساڵی١٩٨٥وەکەلێنینێوانیپارتیموحافیزینوکرێکارانلەسەرجەمیسیساسەتەکانیاندا،لەکەمبوونەوەدایە،ئەوەشڕاستیتێدایەگەربڵێینجیاوازیەکانینێوانیانزۆرزۆرکەمە.بەڕاستیئەووتەیەیکەسەدەیەکەوتراوە:(گەرهەڵبژاردنشتێکیبگۆڕێیایە،ئەوادەمێکبوویاساغکرابوو)،دەقاودەقڕاستەوهەربەڕاستیشدەمێنێتەوە.

لیستیگۆڕانوسەرانیلەتاقیکردنەوەییەکەمیانداکەهەڵبژاردنوبەدەستهێنانیکورسیپەڕلەمانبوو،تێشکان،چونکەنەیانتوانیکەئیجباریدەسەڵاتبکەننەکهەربۆکردنیتاقەگۆڕانکاریەکیبنەڕەتی،بەڵکوتەنانەتبۆئەوەیشیکەخۆشیاندەیانویست،گەرچیئەودروشمانەشلەشتێکیڕوکەشوناوەرۆکپوچزیاترشتێکیترنیە.بۆنمونەشەفافیەتلەبوجەیحکومەتداچیە؟!!

لەبەریتانیاوئەمەریکاداپاوەنبەپاوەنیادۆلاربەدۆلاریبودجەئاشکرادەکرێتولەپەڕلەمانیشداقسەیتەواویلەسەردەکرێت،خەڵکیشدەتوانێتگوێیلێبگرێتیابیبینێت،بەڵامکەسێکنیەکەبتوانێتڕایهەبێتیاڕایلێوەربگیرێتلەچونێتیدابەشکردنیدا،چونکەگەرڕایخەڵکیبەریتانیوەربگیرێتلەوپارەیەیکەلەئەفغانستانبۆهێزیلەشکروسەربازییان،سەرفدەکرێت،کەسڕازینابێتکەساڵانە٤.٥ملیارپاوەندلەوێو٧٥٠ملوێنپاوەندلەلیبیاداسەرفکرێتلەکاتێکداپارەبۆخەستەخانەکانومەکتەبەکانودایەنگاکانوباخچەوپارکەکانوخزمەتگوزاریەکانیترقاتییە.

لەئەمەریکاشداکەزیاترلەتریلۆنێکدۆلارتەخانکرابۆڕزگارکردنیبانقەکانلەهەرەسهێنان،لەبریئەوەیکەبدرێنبەدادگابەهۆیئەوەیدەستێکیباڵایانهەبوولەقەیرانەکەی٢٠٠٨دا،هەروەها٦٠٠ملیاردۆلاریشلەجەنگیئەفغانستانداسەرفکراوە،کەچیلەهیچکاملەمانەداپرسبەکەسێکنەکراوە.

باتەماشایەکیئەوکۆمەڵگامەدەنییەییائەوحکومەتەمەدەنییەلیبراڵەیکەئەوانداوایدەکەن،بکەین:بۆنمونەلەکۆمەڵگەیمەدەنیبەریتانیدالەژێرحوکمیلیبراڵدا٥ملوێننەخوێنەوارهەیە،بەشێکیزۆرلە١١ملوێنلەژمارەیخانەنشینکراوانژیانێکیمەمرەومەژیدەبەنەسەر،زیاترلە٢٠٠هەزارمنداڵلەژێرهێڵیبرسێتیەوەدەژین،ئاسایشلەکوردوستاندابەراوردناکرێتبەئاسایشلەپایتەختیکۆمەڵگەیمەدەنیکەلەندەنە.

پاردەرکەوتکەپۆلیسلەبەریتانیاداداتاباسەکەیانکەوێنەوناویقوتابیانێککەلەمانگرتنەکانوخۆپیشاندانەکاندابەشداریانکردبووفرۆشتەوەبەکۆمپانییاکانتاکوئەوتۆمارەیانهەبێتبۆئاگادارکردنیانلەجموجوڵیسیاسیان،ئەمەشیانیوەرنەگرتنیئەولاوانەیکەزانکۆتەواودەکەنیاقوتابخانەوازلێدەهێنن،هەرلەوکۆمەڵگەمەدەنیەدا١٤ملوێنکامیرایچاودێریهەیەبۆ٦٠ملوێنخەڵک،واتەهەرکامیرەیەکبۆچاودێریکردنی٤تا٥کەس.

