زاهیر باهیر:
بهشی دووههم:
کهموکوڕییهکان چیین؟
دهبێت له ڕاپۆرتی سهفهرهکهی مانگی ئایاری 2014 مهوه بۆ ڕۆژاوا ، دهستپێبکهم که له دوو بهشی سهرهکی پێکهاتبوو، یهکهمیان سهبارهت بهو واقیعهی ئهو کاته بوو که له ڕۆژاوادا دهگوزهرا و چۆنێتی دروستبوونی پێگه ئابوریی و کۆمهڵایهتی و سیاسییهکانی بوون که وهکو وێنه گرتنهوهیهکی حهقیقی ئهوێ وابوو . بهشی دووههمی، که ” مهترسی و پێشبینیهکان” بوون ، که پێموانییه لهبهر درێژی ڕاپۆرتهکه که زیاتر له 50 لاپهڕه بوو، خوێنهر زۆر دیقهتی لهو بهشه گرنگهی ڕاپۆرتهکهم دابێت . لای خۆمهوه ئهو بهشهم زۆر به گرنگ دهزانی ، چونکه داهاتوی ڕۆژاوام لهو مهترسیانهدا دهبینییهوه ، که دهستنیشانم کردبوون ، جگه له مهترسی هێزی داعش که تا ئهو کاته نهبووبووه هێزێکی وا تۆکمهی مهترسیداری دوژمنی ههموو گیانلهبهرێك و ههتا ژینگهش .
بهشێکی زۆری ئهم گرفتانهشی که ئێستا ڕووبهڕووی ڕۆژاوا دهبنهوه و ڕهنگه داهاتوی ئهو ئهزموونه گهوره و بههاکانی، دیارببکهن ، بهشێکیان ئهو گرفتانهن که من پهنجهم بۆ ڕاکێشاون بهڵام گهوره تر و ئاڵۆزتر و مهترسیدارتر بوون، له واقیعی ئهگهرهکانی منهوه گوێزراونهتهوه بۆ واقیعهکهی خۆیان و بوونهته حهقیقهت.
ههندێك لهو کهمووکوڕییانه بچوکن و له ماوهیهکی کورتدا دهتوانرێت چارهسهربکرێن. ئهوانی دیکهیان گهورهن و تا ڕهدهیهكیش ئاڵۆزن و کارێکی زۆری دهوێت تاکو بهسهریاندا سهرکهویت. گرفتهکان ههر ئهوه نیین که ڕۆژانه بێن و بڕۆن تاکو ئێمه بتوانین لێیان گهڕێین و بیاندهینه دهستی ڕۆژگار. بهپێێچهوانهوه، ههندێکیان ئهوهنده گهورهن که کارایی خۆیان لهسهر بزوتنهوهکان به قورسی دادهنێن و تهنانهت ئایندهشیان دیاریدهکهن لهو ئاراستهیهی که دهیگرنه بهر .
