قـیـام کـرونـشـتـات، جـنـبـش مـاخـنـوویـسـتی در شـوروی پـیـشـیـن / ٢

تـوفـان آراز

مـنـشـأ سـیـاسـی مـنـازعـۀ کـرونـشـتـات8

کـرون اشـتـات پـایـگـاه اصـلـی نـیـروی دریـایـی بـالـکـتـیـک در 1921 بـود. از 25000 نـفـرات نـظـامـی مـسـتـقـر در آن نـزدیـک بـه نـیـمـی جـزو نـیـروی دریـایـی، مـابـقـی وابـسـتـه بـه پـادگـان بـود نـد. قـسـمـت اعـظـم شـهـرونـدان غـیـرنـظـامـی نـیـز بـه صـورت کـارمـنـدان یـا کـارگـران، ازجـمـلـه در کـارخـانـۀ کـشـتـی سـازی، یـا وابـسـتـه بـه پـادگـان نـیـروی دریـایـی و یـا بـه پـادگـان نـیـروی زمـیـنـی بـودنـد. بـقـیـۀ شـهـرونـدان از کـارگـران، دهـقـانـان، مـاهـی گـیـران، بـازرگـانـان خُـرد و کـارمـنـدان مـؤسـسـات دولـتـی تـشـکـیـل مـی یـافـتـنـد. نـیـروی دریـایـی رُل بـااهـمـیـتـی در وضـعـیـت هـای انـقـلابـی در روسـیـه ایـفـاء نـمـوده بـود. در 1901 دوایـر مـطـالـعـۀ مـسـائـل سـیـاسـی و ادبـیـات غـیـر قـانـونـی تـرتـیـب داده شـده بـودنـد. در 1917 سـربـازان و کـارگـران کـرون اشـتـات در شـمـار اولـیـن بـخـش هـای رادیـکـالـیـزه شـدۀ تـوده هـای روسـیـه بـودنـد. در مـه 1917 شـورای کـرون اشـتـات، کـه بـرخـلاف اکـثـر شـوراهـای دیـگـر در آن نـقـطـه زمـانـی تـحـت تـسـلـط گـروه هـای سـوسـیـالـیـسـتـی را دیـکـال، یـعـنـی بـلـشـویـک هـا، سـوسـیـال رولـوسـیـونـرهـای چـپ و آنـارشـیـسـت هـا قـرار داشـت، مـو ضـع رادیـکـال درقـبـال وضـعـیـت قـدرت دوگـانـه بـا خـودداری از بـه رسـمـیـت شـنـاخـتـن دولـت مـو قـت اتـخـاذ، و خـود را یـگـانـه قـدرت در شـهـراعـلام نـمـوده بـود. و در سـرتـاسـر روی دادهـای انـقـلابـی در 1917 اهـالـی کـرون اشـتـات پـشـتـیـبـانـان مـطـمـئـن و فـعـال مـبـارزات طـبـقـاتـی در پـتـروگـراد بـودنـد. در جـریـان قـیـام عـلـیـه دولـت مـوقـت در ژوئـیـه 1917 12000 سـربـاز و کـار گـر از کـرون اشـتـات بـه مـقـصـود پـشـتـیـبـانـی قـیـام بـه سـوی پـتـروگـراد بـه حـرکـت درآمـده بـودنـد، و در یـورش بـه کـاخ زمـسـتـانـی در جـریـان انـقـلاب اکـتـبـر نـیـز کـرون اشـتـات شـرکـت فـعـالانـه داشـت.

دلـیـل رادیـکـال بـودن سـنـتـی کـرون اشـتـات بـخـشـاً نـزدیـکـی جـغـرافـیـایـی و سـیـاسـی پـتـروگــر

اد بـه آن بـود. مـضـاف بـر ایـن سـربـازان کـرون اشـتـات غـالـبـاً از صـلاحـیـت دارتـریـن و آمـوزش دیـده تـریـن اقـشـار کـارگـری بـه خـدمـت گـرفـتـه شـده بـه حـسـاب مـی آمـدنـد. وانـگـهـی آنـان بـر حـسـب طـبـیـعـت خـدمـت شـان اغـلـب بـا روابـط اجـتـمـاعـی خـارجـی تـمـاس داشـتـنـد.

شـعـار کـرون اشـتـات در جـریـان شـرکـت آن در دگـرگـونـی هـای انـقـلابـی در 1917، کـل قـدرت بـه شـوراهـای مـحـلـی، مـشـخـصـاً دارای سـمـت مـتـفـاوتـی بـا سـمـت بـلـشـویـکـی بـود. و او لـیـن مـخـالـفـت هـای جـدی بـیـن پـایـگـاه نـیـروی دریـایـی و دولـت بـلـشـویـکـی نـیـز در زمـسـتـان 1918 بـر سـر سـازمـان دهـی سـانـتـرالـیـسـتـی و بـوروکـراتـیـک نـیـروی دریـایـی و نـیـز بـه عـلـت بـه امـضـاء رسـیـدن پـیـمـان صـلـح بـرسـت لـیـتـوفـسـک“(Brest – Litovsk)9 پـدیـد آمـد.