سەروەرییاساشیانیسەروەرییاسایەککەپارێزگاریلەپەیوەندیبەرهەمهێنانیکۆمەڵایەتیسەردەمبکات،سەروەرییاسایەککەلەپێناویکەڵەکەکردنیزیاتریسەرمایەوقازانجیزیاتردا،سەروەرییاسالەناردنیپۆلیسوسیخوڕەکانیحکوموتبۆناوڕیزەکانیبرادەرانیژینگەو،جەمعیاتوڕێکخراوەئیسلامیەکانوئەنارکیستەکان،بەڵاملەهەمانکاتدائەویاسایەیاساغیدەکاتکەکەسێکبچێتەناوڕیزەکانیپۆلیسودەسگاسیخوڕیکانەوەومیدیاکەشیڕەجمیدەکات،ئەمەجگەلەوەیماوەیەکلەمەوپێشپۆلیسبڕیارێکیدەرکردکەلەگەڕەکەکاندا،لەشوێنیکاردا،هەرکەسێکناسرابەئەنارکست،دەبێتپۆلیسئاگاداربکرێتەوەلێیان.هەر٣هەفتەلەمەوپێشپۆلیسداوایلەمامۆستایانوفەرمانبەرانیزانکۆکانکردکەناویئەوقوتابیانەیموسڵماننوڕیشیانهەیە،کەبێتاقەتدیارن،کەسەردانیسایتەڕادیکالەئیسلامیەکاندەکەن،دەبێتئاگاداریپۆلیسبکەنەوە.هەر٣هەفتەلەمەوپێشلە٥شارەوانیلەندەندا،لەڕۆژی٠٣–٠٩–١١وەبۆماوەیمانگێکهەمووجۆرەخۆپیشاندانێکقەدەغەکراوە.سەروەرییاسالەبەریتانیاڕێگادەداتکەکۆمپانیایڤۆدۆفۆن٦ملیارپاوەندو٨٠٠ملوێنپاوەندتەکسیلەسەرەنەیدات،هەروەهابارکەلیبانقکەبانقێکیجیهانیەتەنها١٠٠ملوێنپاوەندباجبداتکەئەمەشبەڕێژەیسەدیتەنهالەسەدا١دەکاتلەکاتێکداهەربەپێیئەویاسایەبزنسوکۆمپانییەگەورەکانلەسەدا٢٨لەداهاتیان،باجدەیگرێتەوە.هەرئەمیاساسەروەرەبەرەوایبینیکەبەڕێوەبەرانیبانقەکانوئەوانەیکەلەبۆرسەکانداکاریاندەکرد،بەڕایئابوریزانەکان،گەورەترینقەیرانیئابوریانلەساڵی٢٠٠٨دادروستکردهیچیانبەرامبەرنەکرێت،کەتائێستاشئەوقەیرانەنەکهەرنەڕەویوەتەوە،بەڵکوهەنذێکوڵاتیزۆربەخەستیگرتۆتەوە،ئەمەلەکاتێکداهەرئەویاسایەلەمڕایاتەی(هەڵچوون)مانگیئابکەلەهەندێکلەشارەگەورەکانیبەریتانیاداڕویداو١٧٣٦کەسیتێدادەستگیرکرا،کەهەنێکلەوانەلەئێستادادادگاییکراون،لەوانە٦مانگبەندیسەپاندبەسەریەکێکلەوگەنجانەداکەتەنهاتاوانەکەیبردنی٣بوتڵئاوبووکەباییتەنها٣پاوەندونیوبوووحوکمیژنێکیگەنجیشیکەلەگەڵمنداڵەکەیدادەژیبەجیالەمێردەکەی،بە٥مانگونیودا،کەتاوانیئەمیشتەنهاکڕینەوەیجوتێکپێڵاوبوولەیەکێککەلەدووکانێکهێنابویەوەلەکاتیڕایەتەکەدا.گەنجێکیتریش٤ساڵیدرابەتەنگەدا،تاوانبارکرابووکەگوایەلەسایتەکانداتەرویجیبەتوندوتیژیدابوو.سەروەریوعەدالەتیئەمیاسایەگەیشتەرادەیبڕینیبیمەیبێکاریوکرێیخانووبڕیاریدەرکردنیبەشێکلەوباوکودایکانەیکەلەخانوەکانیشارەوانیدا،دەژین،کەمنداڵەکانیانبەشداریلەوڕایاتەداکردوە.