من لێرهدا گرفتهکان له چهند خاڵێکدا کۆهدهکهمهوه تاکو خوێنهر به ئاسانی لێیان تێبگات:
میدیا و زمانی بهکارهێنراو:
گهر بهوردی ههواڵهکانی ‘ ڕۆژنیۆز’ و ئهوانهی که دهخرێنه سهر فهیسبوك و دیمانهکان و ههندێکی دیکهیان بخوێنیتهوه و گوێ له کهناڵی ‘ستێرك’ بگرین، دهبینین که زمانێکی ڕایسستانه بهکاردههێنرێت . به بهردهوامی ئێمه دهبینین دهڵێت ‘ پۆلیسێکی تورك’ ، ‘هێزی تورك’ ،’ هێزه تورکهکان’ ، ‘ جهندرمهکانی تورك’ ، ‘ حکومهتی تورك’ یا ‘ دهوڵهتی تورك’ زۆری تر لهمانه بهکاردههێنرێت . من دهزانم که ئهوانهی ئهو جۆره زمانه بهکاردههێنن ڕایسست نین ، بهڵام پرۆفیشناڵیش نین ، لهگهڵ ئهوهشدا دهربڕینی ئهو زمانه له ههر سهرچاوهیهکهوه، بێت، له خانهی ڕایسیسمدا خۆی دهبینێتهوه و لهگهڵ پهیامی ئۆجهلان و داخوازی ئامانجی ئیستای پهکهکه و پهیهدهدا یهكناگرێتهوه . ئهمه جگه لهوهی که ڕهنگه ڕاستیشی تیادا نهبێت. باشه تۆ چوزانی که ئهو ‘ پۆلیسه’ ئهو ‘ جهندرهمهیه ‘ ئهو ‘ کهسه کوژراوه’ یا ‘ بکوژه’ تورکه؟ ئهی بۆ کورد نهبێت ؟. ههتا تورکیش بێت دهبێت بوترێت ” پۆلیسێکی دهوڵهتی تورکیا ، جهندرمهیهکی هێزه فاشییهکانی حکومهتی تورکیا” .
گومان لهوهدا نییه که خهڵکانێكی زۆری کوردیش دهسهڵاتداره و له دهسهڵاتدایه و خزمهتی ئهو دهوڵهته دهکهن ، با به کوردیش قسهنهکهن و نههی کوردبوونیشیان بکهن تهنانهت پارتی دینی کوردی ههیه و بهرگریی له ئاکهپه دهکات .
خۆبهدوورگرتن له بهکارهێنانی ئهم جۆره زمانانه لهو میدیایهدا زهرورییه و دهبێت زمانیان لهو جۆره وشه و دهستهاژانه، پاکژ بکهن . من تێناگهم بۆچی له ههمان میدیادا وشهیهکی سێکسیزم یاخود سوکایهتی به ئافرهت نابینرێت ، بهڵام لهم بوارهی دیکهدا ناتوانرێت ڕیشهکێش بکرێت؟!!
چۆن دهبێت میدیایهکی ئاوا تایتڵی ‘ چهته’ بۆ داعش دانێت و به ‘ چهته’ ناویان بهرێت. ئهم زمانهش بووهته زمانێكی باو و ههموو ڕۆشنبیرانی کورد له ههموو بوارهکانی میدیادا ، که دێنه سهر باسی داعش ههر ئهوه بهکار دههێنن . دهبێت به ویژدانهوه باس له ‘چهته’ بکرێت ‘چهته’ له زۆربهی کردهوهکانیاندا تهنها کاروان و رێپێگیراوانیان ڕووتکردۆتهوه، کهی کوشتونی ؟ کهی دهستدرێژی کردۆته سهر ئافرهت و کهی کوشتونی ؟ کهی بازاڕفرۆشی کردون؟، چهته کهی دوژمنی زیاتر له 4 ملیار دانیشتوی ئهم جیهانه بووه؟ چهته کهی دوژمنی گیانلهبهر و ئاژهڵ و سرشت بووه؟ شهرمهزاریی و پاکانهیه بۆ داعش و ههژاری زمانهوانییه که بۆ داعش وشهی ‘چهته’ ی زمانی کوردی بهکاربهێنرێت .
دیسانهوه وشهی ‘ شههید’ بۆ گیانبهختکراوان بهکار هێنراوه و دههێنرێت، که وشهی شههید و ڕیشهی وشهکه دهگهڕێتهوه بۆ دین ، که له کاتێکدا زۆربهی زۆری جهنگاوهرهکانی یهپهگه و یهپهژه و گریلاکان دیندار/ ئایندار نین و سهر به پارتێكی عهلمانین .
ئهم زمانه ڕایسسته بێ مانایه تهنها له میدیای ئهوان له ئهوروپا و باشوور و باکوردا زاڵه دهنا له ڕۆژاوادا ئهم زمانه یا نابیستی یا بهدهگمهن دێته بهرگوێت ئهویش ،مهگهر له لایهن کورده ڕۆژههڵاتی و باشورییهکانهوه، بێت .