طـی زمـسـتـان 1918 نـیـروی دریـایـی بـازسـازمـان دهـی گـشـت. در فـوریـه دولـت حـکـم انـحـلال نـیـروی دریـایـی پـیـشـیـن را صـادر نـمـود. سـربـازان نـیـروی مـذکـور بـه صـورت فـردی مـجـاز بـه امـضـاء قـرارداد ادامـۀ خـدمـت بـودنـد. ایـن امـر عـلـی رغـم وعـدۀ حـقـوق نـسـبـةً بـالا مـخـا لـفـت سـاز شـده، از سـوی سـربـازان نـیـروی دریـایـی کـوشـش دولـت درجـهـت تـفـرقـه افـکـنـی در بـلـوک انـقـلابـی تـلـقـی گـردیـد. در کـنـگـرۀ سـرتـاسـری مـلـوانـان روسـیـه، بـرگـذار شـده بـلافـاصـلـه پـس از انـقـلاب اکـتـبـر در 1917، تـصـمـیـم حـفـظ نـیـروی دریـایـی بـه صـورت واحـد انـقـلابـی مـبـارز اتـخـاذ گـشـت. سـربـازان نـیـروی دریـایـی از پـذیـرش حـکـم فـوریـه 1918 دولـت سـربـاز زدنـد، و وضـعـیـت بـه انـدازه ای حـاد شـد، کـه دولـت یـک مـهـلـت 24 سـاعـتـه بـه سـربـازان نـیـروی دریـایـی بـرای اطـاعـت از حـکـم صـادر شـده تـعـیـیـن، و تـهـدیـد نـمـود کـه درصـورت ادامـۀ نـافـرمـانـی تـحـویـل مــواد غـذایـی بـه آنـان مـتـوقـف خـواهــد گـردیـد. آن گـاه در مـارس کـمـیـتـۀ مـرکـزی(tsentrobalt) بـرگـزیـدۀ نـیـروی دریـایـی مـنـحـل، و عـمـل کـردهـای آن بـه شـورایـی از کـمـیـسـرهـای بـرگـزیـدۀ دولـت واگـذار شـد. تـا جـایـی کـه بـه بـازسـازمـان دهـی هـیـئـت افـسـران مـربـوط مـی گـردد، وظـایـف ایـن هـیـئـت در هـمـۀ سـطـوح تـحـت الـشـعـاع ادارات سـیـاسـی مـرکـب از کـمـیـسـرهـای سـیـاسـی بـرگـزیـدۀ دولـت قـرار داده شـد، کـه ازلـحـاظ تـکـنـیـک نـظـامـی مـتـکـی بـر افـسـران تـزاری پـیـشـیـن بـه عـنـوان مـتـخـصـصـیـن نـظـامـی بـودنـد. هـم چـنـیـن ارگـان هـای پـایـه ای مـثـلاً کـمـیـتـه هـای کـشـتـی هـا حـذف گـردیـدنـد.

مـخـالــفـت بــا حـذف دمـوکــراسـی پـایــه ای در نـیــروی دریــایـی بـا مـخـالـفـت بــا پـیـمـان صـلـح

بـرسـت لـیـتـوفـسـکمـرتـبـط گـشـت. بـسـیـاری از سـربـازان پـشـتـیـبـانـی شـان از اُپـوزیـسـیـون عـلـیـه پـیـمـان را اعـلان داشـتـنـد. در آوریـل 1918 کـارکـنـان بـخـشـی از کـشـتـی هـای نـیـروی دریـا یـی بـا صـدور تـصـویـبـنـامـه ای بـه حـمـلـۀ شـدیـد بـه دولـت بـا ایـن ادعـا پـرداخـتـنـد، کـه دولـت بـا انـحـلال نـیـروی دریـایـی درصـدد جـلـب رضـایـت خـاطـر امـپـریـالـیـسـم آلـمـان بـود. شـمـاری سـربـاز نـیـروی دریـایـی در قـیـام سـوسـیـال رولـوسـیـونـرهـای چـپ در ژوئـیـه 1918، کـه ازجـمـلـه در مـخـا لـفـت بـا پـیـمـان صـلـح بـرسـت لـیـتـوفـسـکروی داد، شـرکـت جـسـتـنـد. در اکـتـبـر هـمـان سـال در یـک جـلـسـۀ تـوده ای در پـایـگـاه نـیـروی دریـایـی پـتـروگـراد تـصـمـیـم لـغـو پـیـمـان بـرسـت لـیـتـوفـسـکو مـقـاومـت دربـرابـر نـیـروهـای آلـمـانـی، کـه در آن نـقـطـه زمـانـی بـه مـوجـب پـیـمـان اوکـرایـن مـوطـن بـسـیـاری از سـربـازان را بـه اشـغـال خـود درآورده بـودنـد، بـه تـصـویـب رسـیـد. هـمـزمـان سـرکـوب آنـارشـیـسـت هـا و سـایـر گـروه بـنـدی هـای چـپ غـیـربـلـشـویـکـی بـه وسـیـلـۀ دولـت مـحـکـوم گـشـت. مـطـالـبـۀ گـزیـنـش آزادانـۀ شـوراهـا بـه پـیـش کـشـیـده شـد. بـا جـمـع آوری اجـبـاری گـنـدم دهـقـانـان ازطـریـق اِعـمـال زور مـخـالـفـت بـه عـمـل آمـد. وضـعـیـت تـا درجـه ای مـتـشـنـج گـردیــد کـه دولــت خـود را نــاگــزیــر از بــه کـار بـــردن نـیــروهـای نـظـامـی جـهـت بــه دسـت گــرفـتـن کـنـتـرل دیـد.