مندەتوانملەبواریسەروەرییاساودەبڵستادەرێتیکەکوردپێیدەڵێتبانێکەودووهەوا،دەیەهانمونەیتربەدۆکۆمێنتەوەبهێنمەوە،ڕیزیبکەم،بەڵاملێرەدامندەوەستم.

هەرچیسەبارەتبەگەندەڵیشهەیەلەووڵاتەمەدەنییەدامنپێشتربەباسێکیتایبەتیبەدۆکۆمێنتەوەلێیدوواوم،کەپێویستنییەلێرەدادووبارەیبکەمەوە.

دووهەمیشیانئەزمونیخڕدانیخەڵکودەستکردنبەچالاکیسەرشەقام.

بۆتێشکانیئەمئەزمونەشیانپێویستمبەوەنییەکەبەدرێژیلەسەریبدوێم. لەلایهەموانئاشکرایەکەگۆڕانلەبەڕێکردنیئەمهەنگاوەشداتێشکان،نەکنەیانتوانیهیچشتێکلەداخوازیەسیاسییەکانیانبەدیبهێنن،بەڵکوبوونەهۆیلەباربردنیبزوتنەوەیخەڵکیشوبەهێزبوونیزیاتریدەسەڵاتیش.

بێگومانهۆکاریتێشکانیبزوتنەوەکەزۆرەبەڵامهەرەگرنگەکانیانهەندێکلەوانەبوونکەلەسەرەوەناونوسمکردن،لەپاڵگردکردنەوەوخەساندنیخەڵکیلەسەرایئازادیدا،بەکارهێنانیهەمانتاکتیکەکۆنەکانلەشێوەیەکیخەتەرناکدالەبەکارهێنانیتوندوتیژوهەبوونیهەستوڕۆحیشەڕەنگێزیلەناوگەلێکلەگەنجاندا،کۆنترۆڵکردنیمایکرۆفۆنیگۆڕەپانەکەوپشتکردنەجەماوەروهتد.

ئێستاشدەچمەسەربەشیکۆتاییبابەتەکەمکەداهاتویلیستیگۆڕانەوەکوئەمقەوارەڕێکخراوییەیکەهەیە،کەبەڕایمنلەبەردەمدووڕییانیکدایە. یەکەمیانمانەوەیبەوشێوەیەیکەهەیە،کەنەکهەرناتوانێتگۆڕانکاریەکیگەلیکبچوکیشبکات،بەڵکودەبێتبەبزوتنەوەیەکیکۆنەپەرستانەیڕێگروەکوسەرجەمیبزوتنەوەسیاسیەکانیتربەهەمووچەشنەکانییەوە،لەبەردەمبزوتنەوەیخەڵکیدا،جەماوەریدا،لەبەرئەوەیوەکهەرپێکهاتەیەکیهەرەمیترئامانجیسەرەتاوکۆتاییئەویشهەیمەنەکردنەبەسەرکۆمەڵگەدا،بەجێگەگرتنەوەیئەوانیتر. سەرئەنجامهەرڕەخنەیەکلەلیستیگۆڕانبەبێلێدانلەبنەماهەرەمیەکانیئەمقەوارەتازەیە،دەبێتەهۆیخۆشباوەڕکردنیجەماوەربەلایەنێکیدەسەڵاتخوازیتر.

دووهەمیاندەشتوانێتببێتەهێزێکییارمەتیدەروپاڵپێوەنەریبزوتنەوەیخەڵک،ئەویشبەبانگەشەکردنیفەشەلیخۆیانودەستکێشانەوەیلیستیگۆڕانوسەرکردەکانیانلەسەرکردایەتیکردنیئەوبزوتنەوەیەوخۆبەدەمڕاستزانینیان. واتەپێلێنانلەهەڵەکانیانولەسەروهەمووشیانەوەداوایلێبوردنکردنلەجەماوەریناڕازیسەبارەتبەکۆنترۆڵکردنیانوبەسیاسیکردنیکێشەوداخوازیەکۆمەڵایەتیەکانیانبەکێشەیەکیسیاسیولەباربردنیبزووتنەوەئەسڵیەکە.

منپێموانیەلەبەردەملیستیگۆڕاندا،وەکپێویستئاڵتەرناتیڤیسێهەمسەرهەڵبدەدات،ئەوەیشمانایپووکانەوەیگۆڕانەلەمقەوارەوشێوەیەیئێستایدا. کەواتەهەرڕێگایەکیشیانبگرێتەبەریانیپووکانەوەوتیاچوونیلیستوسەرانیگۆڕانلەمقەوارەوشێوەیئێستایدا.