ئهم زمانه ڕایسستانه تهنانهت له قسه و دیمانهی بهرپرسانیشدا دهیانبیستیت. بۆ نموونه بڕوانه قسهکانی موراد قهریلان بۆ ڕۆژنیوز له 30/12/15 دا : “لهباکوورى کوردستان گهلى کورد لهبهرامبهر توندوتیژى و زوڵمى دهوڵهتى تورک خۆبهرێوهبهرى رێگهیاندووه ، رۆژانهش هاوڵاتیان ، ژن و منداڵ لهلایهن پۆلیس و سهربازانى تورک تیرۆردهکرێن..” قهریلان درێژه به قسهکانی دهداو سهبارهت به ههڵوێستی ههرێم له باشوردا دهڵێت “لهو چوارچێوهیهدا هیودارین تهواوى سیاسهتى کوردیش ئهمه ببینێت و پشتگیرى بکات ، لهبهرامبهر رهفتارهکانى دهوڵهتى فاشیست و داگیرکهرى تورک خاوهن ههڵوێست بێت..”
ئاخر ئهمه کارهساته که ئهم جۆره ئاخاوتنه له زاری سهرکردهی سهربازی هیزی پهکهکه و ئهندامێکی سهرکردایهتییهوه، بێته دهرهوه. ئهم قسه و ههڵوێستانه ههموو ڕێسهکهی ئۆجهلان دهکاتهوه به خوری، چونکه له ئاستێکی ئاوادا یا دهبێت دهمت داخهیت یا که قسه دهکهیت دهبێت ڕهنگدانهوهی سیاسهتی سهرهکی پارتهکهت ، بزوتنهوهکهت بێت.
تهنانهت سهلاحهدین دهممیرتاشیش ناوبهناو دهکهوێته ئهو ههڵهوه ههندێك جار وهکو کهسێکی ناشینالیستی بزوتنهوهی کوردی قسهدهکات. من له خاڵێكی دیکهدا به بهڵگهوه دێمهوه سهری.
ڕۆژنیوزی 05/01/2016 دهڵێت : ساڵح موسلم پێشرهوهیهکانی هێزهکانی سوریای دیموکراتیک و کۆنترۆڵکردنی ئهو ههرێمانه لهدهستی داعشدان بهگرنگزانی و هاوکات کاردانهوه دوژمنکاریهکانی تورکیا لهم رووهوه رهخنه کرد و وتی:” چی پهیوهندیهکی بهتورکیاوه هەیە سهبارهت بهدهوڵهتێکی تر هێڵی سور دیار بکات، کاربەدەستانی تورکیا چاوی بینینی هاوکاری هێزه عهرب، سوریانی و تورکمان و گروپه نهتهوهیهکانی لهگهڵ کوردان نیه، تورکیا و سوریا وهکو یهکن، سوپای تورک لهسنور دهستی بهکوشتنی هاوڵاتیانی مهدهنی رۆژئاوای کردوه، بهڵام مرۆڤکوژیهکانیان ناتوانێ بەر بهسهرکهوتنهکانمان بگرێت”
بهڕای من کارکردن بۆ پاکژکردنی زمانیان و گونجاندنی لهگهڵ ئامانجی شۆڕشی کۆمهڵایهتیدا، کارێکی گران نییه و بهدانانی لیژنهیهکی پیاچونهوهی ئهو ههواڵ و باسوخواسانه، دهتوانرێت ڕیشهکێش بکرێن ههرکهسێکیش زمانهکهی چاکنهکات جهندهها شێوه ههیه، دهتوانرێت بگیرێنه بهر بۆ هێنانهوه سهرخهتی نوسهرهکهی ، ههواڵنوسهکهی یا کهسی دیمانهکهر.
درێژهی ههیه