حـتـی در زنـدگـی شـهـرونـدان غـیـرنـظـامـی در آن نـقـطـه زمـانـی تـضـاد بـیـن ابـتـکـارات پـایـه ای و قـدرت دولـت مـرکـزی بـلـشـویـک هـا آشـکـار بـود. در کـرون اشـتـات در فـاصـلـه زمـانـی فـوریـه و اکـتـبـر 1917 یـک سـیـسـتـم خـودگـردانـی بـاشـمـول بـرقـرار گـشـتـه بـود. شـبـکـه ای از کـمـیـتـه هـای خـانـگـی، خـیـابـانـی و نـاحـیـه ای تـشـکـیـل یـافـتـه، ادارۀ امـور مـحـلـی را بـه دسـت خـود گـرفـتـه بـودنـد. هـم چـنـیـن اسـاس یـک نـیـروی نـظـامـی خـلـقـی را پـی ریـخـتـه بـودنـد. در آغـاز 1918 کـمـیـتـه هـا مـصـمـم بـه کـلـکـتـیـو کـردن مـنـازل و مـسـاکـن، لـغـو سـریـع مـالـکـیـت خـصـوصـی بـر اراضـی و امـلاک، تـقـسـیـم عـادلانـۀ مـسـاکـن وتـشـکـیـل کـمـیـتـه هـای تـعـمـیـر بـه مـقـصـود مـرتـب سـاخـتـن مـسـاکـن قـابـل تـعـمـیـر گـردیـدنـد. امـا بـلـشـویـک هـا در کـرون اشـتـات بـر ایـن بـودنـد، کـه چـنـیـن اقـدامـی تـنـهـا بـرطـبـق یـک بـرنـامـۀ مـرکـزی بـرای سـرتـاسـر روسـیـه تـحـقـق پـذیـر بـود. اعـضـاء حـزب مـوافـق بـا تـصـمـیـم کـمـیـتـه هـا بـه گـرایـش آنـارکـوسـنـدیـکـالـیـسـتـیمـتـهـم، و از حـزب اخـراج گـشـتـنـد. بـه رغـم مـخـالـفـت بـلـشـویـک هـا، درهـرحـال پـروژه بـه جـریـان گـذاشـتـه شـد. بـازتـقـسـیـم مـسـاکـن آغـاز گـردیـد، و کـمـیـتـه هـای بـخـش در شـهـرهـا تـعـمـیـرگـاه هـای مـورد نـظـرشـان را دایـر نـمـودنـد. امـا ادامـۀ اجـرای ایـن پـروژه بـه زودی بـا دخـالـت قـدرت مـرکـزی شـوروی مـتـوقـف شـد.10

