لەوە دەکات ساڵی ئایندە ساڵی پوتین و ڕوسیا بێت

Zaher Baher

22/11/2026

ئەوەی لە ئێستادا لە زەمینەی واقیعدا دەیبینین وەکو مانەوەی ترامپ لە دەسەڵاتدا گەرچی بە لاوازیی ، هەڵبژاردنەکانی چوار وڵاتی ئەوروپی ، گەندەڵیی ئیدارەی ئۆکرانیا تا سەر ئێسقان و بەردەوامی جەنگی ناو بەناوی ئێران وئیسرائیل و ئەمەریکا کە هەموو ئەمانە نەك هەر بە مانەوەی پوتین و باڵادەستی ڕوسیا بە قازانج دەشکێنەوە ، بەڵکو یەکێتی ئەوروپاش بەرەو لاوازییەکی زۆر دەبات .

چۆن و بۆچی ؟

  • لەوەتەی دۆناڵد ترەمپ لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ گەڕاوەتەوە سەر دەسەڵات، پوتین هاوپەیمانێکی بەنرخی لە پێگەیەکی باڵادا دۆزیوەتەوە. ترەمپ بە جۆش و خرۆشەوە گوتی: «ئەوە هاوڕێکەمە!»، کاتێک ئەم هەفتەیە لە پەراوێزی لووتکەی ئاپێک (APEC) لە شاری شێنجن بەخێرهاتنی پوتینی کرد.
  • لە سێ ساڵی داهاتوودا، ڕەنگە پارتە ڕاستڕەوە توندڕەوەکان یان ڕاستڕەوە تووندەکان دەسەڵات بگرنە دەست – یان لانیکەم بچنە ناو هاوپەیمانیی حوکمڕانییەوە – لە چوار گەورەترین وڵاتی ئەورووپای ڕۆژئاوا: بەریتانیا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا و ئیتاڵیا. سەرکردەی هەر چوار پارتەکەش یان بە ئاشکرا هاوسۆزن لەگەڵ پوتین، یان لانیکەم ڕەخنەگرن لە ڤۆلۆدیمیر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکراینا.
  • مارین لوپێن، کە هێشتا بەربژێری سەرەکییە بۆ بردنەوەی سەرۆکایەتیی فەڕەنسا لە بەهاری داهاتوودا، بەڵێنی داوە لە ماوەی شەش مانگدا دوای دەستبەکاربوونی «کۆتایی بە هاوکارییە داراییەکان» بۆ ئۆکراینا بهێنێت، هەروەها داوەتنامەیەکی زێلێنسکی بۆ سەردانیکردنی لە کیێڤ ڕەتکردووەتەوە. لە ڕابردوودا، ئەو زۆر زیاتر دڵخۆش بوو بە چاوپێکەوتن لەگەڵ پوتین؛ وێنەیەکی تەوقەکردنی هەردووکیان بە شێوەیەکی بەرچاو لەسەر بڵاوکراوە (نامیلکە) هەڵبژاردنەکانی لە ساڵی ٢٠٢٢دا دەردەکەوت، تا ئەو کاتەی جەنگی ئۆکراینا وێنەکەی کردە ژەهرێکی هەڵبژاردن (زیانبەخش بۆ هەڵبژاردن).
  • لە ئەڵمانیا، ئەلیس ڤایدڵ، هاوسەرۆکی پارتی جێگرەوە بۆ ئەڵمانیا (AfD)، هەوڵ نادات بێزاری و سووکایەتیی خۆی بەرامبەر ئۆکراینا بشارێتەوە. ئەگەر پارتی (AfD) لە دەسەڵاتدا بووایە – کە لە ئێستادا بە ڕێژەی هەشت خاڵی سەدی لە پێش پارتی دیموکراتی مەسیحیی فریدریش مێرزەوەن – ئەڵمانیا کۆتایی بە هەموو هاوکارییە سەربازی و ئابوورییەکان دەهێنا. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ گۆڤاری ئیکۆنۆمیست (The Economist) لە مانگی ڕابردوودا، ئەو گومانی خستە سەر دیموکراسیی ئۆکراینا و ئاماژەی بەوە کرد کە «مەحاڵە» ئەوان سەربکەون، هەروەها وەک دەنگدانەوەیەکی قسەکانی پوتین گوتی دەبێت «بەرژەوەندیی ئاسایشی ڕووسیا» لەبەرچاو بگیرێت.
  • جۆرجیا مێلۆنی، سەرۆکوەزیرانی ئیتاڵیا، بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو یەکێک بووە لە سەرسەختترین هاوپەیمانەکانی ئۆکراینا، بەڵام ئێستا ڕووبەڕووی ڕکابەرێکی نوێی ڕاستڕەوی توندڕەو دەبێتەوە بە ناوی ڕۆبێرتۆ ڤاناچی، کە سیاسەتەکەی سەبارەت بە ئۆکراینا هاوشێوەی سیاسەتی پارتی جێگرەوە بۆ ئەڵمانیا (AfD)یە. ڤاناچی گومانی خستووەتە سەر ئەوەی کە ئایا ئەلێکسی ناڤالنی لەلایەن دەوڵەتی ڕووسیاوە کوژرابێت، بانگەشەی ئەوە دەکات کە ڕووسیا وڵاتێکی دیموکراسییە و کاتێکیش پرسیاری لێکرا کە لە نێوان پوتین و زێلێنسکیدا کامیان پێ باشترە، سەرکردە ڕووسییەکەی هەڵبژارد.
  • دوای ئەوەش بارودۆخی نوێی ئابوری  وادەکات  ڕەنگە پشتیوانییەکان بۆ ئۆکراینا لە پاشەکشەدا بن، بەتایبەت کە قەیرانی گرانیی بژێوی لە سەرتاسەری کیشوەرەکەدا بارودۆخەکەی قورستر کردووە. تساهکنا، وەزیری دەرەوەی ئیستۆنیا گوتی: «ئاسانە خەڵک بە چارەسەری سادە و ئاسان هەڵبخەڵەتێنرێن». ئەو ترسی لەوە هەیە کە هەڵبژاردنەکانی فەڕەنسا و ئەڵمانیا بە شێوەیەکی بنەڕەتی شێوەی کیشوەرەکە بگۆڕن.