ڕەخنەی هەندێك لە چەپەکان:

زاهیر باهیر

06/02/2022

ڕەخنەیەکی هەندێك لە چەپەکان لە ئەنارکستەکان ئەوەیە کە گوایە ئەنارکستەکان دژایەتی دەوڵەت دەخەنە پێش دژایەتی چینایەتییەوە، بە واتایەکی دیکە ئەنارکستەکان ئەوەندە پێداگریی لەسەر دژایەتی دەوڵەت دەکەنەوە ئەوەندە لە سەر پرسی چینایەتی ناکەنەوە.

بەداخەوە کە ئەمە تێڕوانینێکی زۆر ڕوکەشانەیە، کەمکردنەوەی ڕۆڵی دڕندەترین و سەرەکیترین دەزگەی سیستەمی چینایەتی سەردەمە، سیستەمی سەرمایەداریی، کە دەزگەی دەوڵەتە. لە لایەکی دیکەوە بێ ئاگایی ئەم برادەرانەیە لەو هەموو نوسینانەی کە لە لایەن گەورە بیرمەندە ئەنارکستەکانەوە نوسراوە، کە بە سەدەها کتێب و نامیلکە و هەزاران وتار لەسەر پرسی چینایەتی و کاری کرێگرتە و كێشەی کرێکاران، پڕۆلیتاریا، لەگەڵ سەرمایەداران و سەرمایەداریدا نوسراوە.

خەباتی دژە دەوڵەت، خەباتە دژ بە پرس و کۆمەڵی چینایەتی، خەباتە دژ بە سیستەمی سەرمایەداریی، خەباتە دژ بە پرسی پلەبەندیی ، خەباتە دژ بە بەهێزترین و دڕندەترین ئامراز کە پارێزەری کاری کرێگرتە، سیستەمی چیانیەتی و پلەبەندیی، پرس و ململانێی چیانیەتییە .  دەوڵەتە خاوەنی سوپا و پۆلیس و دەزگەی سیخوڕیی ، دەوڵەتە یاسا و ڕیساکان دەردەکات ، دەوڵەتە خاوەنی دادگا و دادوەر و یاسا و پاراستنیانە ، دەوڵەتە کە نوێنەری بزنس و سامانداران و کۆمپانیا زەبەلاحەکانە،  دەوڵەتە کە بەربەست و دژ بە پرۆتێست و خۆپیشاندان و گردبوونەوە و مانگرنتی کرێکارانە بە تێشکانیان لە ڕێگای یاسا و پۆلیسەوە. دەوڵەتە کە پاڵپشت و پارێزەری دەسەڵاتەکانی دیکەیە لە قوتابخانە و خوێندگا و شوێنی خزمەتگوزاریی و هەموو شوێنەکانی سەر کار.  تا دەوڵەت بمێنیت بە هێز و ئامرازەکانییەوە، هێنانەدی کۆمەڵی سۆشیالیستی شتێکی مەحاڵ دەبێت، هەر بگرە وجوودیشی نابێت .

وەکو وتم زۆر لەسەر پرسی چینایەتی نوسراوە و هەر ئاواش لەسەر خودی دەوڵەت و دەسەڵاتیش.  حەز دەکەم سەرنجی هاوەڵانی فەیسبوك بۆ دوو پەڕەگرافی Rudolf Rocker کە لە چاپتەری یەکی نامیلکەی ” ئەنارکی و ڕێکخستن” دا نوسیوێتی ڕاکێشم . ئەو دەڵێت:  

” بیرمەندە ئەنارکستەکان جەنگی دەوڵەتیان کردووە نەك هەر بە تەنها لەبەرئەوەی کە دەوڵەت بەرگری لە مۆنۆپۆلی و ناکۆکییە کۆمەڵایەتییەکان، کردووە، بەڵکو لەبەر ئەوەشی دەوڵەت گەورەترین بەربەست بووە لەبەردەم هەموو ڕێکخستنە سروشتیەکانا کە لەناو جەرگەی خەڵکەوە لە بنەوە هەتا باڵا، سەرەوە، گەشەی کردووە، کە بەرگری لە بەرژەوەندییەکانی هەموان دەکات لە بەرانبەر هێڕشگەلێكی دوژمنانە کە دژ بەوان دەکرێت.  دەوڵەت جیهازی توندوتیژی سیاسیانەیە  لەلایەن کەمینەیەکی خاوەن ئیمتیاز لە کۆمەڵدا و پەیامەکەی بەزۆر ناچارکردنی زۆربەیە لە سەپاندنی ئەرك و تالوکەی  چەوساندنەوەی خاوەنکار بەسەریانا لەتەك ئامۆژگاری ڕۆحیانەدا.  دەوڵەت خراپترین دوژمنی هەموو پەیوەندییەکی سروشتیانەی بوونی مرۆڤە، هەمیشەش جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە ئەم پەیوەندییانە تەنها لەڕێگای دەستتێوەردانی نوێنەرە فەرمییەکانەوە، ڕوودەدات.  ئەو خۆی بە خاوەنی مرۆڤایەتی دەزانێت  و نایەوێت و ڕێگا بە هێزە بێیانەکان بدات دەستوەردەنە کاروباری.

لەبەر ئەوەیە کە مێژوی دەەوڵەت مێژوی  کۆیلایەتی بەشەرییەتە. تەنها بەهۆی هەبوونی دەوڵەتەوە چەوساندنەوەی ئابوریانەی خەڵکی گریمانی هەیە، تەنها ئەرکیشی دەتوانرێت لەبەرگریی ئەم چەوساندنەوەیەدا، کورتبکرێتەوە.  دەوڵەت دوژمنی کوشندەی هەموو ئازادیی سروشتییانە و هاوپشتییە،-  کە ئەم دوانەش  سەرەنجامی پێکەوەبوونی کۆمەلایەتییە، ئاشکراشە  لە هەمان شت  پێکهاتون و تەواوکەری یەکدین– لە ڕێگای هەموو جۆرە مێتوودە یاساییەکانەوە دەوڵەت لە هەوڵی بەربەستکردنی یاخود لانی کەم ئیفلیجکردنی هەموو دەستپێشکەرییە ڕاستەوخۆیەکانی هاووڵاتییەکانی و هەروەها هەموو یەککەوتنە  سروشتییەکانیانە،   بە هەدەفی بەرگریکردن لە بەرژەوەندییە گشتییەکان.”

Rudolf Rocker Stock Photo - Alamy