دەوڵەمەندانی لە سەدا 10 بەرپرسن  لە نیوەی دانەوەی غازی دوەم ئۆکسیدی کاربۆن

26/12/2021

دەوڵەمەندانی لە سەدا 10 بەرپرسن  لە نیوەی دانەوەی غازی دوەم ئۆکسیدی کاربۆن

بە گوێرەی راپۆرتێکی نۆی دەوڵەمەندەکان بە هۆی تایبەتمەندی ستایەڵی ژیانیانەوە زیاتر لە نیوەی بەشەرەکانی ئەم سەرزەمینە ژینگە پیس دەکەن.

ڕاپۆرتەکە دەڵیت کە ئەمەش وادەکات کە زۆر مەحاڵە سەرۆکی دەوڵەتەکان و بزنسامانەکان و ساماندارەکان بتوانن ئەو هەدەفەی [ تارگێت] کە دایان ناوە بۆ ساڵی 2030 و 2050 بیپێکن چونکە ئەوە کارێکی هەر ئاوا ئاسان نییە و بە بڕیار و دانیشتنەکانی لوتکەی بەرزی سەرۆکی دەوڵەتان ، بێتەدی . ئەوە پەیوەندی بە شێوەی دامەزراوەی کۆمەڵی هەنوکە و سیستەمی هەنووکەوە هەیە کە لە سایەیدا کۆمەلێکی چینایەتی و هیرراشی / پلەبەندیی هەیە.

دەولەمەندانی لەسەدا 10ی دانیشتوانی جیهان بەرپرسن لە سەدا 50ی پیسکردنی ژینگە بەڵام لە سەدا نیوەی دانیشتوانەکەی کە لەبنی کۆمەڵدا دەژین تەنها بەرپرسیارن لە سەدا 12 پیسی ژینگە.

لە سەدا 50ی ئەمەریکا  هەژاران ئەمانە  هەر یەکەیان 10 تەن ساڵانە CO2  دەدەنەوە بەڵام دەوڵەمەندانی لە سەدا 10ی  هەر یەکەیان 75 تەن ساڵانە سی ئۆ توو دەدەنەوە.  هەر ئاواش ئەوروپییەکان نیوە هەژارەکەی تەنها هەر یەکەیان ساڵانە 5 تەن دووەم ئۆکسیدی کاربۆن دەدەنەوە لەبەرانبەر ئەمەدا دەوڵەمەندەکان کە لە سەدا 10ئ ئەوێن 30 تەن سی ئۆ توو دەدەنەوە. 

ئەگەر ئەم مەسەلەیە ژیرانە وردبکەیتەوە بە بێ ئەو ئامارانەی سەرەوەش ئەم ڕاستییەت بۆ دەسەلمێت بۆ نموونە دەوڵەمەندەکان ستایەڵی ژیانیان زۆر جیاوازە لە هەژاران :  چەند سەیارەیەکیان هەیە ، یاختیان هەیە ، کۆپتەر و جێتی تایبەتییان هەیە ، پارەی زیادەیان هەیە کە سەرمایەیەو سەرمایەگوزاریی پیدەکەن، چەند خانوو کۆشك و ڤییەلایان هەیە … گەلێکی دیکە لەمانە کە ئێمە لەبەر ئەوەی ئاشنا نین بە ژیانیان دەرکی پێناکەین .  

‘At current global emissions rates, the carbon budget that we have left if we are to stay under 1.5°C will be depleted in six years.’

حکومەتی بریتانیا مامەڵەی پەنابەر  وەکو تاوانبار دەکات

25/12/2021

بەگوێرەی ئەو زانیارییەی کە دزەی کردووە بۆ ناو میدیای بریتانیا حکومەتی بریتانیا لەمەولا تاگی ئەلەکترۆنی بۆ شوێنپێهەڵگرتنی پەنابەران بەکاردەهێنێت. تاگی ئەلەکترۆنی جیهازێکە بە قایشەوە دەبەسترێت بە قاچی کەسێکەوە کە تاوانی ئەنجامدابێت و ماوەی بەندیبوونی تەواوکردبێت بەڵام هێشتا هەر مەرترسی بۆ سەر کۆمەڵ دروستدەکات.

بە گوێرەی ئەو زانیارییە دزەپێکراوە بە گەیشتنی هەر پەنابەرێك بۆ ئەمبەری ئاوەکە ئیتر یەکسەر تاگی ئەلکترۆنییان بۆ بەکاردەهێنرێت.  بێ گومان ئەمە ڕەفتارێکی زۆر نامرۆڤانەیە کە بەرانبەر پەنابەران دەکرێت کە هیچ تاوانێکیان نییە و تەنها لە دەستی زوڵم و زۆر و نەبونی و بێ کاری و ژیانی پڕ لە ڕەزالەتی، وڵات و کەسوکاریان بەجیدەهێڵن و ڕوودەکەنە ئەم وڵاتانە.

ئەم تاگی ئەلەکترۆنییە وادەکات کە دەسەڵات بە ئاگا بێت لە شوێنی پەنابەر و ئایا کار بەڕەش دەکات و هەروەها کاتێکیش کە داوای پەنابەرێتییەکەی ڕەتدەکرێتەوە ، ئیتر ناردنەوەی زۆر ئاسانە چونکە پۆلیس دەزانێت کە ئەم پەنابەرە  لە کوێ خۆی شاردۆتەوە، سەرەڕای ئەمەش کارایییەکی زۆر خراپی سایکۆلۆجیانە لەسەر دەرون و شەخسییەتی پەنابەر بۆ ماوەیەکی دوورودرێژ بەجێدەهێڵێت . 

لە چاوی یاسای ئەم وڵاتەوە پەنابەر کەسێکی زۆر تاوانبارە و هەرکەسێکیش یارمەتی بدات تەنانەت بیگرێتە خۆی یا موچەیەکی کەمی بۆ ببڕێتەوە، یاخود هاوکاری بکات جگە لە پارێزەر، بە گوێرەی یاسای ئێرە دەکرێت کەسەکە حوکمی هەتا هەتایی بەسەردا بسەپێنرێت.

Young male asylum seekers celebrate on a Border Force vessel.