امـر مـشـابـه صـادق درمـورد سـازمـان دهـی تـولـیـد درمـورد سـازمـان دهـی ارتـش نـیـز صـدق کـرد: بـا خـاتـمـۀ جـنـگ داخـلـی تـضـادهـای پـدیـدار دراثـر غـیـردمـوکـراتـیـک نـمـودن سـاخـتـارهـای تـشـکـیـلاتـی حـدّت یـافـتـنـد. از نـظـر بـسـیـاری از سـربـازان بـا تـضـعـیـف شـدت وضـعـیـت بـرونـی ضـرورت بـنـای سـانـتـرالـیـسـتـی و سـلـسـلـه مـراتـبـی ارتـش مـنـتـفـی بـود. در زمـسـتـان 21- 1920 انـبـوهـی از سـربـازان نـیـروی دریـایـی در بـالـتـیـک حـزب بـلـشـویـک را تـرک نـمـودنـد( تـنـهـا در ژانـویـه 1921 5000 نـفـر). بـاقـی مـانـدگـان در حـزب نـیـز یـک اُپـوزیـسـیـون نـیـروی دریـایـیتـشـکـیـل دادنـد، کـه هـمـخـط بـا اُپـوزیـسـیـون کـارگـری(Rabotjaja Oppozitsija) بـود. ایـنـان بـه مـخـالـفـت بـا بـه کـارگـرفـتـه شـدن مـتـخـصـصـیـن نـظـامـی تـزاری، بـا دسـتـگـاه بـوروکـراتـیـک و مـقـامـاتـی و بـا حـذف ارگـان هـای پـایـه ای بـرخـاسـتـنـد. در دومـیـن کـنـفـرانـس کـمـونـیـسـت هـا در نـیـروی دریـایـی بـالـتـیـک در 15 فـوریـه 1921 ” اُپـوزیـسـیـون نـیـروی دریـایـیاکـثـریـت آراء بـرای تـصـویـبـنـامـه ای را کـه طـالـب مـنـتـقـل گـشـتـن قـدرت از هـیـئـت رئـیـسـۀ سـیـاسـی(pubalt) و ادارات سـیـاسـی بـه کـمـیـتـه هـای مـحـلـی بـود، بـه دسـت آورد. و ایـن مـطـالـبـه ای مـیـانـه رو در مـقـایـسـه بـا مـطـالـبـۀ دیـرتـر جـنـبـش واحـد و غـیـربـلـشـویـکـی کـرون اشـتـات مـبـنـی بـر شـوراهـای آزادانـه و حـذف ادارات سـیـاسـی بـود.

مـنـازعـۀ پـدیـدار در مـارس 1921 11قـیـام بـا انـبـازی 15000 تـن، از آن هـا 2000 تـن غـیـرنـظـامـی تـولـیـد یـک تـکـامـل سـیـاسـی درازمـدت بـود. روشـن اسـت کـه خـاصـه تـوده هـای روسـیـه آمـوزش دیـده و بـه خـودسـازمـان دهـی و خـودفـعـال سـازی ازطـریـق پـروسـۀ انـقـلابـی خـوی گـرفـتـه بـه ضـدیـت بـا دیـکـتـاتـوری حـزب پـرداخـتـنـد، کـه مـی رفـت تـا حـقـوق کـسـب شـده از راه پـیـکـار و آمـوزش را از آنـان سـلـب نـمـایـد. در تـبـلـیـغـات بـلـشـویـکـی کـوشـیـده شـد تـا جـنـبـش کـرون اشـتـات بـه صـورت جـنـبـش مــردمـی نـاآگـاه و ازحـیـث سـیـاسـی ابـتـدایـی، دسـتـخـوش نـارضـایـتـی از گـرسـنـگـی و سـرمـا، بـدون فـهـم ضـرورت تـدابـیـر و اقـدامـات جـمـعـی و طـعـمـۀ سـهـل و سـادۀ تـوطـئـۀ مـحـیـلانـۀ سـفـیـدهـا( ضـدانـقـلابـیـون) جـلـوه داده شـود. در صـورتـی کـه بـسـیـج بـرای قـیـام در کـرون اشـتـات بـرضـد دیـکـتـاتـوری حـزب بـود، نـه کـمـبـود و تـنـگـنـای مـادی. کـسـی بـلـشـویـک هـا را بـه سـبـب سـازان ایـن کـمـبـود و تـنـگـنـا مـتـهـم نـمـی سـاخـت، بـلـکـه آن هـا را بـه سـرکـوبـی دمـوکـراسـی پـایـه ای بـیـان شـده در مـطـالـبـات اصـلـی شـورا هـای آزادانـه و ارگـان هـای آزادانـۀ کـارگـران و دهـقـانـان مـتـهـم مـی نـمـود. قـیـام کـرون اشـتـات بـیـش از آن کـه مـسـئـلـۀ گـرسـنـگـی و سـرمـا بـاشـد، مـسـئـلـۀ آن بـود کـه انـقـلاب صـرفـاً بـر سـر نـان نـیـسـت!

قـیـام دارای فـرجـام خـونـیـنـی بـود. بـلـشـویـک هـا شـهـر را ده روز مـتـمـادی بـه تـوپ بـسـتـنـد. شــمـار کـشـتـگـان بـه ده هـزار سـرزد. سـربـازان و مـلـوانـانـی کـه ایـسـتـادگـی را بـه تـسـلـیـم تـرجـیـح دادنـد، یـا در نـبـرد بـه قـتـل رسـیـدنـد، یـا پـس از افـتـادن بـه چـنـگ بـلـشـویـک هـا اعـدام شـدنـد.

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  گۆڕین )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  گۆڕین )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.