هەڵوێستی عومان بەرانبەر بە قاچاخچێتی بە کۆچبەران و خراپ مامەڵەکردنیان

16/09/2022

لەم چەند ڕۆژەدا ڕاپۆرتێکی تێر و تەسەل سەبارەت بەو باسسەی سەرەوە لە ڕۆژنامەی گاردیاندا بڵاوکرایەوە . لەو ڕاپۆرتە باس لەوە دەکات کە چۆن حکومەتی  عومان ناتوانێت یا ڕاستتر نایەوێت کە مامەڵەی ناشیرینی ئەو کرێکارانەی کە بە ناوی کاردکردنەوە دەهێنرێن بۆ وڵاتەکەی، بوەستێنێت.

ڕێکخراوی دوو بۆڵد ، Do Bold ، کە هاوکاری ئەو کرێکارانە دەکات کە لە وڵاتانی کەنداودا گیریان خواردوە، دیمانە لەتەك 649 یاندا کردووە کە لە وڵاتی سیارە لیۆنەوە بۆ عومان هێنراون.

لەو دیمانەیەدا ژنەکان باسی ئەوە دەکەن کە چۆن هەڵخەڵەتێنراون بەوەی کە پێیان وتراوەا کاریان لە کارخانە و چێشتخانە و هۆستڵ و ئوتێلەکان لە ئەوروپا و ئەمەریکادا بۆ دەدۆزنەوە. 

دوبۆڵد ئاماژەی بەوەشکردووە، 80%ی ئەو ژنانەی کە دیمانەیان لە تەکدا کراوە  رایانگەیاندووە کە رۆژانە لە نێوان 16 بۆ 20 کاتژمێر کار دەکەن و 99%یان هیچ رۆژێکی پشوویان نییە.  نزیکەی لە 91% وتوویانە کە ئازادیی هاتوچۆیان کەمکراوەتەوە، لەنێویاندا دەست بەسەر پاسپۆرتەکانیاندا گیراوە.   زیاتر لە نیوەیان وتوویانە کە مووچەیان لێ دزراوە و یەک لەسەر سێیان ئیدیعایان کردووە کە دەستدرێژی سێکسیان کراوەتە سەر.

وەک لە زۆرێک لە وڵاتانی کەنداودا باو و ئاساییە کە ماڵەکان لە عومان خزمەتکارانیان هەبێت . ئەم خزمەتکارانەش بە شێوەیەکی گشتی لە وڵاتانی کەم داهات لە ئاسیا و ئەفریقا لەلایەن چەند نوستگەیەکەوە کە بۆ ئەو مەبەستە دامەزراون ، دەتوانن ئەو کارە بکەن .

ئەو کرێکارە کۆچبەرانەی ناوماڵ کە لە عومان دامەزراون لەژێر سیستەمی کەفالەت و کەفالەتکارییدا کاردەکەن، کە پێگەی یاسایی ئەوان بە خاوەنکارەکەیانەوە دەبەستێتەوە.   ئەگەر کرێکارێک گرێبەستەکە بشکێنێت و بڕوات – یان هەڵبێت، ئەگەر بۆ نموونە قوربانی دەستدرێژیکردن بن – ئەوە بە تاوان دادەنرێت و دەتوانێت ببێتە هۆی زیندانیکردنی کرێکارەکە.

لەم حاڵەتانەدا هەندێك لەو کرێکارانە پەیوەندییان بە پۆلیسەوە کردوە و شکاتیان لە خاوەنماڵەکان کردووە کە مامەڵەی ناشیرینیان بەرانبەریان کردووە، بەڵام نەك هەر هیچیان بۆ نەکردوون بەڵکو لای خاوەنماڵەکانیش ئاشکرایان کردوون و ئەزێت و ئەشکەنجەیەکی زۆریان دراوە و غەدرێکی زۆریشیان لێکراوە بە درێژکردنەوەی سەعاتی سەر کاریان لەناو ماڵدا و لێبرینی موچەیان و بەندکردنیان و زۆری تر.